Ustawaz dnia 5 sierpnia 2015 r.o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej 1)Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze,
ustawę z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, ustawę z dnia 4 września 1997 r.
o działach administracji rządowej oraz ustawę z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności
pożytku publicznego i o wolontariacie.
Spis treści
- Treść ustawy
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Nieodpłatna pomoc prawna
- Rozdział 3 - Edukacja prawna
- Rozdział 4 - Ocena wykonywania zadań z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej
- Rozdział 5 - Finansowanie nieodpłatnej pomocy prawnej
- Rozdział 6 - Zmiany w przepisach obowiązujących
- Rozdział 7 - Przepisy dostosowujące i przepis końcowy
- Załącznik nr 1 - Oświadczenie osoby uprawnionej, o którym mowa w art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz. U. poz. 1255) (wzór)
- Załącznik nr 2 - Oświadczenie osoby uprawnionej, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz. U. poz. 1255) (wzór)
- Załącznik nr 3 - Oświadczenie osoby uprawnionej, o którym mowa w art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz. U. poz. 1255) (wzór)
- Załącznik nr 4 - Oświadczenie osoby uprawnionej, o którym mowa w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz. U. poz. 1255) (wzór)
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa określa zasady udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, a także zasady działania
organów administracji publicznej w zakresie edukacji prawnej.
Art. 2.
1.
Niniejsza ustawa nie zwalnia organów administracji publicznej od wykonywania określonych
w ustawach zadań w zakresie poradnictwa prawnego.
2.
Niniejsza ustawa nie ogranicza działalności w zakresie nieodpłatnego poradnictwa prawnego.
Rozdział 2
Nieodpłatna pomoc prawna
Art. 3.
1.
Nieodpłatna pomoc prawna obejmuje:
1)
poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym, o przysługujących
jej uprawnieniach lub o spoczywających na niej obowiązkach lub
2)
wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego, lub
3)
udzielenie pomocy w sporządzeniu projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1
i 2, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub
sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, lub
4)
sporządzenie projektu pisma o zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika
z urzędu w postępowaniu sądowym lub ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy
podatkowego lub rzecznika patentowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
2.
Nieodpłatna pomoc prawna nie obejmuje spraw:
1)
podatkowych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej;
2)
z zakresu prawa celnego, dewizowego i handlowego;
3)
związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z wyjątkiem przygotowania do
rozpoczęcia tej działalności.
Art. 4.
1.
Nieodpłatna pomoc prawna przysługuje osobie fizycznej, zwanej dalej „osobą uprawnioną”:
1)
której w okresie 12 miesięcy poprzedzających zwrócenie się o udzielenie nieodpłatnej
pomocy prawnej zostało przyznane świadczenie z pomocy społecznej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i wobec której w tym okresie nie wydano decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia
lub
2)
która posiada ważną Kartę Dużej Rodziny, o której mowa w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny , lub
3)
która uzyskała zaświadczenie, o którym mowa w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących
ofiarami represji wojennych i okresu powojennego , lub
4)
która posiada ważną legitymację weterana albo legitymację weterana poszkodowanego,
o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa , lub
5)
która nie ukończyła 26 lat, lub
6)
która ukończyła 65 lat, lub
7)
która w wyniku wystąpienia klęski żywiołowej, katastrofy naturalnej lub awarii technicznej
znalazła się w sytuacji zagrożenia lub poniosła straty.
2.
Prawo do nieodpłatnej pomocy prawnej osoba uprawniona, o której mowa w:
1)
ust. 1 pkt 1 - wykazuje przez przedłożenie oryginału albo odpisu decyzji o przyznaniu
świadczenia z pomocy społecznej lub zaświadczenia o udzieleniu świadczenia, o którym
mowa w art. 106 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej;
2)
ust. 1 pkt 2 - wykazuje przez przedłożenie ważnej Karty Dużej Rodziny, o której mowa
w ustawie z dnia 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny;
3)
ust. 1 pkt 3 - wykazuje przez przedłożenie zaświadczenia, o którym mowa w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących
ofiarami represji wojennych i okresu powojennego;
4)
ust. 1 pkt 4 - wykazuje przez przedłożenie ważnej legitymacji weterana albo legitymacji
weterana poszkodowanego, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa;
5)
ust. 1 pkt 5 i 6 - wykazuje przez przedłożenie dokumentu stwierdzającego tożsamość;
6)
ust. 1 pkt 7 - wykazuje przez złożenie oświadczenia, że zachodzi co najmniej jedna
z okoliczności wymienionych w tym przepisie.
3.
Osoba uprawniona, o której mowa w ust. 1 pkt 1, przed uzyskaniem nieodpłatnej pomocy
prawnej składa pisemne oświadczenie, że nie wydano wobec niej decyzji o zwrocie nienależnie
pobranego świadczenia.
4.
Osobie uprawnionej, o której mowa w ust. 1 pkt 1-6, wymagającej niezwłocznego uzyskania
nieodpłatnej pomocy prawnej w przypadku sytuacji kryzysowej lub zdarzenia losowego,
nieodpłatna pomoc prawna jest udzielana na podstawie pisemnego oświadczenia, że jest
ona uprawniona do jej uzyskania na podstawie ust. 1 pkt 1-6, a z uwagi na sytuację
kryzysową lub zdarzenie losowe nie jest w stanie przedstawić dokumentów wymienionych
w ust. 2 pkt 1-5.
5.
Oświadczenia, o których mowa w ust. 2 pkt 6 oraz ust. 3 i 4, osoba uprawniona składa
udzielającemu nieodpłatnej pomocy prawnej pod rygorem odpowiedzialności karnej za
złożenie fałszywego oświadczenia. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia
w nich klauzuli o następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za
złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności
karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
6.
Oświadczenia, o których mowa w ust. 2 pkt 6 oraz ust. 3 i 4, przechowuje się w warunkach
uniemożliwiających dostęp do nich osób trzecich.
7.
Starosta jest administratorem danych osobowych zawartych w oświadczeniach, o których
mowa w ust. 2 pkt 6 oraz ust. 3 i 4.
8.
W celu umożliwienia kontroli prawidłowości udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej
starosta przechowuje oświadczenia, o których mowa w ust. 2 pkt 6 oraz ust. 3 i 4,
przez trzy lata od dnia ich sporządzenia.
9.
Wzór oświadczenia, o którym mowa w:
1)
ust. 2 pkt 6 - określa załącznik nr 1 do ustawy;
2)
ust. 3 - określa załącznik nr 2 do ustawy;
3)
ust. 4 - określa załącznik nr 3 do ustawy.
Art. 5.
1.
Nieodpłatnej pomocy prawnej udziela osobiście adwokat lub radca prawny, a w szczególnie
uzasadnionych przypadkach z ich upoważnienia aplikant adwokacki lub aplikant radcowski.
2.
Przed udzieleniem nieodpłatnej pomocy prawnej można zażądać od osoby uprawnionej okazania
dokumentu stwierdzającego tożsamość.
3.
Adwokat lub radca prawny może z ważnych powodów odmówić udzielenia nieodpłatnej pomocy
prawnej, informując osobę uprawnioną o innych punktach nieodpłatnej pomocy prawnej
na obszarze powiatu.
Art. 6.
1.
Adwokat lub radca prawny udziela nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie umowy zawartej
z powiatem.
2.
Umowa zawiera w szczególności:
1)
wskazanie miejsca i czasu udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej;
2)
określenie wynagrodzenia za udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej;
3)
określenie sposobu korzystania z lokalu, w którym będzie usytuowany punkt nieodpłatnej
pomocy prawnej;
4)
wskazanie niezbędnych urządzeń technicznych, w tym zapewniających dostęp do bazy aktów
prawnych umożliwiający udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej;
5)
zasady zapewniania dostępu do bazy aktów prawnych umożliwiającego udzielanie nieodpłatnej
pomocy prawnej;
6)
zasady zapewniania przez adwokata lub radcę prawnego zastępstwa w przypadku, gdy nie
będzie on w stanie osobiście udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej;
7)
zasady jej rozwiązania.
Art. 7.
1.
Adwokat lub radca prawny dokumentuje w karcie nieodpłatnej pomocy prawnej każdy przypadek
udzielenia nieodpłatnej pomocy prawnej przez podanie informacji dotyczących czasu
trwania i formy oraz dziedziny prawa, której dotyczyła ta pomoc.
2.
Kartę nieodpłatnej pomocy prawnej oraz oświadczenia, o których mowa w art. 4 ust.
2 pkt 6 oraz ust. 3 i 4, adwokat lub radca prawny przekazuje staroście do dziesiątego
dnia następnego miesiąca kalendarzowego w sposób uniemożliwiający powiązanie karty
nieodpłatnej pomocy prawnej z oświadczeniem osoby uprawnionej.
Art. 8.
1.
Zadanie polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej jest zadaniem zleconym
z zakresu administracji rządowej realizowanym przez powiat w porozumieniu z gminami
albo samodzielnie.
2.
Na każdy powiat przypada liczba punktów nieodpłatnej pomocy prawnej odpowiadająca
mnożnikowi, o którym mowa w art. 20 ust. 4. Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej może
być usytuowany w jednym albo większej liczbie gminnych lub powiatowych lokali, w ramach
posiadanych zasobów.
3.
Nieodpłatna pomoc prawna jest udzielana w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej w przeciętnym
wymiarze 5 dni w tygodniu przez co najmniej 4 godziny dziennie.
Art. 9.
1.
Powiat, realizując zadanie, o którym mowa w art. 8 ust. 1, może zawierać porozumienia
z gminami na obszarze tego powiatu, określające w szczególności:
1)
gminne lub powiatowe lokale, w których będą usytuowane punkty nieodpłatnej pomocy
prawnej;
2)
harmonogram wskazujący dni i godziny, w których będzie udzielana nieodpłatna pomoc
prawna;
3)
zasady współpracy w zakresie zapewnienia warunków lokalowych adwokatom i radcom prawnym
udzielającym nieodpłatnej pomocy prawnej.
2.
W przypadku samodzielnej realizacji zadania, o którym mowa w art. 8 ust. 1, starosta
określa w szczególności:
1)
powiatowe lokale, w których będą usytuowane punkty nieodpłatnej pomocy prawnej;
2)
harmonogram wskazujący dni i godziny, w których będzie udzielana nieodpłatna pomoc
prawna.
3.
Starosta udostępnia informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2, w Biuletynie
Informacji Publicznej.
Art. 10.
1.
Powiat corocznie zawiera z okręgową radą adwokacką i radą okręgowej izby radców prawnych
właściwymi dla siedziby władz powiatu porozumienia w sprawie udzielania nieodpłatnej
pomocy prawnej na obszarze tego powiatu, określające w szczególności:
1)
liczbę adwokatów i radców prawnych, którzy będą udzielać nieodpłatnej pomocy prawnej
na obszarze powiatu, z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia równomiernego udziału adwokatów
i radców prawnych w wykonywaniu tego zadania;
2)
zobowiązanie okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych do
imiennego wskazywania odpowiednio adwokatów lub radców prawnych oraz ich zastępców,
którymi są adwokaci lub radcowie prawni, wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy
prawnej w ramach harmonogramu, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2;
3)
zasady wynagradzania adwokatów i radców prawnych udzielających nieodpłatnej pomocy
prawnej;
4)
zasady wykorzystania urządzeń technicznych w punkcie nieodpłatnej pomocy prawnej.
2.
W przypadku niezawarcia porozumienia do dnia 30 listopada roku poprzedzającego rok,
którego dotyczyłoby to porozumienie, starosta przekazuje dziekanom informacje, o których
mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i 2 albo ust. 2. Na podstawie tych informacji dziekan okręgowej
rady adwokackiej lub dziekan rady okręgowej izby radców prawnych wskazuje odpowiednio
adwokatów lub radców prawnych, wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej.
3.
O każdym zawartym porozumieniu albo wskazaniu adwokatów lub radców prawnych, wyznaczonych
do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej w trybie, o którym mowa w ust. 2, powiat
niezwłocznie zawiadamia właściwego wojewodę.
Art. 11.
1.
Powiat powierza prowadzenie połowy punktów nieodpłatnej pomocy prawnej organizacji
pozarządowej prowadzącej działalność pożytku publicznego, zwanej dalej „organizacją
pozarządową”. Jeżeli na powiat przypada nie więcej niż trzy punkty nieodpłatnej pomocy
prawnej, organizacji pozarządowej powierza się prowadzenie jednego punktu nieodpłatnej
pomocy prawnej. W pozostałych przypadkach, jeżeli iloraz liczby punktów nieodpłatnej
pomocy prawnej i liczby dwa stanowi liczbę niecałkowitą, zaokrągla się ją w górę do
liczby całkowitej.
2.
Organizację pozarządową wyłania się corocznie w otwartym konkursie ofert, o którym
mowa w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie .
3.
Nieodpłatnej pomocy prawnej w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej powierzonych do
prowadzenia organizacji pozarządowej może udzielać także:
1)
doradca podatkowy - w zakresie prawa podatkowego, z wyłączeniem spraw podatkowych
związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej;
2)
osoba, która:
a)
ukończyła wyższe studia prawnicze i uzyskała tytuł magistra lub zagraniczne studia
prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej,
b)
posiada co najmniej trzyletnie doświadczenie w wykonywaniu wymagających wiedzy prawniczej
czynności bezpośrednio związanych ze świadczeniem pomocy prawnej,
c)
korzysta z pełni praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych,
d)
nie była karana za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo
skarbowe.
4.
W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 2, osoba uprawniona, przed uzyskaniem nieodpłatnej
pomocy prawnej składa pisemne oświadczenie, że jest świadoma uzyskania nieodpłatnej
pomocy prawnej od osoby niebędącej adwokatem, radcą prawnym albo doradcą podatkowym.
5.
Do oświadczenia, o którym mowa w ust. 4, przepisy art. 4 ust. 6-8 oraz art. 7 ust.
2 stosuje się odpowiednio.
6.
O powierzenie prowadzenia punktu nieodpłatnej pomocy prawnej może ubiegać się organizacja
pozarządowa w zakresie, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1b ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie, która spełnia łącznie następujące warunki:
1)
posiada co najmniej dwuletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań wiążących się z udzielaniem
porad prawnych lub informacji prawnych;
2)
przedstawi zawarte umowy lub promesy ich zawarcia z adwokatem, radcą prawnym, doradcą
podatkowym lub osobą, o której mowa w ust. 3 pkt 2;
3)
daje gwarancję należytego wykonania zadania, w szczególności przez złożenie pisemnego
zobowiązania:
a)
zapewnienia poufności w związku z udzielaniem nieodpłatnej pomocy prawnej i jej dokumentowaniem,
b)
zapewnienia profesjonalnego i rzetelnego udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, w
szczególności w sytuacji, gdy zachodzi konflikt interesów.
7.
Organizacja pozarządowa zapewnia udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej na podstawie
umowy zawartej z powiatem, do której stosuje się odpowiednio przepisy art. 6 ust.
2 pkt 1 i 3-6.
8.
Starosta kontroluje wykonywanie umowy przez organizację pozarządową na zasadach określonych
w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.
9.
W przypadku niezawarcia umów, o których mowa w ust. 6 pkt 2, starosta nie zawiera
umowy z organizacją pozarządową albo rozwiązuje ją za dwutygodniowym wypowiedzeniem.
W razie niespełnienia innych warunków, o których mowa w ust. 6, starosta może rozwiązać
umowę za dwutygodniowym wypowiedzeniem.
10.
Organizacja pozarządowa zapewnia udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej na zasadach
określonych w art. 5 ust. 2, art. 7 oraz art. 8 ust. 2 i 3.
11.
O powierzenie prowadzenia punktu nieodpłatnej pomocy prawnej nie może ubiegać się
organizacja pozarządowa, która w okresie dwóch lat poprzedzających przystąpienie do
otwartego konkursu ofert nie rozliczyła się z dotacji przyznanej na wykonanie zadania
publicznego lub wykorzystała dotację niezgodnie z celem jej przyznania, jak również
organizacja pozarządowa, z którą starosta rozwiązał umowę. Termin dwóch lat biegnie
odpowiednio od dnia rozliczenia się z dotacji i zwrotu nienależnych środków wraz z
odsetkami albo rozwiązania umowy.
12.
W przypadku gdy:
1)
do dnia 30 listopada roku poprzedzającego rok, którego dotyczyłoby powierzenie prowadzenia
punktu nieodpłatnej pomocy prawnej nie zostanie wyłoniona organizacja pozarządowa
do jego prowadzenia,
2)
starosta nie zawrze umowy z organizacją pozarządową albo rozwiąże umowę za wypowiedzeniem
- stosuje się art. 10 ust. 2.
13.
Wzór oświadczenia, o którym mowa w ust. 4, określa załącznik nr 4 do ustawy.
Art. 12.
Starosta przekazuje Ministrowi Sprawiedliwości oraz właściwemu wojewodzie, nie później
niż do końca pierwszego kwartału roku następnego, zbiorczą informację o wykonaniu
zadania polegającego na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej na obszarze powiatu.
Art. 13.
Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia:
1)
sposób udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, w tym wymogi dotyczące lokalu, w którym
będzie usytuowany punkt nieodpłatnej pomocy prawnej,
2)
wzór karty nieodpłatnej pomocy prawnej,
3)
zakres informacji, o której mowa w art. 12
- uwzględniając konieczność zapewnienia łatwego dostępu osób uprawnionych, w tym osób
niepełnosprawnych, do punktów nieodpłatnej pomocy prawnej, zachowania poufności przy
udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz konieczność zapewnienia kompletności informacji
o wykonaniu zadania.
Rozdział 3
Edukacja prawna
Art. 14.
Organy administracji publicznej, realizując pozostające w ich właściwości zadania
z zakresu edukacji prawnej, podejmują działania edukacyjne zmierzające do zwiększenia
świadomości prawnej społeczeństwa, dotyczące w szczególności upowszechniania wiedzy
o:
1)
możliwościach dostępu do nieodpłatnej pomocy prawnej;
2)
prawach i obowiązkach obywatelskich;
3)
działalności krajowych i międzynarodowych organów ochrony prawnej;
4)
mediacji oraz sposobach pozasądowego rozwiązywania sporów;
5)
możliwościach udziału obywateli w konsultacjach publicznych oraz w procesie stanowienia
prawa.
Art. 15.
1.
Zadania z zakresu edukacji prawnej mogą być realizowane również przez podmioty wymienione
w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego
i o wolontariacie, a także uczelnie prowadzące studia wyższe na kierunku prawo oraz samorządy zawodowe
adwokatów, radców prawnych, notariuszy, komorników sądowych oraz doradców podatkowych.
2.
Do zlecania zadań publicznych w zakresie edukacji prawnej stosuje się przepisy art. 13-19a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i
o wolontariacie.
Rozdział 4
Ocena wykonywania zadań z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej
Art. 16.
1.
Minister Sprawiedliwości dokonuje oceny wykonywania zadań z zakresu nieodpłatnej pomocy
prawnej oraz edukacji prawnej za dany rok w terminie do dnia 30 czerwca roku następnego.
2.
O wynikach dokonanej oceny Minister Sprawiedliwości informuje Komisję Wspólną Rządu
i Samorządu Terytorialnego.
Art. 17.
1.
Minister Sprawiedliwości może powołać Radę Nieodpłatnej Pomocy Prawnej oraz Edukacji
Prawnej, zwaną dalej „Radą”.
2.
Rada jest organem opiniodawczo-doradczym Ministra Sprawiedliwości.
3.
Do zakresu działania Rady należy:
1)
analiza wykonywania zadań z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej;
2)
zgłaszanie propozycji w zakresie usprawnienia organizacji udzielania nieodpłatnej
pomocy prawnej oraz edukacji prawnej;
3)
opiniowanie projektów aktów prawnych w zakresie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji
prawnej;
4)
wyrażanie opinii w innych sprawach z zakresu nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji
prawnej.
Art. 18.
1.
Rada składa się z 13 członków. W skład Rady wchodzą:
1)
dwaj przedstawiciele wybrani spośród kandydatów wskazanych przez stronę samorządową
Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego;
2)
dwaj przedstawiciele wybrani spośród kandydatów wskazanych przez organizacje pozarządowe
działające na rzecz dostępu obywateli do nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji
prawnej;
3)
po jednym przedstawicielu wskazanym przez Naczelną Radę Adwokacką i Krajową Radę Radców
Prawnych;
4)
po jednym przedstawicielu ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego,
ministra właściwego do spraw administracji publicznej i ministra właściwego do spraw
finansów publicznych;
5)
czterej przedstawiciele Ministra Sprawiedliwości.
2.
Minister Sprawiedliwości powołuje i odwołuje członków Rady oraz wskazuje jej przewodniczącego.
3.
Za udział w pracach Rady wynagrodzenie nie przysługuje. Na wniosek członków Rady,
zamieszkałych poza miejscem obrad Rady, przyznaje się zwrot kosztów podróży i zakwaterowania
na zasadach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 775§2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy .
4.
Obsługę organizacyjno-techniczną Rady zapewnia Ministerstwo Sprawiedliwości.
5.
Tryb pracy Rady określa regulamin, przyjęty w drodze uchwały zatwierdzanej przez Ministra
Sprawiedliwości.
Rozdział 5
Finansowanie nieodpłatnej pomocy prawnej
Art. 19.
1.
Zadanie polegające na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej jest finansowane z budżetu
państwa z części będącej w dyspozycji wojewodów przez udzielanie dotacji celowej powiatom.
2.
Wysokość dotacji, o której mowa w ust. 1, jest ustalana corocznie przez Ministra Sprawiedliwości
w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw budżetu w trybie i terminach określonych
w przepisach wydanych na podstawie art. 138 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych dotyczących prac nad projektem ustawy budżetowej.
Art. 20.
1.
Dotacja na finansowanie zadania polegającego na udzielaniu nieodpłatnej pomocy prawnej
jest przeznaczana w 97% na wynagrodzenia z tytułu umów, o których mowa w art. 6, natomiast
w przypadku, o którym mowa w art. 11 ust. 1 - na rzecz wyłonionej organizacji pozarządowej,
a w 3% - na pokrycie kosztów obsługi organizacyjno-technicznej zadania.
2.
Podstawę ustalenia wysokości dotacji stanowi kwota bazowa.
3.
Kwota dotacji stanowi dwunastokrotność iloczynu kwoty bazowej i mnożnika.
4.
Mnożnik oblicza się w ten sposób, że liczbę mieszkańców powiatu, przyjętą według stanu
na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok budżetowy o dwa lata, ustaloną przez
Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, dzieli się przez 25 000, z tym że nie może
on być mniejszy niż 2 i większy niż 35. Mnożnik wyrażony liczbą niecałkowitą zaokrągla
się do liczby całkowitej w górę, jeżeli pierwsza cyfra po przecinku jest równa lub
wyższa niż 5, albo w dół - jeżeli pierwsza cyfra po przecinku jest niższa niż 5.
5.
Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw budżetu corocznie
określa, w drodze rozporządzenia, wysokość kwoty bazowej, mając na względzie limity
wydatków, o których mowa w art. 28, oraz potrzebę zapewnienia właściwej organizacji
systemu nieodpłatnej pomocy prawnej.
Rozdział 6
Zmiany w przepisach obowiązujących
Art. 21.
W ustawie z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 3 w ust. 1 po pkt 5 dodaje się pkt 5a w brzmieniu:
„
5a)
współdziałanie z jednostkami samorządu terytorialnego w zapewnianiu udzielania nieodpłatnej
pomocy prawnej, o której mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej ;
”
;
2)
w art. 58 w pkt 12 w lit. k średnik zastępuje się przecinkiem i dodaje się lit. I
i m w brzmieniu:
„
l)
zasad wyznaczania adwokatów do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, o której mowa
w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej i dokumentowania udzielonej nieodpłatnej pomocy prawnej,
m)
dopełnienia obowiązku zawodowego adwokatów w zakresie doskonalenia zawodowego i uprawnień
organów samorządu służących zapewnieniu przestrzegania tego obowiązku przez adwokatów;
”
.
Art. 22.
W ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 41 po pkt 5 dodaje się pkt 5a w brzmieniu:
„
5a)
współdziałanie z jednostkami samorządu terytorialnego w zapewnianiu udzielania nieodpłatnej
pomocy prawnej, o której mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej ;
”
;
2)
w art. 60 w pkt 8 w lit. f średnik zastępuje się przecinkiem i dodaje się lit. g i
h w brzmieniu:
„
g)
dotyczących zasad wyznaczania radców prawnych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej,
o której mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej i dokumentowania udzielonej nieodpłatnej pomocy prawnej,
h)
dotyczących dopełnienia obowiązku zawodowego radców prawnych w zakresie doskonalenia
zawodowego i uprawnień organów samorządu służących zapewnieniu przestrzegania tego
obowiązku przez radców prawnych;
”
.
Art. 23.
W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej w art. 24 w ust. 1 w pkt 4 kropkę zastępuje się średnikiem i dodaje się pkt 5 w brzmieniu:
„
5)
nieodpłatnej pomocy prawnej, o której mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej .
”
.
Art. 24.
W ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w art. 4 w ust. 1 po pkt 1a dodaje się pkt 1b w brzmieniu:
„
1b)
udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej oraz zwiększania świadomości prawnej społeczeństwa;
”
.
Rozdział 7
Przepisy dostosowujące i przepis końcowy
Art. 25.
Zorganizowanie nieodpłatnej pomocy prawnej należy do zakresu działania Ministra Sprawiedliwości
oraz do innych organów administracji publicznej zgodnie z ich właściwością.
Art. 26.
1.
Porozumienia, o których mowa w art. 9, są zawierane do dnia 15 października 2015 r.
2.
Porozumienia, o których mowa w art. 10, są zawierane do dnia 31 października 2015 r.
3.
Okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych wskaże staroście odpowiednio
adwokatów lub radców prawnych wyznaczonych do udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej
do dnia 15 listopada 2015 r.
4.
Wybór organizacji pozarządowych, o których mowa w art. 11 ust. 1, nastąpi do dnia
15 grudnia 2015 r.
5.
Umowy, o których mowa w art. 6, są zawierane do dnia 31 grudnia 2015 r.
Art. 27.
Wysokość kwoty bazowej w 2016 r. wynosi 5150 zł.
Art. 28.
W latach 2016-2025 maksymalny limit wydatków budżetu państwa będący skutkiem finansowym
wejścia w życie niniejszej ustawy wynosi 1 047 706 318 zł, z tym że w poszczególnych
latach wyniesie odpowiednio:
1)
w 2016 r. - 94 183 200 zł;
2)
w 2017 r. - 96 161 047 zł;
3)
w 2018 r. - 98 565 074 zł;
4)
w 2019 r. - 100 930 635 zł;
5)
w 2020 r. - 103 352 971 zł;
6)
w 2021 r. - 105 833 441 zł;
7)
w 2022 r. - 108 373 444 zł;
8)
w 2023 r. - 110 866 034 zł;
9)
w 2024 r. - 113 415 953 zł;
10)
w 2025 r. - 116 024 519 zł.
Art. 29.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., z wyjątkiem art. 6, art. 8-11,
art. 17, art. 18 i art. 20-28, które wchodzą w życie z dniem 31 sierpnia 2015 r.
1)
Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze,
ustawę z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, ustawę z dnia 4 września 1997 r.
o działach administracji rządowej oraz ustawę z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności
pożytku publicznego i o wolontariacie.
2)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2015 r.
poz. 693, 1045 i 1240.
3)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r.
poz. 1138 i 1146 oraz z 2015 r. poz. 1255.
4)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r.
poz. 1662 oraz z 2015 r. poz. 1066, 1220, 1224 i 1240.
5)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2013 r.
poz. 938 i 1646, z 2014 r. poz. 379, 911, 1146, 1626 i 1877 oraz z 2015 r. poz. 238,
532, 1045, 1117, 1130, 1189 i 1190.