Wzór przemysłowy, czyli nową i mającą indywidualny charakter postać produktu, chroni się przez rejestrację w Urzędzie Patentowym RP. Prawo z rejestracji trwa maksymalnie dwadzieścia pięć lat, podzielone na pięcioletnie okresy ochrony opłacane osobno. Design można też zarejestrować na całą Unię Europejską, a krótkotrwałą ochronę niezarejestrowanego wzoru unijnego daje samo ujawnienie produktu.
Co jest wzorem przemysłowym
Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części — czyli to, jak produkt wygląda: jego kształt, kontury, kolorystyka, faktura, materiał lub ornamentacja. Chroniony może być wygląd mebla, opakowania, lampy, elementu odzieży czy interfejsu graficznego, ale nie cechy wynikające wyłącznie z funkcji technicznej produktu.
Warunek nowości oznacza, że identyczny wzór nie mógł być wcześniej publicznie udostępniony. Indywidualny charakter bada się, porównując ogólne wrażenie, jakie wzór wywołuje na zorientowanym użytkowniku, z wrażeniem wywoływanym przez wzory wcześniejsze. Ujawnienie wzoru przez samego twórcę nie niszczy nowości, jeśli zgłoszenie nastąpi w ciągu dwunastu miesięcy od tego ujawnienia — to tzw. ulga w nowości.
Rejestracja w Urzędzie Patentowym RP
Zgłoszenia dokonuje się w Urzędzie Patentowym RP, załączając ilustracje przedstawiające wzór oraz wskazując wytwór, w którym wzór jest stosowany. Urząd bada zgłoszenie przede wszystkim formalnie, dlatego rejestracja wzoru jest zwykle szybsza i prostsza niż uzyskanie patentu.
Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego daje wyłączność korzystania ze wzoru w sposób zarobkowy lub zawodowy na terytorium Polski:
- ochrona trwa w pięcioletnich okresach, maksymalnie do dwudziestu pięciu lat od daty zgłoszenia,
- każdy kolejny okres wymaga wniesienia opłaty za ochronę,
- uprawniony może zakazać innym wytwarzania, oferowania i wprowadzania do obrotu produktów o wyglądzie niewywołującym odmiennego ogólnego wrażenia,
- prawo można przenosić i licencjonować jak inne prawa własności przemysłowej.
Ochrona w Unii Europejskiej i wybór strategii
Jeżeli produkt ma być sprzedawany za granicą, można zarejestrować wzór unijny w EUIPO — jedno zgłoszenie daje ochronę we wszystkich państwach Unii Europejskiej, również w pięcioletnich okresach do dwudziestu pięciu lat. Dodatkowo samo publiczne ujawnienie wzoru na terytorium Unii daje krótkotrwałą, trzyletnią ochronę wzoru niezarejestrowanego, ograniczoną jednak do przypadków skopiowania.
Wybór między rejestracją krajową, unijną a poleganiem na ochronie niezarejestrowanej zależy od rynków zbytu, cyklu życia produktu i budżetu. Przy kolekcjach o krótkim życiu rynkowym czasem wystarcza ochrona niezarejestrowana, natomiast dla produktów strategicznych bezpieczniejsza jest rejestracja. Dobór strategii warto omówić z rzecznikiem patentowym.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.