descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt . I C 758/24

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 26 maja 2025 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni - I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Mateusz Berent

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Bronk-Marwicz

Sygn. akt I C 758/24

Uzasadnienie

wyroku z dnia 26 maja 2025 roku

I

(żądanie i podstawa faktyczna pozwu)

1. Powódka (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. wystąpiła z powództwem przeciwko Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo – Kredytowej im. F. S. z siedzibą w G. o zapłatę kwoty 42.033,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 14 czerwca 2024 roku do dnia zapłaty, wnosząc o zasądzenie zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

2. W uzasadnieniu pozwu powódka podniosła, iż konsument J. S. zawarł z pozwaną umowę kredytu konsumenckiego (kwota kredytu 76.445,45 zł, prowizja – 13.781,33 zł, data zamknięcia kredytu 2 sierpnia 2030 r.), a następnie pismem datowanym na dzień 16 maja 2024 r. złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Na mocy udzielonego pełnomocnictwa powódka przesłała ww. oświadczenie pozwanej. Na podstawie umowy przelewu powódka nabyła od konsumenta przysługujące mu wierzytelności pieniężne o zwrot wszelkich nienależnie pobranych opłat, kosztów i odsetek mogących wynikać m.in. z zastosowania art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.

3. Na dochodzoną kwotę składają się: odsetki kapitałowe uiszczone przez kredytobiorcę w kwocie 36.870,19 zł i część prowizji w kwocie 5.163,75 zł.

4. Podstawą złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego było naruszenie następujących przepisów ustawy o kredycie konsumenckim: art. 30 ust. 1 pkt 7 (naliczanie odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu, niepodanie wszystkich założeń przyjętych do obliczania (...)), art. 30 ust. 1 pkt 8 w zw. z pkt 16, art. 37 ust. 2 pkt 1 (w harmonogramie nie określono jaką częścią każdej z rat jest kwota przeznaczona na spłatę kapitału i kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu), art. 30 ust. 1 pkt 10 i art. 30 ust. 1 pkt 16 w zw. z art. 49 ust. 1 (brak określenia procedury oraz warunków, na jakich koszty kredytu ulegają zmianie, zwłaszcza w momencie wcześniejszej spłaty), art. 30 ust. 1 pkt 15 (brak wskazania skutków odstąpienia od umowy).

(pozew, k. 3-9v)

II

(stanowisko pozwanej)

5. W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

6. W pierwszej kolejności pozwana podniosła zarzut braku legitymacji czynnej po stronie powoda, wskazując, że umowa przelewu jest bezwzględnie nieważna z uwagi na przekroczenie zasady kontraktowania i sprzeczność z zasadami współżycia społecznego, a także zawarcie umowy w celu obejścia ustawy, po stronie kredytobiorcy poprzez wykorzystanie przepisów o sankcji kredytu darmowego do uzyskania bezpłatnego finansowania wbrew art. 69 ust. 1 Prawa bankowego w zw. z art. 36 ust. 2 ustawy o skok, a po stronie cesjonariusza poprzez nadużycie prawa podmiotowego wyłącznie w celu zarobkowym, a nie ochrony konsumenta.

7. Odnośnie do zarzutów stanowiących podstawę złożonego oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, pozwana zaprzeczyła, aby zawarta z konsumentem umowa zawierała opisane w pozwie naruszenia ustawy o kredycie konsumenckim, w szczególności wskazała, że dopuszczalne jest kredytowanie kosztów kredytu konsumenckiego i pobieranie odsetek od tych kosztów, (...) zostało w umowie wyliczone w sposób prawidłowy, a także stwierdziła, że dopełniono wszelkich obowiązków informacyjnych w zakresie kosztów kredytu oraz zasad ich zmiany. Zdaniem pozwanej, umowa pożyczki spełnia wszelkie wymogi zawarte w umowie o kredycie konsumenckim, wobec czego oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego jest bezpodstawne i bezskuteczne. Nadto, powołała się na zasadę proporcjonalności w zakresie sankcji kredytu darmowego.

(odpowiedź na pozew, k. 40-51)

III

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

8. W dniu 3 sierpnia 2020 roku pomiędzy J. S. a pozwaną Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową im. F. S. w G. doszło do zawarcia umowy pożyczki (kredytu konsumenckiego) nr (...).

9. Umowa została zawarta na okres od dnia 3 sierpnia 2020 roku do 2 sierpnia 2030 roku (pkt 4).

10. Kwota pożyczki – z uwzględnieniem kredytowanych kosztów - wynosiła 110.250,65 zł.

11. Całkowita kwota kredytu (pożyczki) wynosiła 76.445,42 zł i nie obejmowała kredytowanych kosztów pożyczki (pkt 5).

12. Kwota pożyczki obejmująca kredytowane koszty pożyczki była oprocentowana według zmiennej stopy procentowej (odsetki zmienne) ustalonej przez Zarząd Kasy i w dniu zawarcia umowy wynosiło 7,20% w skali roku (pkt 7).

13. Pożyczka była przeznaczona na cel konsumpcyjny (pkt 3) i miała zostać wypłacona przelewem na wskazany w umowie rachunek bankowy w całości w dniu podpisania umowy (pkt 6).

14. Szacunkowy całkowity koszt kredytu określono na kwotę 80.492,48 zł, na co składały się: szacunkowa wartość odsetek w kwocie 44.725,35 zł, prowizja w kwocie 13.781,33 zł, koszty umowy ubezpieczenia indywidualnego (...) nr polisy (...) na podstawie umowy z dnia 3 sierpnia 2020 r. zawartej z (...) w kwocie 19.962,01 zł, wpisowe i udział w (...) w kwocie 2 zł, opłata za przelew składki ubezpieczeniowej w kwocie 59.89 zł, koszty prowadzenia rachunku w kwocie 1.961,90 zł (pkt 17-19).

15. Zgodnie z pkt 12 rzeczywista roczna stopa oprocentowania kredytu wynosiła 17,89% a całkowita kwota do zapłaty w dniu zawarcia umowy 156.937,90 zł. Do obliczenia (...) przyjęto następujące założenia:

- wyliczenie (...) zostało dokonane przy uwzględnieniu terminu trwania umowy oraz całkowitego kosztu kredytu (pożyczki), o jakim mowa w pkt 17 umowy,

- umowa będzie obowiązywać przez czas, na jaki została zawarta oraz że kasa i pożyczkobiorca wypełnią zobowiązania wynikające z umowy w terminach określonych w umowie,

- pożyczka wypłacona została zgodnie z umową, a kwoty spłat będą zgodne z harmonogramem stanowiącym załącznik do umowy,

- datą początkową będzie data wypłaty pożyczki,

- odstępy czasu między datami używanymi w obliczeniach przyjęto według rzeczywistych terminów płatności rat, uwzględniając różną liczbę dni pomiędzy spłatami wynikającą z różnej liczby dni miesiąca,

- wynik podaje się z dokładnością do co najmniej jednego miejsca po przecinku (…).

16. W umowie zastrzeżono, że zmiana stopy procentowej mogła mieć wpływ na należność Kasy z tytułu pożyczki, w tym na całkowity koszt kredytu oraz wysokość rat kapitałowo-odsetkowych.

17. Zmiana rocznej stopy oprocentowania następowała raz na kwartał kalendarzowy, w przypadku podwyższenia lub obniżenia stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego, w zakresie oraz kierunku, w jakim wysokość tej stopy uległa zmianie i o wartość równą zmianie, o ile zmiana nastąpiła w okresie obowiązywania umowy oraz z uwzględnieniem, że maksymalna stopa procentowa (odsetki maksymalne) nie mogła w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych. Odsetki ustawowe stanowiły wysokość równą sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych. W razie obniżenia wysokości odsetek maksymalnych w trakcie trwania umowy w ten sposób, że odsetki umowne byłyby od nich wyższe, Kasa miała dokonać obniżenia odsetek umownych do wysokości odsetek maksymalnych, a w przypadku ponownego podwyższenia wysokości odsetek maksymalnych Kasa była uprawniona do przywrócenia (podwyższenia) wysokości odsetek umownych w zakresie dopuszczalnym wysokością obowiązujących odsetek maksymalnych. Zarząd Kasy zobowiązany był podjąć stosowną uchwałę o ustaleniu stopy procentowej w pierwszym miesiącu po kwartale kalendarzowym, w którym nastąpiły wyżej opisane zmiany wysokości stopy referencyjnej lub/i odsetek maksymalnych. Zmieniona stopa procentowa obowiązywała od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym Zarząd Kasy podjął uchwałę o zmianie stopy procentowej, z tym zastrzeżeniem, że obniżenie wysokości odsetek umownych do wysokości odsetek maksymalnych miało nastąpić od dnia, w którym nastąpiła zmiana wysokości stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego. W umowie wskazano, że Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych. O wysokości odsetek maksymalnych oraz wysokości stopy referencyjnej Kasa informowała pożyczkobiorcę niezwłocznie po zmianie poprzez wywieszenie informacji w miejscach prowadzenia działalności, na swojej stronie internetowej oraz na trwałym nośniku (pkt 7).

18. Do obliczania kosztów przyjęto wysokość miesięcznej opłaty za prowadzenie rachunku określonej w Tabeli prowizji i opłat dla rachunków obowiązującej w Kasie w dniu zawarcia umowy ujętej łącznie za cały okres kredytowania. Opłata za prowadzenie rachunku mogła ulec zmianie na zasadach określonych w umowie o prowadzenie rachunku płatniczego IKS, przy czym opłata nie zostałaby pobrana za miesiąc, w którym jej pobranie powodowałoby przekroczenie wysokości maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu lub całkowitej kwoty kredytu. Prowizja i składka ubezpieczeniowa nie ulegały zmianie w trakcie trwania umowy (pkt 19 lit. d).

19. Wysokość pozostałych opłat i prowizji związanych z udzieleniem i obsługą pożyczki określała Tabela prowizji i opłat dla pożyczek i kredytów stanowiąca załącznik nr 3 do umowy. Kasa miała dokonać zmiany wysokości pobieranych opłat i prowizji zgodnie ze wskaźnikiem średniorocznym cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanym przez Prezesa GUS w zakresie i w kierunku wynikającym ze zmiany cen. Kasa miała dokonać zmiany, o której mowa w zd. 2, w terminie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia zmiany wskaźnika. W przypadku wzrostu cen, o którym mowa powyżej, Kasa zastrzegła sobie prawo do niepodwyższania wysokości prowizji i opłat. O każdej zmianie wysokości prowizji i opłat Kasa informowała w sposób o jakim mowa w pkt 11 (pkt 20).

20. Roczna stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego wynosiła dwukrotność sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych, na dzień zawarcia umowy wynosi ona 11,20 %. Zmiana wysokości ww. stopy następowała w przypadku zmiany stopy referencyjnej przez Narodowy Bank Polski, z tym zastrzeżeniem, że maksymalna stopa procentowa (odsetki maksymalne za opóźnienie) nie mogła w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie. Odsetki ustawowe za opóźnienie stanowiły wysokość równą sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. W umowie podano, że Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie. O wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie oraz wysokości stopy referencyjnej Kasa informowała Pożyczkobiorcę niezwłocznie po zmianie poprzez wywieszenie informacji w miejscach prowadzenia działalności, na swojej stronie internetowej oraz na trwałym nośniku (pkt 21).

21. Pożyczkobiorca miał prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części pożyczki przed terminem określonym w umowie, poprzez dokonanie spłaty w kasie osobiście lub na wskazany w umowie rachunek pożyczkowy. W przypadku spłaty pożyczki przed terminem określonym w umowie, w braku odmiennej dyspozycji pożyczkobiorcy dokonane wpłaty miały być zaliczone na poczet spłaty kapitału w taki sposób, że wpłata miała zostać przeznaczona w następującej kolejności na: spłatę najbliższej wymagalnej raty w kwocie odpowiadającej jej wysokości pomniejszonej o odsetki za okres od dnia dokonania wcześniejszej spłaty do dnia wymagalności raty oraz w dalszej kolejności na spłatę kapitału pożyczki w taki sposób, że czas obowiązywania umowy uległby skróceniu; w takim przypadku całkowity koszt pożyczki uległby obniżeniu o te koszty, które dotyczyły okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, proporcjonalnie do tego okresu, licząc od momentu spłaty pożyczki przed terminem (pkt 27).

22. W umowie wskazano, że pożyczkobiorca miał prawo, bez podania przyczyny, do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy, a gdyby umowa nie zawierała wszystkich elementów wymaganych przepisami prawa w terminie 14 dni od daty dostarczenia tych elementów. Wzór oświadczenia do odstąpienia od umowy stanowił załącznik nr 4 do umowy. Termin do odstąpienia był zachowany, jeżeli pożyczkobiorca przed jego upływem złożył pod adresem wskazanym w ww. załączniku oświadczenie o odstąpieniu od umowy.(…) W przypadku odstąpienia od umowy pożyczkobiorca miał zwrócić niezwłocznie Kasie nie później jednak niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia, kwotę udostępnionej pożyczki wraz z odsetkami za okres od dnia wypłaty pożyczki do dnia jej spłaty oraz bezzwrotnymi kosztami poniesionymi przez Kasę na rzecz organów administracji publicznej. Dniem spłaty pożyczki był dzień przekazania środków pieniężnych Kasie przez pożyczkobiorcę. Kwota odsetek w stosunku dziennym wynosiła 15,08 zł. W przypadku niedokonania zwrotu środków Kasa naliczałaby od niezwróconego kapitału odsetki za opóźnienie wg stopy procentowej, o jakiej mowa w pkt 21 (pkt 26).

23. Przy zawarciu umowy konsument oświadczył, iż otrzymał treść umowy wraz z następującymi załącznikami: regulaminem, harmonogramem spłaty, tabelą prowizji i opłat dla pożyczek i kredytów, wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy, wzór dyspozycji spłaty pożyczki, wzór umowy przelewu wierzytelności.

(dowód: umowa pożyczki (kredytu konsumenckiego) nr (...), k. 13-16, harmonogram spłaty pożyczki, k. 17-18, wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy, k. 67)

24. Wypłata pożyczki/kredytu następowała m.in. po zapłacie należnych prowizji i opłat (14 ust. 1 pkt 3 Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek konsumenckich (...)). W Regulaminie całkowitą kwotę kredytu zdefiniowano jako maksymalną kwotę wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów pożyczki/kredytu, które Kasa udostępnia pożyczkobiorcy/kredytobiorcy na podstawie umowy pożyczki/kredytu, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów pożyczki/kredytu, które Kasa udostępnia pożyczkobiorcy/kredytobiorcy na podstawie umowy (§ 2 pkt 4). Z kolei, całkowita kwota do zapłaty to suma całkowitego kosztu kredytu oraz całkowitej kwoty kredytu (2 pkt 5).

(dowód: Regulamin udzielania kredytów i pożyczek konsumenckich (...), k. 58-59)

25. Pożyczkobiorca przed wypłatą pożyczki złożył dyspozycję przelewu kwoty 13.781,33 zł z kwoty udzielonej pożyczki na pokrycie prowizji na przygotowanym przez pozwaną formularzu według wzoru R/F/D.-G.-P./1.5. W związku z powyższym, w dniu 3 sierpnia 2020 roku na Indywidualnym Koncie Spółdzielczym odnotowano wpływ kwoty 110.250,65 zł z jednoczesnym pobraniem kwoty 13.781,33 zł na pokrycie prowizji, kwoty 19.962,01 zł tytułem składki ubezpieczeniowej, kwoty 2 zł tytułem wpisowego i udziału w (...), a także kwoty 59,89 zł tytułem opłaty za przelew składki ubezpieczeniowej.

(dowód: dyspozycja polecenie przelewu wewnętrznego, k. 57, zestawienie operacji z rachunku płatniczego IKS+, k. 66)

26. W dniu 16 maja 2024 roku pożyczkobiorca złożył oświadczenie o skorzystaniu z sankcji tzw. kredytu darmowego na podstawie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim w odniesieniu do ww. umowy. W oświadczeniu wskazano na naruszenie obowiązków wynikających z następujących przepisów ustawy o kredycie konsumenckim:

- art. 30 ust. 1 pkt 10 oraz art. 30 ust. 1 pkt 16 w zw. z art. 49 ust. 1 – poprzez nie określenie procedury oraz warunków, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie, zwł. w momencie wcześniejszej spłaty;

- art. 30 ust. 1 pkt 7 – poprzez błędne wskazanie (...) oraz całkowitej kwoty do zapłaty ustalonej w dniu zawarcia umowy; błąd ten miał wynikać z niedopuszczalnego naliczania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu;

- art. 30 ust. 1 pkt 10 – poprzez nie wskazanie warunku determinującego zmianę kosztów kredytu w sytuacji określonej w art. 45 u.k.k.;

- art. 30 ust. 1 pkt 8 w zw. z pkt 16, art. 37 ust. 2 pkt 1 – poprzez nie określenie w harmonogramie, jaką częścią każdej z rat jest kwota przeznaczona na spłatę kapitału i kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu;

- art. 36 – wobec przekroczenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu.

27. Przedmiotowe oświadczenie zostało przesłane przez powoda pozwanemu i zostało doręczone pozwanemu w dniu 29 maja 2024 roku.

(dowód: oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, k. 24 wraz z wydrukiem z portalu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej S.A., k. 23, pismo przewodnie z dnia 24 maja 2024r., k. 22)

28. W dniu 16 maja 2024 roku na formularzu sporządzonym przez powoda pożyczkobiorca udzielił J. W. bezterminowego pełnomocnictwa do rozporządzania wierzytelnościami pieniężnymi obecnymi i przyszłymi o zwrot wszelkich nienależnie pobranych opłat, kosztów i odsetek oraz innymi wierzytelnościami mogącymi wynikać z zastosowania art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim przewidującego tzw. sankcję kredytu darmowego wraz ze wszystkimi związanymi z tym wierzytelnościami i prawami, w tym należnościami ubocznymi przysługującymi z tytułu umowy nr (...) na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w O., w drodze odpłatnej czynności prawnej, w tym w drodze umowy cesji, na warunkach pozostawionych uznaniu pełnomocnika, a także składania w imieniu pożyczkobiorcy materialnoprawnych oświadczeń woli wobec pozwanego dotyczących w szczególności skorzystania z uprawnień wynikających z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, jak również doręczenia oświadczenia kredytobiorcy o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

29. Nadto, konsument ustanowił powoda pełnomocnikiem upoważnionym do reprezentowania go przed (...) im. (...) w G. w zakresie uzyskiwania wszelkich informacji, jak również dokumentów, kserokopii, wyjaśnień i innych podobnych dotyczących ww. umowy kredytowej, upoważnił kredytodawcę do dokonywania wszelkich czynności prawnych i faktycznych względem ww. pełnomocnika w zakresie niezbędnym do realizacji ww. upoważnienia, a także zwolnił kredytodawcę z tajemnicy bankowej względem ww. pełnomocnika w zakresie niezbędnym do realizacji upoważnienia.

(dowód: pełnomocnictwo nr (...) z dnia 16 maja 2024r., k. 21, zwolnienie z tajemnicy bankowej wraz z pełnomocnictwem, k. 25)

30. W dniu 31 maja 2024 roku powód zawarł z J. W. – mającą działać w imieniu konsumenta umowę przelewu wierzytelności, której przedmiotem były wszelkie wierzytelności pieniężne przysłuchujące konsumentowi od pozwanego wynikające z ww. umowy kredyt konsumenckiego nr (...) obejmujące wierzytelności o zwrot wszelkich nienależnie pobranych opłat, kosztów, odsetek oraz inne wierzytelności, mogące wynikać z zastosowania art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim przewidującego sankcję kredytu darmowego wraz ze wszystkimi związanymi z tymi wierzytelnościami prawami, w tym z należnościami ubocznymi (§ 1). Cena sprzedaży wierzytelności i termin jej płatności zostały określone w załączniku nr 1 do umowy (§2 ust. 1). Cesjonariusz zobowiązał się do przekazania cedentowi środków określonych w załączniku nr 1 na wskazany przez cedenta rachunek bankowy w terminie 14 dni roboczych od dnia dostarczenia przez cedenta podpisanych dokumentów pełnomocnictwa oraz oświadczeń (§2 ust. 3).

(dowód: odpis umowy przelewu wierzytelności, k. 26-26v, zawiadomienie o cesji, k. 27)

31. Pożyczkobiorca do 6 maja 2024 roku uiścił na rzecz pozwanej (...) w związku z ww. umową pożyczki kwotę 65.823,03 zł, w tym kwotę 28.952,02 zł z tytułu kapitału, kwotę 36.870,19 zł z tytułu odsetek i kwotę 0,82 zł na poczet odsetek karnych.

(dowód: pismo z dnia 6 maja 2024r. wraz z zestawieniem wpłat, k. 19-20)

32. Pismem z dnia 7 czerwca 2024 roku powódka wezwała pozwaną do zapłaty kwoty 42.033,94 zł w terminie 3 dni od otrzymania wezwania.

(dowód: wezwanie do zapłaty, k. 27-28, wydruk e – maila z dnia 10 czerwca 2024r., k. 29)

Sąd zważył co następuje

IV

33. Powyższy stan faktyczny był bezsporny pomiędzy stronami, zaś rozstrzygnięcie sprawy zależało głównie od prawnej oceny ustalonych wyżej okoliczności faktycznych.

(ocena dowodów)

34. Oceniając zebrany materiał dowodowy Sąd nie znalazł podstaw, aby kwestionować autentyczność przedstawionych przez strony dokumentów prywatnych. Zważyć bowiem należało, że żadna ze stron nie podniosła w toku niniejszego postępowania zarzutów co do ich autentyczności, a nadto wymienione powyżej dokumenty zostały podpisane i nie noszą żadnych znamion podrobienia czy przerobienia. Podobnie, za wiarygodne i przydatne do rozstrzygnięcia sprawy Sąd uznał kopie dokumentów, które nie były kwestionowane przez strony i nie budziły wątpliwości co do tego, że stanowią wierne odwzorowanie oryginałów.

35. Na podstawie art. 235 2 §1 pkt 2 k.p.c. Sąd pominął dowód z zeznań świadka J. S., gdyż wskazane w pozwie okoliczności, na jakie miał zostać przesłuchany ww. świadek, wobec bezwzględnej nieważności umowy cesji nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

V

(rozstrzygnięcie i podstawa prawna orzeczenia)

36. Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

37. Przystępując do rozważań należało zauważyć, że w uzasadnieniu wyroku nie ma potrzeby ani obowiązku wyrażania szczegółowego stanowiska do wszystkich poglądów prezentowanych przez strony, o ile nie miały one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1998 r. w sprawie II UKN 282/98, OSNP 1999/23/758). Dopuszczalne – a w świetle brzmienia art. 327 1 § 2 k.p.c. wręcz konieczne – jest rozprawienie się z poszczególnymi zarzutami niejako en bloc, poprzez zaprezentowanie odmiennego zapatrywania w kwestii faktów lub prawa niepozostawiające przestrzeni dla racjonalnej obrony pozostałych zarzutów, które – przy uwzględnieniu koncepcji sądu – stają się wówczas bezprzedmiotowe ( vide: uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie VI ACa 1651/15, LEX nr 2457546).

38. Podstawę prawną powództwa stanowił art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c.

39. Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Zgodnie z treścią art. 410 §1 k.c. przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.

VI

(legitymacja procesowa powódki)

40. W pierwszej kolejności należało rozważyć zarzut nieważności umowy cesji podniesiony przez stronę pozwaną. Zważyć bowiem należy, iż umowa cesji została przez powoda zawarta z J. W., której wcześniej konsument udzielił bezterminowego pełnomocnictwa do rozporządzania wierzytelnościami pieniężnymi obecnymi i przyszłymi o zwrot wszelkich nienależnie pobranych opłat, kosztów i odsetek oraz innymi wierzytelnościami mogącymi wynikać z zastosowania art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim w tym do zawarcia umowy cesji, na warunkach pozostawionych uznaniu pełnomocnika.

41. W świetle dokumentów złożonych przez powódkę nie budzi wątpliwości, że J. W. jest pracownikiem powodowej spółki. Świadczyć może o tym fakt udzielenia pełnomocnictwa na formularzach opatrzonych logiem powodowej spółki (ze wskazaniem danych spółki), jak również fakt, że w korespondencji kierowanej do pozwanej pełnomocnik posługuje się adresem powoda jako swoim adresem korespondencyjnym ( vide: pismo przewodnie wraz z oświadczeniem w trybie art. 45 u.k.k., k. 22). Wskazuje to jednoznacznie na to, że J. W. musiała funkcjonować w strukturze organizacyjnej powodowej spółki. Zważywszy na znaczną liczbę podobnych umów, które były przedmiotem rozpoznania przez tut. Sąd, należy stwierdzić, że powyższy mechanizm polegający na udzielaniu przez klientów powodowej spółki (konsumentów) pełnomocnictwa pracownikowi tej spółki, które to pełnomocnictwo obejmowało umocowanie do złożenia oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego oraz do zawarcia z powódką umowy sprzedaży wierzytelności (odpłatnej cesji) na warunkach pozostawionych uznaniu pracownika powódki, stanowiło przyjęty model biznesowy powoda. W taki właśnie sposób powódka zorganizowała swoją działalność gospodarczą.

42. Zważyć należy, iż samo udzielenie pełnomocnictwa nie wywołuje między mocodawcą a pełnomocnikiem skutków zobowiązaniowych. Upoważnia ono pełnomocnika do działania w imieniu reprezentowanego, ale nie zobowiązuje do tego działania. Jest to tzw. samoistność pełnomocnictwa ( vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 10 października 2018 r., I ACa 1443/17, L.). Jak wskazuje się w doktrynie, aby pełnomocnik zobowiązany był do reprezentowania mocodawcy, obok stosunku prawnego pełnomocnictwa istnieć musi inny stosunek prawny, z którego obowiązek taki będzie wynikać - jest to tzw. stosunek wewnętrzny albo podstawowy między mocodawcą a pełnomocnikiem. Stosunkiem takim może być np. stosunek pracy albo zlecenia ( vide: K. Osajda, W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 33, 2024).

43. W świetle powyższego należało przyjąć, że pomiędzy J. W. a konsumentem musiał istnieć stosunek podstawowy, z którego wynikało pełnomocnictwo, w postaci stosunku prawnego zlecenia (art. 734 §1 k.c.). Treść tego stosunku nie jest jednak znana, albowiem nie przedłożono do akt sprawy odpisu umowy zlecenia. Nie wiadomo zatem jaki był zakres działania pełnomocnika, jego uprawnienia i obowiązki względem mocodawcy (konsumenta). Z treści samego pełnomocnictwa wynika, że obejmowało ono umocowanie do zawarcia umowy przelewu na warunkach dowolnych – pozostawionych w całości uznaniu pracownika powodowej spółki. Taki sposób określenia zakresu umocowania pełnomocnika prowadził do tego, że pracownik powódki mógł w imieniu konsumenta zawrzeć umowę cesji na warunkach całkowicie dowolnych. Dla dochowania wymogu odpłatności umowy przewidzianego w dokumencie pełnomocnictwa wystarczyło określenie ceny na poziomie 1 grosza. Wobec braku przedstawienia umowy stanowiącej źródło stosunku podstawowego należało uznać, że konsument nie miał żadnego wpływu na określenie wysokości ceny sprzedaży wierzytelności ani też zasad, na jakich zostanie ona mu wypłacona.

44. W dalszej kolejności należy zauważyć, iż wobec tego, że pełnomocnikiem i zleceniobiorcą była konkretna osoba fizyczna niedziałająca jako organ powodowej spółki, to ona ponosiłaby wobec konsumenta odpowiedzialność cywilnoprawną za zawarcie umowy cesji na takich warunkach na jakich ostatecznie została zawarta. W razie sprzeczności treści umowy cesji z treścią udzielonego zlecenia konsument mógł dochodzić roszczeń tylko względem J. W., natomiast powódka nie ponosiłaby wobec konsumenta żadnej odpowiedzialności. Z tego względu należało uznać, że opisany powyżej sposób działania i wykorzystanie pracownika jako pełnomocnika konsumenta miał za cel wyłącznie doprowadzenie do tego, że odpowiedzialność cywilna za zawarcie umowy została przeniesiona na jej pracownika. Nie ulega wątpliwości, że dochodzenie roszczeń względem spółki i następnie egzekwowanie wyroku jest łatwiejsze względem spółki kapitałowej aniżeli względem osoby fizycznej, choćby z uwagi na środki własne spółki.

45. Ponadto, istnieje jaskrawa dysproporcja pomiędzy brakiem odpowiedzialności a tym, że powodowa spółka – jako cesjonariusz – nabywa określone wierzytelności pieniężne przysługujące pierwotnie konsumentowi i uzyskuje z tego tytułu określony dochód, a więc jest beneficjentem rzeczonych czynności prawnych.

46. W ocenie Sądu nieograniczony zakres pełnomocnictwa, nieokreślenie treści zlecenia, zawarcie ww. umowy z pracownikiem powódki, a także uwolnienie się powódki od odpowiedzialności cywilnoprawnej wobec konsumenta są rażąco sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zgodnie zaś z treścią art. 58 §2 k.c. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. W związku z powyższym należało finalnie uznać, że umowa stanowiąca źródło pełnomocnictwa (umowa zlecenia), pełnomocnictwo oraz umowa cesji zawarta między pracownikiem działającym w imieniu konsumenta a powódką są bezwzględnie nieważne z uwagi na rażącą sprzeczność z zasadami współżycia społecznego (art. 58 §2 k.c.).

47. Jednocześnie należy wskazać, że brak jest podstaw do rozważania powyższej kwestii w kategoriach klauzul abuzywnych, skoro umowa będąca źródłem pełnomocnictwa została „sztucznie” zawarta przez pracownika powódki.

48. Na koniec należy również wskazać, że wprawdzie co do zasady zawarcie umowy przez pełnomocnika rzekomego, działającego bez umocowania, jest czynnością prawną wzruszalną, dotkniętą sankcją nieważności względnej, której skuteczność zależy od potwierdzenia przez mocodawcę (art. 103 §1 k.c.), jednakże z przyczyn wskazanych powyżej, nie sposób w tym przypadku dopatrywać się takiej sankcji wobec sprzeczności wymienionych powyżej czynności prawnych z zasadami współżycia społecznego, co powodowało skutek silniejszy w postaci bezwzględnej nieważności umowy cesji na podstawie art. 58 §2 k.c. Tym samym należało uznać, że powódka nie miała legitymacji procesowej czynnej do dochodzenia roszczeń wobec pozwanej spółdzielczej kasy oszczędnościowo – kredytowej, co stanowi samoistną podstawę do oddalenia powództwa.

(wykładnia przepisów normujących instytucję sankcji kredytu darmowego, wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 lutego 2025 r., sygn. C-472/23)

49. Ocena roszczenia powoda wymagała uprzedniego stwierdzenia, czy powódka złożyła skuteczne oświadczenie w trybie art. 45 ust. 1 u.k.k. o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

50. Stosownie do brzmienia art. 45 ust. 1 u.k.k. w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Sankcja kredytu darmowego polega zatem na uprawnieniu konsumenta do spłaty kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy.

51. Art. 45 u.k.k. stanowi transpozycję do polskiego porządku prawnego art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającą dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U.UE L z dnia 22 maja 2008 r., dalej również jako: dyrektywa 2008/48/WE), który nakazuje stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą. Przepis prawa krajowego nie wynika więc bezpośrednio z ww. dyrektywy w tym sensie, że nie jest tłumaczeniem zawartego w niej przepisu. Instytucja sankcji kredytu darmowego, o której mowa w art. 45 u.k.k. została ustanowiona w polskim porządku prawnym w wykonaniu obowiązku wynikającego z art. 23 dyrektywy 2008/48/WE.

52. Z uwagi na fakt, że przepis jest wyrazem realizacji obowiązków nałożonych na Polskę przez prawo Unii Europejskiej, nadrzędne w stosunku do krajowego porządku prawnego, musi być on interpretowany zgodnie z duchem i celem dyrektywy 2008/48/WE.

53. Wynikający z dyrektywy obowiązek państw członkowskich do osiągnięcia przewidzianego w niej celu oraz wynikający z art. 5 [10] TWE obowiązek podjęcia wszelkich środków, zarówno ogólnych jak i szczególnych, do zapewnienia realizacji tego obowiązku, wiąże wszystkie organy państwa członkowskiego, w tym sądy, w sprawach należących do ich jurysdykcji. Wynika stąd, że stosując prawo krajowe, bez względu na to czy przepisy te zostały wydane przed czy po przyjęciu dyrektywy, sąd krajowy powinien zinterpretować je tak dalece, jak jest to możliwe, w świetle treści i celu dyrektywy, by osiągnąć przewidziany w niej cel i w ten sposób zachować się w sposób zgodny z art. 189 ust. 3 [249] TWE. ( vide: wyrok ETS z dna 13 listopada 1990 r., C-106/89, M., L. również uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2019 roku, sygn. akt III CZP 45/19, OSNC 2020/10/83). Obowiązek wykładni przepisów prawa krajowego w celu efektywnej transpozycji dyrektywy wynika również z wyroku ETS z dnia 10 kwietnia 1984 r. w sprawie C-14/83, von C. i K..

54. Dokonując wykładni przepisów normujących instytucję sankcji kredytu darmowego, należy w pierwszej kolejności mieć na względzie treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej jako: (...)) z dnia 13 lutego 2025 r. w sprawie o sygn. C-472/23 (Legalis nr 3181142; dalej również jako wyrok (...), C-472/23), w którym Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł w przedmiocie pytań prejudycjalnych przedstawionych przez Sąd Rejonowy dla m.st W. w W. postanowieniem z dnia 21 czerwca 2023 r.

55. Przedmiotowy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odnosi się bezpośrednio do instytucji sankcji kredytu darmowego obowiązującej w polskim porządku prawnym. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zważył co następuje:

1) Artykuł 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy interpretować w ten sposób, że: okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, która okazuje się zawyżona ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie dyrektywy (...).

2) Artykuł 10 ust. 2 lit. k) dyrektywy (...) należy interpretować w ten sposób, że: fakt, iż umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania.

3) Artykuł 23 dyrektywy (...) w związku z jej motywem 47 należy interpretować w ten sposób, że: nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które przewiduje – w przypadku naruszenia obowiązku informacyjnego nałożonego na kredytodawcę zgodnie z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy – jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i opłat, niezależnie od indywidualnego stopnia wagi takiego naruszenia, o ile naruszenie to może podważyć możliwość oceny przez konsumenta zakresu jego zobowiązania.

56. Należy zauważyć, że zgodnie z treścią przedmiotowego wyroku instytucja sankcji kredytu darmowego nie jest sprzeczna z prawem Unii Europejskiej, przy czym skuteczność oświadczenia konsumenta w przedmiocie skorzystania z sankcji kredytu darmowego podlega każdoczesnej ocenie Sądu. Jak zważył, (...) w pkt 56 i 57 przedmiotowego wyroku: „z utrwalonego orzecznictwa wynika, że konsekwencje naruszenia obowiązków informacyjnych związanych z umową o kredyt mogą się znacznie różnić w zależności od tego, o jaki konkretnie obowiązek chodzi, przy czym waga tego naruszenia zależy ponadto w praktyce od liczby i wagi elementów, których nie zamieszczono w danej umowie o kredyt. Takie naruszenia mogą w szczególności utrudniać konsumentowi korzystanie z praw wynikających z umowy o kredyt (zob. podobnie wyrok z dnia 24 października 2024 r., Horyzont,C-339/23,EU:C:2024:918, pkt34). W związku z tym, z zastrzeżeniem weryfikacji, których powinien dokonać sąd odsyłający , zasada proporcjonalności nie stoi na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie postanowiło przewidzieć jednolitą sankcję polegającą na pozbawieniu kredytodawcy prawa do odsetek i kosztów za naruszenie różnych obowiązków informacyjnych przewidzianych w art. 10 ust. 2 dyrektywy (...), mimo że indywidualna waga naruszenia każdego z tych obowiązków oraz konsekwencje, jakie z tego wynikają dla konsumenta, mogą różnić się w zależności od przypadku .”

57. Skoro sankcja tzw. kredytu darmowego ma być konsekwencją niedochowania przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych, należy na wstępie ustalić jakim celom służą te obowiązki.

58. W dalszej kolejności należy odpowiedzieć na pytanie, czy w rozpoznawanej sprawie pozwana rzeczywiście naruszyła obowiązki informacyjne, wprowadzając konsumenta w błąd co do zakresu ich zobowiązania i czy skala tego ewentualnego naruszenia uzasadnia sankcję w postaci pozbawienia jej wszelkiego zysku z zawartej umowy pożyczki.

59. Motyw 18 dyrektywy 2008/48/WE stanowi, że konsumentom powinno zapewnić się ochronę przed nieuczciwymi lub wprowadzającymi w błąd praktykami, w szczególności w odniesieniu do ujawnianych przez kredytodawcę informacji, zgodnie z dyrektywą 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 roku dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym (Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych). Niniejsza dyrektywa powinna zawierać szczegółowe przepisy dotyczące zarówno reklam odnoszących się do umów o kredyt, jak i pewnych standardowych informacji, które konsumenci powinni otrzymywać, by mieć w szczególności możliwość porównania różnych ofert. W motywie 19 dyrektywy mowa z kolei o tym, że w celu umożliwienia konsumentom podejmowania decyzji przy pełnej znajomości faktów powinni oni przed zawarciem umowy o kredyt otrzymać odpowiednie informacje na temat warunków i kosztów kredytu oraz swoich zobowiązań, które konsument może zabrać ze sobą i je rozważyć. W celu zapewnienia możliwie największej przejrzystości i porównywalności ofert takie informacje powinny w szczególności zawierać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania mającą zastosowanie do danego kredytu, określaną w całej Wspólnocie w taki sam sposób.

60. Z analizy przytoczonych wyżej motywów dyrektywy 2008/48/WE wprost wynika, że jednym z podstawowych celów nałożenia na kredytodawców określonych obowiązków informacyjnych względem konsumentów, w tym w szczególności obowiązku wskazywania w umowach rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, jest zapewnienie konsumentom możliwości porównania różnych ofert i wyboru najkorzystniejszej z nich.

61. W konsekwencji, mając na uwadze cel dyrektywy w zakresie instytucji sankcji kredytu darmowego obejmujący ustanowienie sankcji skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających, Sąd zważył, że naruszenie przez kredytodawcę przepisu ustawy wskazanego w art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim nie skutkuje automatycznym powstaniem po stronie kredytobiorcy uprawnienia kształtującego w przedmiocie zastosowania sankcji kredytu darmowego.

62. W ocenie Sądu, dopuszczalność i skuteczność wykonania uprawnienia kształtującego, o którym mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k. wymaga zbadania rodzaju i stopnia naruszenia ustawy przez kredytodawcę przez pryzmat proporcjonalności skutków zastosowania sankcji kredytu darmowego, tj. przekształcenia stosunku prawnego łączącego strony umowy kredytu na skutek odpadnięcia obowiązku zapłaty odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy. W każdym przypadku Sąd jest obowiązany zbadać wagę i skutki naruszenia przepisu ustawy przez kredytodawcę i rozważyć, czy w konkretnym przypadku kredytobiorcy służy wskazane uprawnienie, mając na względzie daleko idące skutki wykonania tego uprawnienia kształtującego.

63. Innymi słowy, naruszenie przepisu ustawy przez kredytodawcę nie rodzi automatycznie po stronie kredytobiorcy uprawnienia do zastosowania sankcji kredytu darmowego bez względu na rodzaj i stopień naruszenia przepisu ustawy, cel naruszonego przepisu i skutki naruszenia.

64. Taka wykładnia przedmiotowych przepisów jest zgodna z wykładnią dyrektywy 2008/48/WE przyjętej przez (...) w przytoczonym wyroku z dnia 13 lutego 2025 r. w sprawie o sygn. C-472/23 (pkt 56 i 57).

65. Dotychczasowa praktyka sądowa w zakresie rozpoznawania spraw tego rodzaju koncentrowała się wyłącznie na stwierdzeniu faktu naruszenia przepisu ustawy, z czego wywodzono wniosek o skuteczności wykonania sankcji kredytu darmowego przez konsumenta. Sąd doszedł do przekonania, że stwierdzenie naruszenia przepisu ustawy stanowi jedynie punkt wyjścia do dalszej oceny, czy waga tego naruszenia oceniana z pespektywy ochronnych celów dyrektywy uzasadnia skuteczne zastosowanie tak daleko idącej sankcji, co znajduje odzwierciedlenie w wyroku (...) z dnia 13 lutego 2025 r., C-472/23.

66. Wynika stąd, że skonkretyzowane zarzuty przeciwko umowie pożyczki nie mogą być oderwane od ich ciężaru. Sąd odrzuca pogląd, że każde naruszenie obowiązków szczegółowo opisanych w art. 30 ust. 1 u.k.k. (niezależne od rodzaju i wagi tego obowiązku) stanowi przesłankę stosowania tej instytucji. Nie należy tracić z pola widzenia, że sankcja ta ma być wprawdzie odstraszająca i skuteczna, ale również proporcjonalna.

67. Chodzi o to, że o ile obowiązki informacyjne wymienione w art. 45 ust. 1 u.k.k. same w sobie są bezwzględne, to jednak oceniając skutki ich naruszenia, należy brać pod uwagę in casu ich istotność i doniosłość, aby sankcja kredytu darmowego nie była mechanizmem automatycznym, pomijającym istotne okoliczności danego przypadku. Pomysł i konstrukcja polskiego ujęcia ustawowego sankcji kredytu darmowego jest w całości przejawem inwencji ustawodawcy krajowego (tj. nie ma żadnego umocowania konstrukcyjnego w prawie unijnym – państwa mają swobodę w zakresie ukształtowania sposobu sankcjonowania naruszenia obowiązków informacyjnych przez kredytodawców). Sąd zważył, że za wyżej przedstawioną wykładnią art. 45 ust. 1 u.k.k. przemawiają cele powołanej dyrektywy, w tym jej art. 23. W konsekwencji, nie ma potrzeby zastosowania art. 5 k.c. do oceny żądania opartego na twierdzeniu o skuteczności sankcji kredytu darmowego. Instytucja nadużycia prawa podmiotowego zakłada brak sprzeczności określonego uprawnienia z normą prawa materialnego, którego jednak wykonanie na skutek sprzeczności z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa nie korzysta z ochrony prawnej w okolicznościach konkretnego przypadku. Skuteczność sankcji kredytu darmowego należy oceniać przede wszystkim przez pryzmat celu art. 45 ust. 1 u.k.k. i immanentnie z nim związanego kryterium proporcjonalności sankcji. Przytoczony przepis stanowi wystarczającą podstawę prawną do stwierdzenia, że ze względu na wagę ewentualnych naruszeń oświadczenie konsumenta nie wywołało skutku w postaci odpadnięcia obowiązku zapłaty kosztów określonych w tym przepisie.

68. Tak więc prawidłowa wykładnia art. 45 ust. 1 u.k.k. nie narusza zasadniczego wymogu efektywności i jednocześnie proporcjonalności środków zmierzających do ochrony praw konsumenta w świetle prawa Unii Europejskiej. Dotkliwość i nieuchronność sankcji kredytu darmowego nie może być absolutyzowana, gdyż byłaby całkowicie pozbawiona wymogu proporcjonalności.

69. Należy również zauważyć, że na obszarze Unii Europejskiej problematyka stawiania zarzutów przeciwko treści konsumenckich umów kredytu/pożyczek nie jest nowa i spotkała się z reakcją polegającą na zmianach w prawie francuskim uniemożliwiających w ogóle skuteczne kwestionowanie (...) bez wykazania rzeczywistej szkody majątkowej po stronie konsumenta (Artykuł (...)-1 C. de la consommation [Kodeks konsumencki], wersja obowiązująca od 19 lipca 2019 r., https://www.legifrance.gouv.fr/codes/id (...)2019-07-19), co było odpowiedzią ustawodawcy francuskiego na spory cywilne powstałe na tym tle. Choć należy podkreślić, że jeszcze przed tą zmianą legislacyjna pojawił się judykat idący w tym właśnie kierunku, zauważając – podobnie jak w niniejszej sprawie – że wskaźnik (...) (fr. (...)) w danej sprawie „nie działał na niekorzyść” pożyczkobiorców, bo był błędnie zawyżony (wyrok francuskiego Sądu Kasacyjnego z dnia 12 października 2016 r., numer skargi: 15- (...), Pierwsza Izba Cywilna, https://juricaf.org/arret/FRANCE - (...) (...)- (...)).

70. Powyższe uwagi na tle prawnoporównawczym - zdaniem Sądu - są niezbędne, skoro sporna sankcja jako taka jest wymagana przez przepisy prawa unijnego, a szerszy ogląd tej problematyki w ustawodawstwie innego państwa członkowskiego może korzystnie wpłynąć na wykładnię przepisów ustawy o kredycie konsumenckim.

71. Należy ponownie podkreślić, że stosowanie art. 45 ust. 1 u.k.k. winno być uzależnione od stwierdzania w umowie ewidentnych braków, a nie roztrząsaniu w procesach sądowych wątpliwości interpretacyjnych przy jej wykładni bądź konsekwencji zmian tekstu ustawy.

(ocena umowy pod kątem naruszeń ustawy)

72. W niniejszym przypadku zasadnicza oś sporu zasadzała się na kwestii zakazu pobierania przez kredytodawcę odsetek od skredytowanych kosztów kredytu i niewłaściwego oznaczenia rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (dalej jako: (...)) na skutek przyjęcia za podstawę do jej obliczenia odsetek naliczonych od kredytowanej prowizji.

73. W ocenie Sądu kwestia pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia o skuteczności zastosowania sankcji kredytu darmowego. Jak wynika z przytoczonego wyroku (...) z dnia 13 lutego 2025 r., C-472/23, przewidziany w art. 10 ust. 2 lit. g) tej dyrektywy obowiązek podania (...) jest spełniony, jeżeli (...) wskazane w danej umowie odpowiada (...) obliczonemu zgodnie ze wzorem matematycznym zawartym w części I załącznika I do wspomnianej dyrektywy na podstawie „całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta” w rozumieniu art. 3 lit. g) tej dyrektywy, który to koszt obejmuje koszty, jakie konsument jest zobowiązany ponieść na podstawie warunków tej umowy, w tym warunków, które następnie okażą się nieuczciwe i niewiążące dla konsumenta (wyrok (...), C-472/23, pkt 35 i 36).

74. W wyroku z dnia 13 lutego 2025 r., C-472/23 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zważył w pkt 30 i 31, że mając w szczególności na względzie zasadnicze znaczenie (...) dla konsumenta, wskazanie (...), które nie odzwierciedla wiernie wszystkich kosztów wymienionych w art. 3 lit. g) dyrektywy (...), pozbawia konsumenta możliwości określenia zakresu jego zobowiązania w taki sam sposób jak brak wskazania tej stopy [zob. podobnie wyrok z dnia 21 marca 2024 r., (...) Bulgaria (Usługi dodatkowe do umowy o kredyt),C-714/22,EU:C:2024:263, pkt 55]. Art. 10 ust. 2 lit. g) dyrektywy (...) należy interpretować w ten sposób, iż obowiązek wskazania (...) w umowie o kredyt w sposób jasny i zwięzły nie ogranicza się do zakazu zaniżania go, ponieważ błędne wskazanie (...) może również zasadniczo polegać na zawyżeniu jego wartości.

75. W niniejszej sprawie, pozwana spełniła obowiązek informacyjny w zakresie oznaczenia (...).

76. Błędne oznaczenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania miało stanowić naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. i wynikać z faktu naliczania odsetek również od skredytowanych kosztów kredytu, tj. od prowizji, składki ubezpieczeniowej, wpisowego oraz opłaty za przelew. Jak twierdziła strona powodowa – skoro uznać za abuzywne lub nieważne postanowienia umowne w tym zakresie – błędnie określono kwoty do zapłaty przez konsumenta i błędnie obliczono (...).

77. W ocenie Sądu, do naruszenia powołanych przepisów ustawy dotyczących obowiązku wskazania (...) dochodzi wówczas, gdy podana w umowie (...) jest ustalona w sposób rażąco sprzeczny ze wzorem wskazanym w załączniku nr 4 do ustawy o kredycie konsumenckim albo w sposób dowolny, oderwany od kosztów obciążających konsumenta wskazanych w umowie. Kredytodawca nie dopuszcza się naruszenia obowiązku informacyjnego w zakresie wskazania (...), jeżeli jest ona obliczona zgodnie z wzorem określonym w załączniku do ustawy oraz na podstawie założeń przyjętych w umowie. Przy obliczeniu (...) kredytodawca powinien uwzględnić wszelkie koszty ponoszone według treści umowy przez konsumenta, nawet jeśli ich podstawą miałyby być postanowienia bezskuteczne (klauzule abuzywne) albo nieważne (postanowienia wprost sprzeczne z przepisem rangi ustawowej).

78. W umowie wskazano wszystkie założenia do obliczenia (...). Należy jednak z urzędu zauważyć, że założenia przedstawione w pkt 12. umowy pożyczki nie pomijają żadnego założenia wymienionego w załączniku numer 4 do ustawy o kredycie konsumenckim (por. pkt 3 ppk 1-4). Umowa nie miała cech nietypowych, wymagających przyjmowania dodatkowych założeń (pkt 4. ww. załącznika do tej ustawy), a same wzory matematyczne stanowią sposób obliczenia (...), a nie założenie do obliczeń. Nie ma więc obowiązku przedstawiania w umowie wzoru matematycznego do obliczenia (...). Należy zauważyć, że już na pierwszej stronie umowy pożyczki (pkt 5) wyraźnie wskazano całkowitą kwotę kredytu.

79. W ocenie Sądu przeciętny konsument z pewnością w niniejszym przypadku bez problemu zidentyfikuje w umowie parametryczne dane z założeń niezbędnych do samodzielnego obliczenia (...): czas trwania umowy jest wskazany zwięźle (dwie daty) i łatwy do odnalezienia (pkt 4 umowy), całkowity koszt pożyczki został wskazany przez odwołanie się do pkt 17. umowy (jest tam jedna kwota), harmonogram pożyczki został wydany konsumentowi – bezcelowe byłoby przepisywanie go do postanowień umowy określających założenia do wyliczenia (...), data wypłaty pożyczki jest znana konsumentowi (pkt 6). Niczego więcej – poza odpowiednią wiedzą matematyczną – konsumentowi nie potrzeba do samodzielnego obliczenia (...). Zatem uznać należało, że konsument zawierający umowę został należycie poinformowany.

80. Przyjęcie poglądu, że wykonanie obowiązku informacyjnego w zakresie oznaczenia (...) wymaga uwzględnienia wyłącznie świadczeń należnych na gruncie prawa materialnego, a nie wszystkich świadczeń określonych w umowie skutkowałoby tym, że jakakolwiek sprzeczność umowy z rzeczywistym zakresem obowiązku świadczenia przez kredytobiorcę automatycznie uzasadniałaby zastosowanie sankcji kredytu darmowego. Jakakolwiek zmiana założeń przyjętych do obliczenia (...) skutkuje bowiem jego zmianą. Należy również podkreślić, że w przypadku bezskuteczności któregokolwiek postanowienia umownego przewidującego obowiązek świadczenia przez konsumenta na rzecz przedsiębiorcy (w szczególności postanowienia przewidującego prowizję, ( vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt III CZP 43/20, LEX nr 3246823), (...) wskazana w umowie nie odpowiadałaby rzeczywistemu zakresowi obowiązku świadczenia ciążącego na konsumencie. Uznanie w takim przypadku skuteczności sankcji kredytu darmowego prowadziłoby w rezultacie do wniosku, że jakiekolwiek naruszenie dokonane przez przedsiębiorcę mogłoby skutkować odpadnięciem obowiązku zapłaty kosztów kredytu przez konsumenta po złożeniu oświadczenia, o którym mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k. W ocenie Sądu treść i cel dyrektywy 2008/48/WE (w szczególności wymóg proporcjonalności sankcji) stoi na przeszkodzie takiej wykładni powyższych przepisów. Pozbawienie podmiotu prawa prywatnego wszelkich korzyści wynikających z zawartej umowy z uwagi na zastrzeżenie w umowie nienależnego świadczenia byłoby niesprawiedliwe i w istocie miałoby na celu wyeliminowanie z obrotu przedsiębiorcy działającego w celach zarobkowych. Jeżeli strony zastrzegły w umowie świadczenie nienależne, zasadne jest żądanie zwrotu tego świadczenia, nie zaś brak obowiązku zapłaty kosztów kredytu przez konsumenta.

81. W niniejszej sprawie, strona powodowa nie kwestionowała prawidłowości (matematycznej poprawności) obliczenia (...) na podstawie założeń przyjętych w umowie.

82. Należy podkreślić przy tym przejrzystość przyjętych założeń – gdyby nawet dyskutować, czy są one poprawne (orzecznictwo w zakresie dopuszczalności pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu nie jest jednolite – vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2023 r. I CSK 4175/22, LEX nr 3569756), to niespornym jest, że w umowie ujawniono wszelkie obciążenia faktycznie ponoszone przez konsumenta. Wyraźnie zaznaczono, że (...) przedstawiono przy uwzględnieniu (doliczeniu) do podstawy wyliczenia także kosztów udzielonej pożyczki.

83. Istotne jest, że (...) jest wskaźnikiem, który ma służyć konsumentowi wyłącznie jako środek do porównywania różnych ofert rynkowych. Nawet jeżeli w danej umowie został on wskazany niepoprawnie z powodu błędu rachunkowego, to i tak nie zmienia to konkretnych praw i obowiązków finansowych wynikających z umowy kredytu. Jest więc tylko wskaźnikiem ujętym (w formie wyrażenia procentowego) mającym zbiorczo określać opłacalność oferty. Ma więc zupełnie inną cechę, niż te dotyczące pozostałych wymogów ustawowych dotyczących umów kredytowych w ustawie o kredycie konsumenckim (np. wskaźnik oprocentowania pożyczki).

84. Nie zmienia to oczywiście faktu, że ta jego specyficzna rola jest istotna rynkowo, bo w jednym parametrze odzwierciedla ważną cechę oferty, która pozwala na jej porównanie z innymi ofertami kredytu dostępnymi na rynku.

85. Tu z kolei należy wrócić do kwestii skutków sankcji kredytu darmowego, która niewątpliwie jest dotkliwa dla kredytobiorcy, gdyż w razie jej ziszczenia kredytodawca pozbawiony jakiegokolwiek dochodu z umowy. Należy więc uznać, że oceniając zarzuty, które mogą skutkować skutecznością sankcji kredytu darmowego, należy badać ich doniosłość. Należy zauważyć, że niektóre samoistne, jednostkowe naruszenia obowiązków informacyjnych wykluczają dopuszczalność zastosowania sankcji kredytu darmowego. Zdaniem Sądu taka sytuacja może dotyczyć np. obowiązku wskazania adresu do doręczeń elektronicznych. Może bowiem mieć miejsce sytuacja, gdy umowa nie zawiera wyłącznie adresu kredytobiorcy do doręczeń elektronicznych, ale konsument z określonych przyczyn i tak nie zamierzał nigdy z takiej formy kontaktu korzystać.

86. (...) samo w sobie nie tworzy i nie zmienia zobowiązań konsumenta (jest w czystej postaci parametrem finansowym) – ma tylko walor informacyjny umożliwiający porównanie ofert, o ile wszyscy uczestnicy rynku stosują dokładnie takie same założenia wyjściowe. W ujęciu założonego horyzontu czasowego ma cechy wskaźników antycypacyjnych ( ex ante), bo opiera się na założeniu zrealizowania umowy w określonym czasie i niezmienionym oprocentowaniu oraz ma charakter czysto analityczny (tj. nie rodzi konkretnych zobowiązań stron). W danym wypadku – w kontekście twierdzeń powoda można wręcz stwierdzić, że (...) zaprezentowane przez pozwanego było zawyżone, a więc niekorzystne dla pożyczkodawcy w kontekście porównawczym, co oznacza, że pozwany pogorszył swoją pozycję rynkową.

87. Pobieranie odsetek od skredytowanych kosztów kredytu powoduje zwiększenie kosztów kredytu w porównaniu do ofert, w których odsetek nie nalicza się od tych kosztów, co wynika wprost z legalnej definicji tego wskaźnika: „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym” (art. 5 pkt 12 u.k.k.).

88. Należy mieć zatem na względzie fakt, że pozwana słusznie uwzględniła przy obliczeniu (...) odsetki od skredytowanych kosztów kredytu, które według umowy konsument miał faktycznie zapłacić, zgodnie z treścią umowy. Tym samym, pozwana wypełniła obowiązek informacyjny w zakresie oznaczenia (...).

89. Na marginesie, należy zauważyć, że w wyroku z dnia 13 lutego 2025 r., C-472/23 (...) przyjął, że błędne wskazanie (...) może polegać również na zawyżeniu jego wartości (pkt 30 i 31). W ocenie Sądu podanie zawyżonego (...) nie jest równoważne jednak ze skutecznością oświadczenia o zastosowaniu sankcji kredytu darmowego. Nie można apriorycznie uznać za proporcjonalną sankcji, o której mowa w art. 45 ust. 1 u.k.k. w sytuacji, gdy kredytodawca podał w umowie (...) wyższą niż w rzeczywistości. Tego typu ocena wymaga analizy okoliczności danego przypadku, a w szczególności stopnia naruszenia tego obowiązku informacyjnego (w tym różnicy między prawidłowo obliczonym (...) a (...) podanym w umowie).

90. Jak wcześniej wspomniano, z punktu widzenia oceny naruszenia obowiązku informacyjnego w zakresie podania (...) bez znaczenia pozostaje ocena zasadności pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, tym bardziej, że judykatura w tym zakresie nie jest zgodna. P. należy zauważyć, że zakaz pobierania odsetek od skredytowanych kosztów kredytu nie wynika wprost z przepisu rangi co najmniej ustawowej, a stanowi wyraz jednego z poglądów przyjętego na gruncie wykładni przepisów ustawy o kredycie konsumenckim i dyrektywy 2008/48/WE.

91. Przechodząc do oceny pozostałych naruszeń wskazywanych przez stronę powodową, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że właściwe rozpoznanie zarzutów zależy od wykładni umowy pożyczki zgodnej z ustawowymi dyrektywami, w szczególności art. 65 k.c. i art. 385 §2 k.c. W szczególności umowie i jej poszczególnym postanowieniom nie należy nadawać znaczenia absurdalnego lub wynikającego z apriorycznie krytycznego nastawienia zmierzającego wyłącznie do stwierdzenia w niej błędów i braków. Tymczasem wszystkie wywody i argumenty uzasadniające powództwo stanowią przejaw ukierunkowanej wykładni umowy pożyczki.

92. Odnosząc się do kolejnych zarzutów powódki, należy wskazać, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 10 i art. 30 ust. 1 pkt 16 w zw. z art. 49 ust. 1 poprzez rzekome nieokreślenie procedury oraz warunków, na jakich koszty kredytu ulegają zmianie, zwłaszcza w momencie wcześniejszej spłaty.

93. Zważyć należy, iż w umowie zastrzeżono wprost, że część kosztów (prowizja, składka ubezpieczeniowa) w ogóle nie ulega zmianie w trakcie trwania umowy, natomiast pozostałe koszty zostały szczegółowo określone w Tabeli prowizji i opłat stanowiącej załącznik do umowy (był on integralną częścią umowy), z którą konsument zapoznał się przed zawarciem umowy. Przedmiotowy załącznik nie musiał być od strony redakcyjnej elementem samej umowy. Poza tym nie ma żadnego dowodu, że pożyczkobiorca otrzymał tę Tabelę w niewłaściwej formie (np. ulotki). Wszak, w końcowej części umowy znajduje się oświadczenie konsumenta, że otrzymał ten właśnie załącznik do umowy. Umowa nie odnosiła w tym zakresie do tabeli dostępnej na stronie internetowej, w serwisie bankowości elektronicznej, przesłanej e-mailem lub wiadomością tekstową z hiperłączem do strony internetowej. Dalej, należy wskazać, że w pkt 20 dotyczącym zmian wysokości opłat i prowizji odwołano się do obiektywnego wskaźnika jakim jest wskaźnik cen towarów i usług ogłaszanych przez Prezesa GUS. Sporny wskaźnik jest publikowany w urzędowych publikatorach, bez dalszych odwołań i jest niemożliwy do pomylenia z innym. Nadto, bez wątpienia kredytodawca nie bierze udziału w procesie ustalania wysokości tego wskaźnika, stąd nie ma w tym zakresie pola do manipulowania wysokością opłat i prowizji. O wszelkich zmianach kredytodawca miał informować na trwałym nośniku przesłanym (pkt 11. umowy).

94. Ponadto uprawnienie do odzyskania – w razie wcześniejszej spłaty – określonych kosztów poniesionych przez kredytobiorcę ostatecznie (w razie sporu stron) zależy od rozstrzygnięcia sądowego i interpretacji postanowień umowy in casu. Tymczasem sankcja kredytu darmowego dotyczy ewidentnych braków w umowie, widocznych prima facie, a nie problemu interpretacji umowy w kontekście zróżnicowanego orzecznictwa sądowego.

95. Ustawa wymaga wyłącznie zamieszczenia w umowie informacji o prawie konsumenta do wcześniejszej spłaty kredytu i taka informacja w umowie została zawarta (patrz pkt 27). Ustawa nie nakładała na kredytodawcę obowiązku zawierania w umowie szczegółowych informacji takich, jak procedura i warunki, na jakich mogą ulec zmianie koszty kredytu w takim przypadku. Niemniej w umowie wystarczająco jasno wskazano, że w razie wcześniejszej spłaty pożyczki koszty pożyczki zostaną proporcjonalnie zmniejszone do pozostałego okresu („całkowity koszt pożyczki ulegnie obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, proporcjonalnie do tego okresu, licząc od momentu spłaty pożyczki przed terminem”). Zresztą wskazać należy, iż uprawnienie do zwrotu kosztów dotyczących okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, jest uprawnieniem ustawowym, które przysługuje niezależnie od zawartych w umowie postanowień w tym zakresie i kredytobiorca może go dochodzić na drodze sądowej bez składania dodatkowych oświadczeń. W takim stanie rzeczy art. 49 ust. 1 u.k.k. i jego rozumienie w orzecznictwie sądowym zapewniają kredytobiorcy wystarczającą ochronę dla jego interesu majątkowego w uzyskaniu zwrotu części pozaodsetkowych kosztów kredytu.

96. Podkreślić przy tym należy, że nie ma ustawowego wymogu przenoszenia na grunt umowy o kredyt konsumencki wszelkich efektów sądowej wykładni prawa na podstawie różnorodnych orzeczeń, w tym takich, które określony podmiot prawa prywatnego uznaje subiektywnie za istotne. Orzecznictwo na tle art. 45 ust. 1 u.k.k. nie wykształciło jednolitej ugruntowanej linii.

97. Podobnie kredytodawca nie miał obowiązku informowania konsumenta o skutkach skorzystania z sankcji kredytu darmowego z art. 45 ust. 1 u.k.k. Przypisywanie takiej intencji ustawodawcy jest nieracjonalne, jeśli przyjąć, że dokonujący naruszenia w warstwie informacyjnej czyni to celowo. Przecież nie będzie wówczas wskazywał konsumentowi instrumentu prawnego, z którego ten mógłby skorzystać w takiej sytuacji. Poza tym istnieją rozliczne i nie dające się jednoznacznie skatalogować sytuacje, w których dochodzi do modyfikacji praw i obowiązków wynikających z umów zobowiązaniowych: mogą to być prawomocne orzeczenia sądowe przesłankowo stwierdzające abuzywność niektórych postanowień umownych, orzeczenia na tle stosowania art. 357 1 lub art. 358 1 k.c., ugody pomiędzy stronami, zrzeczenie się roszczenia, odnowienie, zmiana ustawodawstwa w zakresie spłat, oprocentowania, czy też skutki restrukturyzacji lub upadłości stron, nacjonalizacji, skutki stanów nadzwyczajnych, zmiany waluty państwowej. Jeżeli więc uznać, że wybrany z przytoczonego z powyższego przykładowego zestawienia jeden element (nieopisany w umowie) jest warunkiem spełnienia wymogu z art. 30 ust. 10 u.k.k., to – ponownie – każda umowa byłaby wadliwa, gdyż zawsze istniałoby abstrakcyjne zdarzenie prawne, które mogłoby wpłynąć na zmianę kosztów kredytu. Taka wykładnia art. 45 ust. 1 u.k.k. prowadziłaby do absurdu.

98. Obowiązkiem kredytodawcy nie było również wskazywanie, jaka część raty przeznaczana jest na zapłatę pozaodsetkowych kosztów kredytu. Wskazać bowiem należy, iż powinność wskazywania jaka część raty jest przeznaczona na spłatę pozaodsetkowych kosztów kredytu i odsetek od tych kosztów nie wynika z żadnego przepisu ustawy ani dyrektywy. W umowie wyjaśniono natomiast, w jaki sposób będą rozliczane poszczególne wpłaty na rachunek spłaty pożyczki, a także wyraźnie wskazano w niej w kilku jednostkach redakcyjnych (pkt 5 i 7), iż koszty kredytu są kredytowane, a zatem konsument miał pełną świadomość, że dokonywane przez niego wpłaty będą również zaliczane na poczet kredytowanych kosztów kredytu. Jednocześnie należy wskazać, że konsument otrzymał harmonogram wedle którego spłacał kolejne raty i w którym wskazano część kapitałową oraz część odsetkową. Tym samym Sąd uznał, że umowa nie zawierała braków, które nie pozwoliły na ustalenie wysokości kolejnych rat oraz kwoty spłaty całkowitej.

99. Jeśli chodzi natomiast o kwestię naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15, która nie była podniesiona w oświadczeniu o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, to należy wskazać, że wykonanie przez konsumenta uprawnienia określonego w art. 45 ust. 1 powoduje zmianę treści stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu konsumenckiego. Następuje ona z mocy ustawy z chwilą doręczenia kredytodawcy oświadczenia woli konsumenta (art. 61 §1 k.c.) (zob. T. Czech, Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. III, WKP 2023). W świetle powyższego należało uznać, że wszelkie skutki złożenia oświadczenia wystąpiły już z chwilą tego oświadczenia, co powoduje, że późniejsze, uzupełniające zarzuty dotyczące naruszenia innych przepisów ustawy nie mają znaczenia. W oświadczeniu nie powołano się na naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 15 u.k.k. Niezależnie jednak od tego wskazać należy, iż nieprawdą jest, że w umowie nie opisano skutków odstąpienia od umowy - są one szczegółowo opisane w punkcie 26, którego treść przytoczono w ustaleniach stanu faktycznego. W rezultacie, nie doszło więc do naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim. Fakt dołączenia do umowy załącznika w postaci oświadczenia o odstąpieniu od umowy w żaden sposób nie narusza ustawy, a wręcz jest obowiązkiem wskazanym w art. 53 ust. 3 u.k.k. Niezależnie od tego obowiązku, dołączenie do umowy formularza wzoru odstąpienia od umowy ułatwia konsumentowi wykonanie tego uprawnienia. Jest oczywistym, że odstąpienie od umowy jest uproszczone po dostarczeniu konsumentowi wzoru takiego oświadczenia, niż gdyby konsument miał się domyślać, jakie elementy takie oświadczenie powinno zawierać.

100. Z uwagi na powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że oświadczenie złożone w trybie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim było bezskuteczne, albowiem nie zaktualizowały się przesłanki zastosowania sankcji kredytu darmowego. W tym stanie rzeczy, nie odpadł obowiązek uiszczenia przez konsumenta odsetek i innych kosztów kredytu.

101. Na marginesie wskazać należy, że celem art. 45 ust. 1 u.k.k. nie jest eliminacja z umów pożyczki niedozwolonych lub nieważnych postanowień umownych. Odstraszający charakter sankcji dotyczy obowiązku zawarcia w umowie określonych informacji, co jest niezależne od skutków wyeliminowania z umowy poszczególnych postanowień umownych. Nie jest możliwe, aby przedsiębiorca wariantowo wskazywał poszczególne parametry umowy, zwłaszcza przy niejednolitej linii orzeczniczej.

102. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 410 §2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. przy zastosowaniu art. 45 ust. 1 u.k.k. stosowanych a contrario Sąd oddalił powództwo.

VI

(koszty procesu)

103. O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II. wyroku na podstawie art. 98 §1 k.p.c. obciążając powódkę całością poniesionych przez pozwaną kosztów procesu, na co składały się wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika w osobie adwokata w stawce minimalnej (3.600 zł) ustalonej w oparciu o §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).

104. Na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. od zasądzonej kwoty tytułem kosztów procesu Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.