descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C 3467/24

Uzasadnienie

Powód - (...) Kasa (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w E. wniósł pozew przeciwko X. R. i V. R. . Domagał się w nim zasądzenia solidarnie :

- kwoty 161 116,97 zł - wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 28 maja 2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności (...) z dnia 27 czerwca 2007 r.

- kosztów procesu .

W uzasadnieniu wskazał, że udostępnił pozwanym kwotę kredytu w wysokości 161 116,97 zł (k. 3 – 10).

Pozwani wnieśli o oddalenia powództwa oraz zwrot kosztów procesu. W ocenie pozwanych niniejsze powództwo jest przedwczesne z uwagi na fakt, że sprawa o ustalenie nieważności umowy nie została jeszcze prawomocnie zakończona (k. 66 – 70v).

Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2025 r. sąd zawiesił postępowanie na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o sygnaturze akt (...) tutejszego sądu (k. 96).

Postanowieniem z dnia 1 lipca 2025 r. zostało ono podjęte (k. 131).

W piśmie z dnia 26 maja 2025 r. powód cofnął pozew w części - co do kwoty 125 694,54 zł - wskutek dokonania przez stronę pozwaną w dniu 9 maja 2025 r. wpłaty w wysokości 139 346,44 zł . Została ona zaliczona na poczet kapitału kredytu oraz odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych za okres od dnia 28 maja 2024 r. do 9 maja 2025 r.

Po zmodyfikowaniu w ten sposób żądania , powód domagał się zasądzenia kwoty 35 422,43 zł z tytułu zwrotu wypłaconego kapitału wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 10 maja 2025r. (k. 102 – 102v).

Sąd ustalił, co następuje

Dnia 27 czerwca 2007 r. V. R. i X. R. - jako kredytobiorcy oraz (...) Kasa (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w E. jako kredytodawca zawarli „Umowę kredytu mieszkaniowego (...) hipoteczny nr (...) (spłacanego w ratach annuitetowych udzielonego w walucie frank szwajcarski)”.

Bank zobowiązał się postawić do dyspozycji kredytobiorcy kwotę 59.280 CHF na budowę domu jednorodzinnego położonego w R., z przeznaczeniem na potrzeby własne (§ 2 ust. 1 i 2 umowy).

Dowód: umowa kredytu, k. 14 – 20v akt;

Bank wypłacił pozwanym kwotę 161 116,97 zł.

Dowód: informacja banku k. 22 - 23 akt, zaświadczenie k. 86;

V. R. i X. R. wnieśli pozew przeciwko (...) Kasie (...) S.A. w E. o ustalenie, że umowa kredytu jest nieważna oraz o zapłatę kwot: 162 526,59 zł i 350 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 7 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty.

Dowód: pozew k. 24 – 35v akt;

Wyrokiem z dnia 20 marca 2023 r. Sąd Okręgowy w Toruniu ustalił, że z „Umowa kredytu mieszkaniowego (...) hipoteczny nr (...) (spłacanego w ratach annuitetowych udzielonego w walucie frank szwajcarski)” z dnia 27 czerwca 2007 r. jest nieważna oraz zasądził od (...) Kasy (...) Banku (...) S.A. w E. na rzecz V. i X. R. łącznie kwoty: 162 526,59 zł oraz 350 CHF wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Wyrok uprawomocnił się w dniu 15 stycznia 2025 r.

Okoliczności bezsporne oraz d owody: wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z 20 marca 2023 r., sygn. akt I C (...) wraz z uzasadnieniem k. 36 – 51 ; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 15 stycznia 2025 r., k. 111 – 122v .

W wykonaniu umowy pozwani zapłacili na rzecz banku 162 526,59 zł oraz 350 CHF.

Dowód: zaświadczenie, k. 86 – 90.

Pismem z dnia 18 czerwca 2024 r. powód wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 161 116,97 zł - w terminie 1 miesiąca - tytułem rozliczenia roszczeń w zakresie wypłaconego przez bank kapitału.

Pozwani odebrali to pismo w dniach 5 i 8 lipca 2024 r.

W piśmie z dnia 12 maja 2025r. adresowanym do pozwanych , jest zawarte między innymi, stwierdzenie , że roszczenia banku o zwrot wypłaconego kapitału w nominalnej wysokości stały się wymagalne dnia 07.08.2024r. na skutek upływu 30 – dniowego terminu płatności określonego w wezwaniu z dnia 18.06.2024r.

Dowód: wezwanie do zapłaty, k. 52, 54 ; potwierdzenia odbioru k. 53, 55; pismo z 12.50.2025r. – k. 104. .

W dniu 9 maja 2025 r. pozwani zapłacili powodowi kwotę 139 346,44 zł.

Dowód: wydruk potwierdzenia wykonania przelewu k. 103

W piśmie z dnia 12 maja 2025r. skierowanym do pozwanych , powód poinformował o otrzymaniu w dniu 9 maja 2025r. wpłaty w kwocie 139 346,44 PLN , którą zaliczył na poczet spłaty wierzytelności z tytułu zwrotu wypłaconego kapitału jako :

- odsetki ustawowe za opóźnienie naliczone na dzień wpłaty – kwota 13 651,90 PLN ,

- wypłacony kapitał – kwota 125 694,54 PLN

W piśmie tym poinformowano , że wpłatę zaliczono w pierwszej kolejności na poczet odsetek , a pozostałą część - na kapitał.

Stwierdzono , że pozostały wierzytelności :

- banku z tytułu zwrotu kapitału kredytu w wysokości nominalnej 35 422,43 PLN wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 10 czerwca 2025r. do dnia zapłaty,

- (...) ( tj. V. R. i X. R. ) z tytułu wpłaty nienależnych rat kapitałowo – odsetkowych w wysokości 21 770,53 zł .

( Powód nie przedłożył dowodu doręczenia pozwanym tego pisma )

Dowód : pismo z dnia 12.05.2025r. – k. 104 .

Sąd zważył, co następuje

Przedstawiony powyżej stan faktyczny sąd ustalił na podstawie dokumentów wymienionych w poprzedniej części uzasadnienia.

Na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. sąd pominął dowód z przesłuchania pozwanych jako mający wykazać fakty nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy ( k. 157 ).

Istotne było bowiem to ,czy umowa jest ważna . Z tego faktu wynika bowiem konieczność wzajemnego rozliczenia się stron na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. W tym zakresie kluczowy i wystarczający był dowód z wyroków I i II instancji .

Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeżeli wcześniejszy wyrok rozstrzyga kwestię, która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie aktualnie rozpoznawanej, kwestia ta nie może być w ogóle badana (por. wyrok Sądu Najwyższego z 12 lipca 2002 roku, V CKN 1110/00; wyrok z 29 marca 1994 roku, III CZP 29/94 oraz postanowienie z 21 października 1999 roku, I CKN 169/98).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę był więc związany prawomocnym rozstrzygnięciem wydanym w sprawie (...).

Wobec cofnięcia pozwu odnośnie żądania zapłaty kwoty 125 694,54 zł sąd umorzył postępowanie w tej części w punkcie I wyroku na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 k.p.c.

Pismem z dnia 18 czerwca 2024 r. powód wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 161 116,97 zł z tytułu zwrotu kapitału kredytu . Powód twierdzi, że wymagalność tego roszczenia nastąpiła w dniu 7 sierpnia 2024 r.

Stanowisko to jest błędne . Wezwanie nie wywołało bowiem żadnego skutku prawnego . W tym bowiem okresie wyrok sądu I instancji nie był jeszcze prawomocny. Roszczenie o zwrot kapitału nie było więc jeszcze wymagalne .

Powód mógłby skutecznie wezwać do zapłaty dopiero po uprawomocnieniu się wyroku . Odsetki za opóźnienie mógł natomiast naliczać dopiero po bezskutecznym upływie terminu do jej dokonania wyznaczonego w tym piśmie.

Zgodnie bowiem z art. 455 k.c. jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Wezwanie do zapłaty może zatem wywołać skutek w postaci wymagalności roszczenia, jednakże dla przypisania dłużnikowi opóźnienia konieczne jest wykazanie zarówno istnienia wymagalnego zobowiązania jak i skutecznego wezwania do jego spełnienia.

Nie powstało więc żadne roszczenie odsetkowe . Nie istniała więc wierzytelność z tego tytułu , na poczet której powód mógłby w pierwszej kolejności zaliczyć wpłatę pozwanych .

Z pisma z 12.05.2025r. oraz wyjaśnienia zawartego w piśmie procesowym z dnia 26 maja 2025r. ( k. 102 v ) jednoznacznie natomiast wynika , że powód postąpił inaczej - dokonał takiego zaliczenia . W ten sposób powstała – zdaniem powoda - niedopłata w zwrocie kapitału. Należy natomiast stwierdzić, że nie powstała ona , skoro zaliczenie części wpłaty na odsetki nie miało podstaw prawnych .

Należy dodać , że po uprawomocnieniu się wyroku, a przed dokonaniem przez pozwanych dobrowolnej wpłaty , powód nie wzywał pozwanych do zapłaty . Nie miał więc podstaw do naliczania odsetek za opóźnienie do dnia 9 maja 2025r. - a więc daty dokonanej wpłaty .

Kwota roszczenia pozwanych wynosząca 21 770,53 zł została uznana przez powoda ( patrz - pismo z 12.05.2025r. – k. 104 ) . Stanowi ona różnicę pomiędzy dochodzonym przez powoda kapitałem w wysokości 161 116,97 zł, a kwotą 139 346,44 zł wpłaconą przez pozwanych ( 139 346,44 zł + 21 770,53 zł = 161 116,97 zł . Wpłata kwoty 139 346,44 zł uwzględniała więc potrącenie 21 770,53 zł .

Strony są więc całkowicie rozliczone .

Powództwo zmodyfikowane w piśmie z dnia 26 maja 2025r. podlegało więc oddaleniu ( punkt II wyroku ).

O kosztach procesu orzeczono w punkcie III na podstawie art. 98 § 1; § 1 1 i § 3 k.p.c.

Powód przegrał sprawę w całości. Obciążał go więc obowiązek zwrotu wszystkich kosztów - także w zakresie cofniętego powództwa.

Przegranie sprawy przez powoda wynika z faktu ,że przedstawił pozwanym umowę , która była nieważna . Niniejszy proces stanowił konsekwencję tego faktu.

Nieważność umowy postawiła pozwanych w trudnej sytuacji . Musieli bowiem rozliczyć się z bankiem i wpłacić niemałą przecież kwotę .Nie sposób więc traktować ich jako stronę przegrywającą . Zostali też zmuszeni do udziału w niniejszym procesie . Jest oczywiste , że mieli prawo do obrony i skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

Na koszty poniesione przez pozwanych składało się : wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem - 5 400 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictw – 34,00 zł .

Stawka wynagrodzenia została ustalona na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie ( t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 215).