Patent trwa dwadzieścia lat od daty dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym i tego okresu nie można przedłużyć. Warunkiem utrzymania ochrony jest terminowe wnoszenie opłat okresowych — ich brak powoduje wygaśnięcie patentu wcześniej. Po upływie ochrony wynalazek przechodzi do domeny publicznej i każdy może z niego korzystać.
Dwadzieścia lat od zgłoszenia
Czas trwania patentu wynosi dwadzieścia lat i liczy się od daty dokonania zgłoszenia wynalazku w Urzędzie Patentowym — nie od daty udzielenia patentu. Ponieważ postępowanie o udzielenie patentu trwa zwykle kilka lat, rzeczywisty okres, w którym uprawniony korzysta z już udzielonego prawa, jest w praktyce krótszy niż pełne dwadzieścia lat.
Okres ten jest maksymalny i nieprzedłużalny — patentu nie da się "odnowić" tak jak znaku towarowego. Wyjątkiem o szczególnym charakterze są produkty lecznicze i środki ochrony roślin, dla których prawo unijne przewiduje dodatkowe świadectwo ochronne (SPC), wydłużające ochronę samego produktu maksymalnie o kilka lat, by zrekompensować czas oczekiwania na zezwolenie na dopuszczenie do obrotu.
Opłaty okresowe warunkiem ochrony
Dwadzieścia lat to okres maksymalny, ale nie automatyczny. Utrzymanie patentu w mocy wymaga wnoszenia opłat okresowych za kolejne okresy ochrony; ich wysokość rośnie w kolejnych latach, a stawki określa rozporządzenie. Jeżeli uprawniony nie wniesie opłaty w terminie, patent wygasa przed upływem dwudziestu lat.
W praktyce wielu uprawnionych świadomie rezygnuje z opłacania ochrony, gdy wynalazek przestaje mieć znaczenie rynkowe — dlatego znaczna część patentów wygasa na długo przed upływem maksymalnego okresu. Patent może też zostać unieważniony, jeżeli okaże się, że nie spełniał warunków udzielenia (np. nie był nowy).
Co się dzieje po wygaśnięciu
Po upływie ochrony wynalazek wchodzi do domeny publicznej: każdy może go stosować, produkować i sprzedawać bez zgody dawnego uprawnionego. To celowy element systemu patentowego — wyłączność jest czasowa w zamian za pełne ujawnienie rozwiązania w opisie patentowym.
Dla porównania: prawo ochronne na wzór użytkowy trwa dziesięć lat od zgłoszenia, także bez możliwości przedłużenia, a prawo ochronne na znak towarowy trwa dziesięć lat, lecz może być odnawiane na kolejne okresy dziesięcioletnie bez ograniczeń. Planując strategię ochrony produktu, warto łączyć te prawa — np. patent na rozwiązanie techniczne i znak towarowy na nazwę.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.