Tak, ale nie automatycznie do wszystkiego. Jeżeli pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, pracodawca nabywa autorskie prawa majątkowe z chwilą przyjęcia utworu — w granicach celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. Prawa do programów komputerowych przysługują pracodawcy z mocy ustawy. Umowy cywilnoprawne wymagają odrębnego przeniesienia praw.
Utwór pracowniczy — kiedy prawa przechodzą na pracodawcę
O utworze pracowniczym mówimy, gdy dzieło powstało w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy — czyli wtedy, gdy tworzenie takich utworów należało do zadań pracownika wynikających z umowy o pracę, zakresu obowiązków lub poleceń mieszczących się w tym zakresie. Nie wystarczy, że utwór powstał w godzinach pracy albo przy użyciu sprzętu firmowego.
Jeżeli umowa o pracę nie stanowi inaczej, pracodawca nabywa autorskie prawa majątkowe z chwilą przyjęcia utworu, w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. Nabycie nie jest więc nieograniczone — obejmuje te sposoby korzystania, które mieszczą się w działalności, dla której pracownik utwór stworzył. Prawa osobiste, w tym prawo do autorstwa, zawsze pozostają przy twórcy.
Szczególne zasady i obowiązki stron
Dla programów komputerowych ustawa przewiduje regułę dalej idącą: prawa majątkowe do programu stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy przysługują pracodawcy z mocy prawa, od chwili powstania programu, chyba że umowa stanowi inaczej. Nie jest tu potrzebne przyjęcie utworu.
Przy pozostałych utworach warto pamiętać o kilku zasadach ustawowych:
- jeżeli pracodawca w ciągu dwóch lat od przyjęcia utworu przeznaczonego do rozpowszechnienia go nie rozpowszechni, twórca może wyznaczyć mu dodatkowy termin, po którego bezskutecznym upływie prawa wracają do twórcy,
- jeżeli pracodawca nie zawiadomi twórcy w ciągu sześciu miesięcy od dostarczenia utworu o jego nieprzyjęciu lub uzależnieniu przyjęcia od zmian, uważa się, że utwór został przyjęty bez zastrzeżeń,
- strony mogą w umowie o pracę ukształtować te kwestie inaczej — rozszerzyć, zawęzić albo wyłączyć nabycie praw.
Zlecenie i B2B to nie stosunek pracy
Zasady dotyczące utworów pracowniczych stosuje się wyłącznie do stosunku pracy. Przy umowie zlecenia, umowie o dzieło czy współpracy B2B prawa autorskie pozostają przy twórcy, dopóki nie zostaną przeniesione pisemną umową wymieniającą pola eksploatacji. Firmy korzystające z freelancerów powinny więc zadbać o wyraźne klauzule przeniesienia praw lub licencji.
Spory o utwory pracownicze dotyczą najczęściej tego, czy dzieło rzeczywiście powstało w ramach obowiązków oraz jaki zakres korzystania nabył pracodawca. Przy cennych rezultatach pracy twórczej — oprogramowaniu, projektach graficznych, treściach — warto doprecyzować te kwestie w umowie, a w razie sporu skonsultować się z prawnikiem lub rzecznikiem patentowym.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.