Ustawaz dnia 14 czerwca 2024 r.o ochronie sygnalistów 1)Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających
naruszenia prawa Unii (Dz. Urz. UE L 305 z 26.11.2019, str. 17, Dz. Urz. UE L 347
z 20.10.2020, str. 1, Dz. Urz. UE L 265 z 12.10.2022, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 150
z 09.06.2023, str. 40).
Spis treści
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa reguluje:
1)
warunki objęcia ochroną sygnalistów zgłaszających lub ujawniających publicznie informacje
o naruszeniach prawa;
2)
środki ochrony sygnalistów zgłaszających lub ujawniających publicznie informacje o
naruszeniach prawa;
3)
zasady ustalania wewnętrznej procedury zgłaszania informacji o naruszeniach prawa
i podejmowania działań następczych;
4)
zasady zgłaszania informacji o naruszeniach prawa organowi publicznemu;
5)
zasady ujawnienia publicznego informacji o naruszeniach prawa;
6)
zadania Rzecznika Praw Obywatelskich związane ze zgłaszaniem informacji o naruszeniach
prawa;
7)
zadania organów publicznych związane ze zgłaszaniem informacji o naruszeniach prawa
i z podejmowaniem działań następczych.
Art. 2.
Ilekroć w niniejszej ustawie jest mowa o:
1)
działaniu następczym - należy przez to rozumieć działanie podjęte przez podmiot prawny
lub organ publiczny w celu oceny prawdziwości informacji zawartych w zgłoszeniu oraz
w celu przeciwdziałania naruszeniu prawa będącemu przedmiotem zgłoszenia, w szczególności
przez postępowanie wyjaśniające, wszczęcie kontroli lub postępowania administracyjnego,
wniesienie oskarżenia, działanie podjęte w celu odzyskania środków finansowych lub
zamknięcie procedury realizowanej w ramach wewnętrznej procedury dokonywania zgłoszeń
naruszeń prawa i podejmowania działań następczych lub procedury przyjmowania zgłoszeń
zewnętrznych i podejmowania działań następczych;
2)
działaniu odwetowym - należy przez to rozumieć bezpośrednie lub pośrednie działanie
lub zaniechanie w kontekście związanym z pracą, które jest spowodowane zgłoszeniem
lub ujawnieniem publicznym i które narusza lub może naruszyć prawa sygnalisty lub
wyrządza lub może wyrządzić nieuzasadnioną szkodę sygnaliście, w tym bezpodstawne
inicjowanie postępowań przeciwko sygnaliście;
3)
informacji o naruszeniu prawa - należy przez to rozumieć informację, w tym uzasadnione
podejrzenie dotyczące zaistniałego lub potencjalnego naruszenia prawa, do którego
doszło lub prawdopodobnie dojdzie w podmiocie prawnym, w którym sygnalista uczestniczył
w procesie rekrutacji lub innych negocjacji poprzedzających zawarcie umowy, pracuje
lub pracował, lub w innym podmiocie prawnym, z którym sygnalista utrzymuje lub utrzymywał
kontakt w kontekście związanym z pracą, lub informację dotyczącą próby ukrycia takiego
naruszenia prawa;
4)
informacji zwrotnej - należy przez to rozumieć przekazaną sygnaliście informację na
temat planowanych lub podjętych działań następczych i powodów takich działań;
5)
kontekście związanym z pracą - należy przez to rozumieć przeszłe, obecne lub przyszłe
działania związane z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy lub innego stosunku
prawnego stanowiącego podstawę świadczenia pracy lub usług lub pełnienia funkcji w
podmiocie prawnym lub na rzecz tego podmiotu, lub pełnienia służby w podmiocie prawnym,
w ramach których uzyskano informację o naruszeniu prawa oraz istnieje możliwość doświadczenia
działań odwetowych;
6)
organie publicznym - należy przez to rozumieć naczelne i centralne organy administracji
rządowej, terenowe organy administracji rządowej, organy jednostek samorządu terytorialnego,
inne organy państwowe oraz inne podmioty wykonujące z mocy prawa zadania z zakresu
administracji publicznej, właściwe do podejmowania działań następczych w dziedzinach
wskazanych w art. 3 ust. 1;
7)
osobie, której dotyczy zgłoszenie - należy przez to rozumieć osobę fizyczną, osobę
prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której ustawa
przyznaje zdolność prawną, wskazaną w zgłoszeniu lub ujawnieniu publicznym jako osoba,
która dopuściła się naruszenia prawa, lub jako osoba, z którą osoba, która dopuściła
się naruszenia prawa, jest powiązana;
8)
osobie pomagającej w dokonaniu zgłoszenia - należy przez to rozumieć osobę fizyczną,
która pomaga sygnaliście w zgłoszeniu lub ujawnieniu publicznym w kontekście związanym
z pracą i której pomoc nie powinna zostać ujawniona;
9)
osobie powiązanej z sygnalistą - należy przez to rozumieć osobę fizyczną, która może
doświadczyć działań odwetowych, w tym współpracownika lub osobę najbliższą sygnalisty
w rozumieniu art. 115 § 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny ;
10)
podmiocie prawnym - należy przez to rozumieć podmiot prywatny lub podmiot publiczny;
11)
podmiocie prywatnym - należy przez to rozumieć osobę fizyczną prowadzącą działalność
gospodarczą, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej,
której ustawa przyznaje zdolność prawną, lub pracodawcę, jeżeli nie są podmiotami
publicznymi;
12)
podmiocie publicznym - należy przez to rozumieć podmiot wskazany w art. 3 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu
informacji sektora publicznego ;
13)
postępowaniu prawnym - należy przez to rozumieć postępowanie toczące się na podstawie
przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności postępowanie karne, cywilne,
administracyjne, dyscyplinarne lub o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, albo
postępowanie toczące się na podstawie regulacji wewnętrznych wydanych w celu wykonania
przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności antymobbingowych;
14)
ujawnieniu publicznym - należy przez to rozumieć podanie informacji o naruszeniu prawa
do wiadomości publicznej;
15)
zgłoszeniu - należy przez to rozumieć ustne lub pisemne zgłoszenie wewnętrzne lub
zgłoszenie zewnętrzne, przekazane zgodnie z wymogami określonymi w ustawie;
16)
zgłoszeniu wewnętrznym - należy przez to rozumieć ustne lub pisemne przekazanie podmiotowi
prawnemu informacji o naruszeniu prawa;
17)
zgłoszeniu zewnętrznym - należy przez to rozumieć ustne lub pisemne przekazanie Rzecznikowi
Praw Obywatelskich albo organowi publicznemu informacji o naruszeniu prawa.
Art. 3.
1.
Naruszeniem prawa jest działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem lub mające na
celu obejście prawa, dotyczące:
1)
korupcji;
2)
zamówień publicznych;
3)
usług, produktów i rynków finansowych;
4)
przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
5)
bezpieczeństwa produktów i ich zgodności z wymogami;
6)
bezpieczeństwa transportu;
7)
ochrony środowiska;
8)
ochrony radiologicznej i bezpieczeństwa jądrowego;
9)
bezpieczeństwa żywności i pasz;
10)
zdrowia i dobrostanu zwierząt;
11)
zdrowia publicznego;
12)
ochrony konsumentów;
13)
ochrony prywatności i danych osobowych;
14)
bezpieczeństwa sieci i systemów teleinformatycznych;
15)
interesów finansowych Skarbu Państwa Rzeczypospolitej Polskiej, jednostki samorządu
terytorialnego oraz Unii Europejskiej;
16)
rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, w tym publicznoprawnych zasad konkurencji i
pomocy państwa oraz opodatkowania osób prawnych;
17)
konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela - występujące w stosunkach jednostki
z organami władzy publicznej i niezwiązane z dziedzinami wskazanymi w pkt 1-16.
2.
Podmiot prawny może dodatkowo w ramach procedury zgłoszeń wewnętrznych przewidzieć
możliwość zgłaszania informacji o naruszeniach dotyczących obowiązujących w tym podmiocie
prawnym regulacji wewnętrznych lub standardów etycznych, które zostały ustanowione
przez podmiot prawny na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego i pozostają
z nimi zgodne. W takim przypadku nie stosuje się przepisów rozdziałów 4 i 5.
Art. 4.
1.
Sygnalistą jest osoba fizyczna, która zgłasza lub ujawnia publicznie informację o
naruszeniu prawa uzyskaną w kontekście związanym z pracą, w tym:
1)
pracownik;
2)
pracownik tymczasowy;
3)
osoba świadcząca pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym na podstawie umowy
cywilnoprawnej;
4)
przedsiębiorca;
5)
prokurent;
6)
akcjonariusz lub wspólnik;
7)
członek organu osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości
prawnej;
8)
osoba świadcząca pracę pod nadzorem i kierownictwem wykonawcy, podwykonawcy lub dostawcy;
9)
stażysta;
10)
wolontariusz;
11)
praktykant;
12)
funkcjonariusz w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy
Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu
Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży
Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej,
Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin ;
13)
żołnierz w rozumieniu art. 2 pkt 39 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny .
2.
Ustawę stosuje się także do osoby fizycznej, o której mowa w ust. 1, w przypadku zgłoszenia
lub ujawnienia publicznego informacji o naruszeniu prawa uzyskanej w kontekście związanym
z pracą przed nawiązaniem stosunku pracy lub innego stosunku prawnego stanowiącego
podstawę świadczenia pracy lub usług lub pełnienia funkcji w podmiocie prawnym lub
na rzecz tego podmiotu, lub pełnienia służby w podmiocie prawnym lub już po ich ustaniu.
Art. 5.
1.
Ustawy nie stosuje się do informacji objętych:
1)
przepisami o ochronie informacji niejawnych oraz innych informacji, które nie podlegają
ujawnieniu z mocy przepisów prawa powszechnie obowiązującego ze względów bezpieczeństwa
publicznego;
2)
tajemnicą zawodową zawodów medycznych oraz prawniczych;
3)
tajemnicą narady sędziowskiej;
4)
postępowaniem karnym - w zakresie tajemnicy postępowania przygotowawczego oraz tajemnicy
rozprawy sądowej prowadzonej z wyłączeniem jawności.
2.
Ustawy nie stosuje się do naruszeń prawa w zakresie zamówień w dziedzinach obronności
i bezpieczeństwa w rozumieniu art. 7 pkt 36 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych , do których nie stosuje się tej ustawy, umów offsetowych zawieranych na podstawie
ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o niektórych umowach zawieranych w związku z realizacją
zamówień o podstawowym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa oraz innych środków podejmowanych w celu ochrony podstawowych lub istotnych interesów
bezpieczeństwa państwa na podstawie art. 346 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
3.
Przepisów rozdziału 5 nie stosuje się do naruszeń prawa bezpośrednio związanych z
realizacją przez służby specjalne, o których mowa w art. 11 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji
Wywiadu , ustawowych zadań mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa narodowego.
4.
Organem publicznym właściwym do przyjęcia zgłoszenia zewnętrznego dotyczącego naruszenia
prawa przez służby specjalne, o których mowa w art. 11 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji
Wywiadu, oraz realizacji zadań, o których mowa w rozdziale 4, jest Prezes Rady Ministrów
albo Minister - Koordynator Służb Specjalnych, w przypadku jego powołania.
Art. 6.
Sygnalista podlega ochronie określonej w przepisach rozdziału 2 od chwili dokonania
zgłoszenia lub ujawnienia publicznego, pod warunkiem że miał uzasadnione podstawy
sądzić, że informacja będąca przedmiotem zgłoszenia lub ujawnienia publicznego jest
prawdziwa w momencie dokonywania zgłoszenia lub ujawnienia publicznego i że stanowi
informację o naruszeniu prawa.
Art. 7.
1.
Podmiot prawny, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organ publiczny mogą przyjmować zgłoszenia
dokonane anonimowo.
2.
W przypadku gdy informacja o naruszeniu prawa została anonimowo zgłoszona podmiotowi
prawnemu, Rzecznikowi Praw Obywatelskich albo organowi publicznemu lub ujawniona publicznie,
a następnie doszło do ujawnienia tożsamości sygnalisty i doświadczył on działań odwetowych,
przepisy rozdziału 2 stosuje się, jeżeli zostały spełnione warunki wskazane w art.
6.
3.
W przypadku gdy informacja o naruszeniu prawa została anonimowo zgłoszona, a podmiot
prawny, Rzecznik Praw Obywatelskich albo organ publiczny przyjmują takie zgłoszenia,
stosuje się ustawę, z wyjątkiem art. 32 ust. 3, 5 i 6, art. 34 ust. 1 pkt 6, art.
37, art. 38, art. 40 ust. 1 zdanie drugie i ust. 2 zdanie drugie oraz art. 41.
Art. 8.
1.
Dane osobowe sygnalisty, pozwalające na ustalenie jego tożsamości, nie podlegają ujawnieniu
nieupoważnionym osobom, chyba że za wyraźną zgodą sygnalisty.
2.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku, gdy ujawnienie jest koniecznym i proporcjonalnym
obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa w związku z postępowaniami wyjaśniającymi
prowadzonymi przez organy publiczne lub postępowaniami przygotowawczymi lub sądowymi
prowadzonymi przez sądy, w tym w celu zagwarantowania prawa do obrony przysługującego
osobie, której dotyczy zgłoszenie.
3.
Przed dokonaniem ujawnienia, o którym mowa w ust. 2, właściwy organ publiczny lub
właściwy sąd powiadamia o tym sygnalistę, przesyłając w postaci papierowej lub elektronicznej
wyjaśnienie powodów ujawnienia jego danych osobowych, chyba że takie powiadomienie
zagrozi postępowaniu wyjaśniającemu lub postępowaniu przygotowawczemu, lub sądowemu.
4.
Podmiot prawny albo organ publiczny po otrzymaniu zgłoszenia przetwarza dane osobowe
w zakresie niezbędnym do przyjęcia zgłoszenia lub podjęcia ewentualnego działania
następczego. Dane osobowe, które nie mają znaczenia dla rozpatrywania zgłoszenia,
nie są zbierane, a w razie przypadkowego zebrania są niezwłocznie usuwane. Usunięcie
tych danych osobowych następuje w terminie 14 dni od chwili ustalenia, że nie mają
one znaczenia dla sprawy.
5.
Przepisu art. 14 ust. 2 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem
danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy
95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) 3)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018,
str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 04.03.2021, str. 35., zwanego dalej „rozporządzeniem 2016/679”, nie stosuje się, chyba że sygnalista nie
spełnia warunków wskazanych w art. 6 albo wyraził wyraźną zgodę na ujawnienie swojej
tożsamości.
6.
Przepisu art. 15 ust. 1 lit. g rozporządzenia 2016/679 w zakresie przekazania informacji
o źródle pozyskania danych osobowych nie stosuje się, chyba że sygnalista nie spełnia
warunków wskazanych w art. 6 albo wyraził wyraźną zgodę na takie przekazanie.
7.
Dane osobowe przetwarzane w związku z przyjęciem zgłoszenia zewnętrznego oraz dokumenty
związane z tym zgłoszeniem są przechowywane przez Rzecznika Praw Obywatelskich przez
okres 12 miesięcy po zakończeniu roku kalendarzowego, w którym przekazano zgłoszenie
zewnętrzne do organu publicznego właściwego do podjęcia działań następczych.
8.
Dane osobowe przetwarzane w związku z przyjęciem zgłoszenia lub podjęciem działań
następczych oraz dokumenty związane z tym zgłoszeniem są przechowywane przez podmiot
prawny oraz organ publiczny przez okres 3 lat po zakończeniu roku kalendarzowego,
w którym przekazano zgłoszenie zewnętrzne do organu publicznego właściwego do podjęcia
działań następczych lub zakończono działania następcze, lub po zakończeniu postępowań
zainicjowanych tymi działaniami.
9.
W przypadku, o którym mowa w ust. 7 i 8, Rzecznik Praw Obywatelskich, podmiot prawny i organ publiczny usuwają
dane osobowe oraz niszczą dokumenty związane ze zgłoszeniem po upływie okresu przechowywania.
Ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach nie stosuje się.
10.
Przepisu ust. 9 nie stosuje się w przypadku, gdy dokumenty związane ze zgłoszeniem
stanowią część akt postępowań przygotowawczych lub spraw sądowych lub sądowoadministracyjnych.
Art. 9.
Ustawa nie wyłącza stosowania przepisów dotyczących praw pracowników do konsultacji
ze związkami zawodowymi, do ochrony przed nieuzasadnionym szkodliwym działaniem w
wyniku takich konsultacji, do zrzeszania się i do zawierania układów zbiorowych.
Art. 10.
1.
Ustawę stosuje się w zakresie nieuregulowanym w przepisach aktów normatywnych ustanowionych
przez instytucje Unii Europejskiej, wymienionych w części II załącznika do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z
dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa
Unii 4)Zmiany wymienionej dyrektywy zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 347 z 20.10.2020, str.
1, Dz. Urz. UE L 265 z 12.10.2022, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 150 z 09.06.2023, str.
40., zwanej dalej „dyrektywą 2019/1937”, oraz w przepisach implementujących albo wykonujących
te akty.
2.
Ustawa nie wyłącza stosowania przepisów odrębnych przewidujących szczególny tryb zgłaszania
naruszeń prawa, w tym rozpatrywanie informacji o naruszeniu prawa zgłoszonych anonimowo.
Rozdział 2
Zakaz działań odwetowych i środki ochrony
Art. 11.
Wobec sygnalisty nie mogą być podejmowane działania odwetowe ani próby lub groźby
zastosowania takich działań.
Art. 12.
1.
Jeżeli praca była, jest lub ma być świadczona na podstawie stosunku pracy, wobec sygnalisty
nie mogą być podejmowane działania odwetowe, polegające w szczególności na:
1)
odmowie nawiązania stosunku pracy;
2)
wypowiedzeniu lub rozwiązaniu bez wypowiedzenia stosunku pracy;
3)
niezawarciu umowy o pracę na czas określony lub umowy o pracę na czas nieokreślony
po rozwiązaniu umowy o pracę na okres próbny, niezawarciu kolejnej umowy o pracę na
czas określony lub niezawarciu umowy o pracę na czas nieokreślony po rozwiązaniu umowy
o pracę na czas określony - w przypadku gdy sygnalista miał uzasadnione oczekiwanie,
że zostanie z nim zawarta taka umowa;
4)
obniżeniu wysokości wynagrodzenia za pracę;
5)
wstrzymaniu awansu albo pominięciu przy awansowaniu;
6)
pominięciu przy przyznawaniu innych niż wynagrodzenie świadczeń związanych z pracą
lub obniżeniu wysokości tych świadczeń;
7)
przeniesieniu na niższe stanowisko pracy;
8)
zawieszeniu w wykonywaniu obowiązków pracowniczych lub służbowych;
9)
przekazaniu innemu pracownikowi dotychczasowych obowiązków sygnalisty;
10)
niekorzystnej zmianie miejsca wykonywania pracy lub rozkładu czasu pracy;
11)
negatywnej ocenie wyników pracy lub negatywnej opinii o pracy;
12)
nałożeniu lub zastosowaniu środka dyscyplinarnego, w tym kary finansowej, lub środka
o podobnym charakterze;
13)
przymusie, zastraszaniu lub wykluczeniu;
14)
mobbingu;
15)
dyskryminacji;
16)
niekorzystnym lub niesprawiedliwym traktowaniu;
17)
wstrzymaniu udziału lub pominięciu przy typowaniu do udziału w szkoleniach podnoszących
kwalifikacje zawodowe;
18)
nieuzasadnionym skierowaniu na badania lekarskie, w tym badania psychiatryczne, chyba
że przepisy odrębne przewidują możliwość skierowania pracownika na takie badania;
19)
działaniu zmierzającym do utrudnienia znalezienia w przyszłości pracy w danym sektorze
lub w danej branży na podstawie nieformalnego lub formalnego porozumienia sektorowego
lub branżowego;
20)
spowodowaniu straty finansowej, w tym gospodarczej, lub utraty dochodu;
21)
wyrządzeniu innej szkody niematerialnej, w tym naruszeniu dóbr osobistych, w szczególności
dobrego imienia sygnalisty.
2.
Za działania odwetowe z powodu dokonania zgłoszenia lub ujawnienia publicznego uważa
się także próbę lub groźbę zastosowania środka określonego w ust. 1.
3.
Na pracodawcy spoczywa ciężar dowodu, że podjęte działanie, o którym mowa w ust. 1
i 2, nie jest działaniem odwetowym.
Art. 13.
1.
Jeżeli praca lub usługi były, są lub mają być świadczone na podstawie innego niż stosunek
pracy stosunku prawnego stanowiącego podstawę świadczenia pracy lub usług lub pełnienia
funkcji, lub pełnienia służby, przepis art. 12 stosuje się odpowiednio, o ile charakter
świadczonej pracy lub usług lub pełnionej funkcji, lub pełnionej służby nie wyklucza
zastosowania wobec sygnalisty takiego działania.
2.
Jeżeli praca lub usługi były, są lub mają być świadczone na podstawie innego niż stosunek
pracy stosunku prawnego stanowiącego podstawę świadczenia pracy lub usług lub pełnienia
funkcji, lub pełnienia służby, dokonanie zgłoszenia lub ujawnienia publicznego nie
może stanowić podstawy działań odwetowych ani próby lub groźby zastosowania działań
odwetowych, obejmujących w szczególności:
1)
wypowiedzenie umowy, której stroną jest sygnalista, w szczególności dotyczącej sprzedaży
lub dostawy towarów lub świadczenia usług, odstąpienie od takiej umowy lub rozwiązanie
jej bez wypowiedzenia;
2)
nałożenie obowiązku lub odmowę przyznania, ograniczenie lub odebranie uprawnienia,
w szczególności koncesji, zezwolenia lub ulgi.
Art. 14.
Sygnalista, wobec którego dopuszczono się działań odwetowych, ma prawo do odszkodowania
w wysokości nie niższej niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej
w poprzednim roku, ogłaszane do celów emerytalnych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej
Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, lub prawo
do zadośćuczynienia.
Art. 15.
Osoba, która poniosła szkodę z powodu świadomego zgłoszenia lub ujawnienia publicznego
nieprawdziwych informacji przez sygnalistę, ma prawo do odszkodowania lub zadośćuczynienia
za naruszenie dóbr osobistych od sygnalisty, który dokonał takiego zgłoszenia lub
ujawnienia publicznego.
Art. 16.
1.
Dokonanie zgłoszenia lub ujawnienia publicznego nie może stanowić podstawy odpowiedzialności,
w tym odpowiedzialności dyscyplinarnej lub odpowiedzialności za szkodę z tytułu naruszenia
praw innych osób lub obowiązków określonych w przepisach prawa, w szczególności w
przedmiocie zniesławienia, naruszenia dóbr osobistych, praw autorskich, ochrony danych
osobowych oraz obowiązku zachowania tajemnicy, w tym tajemnicy przedsiębiorstwa, z
uwzględnieniem art. 5, pod warunkiem że sygnalista miał uzasadnione podstawy sądzić,
że zgłoszenie lub ujawnienie publiczne jest niezbędne do ujawnienia naruszenia prawa
zgodnie z ustawą.
2.
W przypadku wszczęcia postępowania prawnego dotyczącego odpowiedzialności, o której
mowa w ust. 1, sygnalista może wystąpić o umorzenie takiego postępowania.
3.
Uzyskanie informacji będących przedmiotem zgłoszenia lub ujawnienia publicznego lub
dostęp do takich informacji nie mogą stanowić podstawy odpowiedzialności, pod warunkiem
że takie uzyskanie lub taki dostęp nie stanowią czynu zabronionego.
Art. 17.
Nie można zrzec się praw określonych w niniejszym rozdziale ani przyjąć na siebie
odpowiedzialności za szkodę powstałą z powodu dokonania zgłoszenia lub ujawnienia
publicznego. Nie dotyczy to przyjęcia odpowiedzialności za szkodę powstałą z powodu
świadomego zgłoszenia lub ujawnienia publicznego nieprawdziwych informacji.
Art. 18.
Postanowienia aktów prawnych, o których mowa w art. 9 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy , w zakresie, w jakim bezpośrednio lub pośrednio wyłączają lub ograniczają prawo do
dokonania zgłoszenia lub ujawnienia publicznego lub przewidują stosowanie środków
odwetowych, nie obowiązują.
Art. 19.
Postanowienia umów o pracę oraz innych aktów, na podstawie których powstaje stosunek
pracy lub które kształtują prawa i obowiązki stron stosunku pracy, w zakresie, w jakim
bezpośrednio lub pośrednio wyłączają lub ograniczają prawo do dokonania zgłoszenia
lub ujawnienia publicznego lub przewidują stosowanie środków odwetowych, są nieważne.
Art. 20.
Postanowienia umów oraz innych aktów, na podstawie których jest świadczona praca lub
usługi, są dostarczane towary lub jest dokonywana sprzedaż, innych niż wymienione
w art. 19, w zakresie, w jakim bezpośrednio lub pośrednio wyłączają lub ograniczają
prawo do dokonania zgłoszenia lub ujawnienia publicznego lub przewidują stosowanie
środków odwetowych, są nieważne.
Art. 21.
1.
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do osoby pomagającej w dokonaniu
zgłoszenia oraz osoby powiązanej z sygnalistą.
2.
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do osoby prawnej lub innej
jednostki organizacyjnej pomagającej sygnaliście lub z nim powiązanej, w szczególności
stanowiącej własność sygnalisty lub go zatrudniającej.
Art. 22.
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy informację
o naruszeniu prawa zgłoszono do odpowiednich instytucji, organu lub jednostki organizacyjnej
Unii Europejskiej w trybie właściwym do dokonywania takich zgłoszeń.
Rozdział 3
Zgłoszenia wewnętrzne
Art. 23.
1.
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do podmiotu prawnego, na rzecz którego
według stanu na dzień 1 stycznia lub 1 lipca danego roku wykonuje pracę zarobkową
co najmniej 50 osób.
2.
Do liczby 50 osób wykonujących pracę zarobkową na rzecz podmiotu prawnego wlicza się
pracowników w przeliczeniu na pełne etaty lub osoby świadczące pracę za wynagrodzeniem
na innej podstawie niż stosunek pracy, jeżeli nie zatrudniają do tego rodzaju pracy
innych osób, niezależnie od podstawy zatrudnienia.
3.
Próg, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania do podmiotu prawnego wykonującego
działalność w zakresie usług, produktów i rynków finansowych oraz przeciwdziałania
praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, bezpieczeństwa transportu i ochrony środowiska,
objętych zakresem stosowania aktów prawnych Unii Europejskiej wymienionych w części
I.B i II załącznika do dyrektywy 2019/1937.
4.
W przypadku podmiotów prawnych będących jednostkami samorządu terytorialnego obowiązki
podmiotu prawnego określone w niniejszym rozdziale wykonują jednostki organizacyjne
jednostek samorządu terytorialnego, z wyłączeniem art. 28 ust. 5.
5.
Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do jednostek organizacyjnych gminy
lub powiatu liczących mniej niż 10 000 mieszkańców.
Art. 24.
1.
Podmiot prawny ustala wewnętrzną procedurę dokonywania zgłoszeń naruszeń prawa i podejmowania
działań następczych, zwaną dalej „procedurą zgłoszeń wewnętrznych”, zgodną z wymogami
określonymi w niniejszym rozdziale.
2.
Podmiot, na rzecz którego wykonuje pracę zarobkową mniej niż 50 osób, a także podmioty,
o których mowa w art. 23 ust. 5, mogą ustalić procedurę zgłoszeń wewnętrznych.
3.
Podmiot prawny ustala procedurę zgłoszeń wewnętrznych po konsultacjach z:
1)
zakładową organizacją związkową albo zakładowymi organizacjami związkowymi, jeżeli
w podmiocie prawnym działa więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa, albo
2)
przedstawicielami osób świadczących pracę na rzecz podmiotu prawnego, wyłonionymi
w trybie przyjętym w podmiocie prawnym, jeżeli nie działa w nim zakładowa organizacja
związkowa.
4.
Konsultacje, o których mowa w ust. 3, trwają nie krócej niż 5 dni i nie dłużej niż
10 dni od dnia przedstawienia przez podmiot prawny projektu procedury zgłoszeń wewnętrznych.
5.
Procedura zgłoszeń wewnętrznych wchodzi w życie po upływie 7 dni od dnia podania jej
do wiadomości osób wykonujących pracę w sposób przyjęty w podmiocie prawnym.
6.
Osobie ubiegającej się o pracę na podstawie stosunku pracy lub innego stosunku prawnego
stanowiącego podstawę świadczenia pracy lub usług lub pełnienia funkcji, lub pełnienia
służby podmiot prawny przekazuje informację o procedurze zgłoszeń wewnętrznych wraz
z rozpoczęciem rekrutacji lub negocjacji poprzedzających zawarcie umowy.
Art. 25.
1.
Procedura zgłoszeń wewnętrznych określa:
1)
wewnętrzną jednostkę organizacyjną lub osobę w ramach struktury organizacyjnej podmiotu
prawnego, lub podmiot zewnętrzny, upoważnione przez podmiot prawny do przyjmowania
zgłoszeń wewnętrznych;
2)
sposoby przekazywania zgłoszeń wewnętrznych przez sygnalistę wraz z jego adresem korespondencyjnym
lub adresem poczty elektronicznej, zwanymi dalej „adresem do kontaktu”;
3)
bezstronną wewnętrzną jednostkę organizacyjną lub osobę w ramach struktury organizacyjnej
podmiotu prawnego, upoważnione do podejmowania działań następczych, włączając w to
weryfikację zgłoszenia wewnętrznego i dalszą komunikację z sygnalistą, w tym występowanie
o dodatkowe informacje i przekazywanie sygnaliście informacji zwrotnej; funkcję tę
może pełnić wewnętrzna jednostka organizacyjna lub osoba, o których mowa w pkt 1,
jeżeli zapewniają bezstronność;
4)
tryb postępowania z informacjami o naruszeniach prawa zgłoszonymi anonimowo;
5)
obowiązek potwierdzenia sygnaliście przyjęcia zgłoszenia wewnętrznego w terminie 7
dni od dnia jego otrzymania, chyba że sygnalista nie podał adresu do kontaktu, na
który należy przekazać potwierdzenie;
6)
obowiązek podjęcia, z zachowaniem należytej staranności, działań następczych przez
wewnętrzną jednostkę organizacyjną lub osobę, o których mowa w pkt 3;
7)
maksymalny termin na przekazanie sygnaliście informacji zwrotnej, nieprzekraczający
3 miesięcy od dnia potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia wewnętrznego lub - w przypadku
nieprzekazania potwierdzenia, o którym mowa w pkt 5 - 3 miesięcy od upływu 7 dni od
dnia dokonania zgłoszenia wewnętrznego, chyba że sygnalista nie podał adresu do kontaktu,
na który należy przekazać informację zwrotną;
8)
zrozumiałe i łatwo dostępne informacje na temat dokonywania zgłoszeń zewnętrznych
do Rzecznika Praw Obywatelskich albo organów publicznych oraz - w stosownych przypadkach
- do instytucji, organów lub jednostek organizacyjnych Unii Europejskiej.
2.
Procedura zgłoszeń wewnętrznych może dodatkowo objąć w szczególności:
1)
wskazanie naruszeń, o których mowa w art. 3 ust. 2, jeżeli podmiot prawny przewidział
możliwość zgłaszania takich naruszeń;
2)
wskazanie czynników ryzyka odpowiadających profilowi działalności podmiotu prawnego,
sprzyjających możliwości wystąpienia określonych naruszeń prawa związanych w szczególności
z naruszeniem obowiązków regulacyjnych lub innych obowiązków określonych w przepisach
prawa lub z ryzykiem korupcji;
3)
wskazanie, że informacja o naruszeniu prawa może być w każdym przypadku zgłoszona
również do Rzecznika Praw Obywatelskich albo organu publicznego z pominięciem procedury
zgłoszeń wewnętrznych;
4)
określenie systemu zachęt do korzystania z procedury zgłoszeń wewnętrznych, w przypadku
gdy naruszeniu prawa można skutecznie zaradzić w ramach struktury organizacyjnej podmiotu
prawnego, a sygnalista uważa, że nie zachodzi ryzyko działań odwetowych.
Art. 26.
1.
Sposoby przekazywania zgłoszeń wewnętrznych, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 2,
obejmują co najmniej możliwość dokonywania zgłoszeń ustnie lub pisemnie.
2.
Zgłoszenie ustne może być dokonane telefonicznie lub za pośrednictwem środków komunikacji
elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną .
3.
Zgłoszenie ustne dokonane za pośrednictwem nagrywanej linii telefonicznej lub innego
nagrywanego systemu komunikacji głosowej jest dokumentowane za zgodą sygnalisty w
formie:
1)
nagrania rozmowy, umożliwiającego jej wyszukanie, lub
2)
kompletnej i dokładnej transkrypcji rozmowy przygotowanej przez jednostkę lub osobę,
lub podmiot, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 1.
4.
Zgłoszenie ustne dokonane za pośrednictwem nienagrywanej linii telefonicznej lub innego
nienagrywanego systemu komunikacji głosowej jest dokumentowane w formie protokołu
rozmowy, odtwarzającego dokładny jej przebieg, sporządzonego przez jednostkę lub osobę,
lub podmiot, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 1.
5.
W przypadku, o którym mowa w ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4, sygnalista może dokonać sprawdzenia,
poprawienia i zatwierdzenia transkrypcji rozmowy lub protokołu rozmowy przez ich podpisanie.
6.
Na wniosek sygnalisty zgłoszenie ustne może być dokonane podczas bezpośredniego spotkania
zorganizowanego w terminie 14 dni od dnia otrzymania takiego wniosku. W takim przypadku
za zgodą sygnalisty zgłoszenie jest dokumentowane w formie:
1)
nagrania rozmowy, umożliwiającego jej wyszukanie, lub
2)
protokołu spotkania, odtwarzającego jego dokładny przebieg, przygotowanego przez jednostkę
lub osobę, lub podmiot, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 1.
7.
W przypadku, o którym mowa w ust. 6 pkt 2, sygnalista może dokonać sprawdzenia, poprawienia
i zatwierdzenia protokołu spotkania przez jego podpisanie.
8.
Zgłoszenie pisemne może być dokonane w postaci papierowej lub elektronicznej.
Art. 27.
1.
Podmiot prawny gwarantuje, że procedura zgłoszeń wewnętrznych oraz związane z przyjmowaniem
zgłoszeń przetwarzanie danych osobowych uniemożliwiają nieupoważnionym osobom uzyskanie
dostępu do informacji objętych zgłoszeniem oraz zapewniają ochronę poufności tożsamości
sygnalisty, osoby, której dotyczy zgłoszenie, oraz osoby trzeciej wskazanej w zgłoszeniu.
Ochrona poufności dotyczy informacji, na podstawie których można bezpośrednio lub
pośrednio zidentyfikować tożsamość takich osób.
2.
Do przyjmowania i weryfikacji zgłoszeń wewnętrznych, podejmowania działań następczych
oraz przetwarzania danych osobowych osób, o których mowa w ust. 1, mogą być dopuszczone
wyłącznie osoby posiadające pisemne upoważnienie podmiotu prawnego. Osoby upoważnione
są obowiązane do zachowania tajemnicy w zakresie informacji i danych osobowych, które
uzyskały w ramach przyjmowania i weryfikacji zgłoszeń wewnętrznych, oraz podejmowania
działań następczych, także po ustaniu stosunku pracy lub innego stosunku prawnego,
w ramach którego wykonywały tę pracę.
Art. 28.
1.
Upoważnienie podmiotu zewnętrznego, o którym mowa w art. 25 ust. 1 pkt 1, wymaga zawarcia
umowy w celu powierzenia obsługi przyjmowania zgłoszeń wewnętrznych, potwierdzania
przyjęcia zgłoszenia, przekazywania informacji zwrotnej oraz dostarczania informacji
na temat procedury zgłoszeń wewnętrznych z zastosowaniem rozwiązań technicznych i
organizacyjnych zapewniających zgodność tych czynności z ustawą.
2.
Umowa, o której mowa w ust. 1, określa szczegółowe prawa i obowiązki podmiotu zewnętrznego
związane z przetwarzaniem danych osobowych, o których mowa w szczególności w art.
28 ust. 3 rozporządzenia 2016/679.
3.
Podmioty prywatne, na rzecz których wykonuje pracę zarobkową co najmniej 50, lecz
nie więcej niż 249 osób, mogą na podstawie umowy ustalić wspólne zasady dotyczące
przyjmowania i weryfikacji zgłoszeń wewnętrznych oraz prowadzenia postępowania wyjaśniającego,
pod warunkiem zapewnienia zgodności wykonywanych czynności z ustawą. Przepisy art.
23 ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio.
4.
Zawarcie umowy, o której mowa w ust. 1 i 3, nie uchyla odpowiedzialności podmiotu
prawnego za dochowanie obowiązków określonych w niniejszym rozdziale, w szczególności
dotyczących zachowania poufności, udzielenia informacji zwrotnej oraz podjęcia działań
następczych.
5.
Jednostki samorządu terytorialnego mogą ustalić wspólną procedurę zgłoszeń wewnętrznych
w ramach wspólnej obsługi, o której mowa w art. 10a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym , art. 6a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym i art. 8c ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa , pod warunkiem zapewnienia jej odrębności i niezależności od procedury przyjmowania
zgłoszeń zewnętrznych i podejmowania działań następczych.
6.
Podmioty, o których mowa w ust. 3, są odrębnymi administratorami danych osobowych
pozyskanych w związku z przyjmowaniem i weryfikacją zgłoszeń. Administrator nie ma
dostępu do danych osobowych pozyskanych przez innego administratora.
7.
Przepis ust. 6 nie ma zastosowania w przypadku, gdy w toku postępowania wyjaśniającego
ustalono, że właściwy do przyjęcia zgłoszenia wewnętrznego lub obowiązany do podjęcia
działań następczych jest inny administrator niż ten, do którego wpłynęło zgłoszenie,
lub właściwych jest co najmniej dwóch administratorów. Administratorowi udostępnia
się tylko te dane osobowe, które są niezbędne do podjęcia działań następczych.
8.
Podmioty prywatne należące do grupy kapitałowej w rozumieniu art. 4 pkt 14 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów mogą ustalić wspólną procedurę zgłoszeń wewnętrznych, pod warunkiem zapewnienia zgodności
wykonywanych czynności z ustawą.
Art. 29.
1.
Podmiot prawny:
1)
prowadzi rejestr zgłoszeń wewnętrznych;
2)
jest administratorem danych osobowych zgromadzonych w rejestrze zgłoszeń wewnętrznych.
2.
Podmiot prawny może upoważnić wewnętrzną jednostkę organizacyjną lub osobę, o których
mowa w art. 25 ust. 1 pkt 1 lub 3, do prowadzenia rejestru zgłoszeń wewnętrznych.
3.
Wpisu do rejestru zgłoszeń wewnętrznych dokonuje się na podstawie zgłoszenia wewnętrznego.
4.
Rejestr zgłoszeń wewnętrznych obejmuje:
1)
numer zgłoszenia;
2)
przedmiot naruszenia prawa;
3)
dane osobowe sygnalisty oraz osoby, której dotyczy zgłoszenie, niezbędne do identyfikacji
tych osób;
4)
adres do kontaktu sygnalisty;
5)
datę dokonania zgłoszenia;
6)
informację o podjętych działaniach następczych;
7)
datę zakończenia sprawy.
5.
Dane osobowe oraz pozostałe informacje w rejestrze zgłoszeń wewnętrznych są przechowywane
przez okres 3 lat po zakończeniu roku kalendarzowego, w którym zakończono działania
następcze, lub po zakończeniu postępowań zainicjowanych tymi działaniami.
Rozdział 4
Zgłoszenia zewnętrzne
Art. 30.
1.
Sygnalista może dokonać zgłoszenia zewnętrznego bez uprzedniego dokonania zgłoszenia
wewnętrznego.
2.
Zgłoszenie zewnętrzne jest przyjmowane przez Rzecznika Praw Obywatelskich albo organ
publiczny.
3.
Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organ publiczny są odrębnymi administratorami w zakresie
danych osobowych podanych w zgłoszeniu zewnętrznym, które zostało przyjęte przez te
organy.
Art. 31.
1.
Rzecznik Praw Obywatelskich:
1)
ustala procedurę przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych, która określa w szczególności
tryb postępowania z informacjami o naruszeniach prawa zgłoszonymi anonimowo;
2)
przyjmuje zgłoszenia zewnętrzne o naruszeniach prawa w dziedzinach wskazanych w art.
3 ust. 1 pkt 1-16, dokonuje ich wstępnej weryfikacji i przekazuje je organowi publicznemu
właściwemu do podjęcia działań następczych;
3)
przyjmuje i rozpatruje zgłoszenia zewnętrzne - w przypadku gdy zgłoszenie dotyczy
naruszenia prawa w dziedzinie wskazanej w art. 3 ust. 1 pkt 17 i żaden inny organ
publiczny nie jest właściwy do podjęcia działań następczych;
4)
zapewnia powszechny dostęp do informacji na temat praw i środków ochrony prawnej sygnalistów
oraz osób, o których mowa w art. 21, przed działaniami odwetowymi oraz praw osób,
których dotyczy zgłoszenie zewnętrzne, w szczególności przez zamieszczanie tych informacji
na swojej stronie w Biuletynie Informacji Publicznej;
5)
udziela sygnalistom, osobom, o których mowa w art. 21, oraz osobom, których dotyczy
zgłoszenie zewnętrzne, porad w zakresie, o którym mowa w pkt 4;
6)
udziela sygnalistom oraz osobom, o których mowa w art. 21, informacji o organach,
które w zakresie realizowanych zadań mogą podjąć działania służące ochronie sygnalistów
przed działaniami odwetowymi, oraz - w odpowiednich przypadkach - wsparcia w kontaktach
z takimi organami, w szczególności przez poinformowanie właściwych organów o dostrzeżonej
konieczności objęcia sygnalisty ochroną.
2.
Rozpatrywanie zgłoszeń zewnętrznych przez Rzecznika Praw Obywatelskich, o których
mowa w ust. 1 pkt 3, obejmuje czynności określone w art. 11, art. 12 oraz art. 13 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku
Praw Obywatelskich .
Art. 32.
1.
Wstępna weryfikacja zgłoszenia zewnętrznego przez Rzecznika Praw Obywatelskich polega
na ustaleniu, czy zgłoszenie dotyczy informacji o naruszeniu prawa, oraz zidentyfikowaniu
organu publicznego właściwego do podjęcia działań następczych.
2.
Jeżeli zgłoszenie zewnętrzne dotyczy informacji o naruszeniu prawa, Rzecznik Praw
Obywatelskich niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia dokonania
zgłoszenia, przekazuje zgłoszenie do organu publicznego właściwego do podjęcia działań
następczych.
3.
Rzecznik Praw Obywatelskich informuje sygnalistę o przekazaniu zgłoszenia zewnętrznego.
Informacja obejmuje co najmniej wskazanie organu publicznego, do którego zgłoszenie
zewnętrzne zostało przekazane, oraz datę przekazania.
4.
Rzecznik Praw Obywatelskich odstępuje od przekazania zgłoszenia zewnętrznego, jeżeli
zgłoszenie nie dotyczy informacji o naruszeniu prawa.
5.
Rzecznik Praw Obywatelskich informuje sygnalistę o odstąpieniu od przekazania zgłoszenia
zewnętrznego, podając ustalenia ze wstępnej weryfikacji zgłoszenia.
6.
Odstępując od przekazania zgłoszenia zewnętrznego, Rzecznik Praw Obywatelskich może
poinformować sygnalistę, że informacja objęta zgłoszeniem podlega rozpatrzeniu w trybie
przewidzianym w przepisach odrębnych, w szczególności jako przedmiot powództwa cywilnego,
zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, skargi do sądu administracyjnego,
skargi, wniosku lub petycji, lub może zostać przedstawiona właściwym organom do rozpatrzenia
w innym trybie. Poinformowanie sygnalisty nie wpływa w szczególności na dopuszczalność
wniesionego później środka prawnego, na bieg terminów ani na treść rozstrzygnięcia
lub sposób zakończenia postępowania. Informacja przekazana sygnaliście zawiera pouczenie
w tym zakresie.
7.
Przekazanie zgłoszenia, o którym mowa w ust. 2, oraz odstąpienie od przekazania zgłoszenia,
o którym mowa w ust. 4, nie stanowią czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi .
Art. 33.
Organ publiczny ustala procedurę przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych oraz podejmowania
działań następczych, która określa w szczególności tryb postępowania z informacjami
o naruszeniach prawa zgłoszonymi anonimowo, zwaną dalej „procedurą zgłoszeń zewnętrznych”.
Art. 34.
1.
Organ publiczny:
1)
przyjmuje zgłoszenie zewnętrzne;
2)
dokonuje wstępnej weryfikacji zgłoszenia zewnętrznego, polegającej na ustaleniu, czy
zgłoszenie dotyczy informacji o naruszeniu prawa, oraz na ustaleniu, czy zgłoszenie
dotyczy naruszeń prawa w dziedzinie należącej do zakresu działania tego organu, a
jeżeli nie należy - na ustaleniu organu publicznego właściwego do podjęcia działań
następczych;
3)
rozpatruje zgłoszenie zewnętrzne - w przypadku gdy zgłoszenie dotyczy naruszeń prawa
w dziedzinie należącej do zakresu działania tego organu;
4)
przekazuje zgłoszenie zewnętrzne niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14
dni od dnia dokonania zgłoszenia, a w uzasadnionych przypadkach - nie później niż
w terminie 30 dni, do organu publicznego właściwego do podjęcia działań następczych
- w przypadku gdy zgłoszenie dotyczy naruszeń prawa w dziedzinie nienależącej do zakresu
działania tego organu - oraz informuje o tym sygnalistę;
5)
podejmuje działania następcze z zachowaniem należytej staranności;
6)
przekazuje sygnaliście informację zwrotną.
2.
Przepisy art. 32 ust. 4-6 stosuje się odpowiednio.
3.
W przypadku gdy informacja o naruszeniu prawa jest przedmiotem jednocześnie dokonanego
zgłoszenia zewnętrznego oraz wniesionej skargi, o której mowa w art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego , lub gdy z treści wniesionego pisma wynika, że dokonano zgłoszenia zewnętrznego,
stosuje się wyłącznie przepisy niniejszego rozdziału.
4.
W przypadku gdy przepisy odrębne nie pozwalają ustalić organu właściwego do rozstrzygnięcia
sporu o właściwość między organami publicznymi, w zakresie rozpatrzenia zgłoszenia
zewnętrznego lub podjęcia działań następczych, stosuje się odpowiednio przepisy art. 22 i art. 23 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Art. 35.
1.
W celu skutecznego podjęcia działań następczych oraz przekazania informacji zwrotnej
sygnalista podaje adres do kontaktu.
2.
Jeżeli w zgłoszeniu zewnętrznym nie podano adresu do kontaktu ani nie jest możliwe
ustalenie tego adresu na podstawie posiadanych danych:
1)
Rzecznik Praw Obywatelskich nie realizuje obowiązku, o którym mowa w art. 32 ust.
3 i 5, art. 37 oraz art. 40 ust. 1 zdanie drugie;
2)
organ publiczny nie realizuje obowiązku, o którym mowa w art. 32 ust. 5, art. 37,
art. 38, art. 40 ust. 2 zdanie drugie oraz art. 41.
Art. 36.
1.
Zgłoszenie zewnętrzne może być dokonane ustnie lub pisemnie. Przepisy art. 26 ust.
2-8 stosuje się odpowiednio.
2.
Zgłoszenie zewnętrzne w formie dokumentowej może być dokonane:
1)
w postaci papierowej - na adres do korespondencji wskazany przez Rzecznika Praw Obywatelskich
lub organ publiczny przyjmujący zgłoszenie;
2)
w postaci elektronicznej - na adres poczty elektronicznej lub adres elektronicznej
skrzynki podawczej, lub adres do doręczeń elektronicznych, wskazane przez Rzecznika
Praw Obywatelskich lub organ publiczny przyjmujący zgłoszenie, lub za pośrednictwem
przeznaczonego do tego formularza internetowego lub aplikacji wskazanej przez organ
publiczny jako aplikacja właściwa do dokonywania zgłoszeń w postaci elektronicznej.
Art. 37.
Rzecznik Praw Obywatelskich albo organ publiczny, który przyjął zgłoszenie zewnętrzne,
przesyła sygnaliście niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia
przyjęcia zgłoszenia, potwierdzenie jego przyjęcia, chyba że sygnalista wystąpił wyraźnie
z odmiennym wnioskiem w tym zakresie lub Rzecznik Praw Obywatelskich albo organ publiczny
ma uzasadnione podstawy sądzić, że potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia zagroziłoby
ochronie poufności tożsamości sygnalisty.
Art. 38.
Na żądanie sygnalisty organ publiczny właściwy do podjęcia działań następczych wydaje
nie później niż w terminie miesiąca od dnia otrzymania żądania zaświadczenie, w którym
potwierdza, że sygnalista podlega ochronie określonej w przepisach rozdziału 2.
Art. 39.
1.
Rzecznik Praw Obywatelskich albo organ publiczny może zwrócić się do sygnalisty, na
podany przez niego adres do kontaktu, o wyjaśnienia lub dodatkowe informacje, jakie
mogą być w jego posiadaniu. Jeżeli sygnalista sprzeciwia się przesłaniu żądanych wyjaśnień
lub dodatkowych informacji lub ich przesłanie może zagrozić ochronie poufności jego
tożsamości, Rzecznik Praw Obywatelskich albo organ publiczny odstępuje od żądania
wyjaśnień lub dodatkowych informacji.
2.
W uzasadnionych przypadkach w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego organ
publiczny może przekazać zgłoszenie zewnętrzne:
1)
jednostkom organizacyjnym podległym lub nadzorowanym;
2)
innej jednostce organizacyjnej, której powierzono zadania w drodze porozumienia.
3.
Do podmiotów, o których mowa w ust. 2, przepisy art. 42-44 stosuje się odpowiednio.
4.
Rzecznik Praw Obywatelskich albo organ publiczny przekazuje bez zbędnej zwłoki właściwym
instytucjom, organom lub jednostkom organizacyjnym Unii Europejskiej informacje zawarte
w zgłoszeniu zewnętrznym w celu prowadzenia działań następczych w trybie stosowanym
przez takie instytucje, organy lub jednostki, jeżeli przewidują to przepisy odrębne.
Art. 40.
1.
Rzecznik Praw Obywatelskich może pozostawić bez rozpoznania zgłoszenie zewnętrzne
w przypadku, gdy odstąpił od przekazania wcześniejszego zgłoszenia zewnętrznego organowi
publicznemu właściwemu do podjęcia działań następczych, albo w przypadku, gdy w zgłoszeniu
zewnętrznym dotyczącym sprawy będącej już przedmiotem wcześniejszego zgłoszenia przez
tego samego lub innego sygnalistę nie zawarto istotnych nowych informacji na temat
naruszeń prawa w porównaniu z wcześniejszym zgłoszeniem zewnętrznym. Rzecznik Praw
Obywatelskich informuje sygnalistę o pozostawieniu zgłoszenia bez rozpoznania, podając
uzasadnienie, a w razie kolejnego zgłoszenia - pozostawia je bez rozpoznania i nie
informuje o tym sygnalisty.
2.
Organ publiczny może nie podjąć działań następczych w przypadku, gdy w zgłoszeniu
zewnętrznym dotyczącym sprawy będącej już przedmiotem wcześniejszego zgłoszenia przez
tego samego lub innego sygnalistę nie zawarto istotnych nowych informacji na temat
naruszeń prawa w porównaniu z wcześniejszym zgłoszeniem zewnętrznym. Organ publiczny
informuje sygnalistę o niepodjęciu działań następczych, podając uzasadnienie, a w
razie kolejnego zgłoszenia - pozostawia je bez rozpoznania i nie informuje o tym sygnalisty.
3.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, Rzecznik Praw Obywatelskich albo organ
publiczny odnotowuje ten fakt wraz z uzasadnieniem w rejestrze, o którym mowa w art.
45 albo art. 46.
Art. 41.
1.
Organ publiczny przekazuje sygnaliście informację zwrotną w terminie nieprzekraczającym
3 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia zewnętrznego.
2.
W uzasadnionych przypadkach organ publiczny przekazuje sygnaliście informację zwrotną
w terminie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia zewnętrznego,
po poinformowaniu o tym sygnalisty przed upływem terminu, o którym mowa w ust. 1.
3.
Organ publiczny informuje sygnalistę także o ostatecznym wyniku postępowań wyjaśniających
wszczętych na skutek zgłoszenia zewnętrznego.
Art. 42.
1.
Kanały komunikacji przyjęte przez Rzecznika Praw Obywatelskich oraz organ publiczny
na potrzeby przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych:
1)
są niezależne od kanałów komunikacji wykorzystywanych w ramach zwykłej działalności
tych organów;
2)
zapewniają kompletność, poufność i integralność danych, w tym ich zabezpieczenie przed
dostępem osób nieupoważnionych;
3)
pozwalają na przechowywanie informacji w sposób trwały w celu umożliwienia prowadzenia
dalszego postępowania wyjaśniającego.
2.
Kanały komunikacji wykorzystywane przez Rzecznika Praw Obywatelskich oraz organ publiczny
do innych celów niż przyjmowanie zgłoszeń zewnętrznych mogą zostać wykorzystane także
na potrzeby przyjmowania takich zgłoszeń, o ile spełniają warunki określone w ust.
1.
Art. 43.
1.
Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organ publiczny gwarantują, że procedura przyjmowania
zgłoszeń zewnętrznych i procedura zgłoszeń zewnętrznych oraz związane z przyjmowaniem
zgłoszeń przetwarzanie danych osobowych:
1)
uniemożliwiają uzyskanie dostępu do informacji objętych zgłoszeniem nieupoważnionym
osobom;
2)
zapewniają ochronę poufności tożsamości sygnalisty oraz osoby, której dotyczy zgłoszenie.
2.
Ochrona poufności, o której mowa w ust. 1 pkt 2, dotyczy informacji, na podstawie
których można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować tożsamość sygnalisty oraz
osoby, której dotyczy zgłoszenie.
Art. 44.
1.
Rzecznik Praw Obywatelskich upoważnia spośród pracowników Biura Rzecznika Praw Obywatelskich
osoby uprawnione do:
1)
przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych, dokonywania ich wstępnej weryfikacji oraz informowania
sygnalisty - zgodnie z art. 32 ust. 3, 5 i 6;
2)
przekazywania zainteresowanym osobom informacji na temat procedury przyjmowania zgłoszeń
zewnętrznych.
2.
Organ publiczny upoważnia spośród pracowników urzędu obsługującego ten organ osoby
uprawnione do:
1)
przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych, dokonywania ich wstępnej weryfikacji, podejmowania
działań następczych oraz związanego z tym przetwarzania danych osobowych;
2)
kontaktu z sygnalistą w celu przekazywania informacji zwrotnych i - w razie potrzeby
- zwracania się o wyjaśnienia lub dodatkowe informacje w zakresie przekazanych informacji,
jakie mogą być w jego posiadaniu;
3)
przekazywania zainteresowanym osobom informacji na temat procedury zgłoszeń zewnętrznych.
3.
Osoby, o których mowa w ust. 1 lub 2, są wyznaczane na podstawie kwalifikacji zawodowych,
w szczególności wiedzy fachowej na temat prawa i praktyk w dziedzinie ochrony danych
osobowych oraz umiejętności wypełniania powierzonych zadań.
4.
Upoważnieni pracownicy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich oraz urzędu obsługującego
organ publiczny są obowiązani do zachowania tajemnicy w zakresie informacji i danych
osobowych, które uzyskali w ramach przyjmowania i weryfikacji zgłoszeń zewnętrznych
lub podejmowania działań następczych, także po ustaniu stosunku pracy. Informacje
stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa mogą być wykorzystywane wyłącznie w celu podjęcia
działań następczych.
5.
Upoważnieni pracownicy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich oraz urzędu obsługującego
organ publiczny przechodzą szkolenia w zakresie, o którym mowa w ust. 1 lub 2.
6.
Jeżeli zgłoszenie zewnętrze zostało przyjęte przez nieupoważnionego pracownika Biura
Rzecznika Praw Obywatelskich albo urzędu obsługującego organ publiczny, pracownik
ten jest obowiązany do:
1)
nieujawniania informacji mogących skutkować ustaleniem tożsamości sygnalisty lub osoby,
której dotyczy zgłoszenie;
2)
niezwłocznego przekazania zgłoszenia upoważnionemu pracownikowi odpowiednio Biura
Rzecznika Praw Obywatelskich albo urzędu obsługującego organ publiczny - bez wprowadzania
zmian w tym zgłoszeniu.
7.
Przepis ust. 6 stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy zgłoszenie zewnętrzne otrzymano
za pośrednictwem innych środków komunikacji niż przyjęte zgodnie z procedurą przyjmowania
zgłoszeń zewnętrznych lub procedurą zgłoszeń zewnętrznych.
Art. 45.
1.
Rzecznik Praw Obywatelskich:
1)
prowadzi rejestr zgłoszeń zewnętrznych;
2)
jest administratorem danych osobowych zgromadzonych w rejestrze zgłoszeń zewnętrznych.
2.
Wpisu do rejestru zgłoszeń zewnętrznych dokonuje się na podstawie zgłoszenia zewnętrznego.
3.
Rejestr zgłoszeń zewnętrznych obejmuje:
1)
numer zgłoszenia;
2)
przedmiot naruszenia prawa;
3)
dane osobowe sygnalisty oraz osoby, której dotyczy zgłoszenie, niezbędne do identyfikacji
tych osób;
4)
datę dokonania zgłoszenia;
5)
wskazanie organu publicznego właściwego do podjęcia działań następczych, do którego
zgłoszenie zostało przekazane, oraz datę przekazania;
6)
datę poinformowania sygnalisty o przekazaniu zgłoszenia organowi publicznemu właściwemu
do podjęcia działań następczych;
7)
informacje o niepodejmowaniu dalszych działań w przypadku, o którym mowa w art. 40
ust. 1.
4.
Dane osobowe oraz pozostałe informacje zawarte w rejestrze zgłoszeń zewnętrznych są
przechowywane przez okres 12 miesięcy po zakończeniu roku kalendarzowego, w którym
przekazano zgłoszenie zewnętrzne do organu publicznego właściwego do podjęcia działań
następczych.
Art. 46.
1.
Organ publiczny:
1)
prowadzi rejestr zgłoszeń zewnętrznych;
2)
jest administratorem danych osobowych zgromadzonych w rejestrze zgłoszeń zewnętrznych.
2.
Wpisu do rejestru zgłoszeń zewnętrznych dokonuje się na podstawie zgłoszenia zewnętrznego.
3.
Rejestr zgłoszeń zewnętrznych obejmuje:
1)
numer zgłoszenia;
2)
przedmiot naruszenia prawa;
3)
dane osobowe sygnalisty oraz osoby, której dotyczy zgłoszenie, niezbędne do identyfikacji
tych osób;
4)
datę dokonania zgłoszenia;
5)
informację o podjętych działaniach następczych;
6)
informację o wydaniu zaświadczenia, o którym mowa w art. 38;
7)
datę zakończenia sprawy;
8)
informacje o niepodejmowaniu dalszych działań w przypadku, o którym mowa w art. 40
ust. 2;
9)
szacunkową szkodę majątkową, jeżeli została stwierdzona, oraz kwoty odzyskane w wyniku
postępowań dotyczących naruszeń prawa będących przedmiotem zgłoszenia - o ile organ
publiczny posiada te dane.
4.
Dane osobowe oraz pozostałe informacje zawarte w rejestrze zgłoszeń zewnętrznych są
przechowywane przez okres 3 lat po zakończeniu roku kalendarzowego, w którym zakończono
działania następcze, lub po zakończeniu postępowań zainicjowanych tymi działaniami.
Art. 47.
1.
Organ publiczny za każdy rok kalendarzowy sporządza sprawozdanie zawierające dane
statystyczne dotyczące zgłoszeń zewnętrznych, obejmujące:
1)
liczbę przyjętych zgłoszeń zewnętrznych;
2)
liczbę postępowań wyjaśniających i postępowań wszczętych w wyniku przyjętych zgłoszeń
zewnętrznych oraz informacje na temat wyniku tych postępowań;
3)
szacunkową szkodę majątkową, jeżeli została stwierdzona, oraz kwoty odzyskane w wyniku
postępowań dotyczących naruszeń prawa będących przedmiotem zgłoszenia zewnętrznego
- o ile organ publiczny posiada te dane.
2.
Dane statystyczne, o których mowa w ust. 1, nie obejmują danych osobowych ani informacji
stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa.
3.
Sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, organ publiczny przekazuje Rzecznikowi Praw
Obywatelskich w terminie do dnia 31 marca roku następującego po roku, za jaki sprawozdanie
jest sporządzane.
4.
Rzecznik Praw Obywatelskich na podstawie sprawozdań organów publicznych sporządza
sprawozdanie za dany rok kalendarzowy i przekazuje je Sejmowi, Senatowi i Komisji
Europejskiej nie później niż do dnia 31 grudnia roku następującego po roku, za jaki
sprawozdanie jest sporządzane. Sprawozdanie jest publikowane na stronie Rzecznika
Praw Obywatelskich w Biuletynie Informacji Publicznej.
5.
Rada Ministrów, po zasięgnięciu opinii Rzecznika Praw Obywatelskich, określi, w drodze
rozporządzenia, wzór formularza sprawozdania, o którym mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę
zakres wymaganych danych, konieczność zapewnienia zupełności i przejrzystości przedstawianych
informacji oraz uproszczenia agregacji danych.
Art. 48.
1.
Organ publiczny umieszcza na swojej stronie w Biuletynie Informacji Publicznej w oddzielnej,
łatwo identyfikowalnej i dostępnej sekcji oraz w sposób zrozumiały dla sygnalisty
w szczególności informacje o:
1)
danych kontaktowych umożliwiających dokonanie zgłoszenia zewnętrznego, w szczególności
adres do korespondencji, adres poczty elektronicznej, adres do doręczeń elektronicznych,
odrębny adres elektronicznej skrzynki podawczej, adres strony internetowej, na której
znajduje się formularz elektroniczny w rozumieniu art. 3 pkt 25 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów
realizujących zadania publiczne , lub numer telefonu wraz ze wskazaniem, czy rozmowy są nagrywane;
2)
warunkach objęcia sygnalisty ochroną;
3)
trybie postępowania mającym zastosowanie w przypadku zgłoszenia zewnętrznego, w tym
o wymaganym sposobie wyjaśnienia informacji będących przedmiotem zgłoszenia lub przedstawienia
dodatkowych informacji;
4)
terminie przekazania informacji zwrotnej oraz rodzaju i zawartości takiej informacji;
5)
zasadach poufności mających zastosowanie do zgłoszeń zewnętrznych;
6)
zasadach przetwarzania danych osobowych, o których mowa w art. 8, a także zasadach
przetwarzania danych osobowych oraz informacji podawanych w przypadku zbierania danych
od osoby, której dane dotyczą, uregulowanych odpowiednio w art. 5 i art. 13 rozporządzenia
2016/679, art. 13 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/680 z dnia 27 kwietnia
2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych
przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań
przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w sprawie
swobodnego przepływu takich danych oraz uchylającej decyzję ramową Rady 2008/977/WSiSW 5)Zmiana wymienionej dyrektywy została ogłoszona w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str.
10. albo art. 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1725 z dnia 23 października
2018 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych
przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii i swobodnego przepływu takich
danych oraz uchylenia rozporządzenia (WE) nr 45/2001 i decyzji nr 1247/2002/WE ;
7)
charakterze działań następczych podejmowanych w związku ze zgłoszeniem zewnętrznym;
8)
środkach ochrony prawnej i procedurach służących ochronie przed działaniami odwetowymi
oraz dostępności poufnej porady dla osób rozważających dokonanie zgłoszenia zewnętrznego;
9)
warunkach, na jakich sygnalista jest chroniony przed ponoszeniem odpowiedzialności
za naruszenie poufności zgodnie z art. 16;
10)
zachęcie do korzystania z procedury zgłoszeń wewnętrznych podmiotu prawnego w przypadku,
gdy naruszeniu prawa można skutecznie zaradzić w ramach struktury organizacyjnej podmiotu
prawnego, a sygnalista uważa, że nie zachodzi ryzyko działań odwetowych;
11)
danych kontaktowych Rzecznika Praw Obywatelskich.
2.
Rzecznik Praw Obywatelskich umieszcza na swojej stronie w Biuletynie Informacji Publicznej
w oddzielnej, łatwo identyfikowalnej i dostępnej sekcji oraz w sposób zrozumiały dla
sygnalisty w szczególności informacje, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6 oraz
8-11.
Art. 49.
1.
Mając na względzie doświadczenie w zakresie zgłoszeń zewnętrznych, co najmniej raz
na 3 lata:
1)
Rzecznik Praw Obywatelskich dokonuje przeglądu procedury przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych;
2)
organ publiczny dokonuje przeglądu procedury zgłoszeń zewnętrznych.
2.
Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organ publiczny dostosowują procedury, o których
mowa w ust. 1, odpowiednio do wyników dokonanego przeglądu oraz doświadczenia własnego
lub innych organów publicznych.
Art. 50.
W zakresie nieuregulowanym w niniejszym rozdziale do postępowania przed organami publicznymi
stosuje się odpowiednio przepisy działów VII i VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Rozdział 5
Ujawnienie publiczne
Art. 51.
1.
Sygnalista dokonujący ujawnienia publicznego podlega ochronie, jeżeli dokona:
1)
zgłoszenia wewnętrznego, a następnie zgłoszenia zewnętrznego, a podmiot prawny, a
następnie organ publiczny w terminie na przekazanie informacji zwrotnej ustalonym
w procedurze wewnętrznej, a następnie w terminie na przekazanie informacji zwrotnej
ustalonym w procedurze zewnętrznej organu publicznego nie podejmą żadnych odpowiednich
działań następczych ani nie przekażą sygnaliście informacji zwrotnej lub
2)
od razu zgłoszenia zewnętrznego, a organ publiczny w terminie na przekazanie informacji
zwrotnej ustalonym w swojej procedurze zewnętrznej nie podejmie żadnych odpowiednich
działań następczych ani nie przekaże sygnaliście informacji zwrotnej
- chyba że sygnalista nie podał adresu do kontaktu, na który należy przekazać taką
informację.
2.
Sygnalista dokonujący ujawnienia publicznego podlega ochronie także w przypadku, gdy
ma uzasadnione podstawy sądzić, że:
1)
naruszenie może stanowić bezpośrednie lub oczywiste zagrożenie interesu publicznego,
w szczególności gdy istnieje ryzyko nieodwracalnej szkody, lub
2)
dokonanie zgłoszenia zewnętrznego narazi sygnalistę na działania odwetowe, lub
3)
w przypadku dokonania zgłoszenia zewnętrznego istnieje niewielkie prawdopodobieństwo
skutecznego przeciwdziałania naruszeniu prawa z uwagi na szczególne okoliczności sprawy,
takie jak możliwość ukrycia lub zniszczenia dowodów, istnienia zmowy między organem
publicznym a sprawcą naruszenia lub udziału organu publicznego w naruszeniu.
Art. 52.
Przy ocenie, czy działanie następcze jest odpowiednie, uwzględnia się w szczególności
czynności podjęte w celu zweryfikowania informacji o naruszeniu, prawidłowość oceny
informacji o naruszeniu oraz adekwatność środków podjętych w następstwie stwierdzenia
naruszenia, w tym - w odpowiednim przypadku - w celu zapobiegnięcia dalszym naruszeniom,
z uwzględnieniem wagi naruszenia.
Art. 53.
Przepisów art. 51 i art. 52 nie stosuje się, jeżeli przekazanie informacji o naruszeniu
prawa następuje bezpośrednio do prasy i stosuje się ustawę z dnia 26 stycznia 1984 r. - Prawo prasowe .
Rozdział 6
Przepisy karne
Art. 54.
1.
Kto, chcąc, aby inna osoba nie dokonała zgłoszenia, uniemożliwia jej to lub istotnie
utrudnia,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
2.
Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 stosuje wobec innej osoby przemoc, groźbę
bezprawną lub podstęp,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Art. 55.
1.
Kto podejmuje działania odwetowe wobec sygnalisty, osoby pomagającej w dokonaniu zgłoszenia
lub osoby powiązanej z sygnalistą,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
2.
Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa w sposób uporczywy,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Art. 56.
Kto wbrew przepisom ustawy ujawnia tożsamość sygnalisty, osoby pomagającej w dokonaniu
zgłoszenia lub osoby powiązanej z sygnalistą,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Art. 57.
Kto dokonuje zgłoszenia lub ujawnienia publicznego, wiedząc, że do naruszenia prawa
nie doszło,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Art. 58.
Kto, będąc odpowiedzialnym za ustanowienie procedury zgłoszeń wewnętrznych, wbrew
przepisom ustawy procedury tej nie ustanawia lub ustanawia ją z istotnym naruszeniem
wynikających z ustawy wymogów,
podlega karze grzywny.
Art. 59.
Orzekanie w sprawach o czyn określony w art. 58 następuje w trybie przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia .
Rozdział 7
Przepisy zmieniające, dostosowujące i przepis końcowy
Art. 60.
W ustawie z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 1 dodaje się ust. 5 w brzmieniu:
„
5.
Rzecznik wykonuje zadania określone w ustawie z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów .
”
;
2)
w art. 19 dodaje się ust. 5 w brzmieniu:
„
5.
Rzecznik raz na dwa lata przekazuje Sejmowi i Senatowi sprawozdanie z wykonania ustawy,
o której mowa w art. 1 ust. 5.
”
.
Art. 61.
W ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie
obywatelskim oraz edukacji prawnej po art. 4 dodaje się art. 41w brzmieniu:
„
Art. 41.
Nieodpłatna pomoc prawna i nieodpłatne poradnictwo obywatelskie przysługują osobie
chcącej dokonać zgłoszenia naruszenia prawa w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów . Przepisów art. 4 nie stosuje się.
”
.
Art. 62.
Sprawozdania, o których mowa w art. 47 ust. 1 i 4, za rok 2025 organ publiczny oraz
Rzecznik Praw Obywatelskich sporządzają za okres od dnia rozpoczęcia przyjmowania
zgłoszeń zewnętrznych.
Art. 63.
1.
Pierwsze sprawozdanie, o którym mowa w art. 47 ust. 4, Rzecznik Praw Obywatelskich
przekazuje Sejmowi, Senatowi i Komisji Europejskiej nie później niż do dnia 31 grudnia
roku następującego po roku, w którym niniejsza ustawa weszła w życie.
2.
Pierwsze sprawozdanie, o którym mowa w art. 19 ust. 5 ustawy zmienianej w art. 60,
Rzecznik Praw Obywatelskich przekazuje Sejmowi i Senatowi po 2 latach od dnia wejścia
w życie niniejszej ustawy.
Art. 64.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art.
5 ust. 4, art. 25 ust. 1 pkt 8 oraz przepisów rozdziału 4, które wchodzą w życie po
upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.
1)
Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających
naruszenia prawa Unii (Dz. Urz. UE L 305 z 26.11.2019, str. 17, Dz. Urz. UE L 347
z 20.10.2020, str. 1, Dz. Urz. UE L 265 z 12.10.2022, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 150
z 09.06.2023, str. 40).
2)
Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw
Obywatelskich oraz ustawę z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej,
nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.
3)
Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018,
str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 04.03.2021, str. 35.
4)
Zmiany wymienionej dyrektywy zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 347 z 20.10.2020, str.
1, Dz. Urz. UE L 265 z 12.10.2022, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 150 z 09.06.2023, str.
40.
5)
Zmiana wymienionej dyrektywy została ogłoszona w Dz. Urz. UE L 127 z 23.05.2018, str.
10.