Tak, ale w węższym zakresie niż zarejestrowany znak towarowy. Nazwa przedsiębiorcy (firma) jest chroniona na podstawie Kodeksu cywilnego od chwili rozpoczęcia jej używania, a nieuczciwe posługiwanie się cudzą nazwą może też naruszać przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Ochrona ta jest jednak związana z faktyczną działalnością i trudniejsza do wyegzekwowania niż prawo z rejestracji.
Ochrona firmy w Kodeksie cywilnym
Firma to w języku prawnym nazwa, pod którą działa przedsiębiorca — na przykład imię i nazwisko osoby prowadzącej działalność albo nazwa spółki z oznaczeniem jej formy prawnej. Kodeks cywilny wymaga, aby firma odróżniała się dostatecznie od firm innych przedsiębiorców działających na tym samym rynku i aby nie wprowadzała w błąd co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu ani miejsca działalności.
Ochrona firmy powstaje z mocy prawa, bez żadnej rejestracji znaku. Przedsiębiorca, którego prawo do firmy zostało zagrożone lub naruszone cudzym bezprawnym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, usunięcia jego skutków, złożenia oświadczenia (np. przeprosin), a przy zawinionym naruszeniu — także naprawienia szkody na zasadach ogólnych.
Granice ochrony bez rejestracji
Ochrona nazwy bez rejestracji ma jednak istotne ograniczenia. Jest powiązana z rzeczywistą działalnością i rozpoznawalnością — im mniejszy zasięg działania, tym trudniej wykazać, że konkurent działający w innym regionie lub innej branży narusza prawo do nazwy. W sporze to przedsiębiorca musi udowodnić pierwszeństwo używania, zasięg działalności i ryzyko wprowadzenia klientów w błąd.
Dodatkową podstawą bywają przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, które chronią oznaczenie przedsiębiorstwa używane wcześniej na danym rynku. Również one wymagają jednak dowodzenia faktycznego używania i możliwości pomyłki, a nie dają wyłączności ogólnokrajowej.
Dlaczego rejestracja znaku daje więcej
Prawo ochronne na znak towarowy udzielone przez Urząd Patentowy RP działa na terytorium całej Polski, niezależnie od tego, gdzie firma faktycznie sprzedaje. W sporze wystarczy przedstawić świadectwo ochronne — nie trzeba za każdym razem dowodzić pierwszeństwa i renomy. Rejestracja ułatwia też blokowanie podobnych zgłoszeń, reagowanie na podszywanie się w internecie oraz udzielanie licencji.
W praktyce rozsądnym rozwiązaniem jest więc łączenie obu warstw: dbanie o odróżnialną firmę zgodną z Kodeksem cywilnym oraz rejestracja najważniejszej nazwy lub logo jako znaku towarowego. Przy wyborze strategii ochrony marki pomaga rzecznik patentowy.
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.