Rozdział 1

Przepisy ogólne Art. 1. Ubezpieczenia społeczne obejmują: 1) ubezpieczenie emerytalne; 2) ubezpieczenia rentowe; 3) ubezpieczenie w razie choroby i macierzyństwa, zwane dalej „ubezpiecze- niem chorobowym”; 4) ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwane dalej „ubezpieczeniem wypadkowym”. Art. 2. 1. Ustawa określa: 1) zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym; 2) zasady ustalania składek na ubezpieczenia społeczne oraz podstaw ich wy- miaru; 3) zasady, tryb i terminy: a) zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych, b) prowadzenia ewidencji ubezpieczonych i płatników składek, c) rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz zasiłków z ubez- pieczeń chorobowego i wypadkowego, d) opłacania składek na ubezpieczenia społeczne; 4) zasady prowadzenia kont ubezpieczonych oraz kont płatników składek; 5) zasady działania Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwanego dalej „FUS”; 6) organizację, zasady działania i finansowania Zakładu Ubezpieczeń Społecz- nych, zwanego dalej „Zakładem”; 7) zasady działania Funduszu Rezerwy Demograficznej, zwanego dalej „FRD”, oraz zasady zarządzania tym funduszem; 8) zasady kontroli wykonywania zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych. 2. Rodzaje świadczeń z ubezpieczeń społecznych, warunki nabywania prawa do nich oraz zasady i tryb ich przyznawania określają odrębne przepisy. 3. Wypłacalność świadczeń z ubezpieczeń społecznych gwarantowana jest przez państwo. Art. 2a. 1. Ustawa stoi na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, stan cywilny oraz stan rodzinny. 2. Zasada równego traktowania dotyczy w szczególności: 1) warunków objęcia systemem ubezpieczeń społecznych; 2) obowiązku opłacania i obliczania wysokości składek na ubezpieczenie spo- łeczne; 3) obliczania wysokości świadczeń; 4) okresu wypłaty świadczeń i zachowania prawa do świadczeń. 3. Ubezpieczony, który uważa, że nie zastosowano wobec niego zasady równego traktowania, ma prawo dochodzić roszczeń z tytułu ubezpieczeń z ubezpieczenia społecznego przed sądem. Przepis art. 83 stosuje się odpowiednio. Art. 3. 1. Zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych określone ustawą wykonują: 1) Zakład Ubezpieczeń Społecznych; 2) otwarte fundusze emerytalne, określone w przepisach o organizacji i funk- cjonowaniu funduszy emerytalnych, w zakresie gromadzenia i lokowania składki na ubezpieczenie emerytalne, o której mowa w art. 22 ust. 3 pkt 1; 3) zakłady emerytalne, określone w przepisach o zakładach emerytalnych; 4) płatnicy składek. 2. Za wykonywanie zadań związanych z ustalaniem prawa do świadczeń i ich wy- sokości oraz wypłatą świadczeń z ubezpieczenia chorobowego płatnicy składek mają prawo do wynagrodzenia. Wynagrodzenia płatników składek określa się jako procent kwoty tych świadczeń. Wysokość stopy procentowej oraz tryb roz- liczenia tego wynagrodzenia określi, w drodze rozporządzenia, minister właści- wy do spraw zabezpieczenia społecznego. Pozostałe zadania z zakresu ubezpie- czeń społecznych płatnicy składek są zobowiązani wykonywać nieodpłatnie. 3. Zakres zadań z ubezpieczeń społecznych wykonywanych przez otwarte fundusze emerytalne i zakłady emerytalne określają przepisy o organizacji i funkcjono- waniu funduszy emerytalnych oraz o zakładach emerytalnych. Art. 4. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) ubezpieczeni – osoby fizyczne podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1; 2) płatnik składek: a) pracodawca – w stosunku do pracowników i osób odbywających służbę zastępczą oraz jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi, w tym z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym albo pobierania zasiłku macierzyńskiego, z wyłączeniem osób, którym zasiłek macierzyński wypłaca Zakład, b) jednostka wypłacająca świadczenia socjalne, zasiłki socjalne oraz wy- nagrodzenia przysługujące w okresie korzystania ze świadczenia górni- czego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie – w stosunku do osób pobierających świadczenia socjalne wypłacane w okresie urlopu, osób pobierających zasiłek socjalny wypłacany na czas przekwalifikowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia oraz osób pobierających wynagrodzenie przysługujące w okresie korzy- stania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypen- dium na przekwalifikowanie, c) podmiot, na którego rzecz wykonywana jest odpłatnie praca w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania – w stosunku do osób, które ją wykonują, na podstawie skierowania do pracy, lub podlegają ubezpieczeniom społecznym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, jeżeli zasiłek wypłaca ten podmiot, d) ubezpieczony zobowiązany do opłacenia składek na własne ubezpie- czenia społeczne, e) Kancelaria Sejmu w stosunku do posłów i posłów do Parlamentu Euro- pejskiego, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o uposażeniu posłów do Parlamentu Europejskiego wybranych w Rze- czypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 187, poz. 1925, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 oraz z 2009 r. Nr 111, poz. 918), oraz Kancelaria Senatu w stosun- ku do senatorów, f) duchowny niebędący członkiem zakonu albo przełożony domu zakon- nego lub klasztoru w stosunku do członków swych zakonów lub, za zgodą Zakładu, inna zwierzchnia instytucja diecezjalna lub zakonna w stosunku do duchownych objętych tą zgodą, g) jednostka organizacyjna podległa Ministrowi Obrony Narodowej – w stosunku do żołnierzy niezawodowych pełniących czynną służbę woj- skową, z wyłączeniem żołnierzy pełniących służbę kandydacką, h) (uchylona), i) (uchylona), j) (uchylona), k) ośrodek pomocy społecznej – w stosunku do osób rezygnujących z za- trudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, oso- bistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, l) (uchylona), ł) powiatowy urząd pracy – w stosunku do osób pobierających zasiłek dla bezrobotnych lub stypendium, ł¹) centrum integracji społecznej – w stosunku do osób pobierających świadczenie integracyjne, ł²) powiatowy urząd pracy – w stosunku do osób pobierających stypen- dium na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w okresie odbywania studiów podyplomowych, m) Zakład – w stosunku do osób podlegających ubezpieczeniom społecz- nym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wyso- kości zasiłku macierzyńskiego, jeżeli zasiłki te wypłaca Zakład, oraz w stosunku do osób określonych w art. 6a ust. 1 i art. 6b ust. 1, n) podmiot wypłacający stypendium sportowe – w stosunku do osób po- bierających te stypendia, o) minister właściwy do spraw finansów publicznych oraz dyrektor izby celnej – w stosunku do funkcjonariuszy celnych, p) Krajowa Szkoła Administracji Publicznej – w stosunku do słuchaczy pobierających stypendium, r) osoba prowadząca pozarolniczą działalność – w stosunku do osób współpracujących przy prowadzeniu tej działalności, s) wojewódzki urząd pracy – w stosunku do osób, których świadczenia pracownicze finansowane są ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jeżeli świadczenia te wypłacane są przez ten urząd, t) jednostka obsługi ekonomiczno-administracyjnej utworzona przez jed- nostkę samorządu terytorialnego – jeżeli rozlicza i opłaca składki za ubezpieczonych wykonujących pracę w podlegających jej szkołach, przedszkolach i innych jednostkach organizacyjnych systemu oświaty, u) podmiot, w którym jest pełniona służba – w odniesieniu do żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy oddelegowanych do pełnienia w nim służby, jeżeli podmiot ten wypłaca im uposażenie, w) wójt, burmistrz lub prezydent miasta – w stosunku do osób otrzymu- jących świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, z) podmiot, który wypłaca świadczenie szkoleniowe po ustaniu zatrudnie- nia – w stosunku do osób, którym wypłaca to świadczenie, za) inne niż powiatowe urzędy pracy podmioty kierujące – w stosunku do osób pobierających stypendium w okresie szkolenia, stażu lub przygo- towania zawodowego – którymi są: – jednostki samorządu terytorialnego i ich jednostki organizacyjne, z wyjątkiem wojewódzkich i powiatowych urzędów pracy, – Ochotnicze Hufce Pracy, – agencje zatrudnienia, – instytucje szkoleniowe, – instytucje dialogu społecznego, – instytucje partnerstwa lokalnego, – organizacje pozarządowe działające na rzecz rozwoju zasobów ludzkich i przeciwdziałania bezrobociu, – jednostki naukowe, – organizacje pracodawców, – związki zawodowe, – ośrodki doradztwa rolniczego, – ośrodki poradnictwa zawodowego i psychologicznego – korzystające z publicznych środków wspólnotowych i publicznych środków krajowych na podstawie umowy o dofinansowanie projektu albo decyzji, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 20 kwiet- nia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206, z późn. zm.¹⁾) albo ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 i Nr 157, poz. 1241), 3) składki – składki na ubezpieczenia społeczne osób wymienionych w pkt 1; 4) zasiłki – zasiłki i świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia chorobowego oraz ubezpieczenia wypadkowego; 5) deklaracja rozliczeniowa – zestawienie informacji o należnych składkach na fundusze, na które składki pobiera Zakład, kwot rozliczanych w ciężar skła- dek oraz kwot należnych do zapłaty; 6) imienny raport miesięczny – informacje o osobie podlegającej ubezpiecze- niom społecznym przedkładane Zakładowi przez płatnika składek za dany miesiąc kalendarzowy; 7) konto ubezpieczonego – konto, na którym ewidencjonowane są składki oraz informacje dotyczące przebiegu ubezpieczeń społecznych danego ubezpie- czonego; 8) konto płatnika – konto, na którym ewidencjonowana jest kwota zobowiązań z tytułu składek oraz innych składek danego płatnika zbieranych przez Za- kład, kwoty zapłaconych składek, stan rozliczeń oraz inne informacje doty- czące płatnika składek; 9) przychód – przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu: zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy na- kładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyj- nego i stypendium wypłacanych bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agen- cyjnej lub umowy zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej dzia- łalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy; 10) przychód z tytułu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych – przychody z tytułu pracy w spółdzielni i z ty- tułu wytwarzania na jej rzecz produktów rolnych; 11) otwarty fundusz emerytalny – fundusz wybrany przez ubezpieczonego spo- śród funduszy emerytalnych, o których mowa w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych; 12) zakład emerytalny – wybrany przez ubezpieczonego zakład emerytalny, wy- płacający emeryturę dożywotnią, działający na podstawie przepisów o za- kładach emerytalnych; 12a) okresowa emerytura kapitałowa – świadczenie pieniężne określone w usta- wie z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz. U. Nr 228, poz. 1507); 12b) dożywotnia emerytura kapitałowa – świadczenie pieniężne określone w ustawie z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych; 13) międzybankowy system elektroniczny – system ELIXIR w Krajowej Izbie Rozliczeniowej S.A.; 14) (uchylony); 15) numer NIP – numer identyfikacji podatkowej nadany zgodnie z przepisami o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników; 16) rachunek bankowy – rachunek bankowy lub rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej przedsiębiorcy będącego jej członkiem; 17) osoba sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem – osobę fizyczną sprawu- jącą osobistą opiekę nad dzieckiem własnym lub swojego małżonka, lub dzieckiem przysposobionym, przez okres do 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 5 roku życia, a w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stop- niu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki tej osoby, przez okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Art. 5. 1. Ubezpieczenie społeczne rolników, jeżeli nie podlegają oni obowiązkowi ubez- pieczeń społecznych na podstawie ustawy, regulują odrębne przepisy. 2. Nie podlegają ubezpieczeniom społecznym określonym w ustawie obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego i którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dy- plomatycznych, urzędach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub insty- tucjach międzynarodowych, chyba że umowy międzynarodowe stanowią ina- czej.

Rozdział 2

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym Art. 6. 1. Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrze- żeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są: 1) pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów; 2) osobami wykonującymi pracę nakładczą; 3) członkami rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolni- czych, zwanymi dalej „członkami spółdzielni”; 4) osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodek- sem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej „zle- ceniobiorcami”, oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4; 5) osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi; 6) posłami i senatorami pobierającymi uposażenie oraz posłami do Parlamentu Europejskiego, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o uposażeniu posłów do Parlamentu Europejskiego wybranych w Rzeczy- pospolitej Polskiej, zwanymi dalej „posłami i senatorami”; 7) osobami pobierającymi stypendium sportowe, zwanymi dalej „stypendysta- mi sportowymi”; 7a) pobierającymi stypendium słuchaczami Krajowej Szkoły Administracji Pu- blicznej; 8) osobami wykonującymi odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresz- towania; 9) osobami pobierającymi zasiłek dla bezrobotnych, świadczenie integracyjne lub stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez powiatowy urząd pracy, zwanymi dalej „bezrobotnymi”; 9a) osobami pobierającymi stypendium w okresie odbywania szkolenia, stażu lub przygotowania zawodowego dorosłych, na które zostały skierowane przez inne niż powiatowy urząd pracy podmioty kierujące na szkolenie, staż lub przygotowanie zawodowe dorosłych, zwanymi dalej „osobami pobiera- jącymi stypendium”; 9b) osobami pobierającymi stypendium na podstawie przepisów o promocji za- trudnienia i instytucjach rynku pracy w okresie odbywania studiów pody- plomowych; 10) duchownymi; 11) żołnierzami niezawodowymi pełniącymi czynną służbę wojskową, z wyłą- czeniem żołnierzy pełniących służbę kandydacką; 12) osobami odbywającymi służbę zastępczą; 13) (uchylony); 14) (uchylony); 15) (uchylony); 16) (uchylony); 17) (uchylony); 18) (uchylony); 18a) funkcjonariuszami Służby Celnej; 18b) (uchylony); 19) osobami przebywającymi na urlopach wychowawczych lub pobierającymi za- siłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego; 20) osobami pobierającymi świadczenia socjalne wypłacane w okresie urlopu oraz osobami pobierającymi zasiłek socjalny wypłacany na czas przekwalifi- kowania zawodowego i poszukiwania nowego zatrudnienia, a także osobami pobierającymi wynagrodzenie przysługujące w okresie korzystania ze świad- czenia górniczego albo w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifi- kowanie, wynikające z odrębnych przepisów lub układów zbiorowych pracy; 21) osobami pobierającymi świadczenie szkoleniowe wypłacane po ustaniu za- trudnienia. 2. Zasady podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym osób rezygnują- cych z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, za które ośrodek pomocy społecznej opłaca składkę, regulują przepisy o pomocy społecznej. 2a. Za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuń- czy wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia eme- rytalne i rentowe od podstawy odpowiadającej wysokości odpowiednio świad- czenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługujących na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych przez okres niezbędny do uzyskania 25-letniego okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego), z zastrzeżeniem art. 87 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227, z późn. zm.²⁾). 2b. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta nie opłaca składki na ubezpieczenia emery- talne i rentowe za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, jeżeli podlega ona obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z innego tytułu na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów. 2c. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta, jeżeli wypłaca osobie świadczenie pielę- gnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, może wystąpić do Zakładu Ubez- pieczeń Społecznych o udzielenie informacji o przebiegu ubezpieczenia oraz za jaki okres za tę osobę powinien opłacać składkę na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. 2d. Sposób opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej, re- guluje ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. Nr 45, poz. 235). 3. (uchylony). 3a. (uchylony). 4. Osoby określone w ust. 1 pkt 4 nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli są uczniami gimnazjów, szkół ponadgimna- zjalnych, szkół ponadpodstawowych lub studentami, do ukończenia 26 lat. 4a. Przepisu ust. 4 nie stosuje się do osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej określonej w ustawie, o której mowa w ust. 2d. 5. (uchylony). 6. (uchylony). Art. 6a. 1. Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrze- żeniem art. 8 i 9, osoby sprawujące osobistą opiekę nad dzieckiem, które na ob- szarze Rzeczypospolitej Polskiej są: 1) osobami, które prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą przez okres co najmniej 6 miesięcy i zaprzestały jej prowadzenia albo zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie art. 14a ust. 1d usta- wy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672, 675 i 983); 2) osobami, które prowadziły inną niż określona w przepisach o swobodzie działalności gospodarczej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6, przez okres co najmniej 6 miesięcy i które zaprzestały jej prowadze- nia; 3) zleceniobiorcami, którzy wykonywali pracę na podstawie umowy agencyj- nej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, przez okres co najmniej 6 miesięcy i którzy zaprzestali jej wykonywania; 4) osobami współpracującymi, o których mowa w art. 8 ust. 11, przez okres co najmniej 6 miesięcy z osobami, o których mowa w pkt 1–3, i które zaprze- stały tej współpracy; 5) osobami duchownymi, podlegającymi z tego tytułu ubezpieczeniom spo- łecznym przez okres co najmniej 6 miesięcy. 2. Warunek prowadzenia pozarolniczej działalności, działalności zarobkowej i współpracy lub bycia osobą duchowną przez okres co najmniej 6 miesięcy uważa się za spełniony, jeżeli osoby, o których mowa w ust. 1, podlegały z tych tytułów nieprzerwanie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym bezpośrednio przed dniem rozpoczęcia sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i opłacały składki na te ubezpieczenia. 3. Prawo do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi przysługuje jednemu z rodziców, pod warunkiem że drugi rodzic nie jest objęty ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tego tytułu albo ubezpieczeniami określonymi w art. 6 ust. 1 pkt 19 lub art. 6b. 4. Prawo do finansowania składek z budżetu państwa, jeżeli jedno z rodziców prze- bywa na urlopie wychowawczym, a drugie jednocześnie spełnia warunki okre- ślone w ust. 1, przysługuje osobie przebywającej na urlopie wychowawczym. 5. Prawo do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi przysługuje przez okresy, o których mowa w art. 4 pkt 17, i może być wykorzy- stane w całości lub w nie więcej niż 4 częściach. Art. 6b. 1. Obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami sprawu- jącymi osobistą opiekę nad dzieckiem, a które nie spełniają warunków do podle- gania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, o których mowa w art. 6a. 2. Prawo do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym przysługuje jednemu z rodziców, pod warunkiem że drugi rodzic nie jest objęty ubezpiecze- niem emerytalnym z tego tytułu albo ubezpieczeniami określonymi w art. 6 ust. 1 pkt 19 lub art. 6a. 3. Prawo do objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem emerytalnym przysługuje przez okresy, o których mowa w art. 4 pkt 17, i może być wykorzystane w cało- ści lub w nie więcej niż 4 częściach. Art. 7. Prawo do dobrowolnego objęcia ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi przy- sługuje osobom, które nie spełniają warunków do objęcia tymi ubezpieczeniami ob- owiązkowo. Art. 8. 1. Za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a. 2. Jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, o któ- rych mowa w ust. 11 – dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca. 2a. Za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadcze- nie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczą- ce zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. 3. Za osobę wykonującą pracę nakładczą uważa się osobę zatrudnioną na podsta- wie umowy o pracę nakładczą. 4. Za członka spółdzielni uważa się członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, in- nej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną oraz spółdzielni kółek rolniczych, zajmujących się produkcją rolną, działających zgodnie z art. 138–178 oraz art. 180 § 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848, z późn. zm.³⁾), który wykonuje pracę na rzecz spółdzielni na innej podstawie niż stosunek pracy lub wytwarza na jej rzecz produkty rolne w prowadzonym przez siebie gospodarstwie. 5. Na równi z członkiem spółdzielni, o którym mowa w ust. 4, traktuje się inne osoby, które wykonują pracę w spółdzielni lub w gospodarstwie rolnym spół- dzielni na innej podstawie niż stosunek pracy, niebędące jej członkami i wyna- gradzane według zasad obowiązujących członków spółdzielni, w tym kandyda- tów na członka spółdzielni. 6. Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się: 1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie prze- pisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych; 2) twórcę i artystę; 3) osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu: a) w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, b) z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w ro- zumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych; 4) wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej; [5) osobę prowadzącą niepubliczną szkołę, placówkę lub ich zespół, na pod-

Rozdział 3

Zasady ustalania składek na ubezpieczenia społeczne Art. 15. 1. Wysokości składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe wyrażo- ne są w formie stopy procentowej, jednakowej dla wszystkich ubezpieczonych. 2. Stopa procentowa składek na ubezpieczenie wypadkowe jest zróżnicowana dla poszczególnych płatników składek i ustalana w zależności od poziomu zagrożeń zawodowych i skutków tych zagrożeń. Art. 16. 1. Składki na ubezpieczenia emerytalne: 1) pracowników, 2) osób wykonujących pracę nakładczą, 3) członków spółdzielni, 4) zleceniobiorców, 5) posłów i senatorów, 6) stypendystów sportowych, 7) pobierających stypendium słuchaczy Krajowej Szkoły Administracji Pu- blicznej, 8) osób wykonujących odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego areszto- wania, 9) osób współpracujących ze zleceniobiorcami, 10) funkcjonariuszy Służby Celnej, 11) osób odbywających służbę zastępczą – finansują z własnych środków, w równych częściach, ubezpieczeni i płatnicy składek. 1a. Składki na ubezpieczenia emerytalne osób pobierających świadczenie szkole- niowe po ustaniu zatrudnienia finansują z własnych środków, w równych czę- ściach, ubezpieczeni i płatnicy składek. 1b. Składki na ubezpieczenia rentowe osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, finansują z własnych środków, w wysokości 1,5% podstawy wymiaru ubezpieczeni i w wysokości 6,5% podstawy wymiaru płatnicy składek. 1c. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej określonej w ustawie, o której mowa w art. 6 ust. 2d, obliczone od podstawy, którą stanowi kwota nie wyższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, finansuje budżet państwa za pośrednictwem Zakładu. 1d. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej określonej w ustawie, o której mowa w art. 6 ust. 2d, obliczone od podstawy stanowiącej kwotę nadwyżki nad kwotą określoną w ust. 1c opłaca płatnik składek na zasadach określonych dla składek za zleceniobiorców. 2. Składki na ubezpieczenie chorobowe podlegających temu ubezpieczeniu osób, wymienionych w ust. 1 pkt 1–4, 8, 9 i 11, oraz w ust. 1c finansują w całości, z własnych środków, sami ubezpieczeni. 3. Składki na ubezpieczenie wypadkowe osób wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 3–10, osób współpracujących z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność, bez- robotnych pobierających stypendium oraz osób pobierających stypendium finan- sują w całości, z własnych środków, płatnicy składek. 4. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe: 1) osób prowadzących pozarolniczą działalność, 2) osób, o których mowa w art. 7, finansują w całości, z własnych środków, sami ubezpieczeni. 5. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe żołnierzy niezawodowych peł- niących czynną służbę wojskową, z wyłączeniem żołnierzy pełniących służbę kandydacką, są finansowane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest Minister Obrony Narodowej. 5a. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, chorobowe i wypadkowe osób współpracujących finansuje w całości z własnych środków osoba prowadząca pozarolniczą działalność. 6. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób rezygnujących z zatrudnie- nia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszku- jącymi matką, ojcem lub rodzeństwem finansują w całości ośrodki pomocy spo- łecznej. 6a. (uchylony). 6b. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych finansuje w całości wójt, burmistrz lub prezydent miasta. 7. (uchylony). 7a. (uchylony). 8. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlo- pach wychowawczych, osób, o których mowa w art. 6a ust. 1, lub osób pobiera- jących zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, oraz składki na ubezpieczenie emerytalne osób, o których mowa w art. 6b ust. 1, finansuje w całości budżet państwa za pośrednictwem Zakładu. 9. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bezrobotnych finansują w całości powiatowe urzędy pracy z Funduszu Pracy. 9a. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobierających stypendium w okresie szkolenia, stażu i przygotowania zawodowego, kierowanych przez podmioty inne niż powiatowe urzędy pracy, finansują w całości, z własnych środków, podmioty kierujące. 9b. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9b, finansują w całości powiatowe urzędy pracy z Funduszu Pracy. 10. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10 podlegających obowiązkowo tym ubezpieczeniom, finansują: 1) duchowni – w wysokości 20% składki oraz Fundusz Kościelny – w wysoko- ści 80% składki; 2) Fundusz Kościelny – w wysokości 100% składki za członków zakonów kontemplacyjnych klauzurowych, misjonarzy w okresach pracy na terenach misyjnych. 10a. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe duchownych, o których mowa w art. 9 ust. 1a, finansuje Fundusz Kościelny, zgodnie z ust. 10 pkt 1, w części ob- liczonej od różnicy podstawy wymiaru składek określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5 i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu sto- sunku pracy. 11. Składki na ubezpieczenia chorobowe, emerytalne i rentowe duchownych podle- gających dobrowolnie tym ubezpieczeniom finansują w całości, z własnych środków, ubezpieczeni. 12. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 20, finansuje w całości budżet państwa. 13. (uchylony). 14. (uchylony). Art. 17. 1. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych, o których mowa w art. 16 ust. 1–3, 5, 6 i 9–12, obliczają, rozli- czają i przekazują co miesiąc do Zakładu w całości płatnicy składek. 2. Płatnicy składek, o których mowa w ust. 1, obliczają części składek na ubezpie- czenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe finansowane przez ubezpieczonych i po potrąceniu ich ze środków ubezpieczonych przekazują do Zakładu. 2a. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 16 ust. 1c i 8: 1) obliczają płatnicy składek; 2) opłaca Zakład. 3. Składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe ubez- pieczeni niewymienieni w ust. 1 sami obliczają i przekazują co miesiąc do Za- kładu. Art. 18. 1. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczo- nych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1–3 i pkt 18a stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12. 1a. W przypadku ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. 2. W podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1–3, nie uwzględnia się wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz zasiłków. 3. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobior- ców ustala się zgodnie z ust. 1, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywil- nym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wyko- nywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowi- zyjnie. 4. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe: 1) posłów i senatorów – stanowi kwota uposażenia, 2) stypendystów sportowych – stanowi kwota stypendium, 2a) słuchaczy Krajowej Szkoły Administracji Publicznej – stanowi kwota sty- pendium, 3) bezrobotnych – stanowi kwota zasiłku, świadczenia integracyjnego lub sty- pendium, 4) osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 20 – stanowi kwota świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego lub wynagrodzenia przysługującego w okre- sie świadczenia górniczego lub w okresie stypendium na przekwalifikowa- nie, 5) żołnierzy niezawodowych pełniących czynną służbę wojskową, z wyłącze- niem żołnierzy pełniących służbę kandydacką, stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w grudniu roku poprzedniego, ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, z zastrzeżeniem ust. 9 i 10, a w przypadku żołnierzy pełniących służbę w ramach Narodowych Sił Re- zerwowych kwota uposażenia z tytułu tej służby, 5a) duchownych – stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalo- nego na podstawie odrębnych przepisów, zwana dalej „kwotą minimalnego wynagrodzenia”, z zastrzeżeniem ust. 9 i 10, 6) żołnierzy odbywających nadterminową służbę wojskową – stanowi kwota uposażenia, 7) osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 21 – stanowi kwota świadczenia szkoleniowego, 8) osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9a – stanowi kwota stypendium, 9) osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9b – stanowi kwota stypendium – łącznie z kosztami uzyskania i kwotą podatku, o których mowa w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych. 4a. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczo- nych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 8, stanowi przysługujące im wynagro- dzenie za pracę. 4b. Przepis ust. 4a stosuje się odpowiednio do ubezpieczonych wykonujących w cza- sie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania pra- cę w ramach stosunku pracy. 4c. Podstawę wymiaru składek dla duchownych będących ubezpieczonymi, o któ- rych mowa w art. 9 ust. 1a, stanowi różnica pomiędzy kwotą minimalnego wy- nagrodzenia a kwotą podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni lub służby. 4d. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe ubezpieczo- nych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 12, stanowi świadczenie pieniężne usta- lone na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie za- stępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217, z 2005 r. Nr 180, poz. 1496 oraz z 2009 r. Nr 22, poz. 120). 5. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób rezy- gnujących z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośred- niej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem stanowi kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie ustalona według odrębnych prze- pisów, z zastrzeżeniem ust. 9. 5a. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobiera- jących świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy na podsta- wie przepisów o świadczeniach rodzinnych stanowi odpowiednio kwota świad- czenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego. 5b. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przeby- wających na urlopie wychowawczym oraz osób, o których mowa w art. 6a ust. 1 pkt 1–4, stanowi kwota 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia mie- sięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymia- ru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy, z zastrzeżeniem ust. 14 i 15. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku. 5c. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób wyko- nujących umowę uaktywniającą określoną w ustawie, o której mowa w art. 6 ust. 2d, ustala się na zasadach określonych dla zleceniobiorców. 5d. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób, o których mowa w art. 6a ust. 1 pkt 5, stanowi kwota minimalnego wynagrodze- nia. 6. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób pobiera- jących zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego stanowi kwota tego zasiłku. 7. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczo- nych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4, oraz ubezpieczonych podlegających dobrowolnie tym ubezpieczeniom, o których mowa w art. 7, stanowi zadeklaro- wana kwota, nie niższa jednak niż kwota minimalnego wynagrodzenia, z za- strzeżeniem ust. 3, 9 i 10. 8. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczo- nych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcz- nego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku. 9. Za miesiąc, w którym nastąpiło odpowiednio objęcie ubezpieczeniami emerytal- nym i rentowymi lub ich ustanie i jeżeli trwały one tylko przez część miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie, dzieląc ją przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniu. 10. Zasady zmniejszania najniższej podstawy wymiaru składek, o których mowa w ust. 9, stosuje się odpowiednio w przypadku niezdolności do pracy trwającej przez część miesiąca, jeżeli z tego tytułu ubezpieczony spełnia warunki do przy- znania zasiłku. 11. Na wniosek ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10, podstawa wymiaru może być wyższa niż określona w ust. 4 pkt 5a i ust. 4c. Składkę od podstawy wymiaru w części przewyższającej kwotę minimalnego wynagrodze- nia finansują duchowni, instytucje diecezjalne lub zakonne. 12. W podstawie wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobo- we oraz wypadkowe członków służby zagranicznej nie uwzględnia się dodatku zagranicznego i innych świadczeń przysługujących członkom służby zagranicz- nej wykonującym obowiązki służbowe w placówce zagranicznej. 13. (uchylony). 14. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przeby- wających na urlopie wychowawczym nie może być wyższa niż przeciętne mie- sięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych po- przedzających urlop wychowawczy i nie może być niższa niż 75% kwoty mini- malnego wynagrodzenia. 15. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób, o któ- rych mowa w art. 6a ust. 1 pkt 3, nie może być wyższa niż przeciętna miesięczna kwota stanowiąca podstawę wymiaru składek w okresie 6 miesięcy kalendarzo- wych poprzedzających okres sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i nie może być niższa niż 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Art. 18a. 1. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczo- nych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia. 2. Przepisy ust. 1 nie mają zastosowania do osób, które: 1) prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolni- czą działalność; 2) wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykony- wanej działalności gospodarczej. Art. 18b. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne osób, o których mowa w art. 6b ust. 1, stanowi 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Art. 19. 1. Roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób, o których mowa w art. 6 i 7, w danym roku kalendarzowym nie może być wyż- sza od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętne- go wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalenda- rzowy, określonego w ustawie budżetowej, ustawie o prowizorium budżetowym lub ich projektach, jeżeli odpowiednie ustawy nie zostały uchwalone – z zastrze- żeniem ust. 2 i 9. 2. Jeżeli brak jest podstaw, o których mowa w ust. 1, dla ustalenia przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej, wyna- grodzenie to ustala się na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z trzeciego kwartału roku poprzedniego. 3. Do osiągnięcia kwoty, o której mowa w ust. 1, składki na ubezpieczenia emery- talne i rentowe oblicza się i przekazuje do Zakładu od podstawy wymiaru usta- lonej zgodnie z art. 18. Od nadwyżki ponad kwotę, o której mowa w ust. 1, nie pobiera się składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. 4. (uchylony). 5. Płatnik składek jest zobowiązany zaprzestać obliczać i przekazywać składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe po przekroczeniu przez ubezpieczonego kwoty rocznej podstawy wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, z zastrzeże- niem ust. 6. 6. Jeżeli do opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest zobowią- zany więcej niż jeden płatnik składek, ubezpieczony jest zobowiązany zawia- domić wszystkich płatników składek o przekroczeniu kwoty rocznej podstawy wymiaru składek. Za skutki błędnego zawiadomienia powodującego nieopłace- nie należnych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe odpowiada ubez- pieczony. 6a. Do składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe opłaconych po przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek stosuje się art. 24 ust. 6a–8. Za datę stwier- dzenia nienależnie opłaconych składek uważa się datę otrzymania przez Zakład imiennego raportu miesięcznego korygującego i deklaracji rozliczeniowej kory- gującej. 6b. Jeżeli w wyniku sprawdzenia wysokości rocznej podstawy wymiaru składek Za- kład stwierdzi opłacenie składek od nadwyżki ponad kwotę określoną w ust. 1, informuje o tym niezwłocznie płatników składek i ubezpieczonego za pośrednic- twem płatników składek. 7. Okres nieopłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z powodu przekroczenia w trakcie roku kalendarzowego kwoty rocznej podstawy wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, traktuje się jak okres ubezpieczenia w rozumie- niu przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Fun- duszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227), zwanych dalej „przepisami o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecz- nych”. 8. Przepis ust. 7 stosuje się odpowiednio do osób, których podleganie ubezpiecze- niom emerytalnemu i rentowym w myśl art. 13 i art. 14 ust. 2 w danym roku ka- lendarzowym ustało po opłaceniu składek od rocznej podstawy wymiaru, o któ- rej mowa w ust. 1. 9. Przepisu ust. 8 nie stosuje się przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniom choro- bowemu i wypadkowemu. 10. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” do końca poprzedniego roku kalendarzowego, w drodze obwieszczenia, kwotę ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składki, o której mowa w ust. 1, oraz przyjętą do jej ustalenia kwotę prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Art. 20. 1. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3. 2. Przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe nie stosuje się ograniczenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1. [3. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe osób, które ubezpie-

Rozdział 4

Zgłoszenia do ubezpieczenia, prowadzenie kont i rejestrów oraz zasady rozliczania składek i zasiłków Art. 33. 1. Zakład prowadzi: 1) konta ubezpieczonych, z których każde jest oznaczone numerem ewidencyj- nym nadanym osobie ubezpieczonej przez Rządowe Centrum Informatycz- ne Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (RCI PE- SEL); 2) konta płatników składek oznaczone numerem NIP, a w przypadku gdy płat- nik składek nie posiada numeru NIP, do czasu jego uzyskania – numerem z krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej REGON, a jeżeli nie posiada również tego numeru – numerem PESEL lub serią i nu- merem dowodu osobistego albo paszportu; 3) Centralny Rejestr Ubezpieczonych; 4) Centralny Rejestr Płatników Składek; 5) Centralny Rejestr Członków Otwartych Funduszy Emerytalnych; 6) Centralny Rejestr Otrzymujących Emerytury z Funduszy Dożywotnich Emerytur Kapitałowych; 7) inne rejestry niezbędne do realizacji zadań określonych odrębnymi przepi- sami. 1a. (uchylony). 2. Jeżeli osoba ubezpieczona, o której mowa w ust. 1 pkt 1, nie posiada numeru PESEL, nie podała go lub podany numer budzi wątpliwości co do jego prawi- dłowości, konto ubezpieczonego oznacza się numerem NIP, a jeżeli nie posiada również tego numeru – serią i numerem dowodu osobistego albo paszportu. 3. (uchylony). 4. Zakład jest uprawniony do nieodpłatnego korzystania z: 1) Centralnej Bazy Danych RCI PESEL; 2) danych zgromadzonych w Centralnym Rejestrze Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników na zasadach przewidzianych w przepisach o zasa- dach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników; 3) danych zgromadzonych w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów go- spodarki narodowej (REGON), prowadzonym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. 5. Szczegółowy zakres danych zawartych w rejestrach, o których mowa w ust. 1 pkt 3–7, określi, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw zabez- pieczenia społecznego, uwzględniając w nich również dane dotyczące zawodu wykonywanego przez ubezpieczonych wykonujących pracę w szczególnych wa- runkach lub w szczególnym charakterze. Art. 34. 1. Zakład zapewnia rzetelność i kompletność informacji gromadzonych na kontach ubezpieczonych i na kontach płatników składek w sposób uregulowany niniejszą ustawą. 2. Informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i koncie płatnika składek prowa- dzonych w formie elektronicznej, które przekazane zostały w postaci dokumentu pisemnego albo elektronicznego, są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym z zakresu ubezpieczeń społecznych. 3. Do informacji zawartych na kontach ubezpieczonych i kontach płatników skła- dek oraz danych źródłowych będących podstawą zapisów na tych kontach stosu- je się przepisy o ochronie danych osobowych. 4. Wykorzystywanie danych osobowych i innych informacji zgromadzonych na kontach ubezpieczonych dopuszczalne jest jedynie w przypadkach określonych w ustawie. 5. Zakład oraz otwarty fundusz emerytalny są obowiązane do wzajemnego udo- stępniania danych osobowych osób zarejestrowanych w rejestrze, o którym mo- wa w art. 33 ust. 1 pkt 5. Art. 35. 1. We wszystkich dokumentach związanych z ubezpieczeniami społecznymi, w tym z rozliczaniem i opłacaniem składek oraz przyznawaniem i wypłatą świad- czeń określonych odrębnymi przepisami, należy podawać: 1) w przypadku ubezpieczonych – numer PESEL, a w razie gdy ubezpieczo- nemu nie nadano numeru PESEL – serię i numer dowodu osobistego lub paszportu, z zastrzeżeniem ust. 1a; 2) w przypadku płatników składek – numery NIP i REGON, a jeżeli płatnikowi składek nie nadano tych numerów lub jednego z nich – numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego albo paszportu. 1a. W imiennych raportach miesięcznych, o których mowa w art. 41, należy podać numer PESEL, a w razie gdy ubezpieczonemu nie nadano tego numeru – serię i numer dowodu osobistego lub paszportu. 2. (uchylony). 3. (uchylony). Art. 36. 1. Każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. 2. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1–4, 6–9b, 11, 12, 18a–21, ust. 2, ust. 2a i 2d, duchownych będących członkami zakonów lub klasztorów oraz osób współpracujących, o których mo- wa w art. 8 ust. 11, należy do płatnika składek. 2a. Osoba przebywająca na urlopie wychowawczym jest obowiązana poinformować płatnika składek o ustaleniu prawa do emerytury lub renty albo o podleganiu ubezpieczeniom społecznym z innego tytułu niż przebywanie na urlopie wy- chowawczym. 2b. Zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych osób, o których mowa w art. 6a ust. 1 i art. 6b ust. 1, i wyrejestrowanie z tych ubezpieczeń, w przypadku ustania wa- runków uzasadniających opłacanie składek, należy do Zakładu. Osoby te są ob- owiązane do przedłożenia Zakładowi: 1) skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka; 2) oświadczenia, o którym mowa w ust. 15; 3) orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, w przy- padku posiadania przez dziecko takiego orzeczenia. 3. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 10, z zastrzeżeniem ust. 2, należy do tych osób. 4. Zgłoszeń, o których mowa w ust. 2 i 3, dokonuje się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, z zastrzeżeniem ust. 4a, 5, 5a i 9a. 4a. Zgłoszeń, o których mowa w ust. 3, twórcy i artyści dokonują w ciągu 7 dni od dnia otrzymania decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emerytalnego Twór- ców ustalającej datę rozpoczęcia wykonywania działalności twórczej lub arty- stycznej. 5. Osoby, które są obejmowane ubezpieczeniami społecznymi na zasadach dobro- wolności, zgłaszają wniosek o objęcie ich ubezpieczeniem w terminie przez nie wybranym. Przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. 5a. Pracownicy, o których mowa w art. 18 ust. 12, zgłaszani są do ubezpieczeń spo- łecznych nie później niż w terminie rozliczania i opłacania składek za miesiąc, w którym powstał obowiązek ubezpieczeń społecznych. 6. (uchylony). 7. Prawdziwość danych zawartych w zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych oso- ba zgłaszana potwierdza własnoręcznym podpisem, z wyłączeniem osób, o któ- rych mowa w art. 6 ust. 1 pkt 19. 8. W przypadku przekazywania do Zakładu zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych w postaci dokumentu elektronicznego, zgłoszenie w postaci dokumentu pisem- nego z własnoręcznym podpisem osoby zgłaszanej płatnik przechowuje przez okres 5 lat. 9. Zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych według ustalonego wzoru, z zastrzeże- niem ust. 9a, albo w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepi- sów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565, z późn. zm.¹¹⁾) z opro- gramowania, o którym mowa w art. 47a ust. 1, albo w formie wydruku z tego oprogramowania dokonuje się w jednostce organizacyjnej Zakładu. Na podsta- wie pierwszego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych zakładane jest konto, o którym mowa w art. 33 ust. 1 pkt 1. 9a. Zgłoszenia do ubezpieczeń osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 19, dokonuje się poprzez wykazanie ubezpieczonego w imiennym raporcie miesięcznym. 10. Zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych zawiera w szczególności następujące dane dotyczące osoby zgłaszanej: dane, o których mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1, nazwisko, imię pierwsze i drugie, datę urodzenia, nazwisko rodowe, obywatel- stwo i płeć, tytuł ubezpieczenia, stopień niepełnosprawności, posiadanie ustalo- nego prawa do emerytury lub renty, adres zameldowania na stałe miejsce poby- tu, adres zamieszkania, jeżeli jest inny niż adres zameldowania na stałe miejsce pobytu, adres do korespondencji, jeżeli jest inny niż adres zameldowania na stałe miejsce pobytu i adres zamieszkania. 11. Każda osoba, w stosunku do której wygasł tytuł do ubezpieczeń społecznych, podlega wyrejestrowaniu z tych ubezpieczeń. Zgłoszenie wyrejestrowania płat- nik składek jest zobowiązany złożyć w terminie 7 dni od daty zaistnienia tego faktu, z zastrzeżeniem ust. 12 i 14. Przepisy ust. 2, 3 i 9 stosuje się odpowiednio. 12. W przypadku pracowników, o których mowa w ust. 5a, zgłoszenie wyrejestro- wania płatnik składek jest zobowiązany złożyć w terminie 30 dni od dnia ustania stosunku pracy. 13. O wszelkich zmianach w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniach, o których mowa w ust. 10–12, płatnik składek zawiadamia Zakład w terminie 7 dni od zaistnienia zmian, stwierdzenia nieprawidłowości we własnym zakresie lub otrzymania zawiadomienia o stwierdzeniu nieprawidłowości przez Zakład. 14. O zmianach w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu, o którym mowa w ust. 10, dotyczących tytułu ubezpieczenia oraz rodzajów ubezpieczeń i terminów ich powstania, płatnik składek zawiadamia Zakład poprzez złożenie zgłoszenia wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych zawiera- jącego prawidłowe dane. 15. Osoby, o których mowa w art. 6a ust. 1 i art. 6b ust. 1, składają oświadczenie o zamiarze podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym lub odpowied- nio ubezpieczeniu emerytalnemu, które zawiera: 1) imię i nazwisko osoby sprawującej osobistą opiekę nad dzieckiem oraz jej numer PESEL, a w razie gdy nie nadano numeru PESEL – serię i numer dowodu osobistego lub paszportu; 2) miejsce zamieszkania; 3) dzień rozpoczęcia sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem; 4) dzień zakończenia sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem; 5) imię i nazwisko dziecka oraz datę jego urodzenia; 6) informację o ostatnim okresie ubezpieczenia; 7) informację o korzystaniu lub niekorzystaniu przez drugiego rodzica z uprawnień określonych w art. 6 ust. 1 pkt 19 lub art. 6a ust. 1 lub art. 6b ust. 1. 16. Osoba, o której mowa w art. 6a ust. 1 i art. 6b ust. 1, jest obowiązana zawiado- mić Zakład o wszelkich zmianach w stosunku do danych wskazanych w oświadczeniu, o którym mowa w ust. 15, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia tych zmian. Art. 36a. 1. Ubezpieczenie emerytalne i rentowe w okresie zawieszenia wykonywania dzia- łalności gospodarczej, o którym mowa w art. 14a ust. 1–1b ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, przez osoby prowadzące poza- rolniczą działalność gospodarczą jest dobrowolne. Przedsiębiorca w okresie za- wieszenia wykonywania działalności gospodarczej nie opłaca ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego. 2. Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej powoduje ustanie obo- wiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wzno- wienia wykonywania działalności gospodarczej. 3. Za okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca będący płatnikiem składek wyłącznie za siebie nie ma obowiązku składania de- klaracji rozliczeniowej oraz opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przewidzianych w ustawie. 4. Wznowienie wykonywania działalności gospodarczej nie wymaga ponownego zgłoszenia do ubezpieczenia. Art. 37. 1. (uchylony). 2. Organy właściwe do wydawania uprawnień na prowadzenie działalności poza- rolniczej, o której mowa w art. 8 ust. 6, przekazują jednostce organizacyjnej Za- kładu kopie uprawnień udzielonych osobom fizycznym i jednostkom organiza- cyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, jak również kopie decyzji cofają- cych te uprawnienia, jeżeli nie mają one obowiązku uzyskiwania wpisu do kra- jowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON). Art. 38. 1. W razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek. 2. Nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 1, płatnik składek jest zobowiązany przekazać do Zakładu dokumenty związane z ubezpieczeniami społecznymi określone w ustawie za okres objęty decyzją. Art. 39. 1. Nie później niż w terminie, o którym mowa w art. 36 ust. 4, ubezpieczony jest zobowiązany do zawarcia umowy z otwartym funduszem emerytalnym, z za- strzeżeniem art. 111. 2. W przypadku gdy ubezpieczony nie dopełni obowiązku określonego w ust. 1, Zakład wzywa go na piśmie do zawarcia umowy z otwartym funduszem emery- talnym w terminie: 1) do dnia 10 stycznia – jeżeli od daty otrzymania wezwania do dnia losowania jest mniej niż 30 dni, termin ten mija 10 lipca; 2) do dnia 10 lipca – jeżeli od daty otrzymania wezwania do dnia losowania jest mniej niż 30 dni, termin ten mija 10 stycznia. Jeżeli ubezpieczony nie dopełni obowiązku zawarcia umowy w tych terminach, Zakład wyznacza otwarty fundusz emerytalny w drodze losowania, spośród otwartych funduszy emerytalnych, które uzyskały stopy zwrotu wyższe niż średnie ważone stopy zwrotu w dwóch ostatnich okresach rozliczeniowych po- dawane do publicznej wiadomości zgodnie z przepisami ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, z zastrzeżeniem ust. 2a, i których ak- tywa na koniec drugiego okresu rozliczeniowego z roku poprzedniego nie przekraczały 10% wartości aktywów netto wszystkich otwartych funduszy. Komisja Nadzoru Finansowego przekazuje do Zakładu wykaz otwartych fun- duszy emerytalnych biorących udział w losowaniu, nie później niż 10 dnia ro- boczego przed terminem przeprowadzania losowania. 2a. W przypadku gdy żaden z otwartych funduszy emerytalnych, których aktywa na koniec drugiego okresu rozliczeniowego z roku poprzedniego nie przekroczyły 10% wartości aktywów netto wszystkich otwartych funduszy, nie uzyskał w dwóch ostatnich okresach rozliczeniowych stóp zwrotu wyższych niż średnie ważone stopy zwrotu w każdym okresie rozliczeniowym, Zakład wyznacza otwarty fundusz emerytalny w drodze losowania, spośród otwartych funduszy emerytalnych, które uzyskały stopy zwrotu wyższe niż średnie ważone stopy zwrotu w jednym okresie rozliczeniowym. 3. Zakład przeprowadza losowanie, o którym mowa w ust. 2, w ostatnim dniu ro- boczym stycznia lub lipca, przy czym liczba ubezpieczonych uzyskujących członkostwo w poszczególnych otwartych funduszach wyznaczonych w wyniku losowania powinna być równa. 4. Zakład po przeprowadzeniu losowania: 1) odprowadza do wylosowanego otwartego funduszu emerytalnego nominalną wartość składek, o których mowa w art. 22 ust. 3 pkt 1, w terminie wynika- jącym z art. 47 ust. 9, liczonym od następnego dnia roboczego po dniu prze- prowadzenia losowania; 2) ewidencjonuje na subkoncie, o którym mowa w art. 40a, nominalną wartość składek, o których mowa w art. 22 ust. 3 pkt 2, na dzień przeprowadzenia losowania. 5. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze roz- porządzenia, szczegółowe zasady przeprowadzania przez Zakład losowania, o którym mowa w ust. 2 i 3. Art. 40. 1. Na koncie ubezpieczonego ewidencjonuje się informacje o zwaloryzowanej wy- sokości składek na ubezpieczenie emerytalne, z wyłączeniem składek podlega- jących odprowadzeniu do otwartego funduszu emerytalnego i zewidencjonowa- niu na subkoncie, o którym mowa w art. 40a: 1) należnych – w przypadku ubezpieczonych niebędących płatnikami składek; 2) wpłaconych – w przypadku ubezpieczonych będących płatnikami składek oraz osób współpracujących z osobami prowadzącymi pozarolniczą działal- ność. 1a. Jeżeli ubezpieczony niebędący płatnikiem składek w ciągu 3 miesięcy od upływu terminu opłacenia składki, o której mowa w ust. 1 pkt 1, stwierdzi, że składka ta nie została opłacona, może zwrócić się do Zakładu o udzielenie informacji, czy Zakład podjął działania zmierzające do jej ściągnięcia. 1b. Na koncie ubezpieczonego niebędącego płatnikiem składek ewidencjonuje się informacje o zwaloryzowanej wysokości należnych składek podlegających: 1) odprowadzeniu do otwartego funduszu emerytalnego, 2) zewidencjonowaniu na subkoncie, o którym mowa w art. 40a – które uległy przedawnieniu zgodnie z art. 24. 1c. Na koncie ubezpieczonego ewidencjonuje się także informacje o: 1) zwaloryzowanej wysokości składek podlegających odprowadzeniu do otwartego funduszu emerytalnego i zewidencjonowaniu na subkoncie, o którym mowa w art. 40a: a) w przypadku ubezpieczonych, o których mowa w ust. 1 pkt 1, należ- nych za okres do dnia poinformowania przez Zakład otwartego fundu- szu emerytalnego o: – obowiązku przekazania środków zgromadzonych na rachunku człon- ka otwartego funduszu emerytalnego na fundusz emerytalny FUS, w przypadku nieustalenia prawa do okresowej emerytury kapitałowej, albo – złożeniu przez członka otwartego funduszu emerytalnego oświadcze- nia o wyborze oferty dożywotniej emerytury kapitałowej – nieopłaconych lub niezidentyfikowanych do tego dnia, także wów- czas gdy nie uległy one przedawnieniu, b) w przypadku ubezpieczonych, o których mowa w ust. 1 pkt 2, opłaco- nych lub zidentyfikowanych po dniu poinformowania przez Zakład otwartego funduszu emerytalnego o: – obowiązku przekazania środków zgromadzonych na rachunku człon- ka otwartego funduszu emerytalnego na fundusz emerytalny FUS, w przypadku nieustalenia prawa do okresowej emerytury kapitałowej, albo – złożeniu przez członka otwartego funduszu emerytalnego oświadcze- nia o wyborze oferty dożywotniej emerytury kapitałowej; 2) wysokości środków zgromadzonych na rachunku członka otwartego fundu- szu emerytalnego przekazanych na fundusz emerytalny FUS, w przypadku nieustalenia prawa do okresowej emerytury kapitałowej albo dożywotniej emerytury kapitałowej; 3) składkach zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a, w przypadku: a) nieustalenia prawa do okresowej emerytury kapitałowej albo dożywotniej emerytury kapitałowej, b) ustalenia prawa do dożywotniej emerytury kapitałowej. 1d. Jako datę zewidencjonowania na koncie ubezpieczonego składek, o których mo- wa w ust. 1b i 1c, przyjmuje się dzień zewidencjonowania na koncie ubezpie- czonego składek, o których mowa w ust. 1 pkt 1, należnych za ten sam miesiąc kalendarzowy. 2. Na koncie ubezpieczonego ewidencjonuje się także informacje: 1) wymienione w drukach: zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, imiennym raporcie miesięcznym i w deklaracji rozliczeniowej; 2) o członkostwie w otwartym funduszu emerytalnym i o terminach przekaza- nia składek do tego funduszu; 3) o członkostwie w kasie chorych¹²⁾ i o terminach przekazania składek do tej kasy; 4) o wysokości należnych i wpłaconych składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne oraz o wysokości należnych i odprowadzonych składek podlegających odprowadzeniu do otwartego fun- duszu emerytalnego; 4a) o wartości środków wypłaconych z tytułu okresowej emerytury kapitałowej; 5) o faktach pozaubezpieczeniowych, mających wpływ na prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i na ich wysokość; 6) o wysokości dożywotniej emerytury kapitałowej; 7) niezbędne do przyznania i wypłaty świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a także świadczeń finansowanych z budżetu państwa oraz o dokonanych wy- płatach; 8) niezbędne do ustalenia, ponownego ustalenia lub przeliczenia kapitału po- czątkowego; 9) o kapitale początkowym oraz zwaloryzowanym kapitale początkowym; 10) niezbędne do realizacji przez Zakład zadań zleconych na podstawie odręb- nych przepisów; 11) o okresach pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakte- rze, przekazane w zgłoszeniu danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o którym mowa w ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656). 3. (uchylony). 4. (uchylony). 5. (uchylony). 6. (uchylony). 7. (uchylony). 8. Zakład może odmówić zewidencjonowania na koncie ubezpieczonego nieopła- conej składki na ubezpieczenie emerytalne, o której mowa w ust. 1 pkt 1, a ze- widencjonowaną anulować, w razie współdziałania ubezpieczonego z płatnikiem składek w celu uniknięcia obowiązku opłacania składek. 8a. Na podstawie zawiadomienia przez właściwy organ emerytalny o ustaleniu pra- wa ubezpieczonego do emerytury na podstawie przepisów o zaopatrzeniu eme- rytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin lub przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Woj- skowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich ro- dzin Zakład usuwa z ewidencji informacje o należnych i zwaloryzowanych składkach na ubezpieczenie emerytalne za okresy służby uwzględnione w wy- miarze emerytury wojskowej lub policyjnej. 9. (uchylony). 10. (uchylony). Art. 40a. 1. W ramach konta ubezpieczonego Zakład prowadzi subkonto, na którym ewiden- cjonuje się informacje o zwaloryzowanej wysokości wpłaconych składek, o któ- rych mowa w art. 22 ust. 3 pkt 2, wraz z wyegzekwowanymi od tych składek odsetkami za zwłokę, o których mowa w art. 23 ust. 2. 2. Zewidencjonowanie składek na subkoncie następuje niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 15 dni roboczych, licząc od dnia otrzymania składki opłaco- nej przy użyciu dokumentów płatniczych, raportów miesięcznych lub deklaracji. 3. Stan subkonta pomniejsza się o kwoty wypłaconych okresowych emerytur kapi- tałowych, w części obliczonej od podstawy, którą stanowiły zwaloryzowane składki i odsetki za zwłokę zewidencjonowane na tym subkoncie. Pomniejszenia dokonuje się na dzień wypłacenia tych emerytur. 4. Na subkoncie ewidencjonuje się także informacje o wysokości należnych i wpła- conych składek, o których mowa w art. 22 ust. 3 pkt 2. Art. 40b. 1. W razie śmierci ubezpieczonego, który osiągnął wiek emerytalny i któremu do dnia śmierci nie ustalono wysokości okresowej emerytury kapitałowej, stan sub- konta pomniejsza się o kwoty niezrealizowanych świadczeń, o których mowa w art. 136 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w części obliczonej ze składek zewidencjonowanych na tym subkoncie. 2. W razie śmierci osoby pobierającej okresową emeryturę kapitałową stan subkon- ta pomniejsza się o kwoty niezrealizowanych świadczeń, o których mowa w art. 136 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubez- pieczeń Społecznych, ustalonych w części obliczonej ze składek zewidencjono- wanych na tym subkoncie. 3. W razie zwrotu nienależnie pobranej okresowej emerytury kapitałowej, w części obliczonej ze składek zewidencjonowanych na subkoncie zwracane kwoty ewi- dencjonuje się na tym subkoncie. Art. 40c. 1. Waloryzację składek zewidencjonowanych na subkoncie przeprowadza się co- rocznie, od dnia 1 czerwca każdego roku. W wyniku przeprowadzonej walory- zacji stan subkonta nie może ulec obniżeniu. 2. Waloryzacji podlega kwota składek i odsetek za zwłokę zewidencjonowanych na subkoncie na dzień 31 stycznia roku, za który jest przeprowadzana waloryzacja, powiększona o kwoty z tytułu przeprowadzonych waloryzacji. 3. Waloryzacja składek polega na pomnożeniu składek i odsetek za zwłokę zewi- dencjonowanych na subkoncie przez wskaźnik rocznej waloryzacji, o którym mowa w ust. 6. 4. Wskaźnik rocznej waloryzacji jest równy średniorocznej dynamice wartości pro- duktu krajowego brutto w cenach bieżących za okres ostatnich 5 lat poprzedza- jących termin waloryzacji. 5. Wskaźnik rocznej waloryzacji ustala się z dokładnością do setnych części pro- centu. 6. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w terminie do dnia 15 maja każdego roku, wskaźnik rocznej waloryzacji, o którym mowa w ust. 4. Art. 40d. 1. Przy ustalaniu wysokości emerytury kwota składek i odsetek za zwłokę zewiden- cjonowanych na subkoncie po dniu 31 stycznia roku, za który przeprowadzono ostatnią roczną waloryzację składek, jest waloryzowana kwartalnie. 2. W przypadku ustalania wysokości emerytury: 1) w pierwszym kwartale danego roku – ostatniej kwartalnej waloryzacji skła- dek dokonuje się za trzeci kwartał poprzedniego roku; 2) w drugim kwartale danego roku – ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za czwarty kwartał poprzedniego roku; 3) w trzecim kwartale danego roku – ostatniej kwartalnej waloryzacji składek dokonuje się za pierwszy kwartał danego roku; 4) w czwartym kwartale danego roku – ostatniej kwartalnej waloryzacji skła- dek dokonuje się za drugi kwartał danego roku. 3. Waloryzacji kwartalnej podlega kwota składek i odsetek za zwłokę zewidencjo- nowanych na subkoncie na ostatni dzień pierwszego miesiąca kwartału, za który jest przeprowadzana waloryzacja, powiększona o kwoty z tytułu poprzednich waloryzacji kwartalnych. 4. Waloryzacja kwartalna polega na pomnożeniu składek i odsetek za zwłokę zewi- dencjonowanych na subkoncie przez wskaźnik kwartalnej waloryzacji, o którym mowa w ust. 7. W wyniku przeprowadzonej waloryzacji stan subkonta nie może ulec obniżeniu. 5. Wskaźnik kwartalnej waloryzacji jest obliczany na podstawie ostatnio ogłoszo- nego wskaźnika rocznej waloryzacji, o którym mowa w art. 40c ust. 6, według następującego wzoru: WRW −100% WKW = +100% 4 – gdzie poszczególne symbole oznaczają: WKW – wskaźnik kwartalnej waloryzacji, WRW – wskaźnik rocznej waloryzacji, o którym mowa w art. 40c ust. 6. 6. Wskaźnik kwartalnej waloryzacji ustala się z dokładnością do setnych części procentu. 7. Prezes Zakładu ogłasza, w formie komunikatu, w Dzienniku Urzędowym Rze- czypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, w terminie do 25. dnia miesiąca po- przedzającego termin waloryzacji, wskaźnik kwartalnej waloryzacji za poprzed- ni kwartał. 8. Kwota zwiększenia wynikająca z kwartalnej waloryzacji składek przeprowadzo- nej przy ustalaniu okresowej emerytury kapitałowej nie jest uwzględniana przy dokonywaniu kolejnych waloryzacji rocznych. Art. 40e. 1. Zwaloryzowane składki i odsetki za zwłokę zewidencjonowane na subkoncie, o którym mowa w art. 40a, podlegają podziałowi w razie rozwodu, unieważnienia małżeństwa albo w przypadku śmierci osoby, dla której Zakład prowadzi sub- konto, na zasadach określonych w przepisach o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych dotyczących podziału środków zgromadzonych na ra- chunku w otwartym funduszu emerytalnym w razie rozwodu, unieważnienia małżeństwa albo śmierci. 2. Część składek zewidencjonowanych na subkoncie, która w wyniku podziału przypada małżonkowi, z zastrzeżeniem ust. 3, jest ewidencjonowana na subkon- cie tego małżonka. Jeżeli dla małżonka nie jest prowadzone subkonto – Zakład zakłada subkonto. 3. W przypadku gdy małżonek osoby zmarłej, dla której Zakład prowadzi subkonto, nabywa prawo do środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym jako osoba uprawniona wskazana przez zmarłego albo jako jego spadkobierca, przypadającą mu w wyniku podziału część składek zewidencjo- nowanych na subkoncie ewidencjonuje się na jego subkoncie, jeżeli zażąda przekazania środków zmarłego zgromadzonych na rachunku w otwartym fundu- szu emerytalnym na jego rachunek w otwartym funduszu emerytalnym. 4. Podział składek zewidencjonowanych na subkoncie jest dokonywany, w przy- padku gdy rozwód, unieważnienie małżeństwa albo śmierć nastąpiły nie później niż w dniu: 1) złożenia wniosku o dożywotnią emeryturę kapitałową lub 2) nabycia prawa do dożywotniej emerytury kapitałowej, jeżeli złożenie takie- go wniosku nie jest wymagane. 5. Otwarty fundusz emerytalny jest obowiązany zawiadomić Zakład o osobach, na rzecz których nastąpił podział środków zgromadzonych na rachunku w otwar- tym funduszu emerytalnym w razie rozwodu, unieważnienia małżeństwa albo śmierci osoby, dla której Zakład prowadzi subkonto, oraz o ich udziale w tych środkach, w terminie 14 dni od dnia dokonania tego podziału. 6. Dane dotyczące osób, o których mowa w ust. 5, obejmują imię i nazwisko, nu- mer PESEL i numer NIP, o ile osoby mają obowiązek posługiwania się tym nu- merem na podstawie przepisów o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, oraz adres i miejsce zamieszkania. Jeżeli członkowi otwartego fun- duszu emerytalnego nie nadano numeru PESEL i numeru NIP lub jednego z nich, dane obejmują serię i numer dowodu osobistego lub paszportu. 7. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 5, otwarty fundusz emerytalny podaje dodatkowo informacje o: 1) żądaniu małżonka, o którym mowa w ust. 3; 2) terminach wypłaty rat – jeżeli wypłata w otwartym funduszu emerytalnym następuje w ratach. 8. W terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 5, Zakład: 1) część składek przypadających małżonkowi w wyniku podziału składek ze- widencjonowanych na subkoncie ewidencjonuje na subkoncie tego małżon- ka jako składki, odpowiednio na dzień ustania wspólności majątkowej albo dzień śmierci ubezpieczonego; 2) część składek przypadających uprawnionym w wyniku podziału składek zewidencjonowanych na subkoncie wypłaca bezpośrednio tym uprawnio- nym w takiej formie, w jakiej następuje wypłata w otwartym funduszu eme- rytalnym. 9. Osobie, której Zakład założył subkonto na podstawie ust. 2, jest dokonywana jednorazowa wypłata składek zewidencjonowanych na subkoncie, w przypadku gdy otwarty fundusz emerytalny dokonał tej osobie jednorazowej wypłaty środ- ków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, na pod- stawie art. 129a ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowa- niu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 34, poz. 189, Nr 127, poz. 858 i Nr 182, poz. 1228 oraz z 2011 r. Nr 75, poz. 398). 10. Otwarty fundusz emerytalny jest obowiązany zawiadomić Zakład o dokonaniu jednorazowej wypłaty środków zgromadzonych na rachunku w otwartym fundu- szu emerytalnym, o której mowa w ust. 9, w terminie 14 dni od dnia dokonania tej wypłaty. Przepis ust. 6 stosuje się odpowiednio. 11. Zakład dokonuje jednorazowej wypłaty składek zewidencjonowanych na sub- koncie w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mo- wa w ust. 10. 12. Przepisy ust. 1–11 stosuje się odpowiednio w przypadku ustania wspólności majątkowej w czasie trwania małżeństwa albo umownego wyłączenia lub ogra- niczenia wspólności ustawowej między osobą, dla której Zakład prowadzi sub- konto, a jej małżonkiem. Art. 40f. 1. W przypadku śmierci emeryta pobierającego dożywotnią emeryturę kapitałową, jeżeli śmierć nastąpiła w ciągu 3 lat od miesiąca, w którym po raz pierwszy wy- płacono tę emeryturę, osoby, na rzecz których nastąpiła wypłata gwarantowana, o której mowa w art. 20 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapi- tałowych, mają prawo do udziału w kwocie zwaloryzowanych składek i odsetek za zwłokę zewidencjonowanych na subkoncie emeryta, zwanych dalej „środka- mi gwarantowanymi”, proporcjonalnie do ich udziału w wypłacie gwarantowa- nej. 2. Środki gwarantowane są ustalane jako różnica między kwotą zwaloryzowanych składek i odsetek za zwłokę zewidencjonowanych na subkoncie emeryta a ilo- czynem liczby pełnych miesięcy, jakie upłynęły od początku miesiąca, w którym po raz pierwszy wypłacono dożywotnią emeryturę kapitałową, do końca miesią- ca, w którym nastąpiła śmierć emeryta, oraz trzydziestej siódmej części kwoty składek zewidencjonowanych na tym subkoncie. 3. W terminie 14 dni od dnia dokonania wypłaty gwarantowanej, o której mowa w ust. 1, fundusz dożywotnich emerytur kapitałowych jest obowiązany zawiado- mić Zakład o osobach, na rzecz których nastąpiła wypłata gwarantowana, oraz o ich udziale w tej wypłacie. 4. Do zawiadomienia, o którym mowa w ust. 3, stosuje się art. 40e ust. 6. 5. W terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 3, Zakład wypłaca część środków gwarantowanych bezpośrednio osobom uprawnionym. Art. 41. 1. Płatnik składek przekazuje do Zakładu imienne raporty miesięczne, po upływie każdego miesiąca kalendarzowego, w terminie ustalonym dla rozliczania skła- dek. 2. Jeżeli obowiązek ubezpieczeń społecznych wygasł w ciągu miesiąca kalenda- rzowego, płatnik składek przekazuje do Zakładu raport, o którym mowa w ust. 1, za okres ubezpieczenia w danym miesiącu, w terminie i na zasadach określo- nych w art. 47 ust. 1 i 2. 3. Imienny raport miesięczny zawiera informacje dotyczące płatnika składek okre- ślone w art. 43 ust. 4 i 5, miesiąc i rok, których raport dotyczy, oraz: 1) numery identyfikacyjne ubezpieczonego z danymi, o których mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1; 2) nazwisko i imię; 3) wymiar czasu pracy; 4) zestawienie należnych składek na ubezpieczenia społeczne w podziale na ubezpieczenie: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, zawierające dane o: a) tytule ubezpieczenia, b) podstawie wymiaru składek, c) kwocie składki w podziale na należną od ubezpieczonego i płatnika składek oraz z innych źródeł finansowania, d) kwocie obniżenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emery- talne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, wynikającego z ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o pracowniczych programach emerytalnych¹³⁾ (Dz. U. z 2001 r. Nr 60, poz. 623 oraz z 2002 r. Nr 25, poz. 253 i Nr 141, poz. 1178); 5) podstawę wymiaru i kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, z uwzględ- nieniem podziału na podmioty, które finansują składki; 6) (uchylony); 7) rodzaje i okresy przerw w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne; 8) informacje o wypłaconych zasiłkach oraz wynagrodzeniach z tytułu nie- zdolności do pracy wypłaconych na podstawie Kodeksu pracy oraz o zasił- kach finansowanych z budżetu państwa; 9) oświadczenie płatnika składek, że dane zawarte w raporcie są zgodne ze sta- nem faktycznym, potwierdzone podpisem płatnika składek lub osoby przez niego upoważnionej. 4. Imienny raport miesięczny zawiera również datę sporządzenia raportu miesięcz- nego, podpis płatnika składek lub osoby przez niego upoważnionej. 5. Imienne raporty miesięczne mogą zawierać informacje o złożeniu przez ubez- pieczonego zawiadomienia o przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, o którym mowa w art. 19 ust. 5. 6. Płatnik składek jest zobowiązany złożyć imienny raport miesięczny korygujący w formie nowego dokumentu zawierającego wszystkie prawidłowe informacje określone w ust. 3–5, jeżeli zachodzi konieczność korekty danych podanych w imiennym raporcie miesięcznym w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości: 1) przez płatnika składek we własnym zakresie; 2) przez Zakład. 6a. Nie koryguje się danych podanych w imiennym raporcie miesięcznym w przy- padku stwierdzenia przez płatnika składek we własnym zakresie lub przez Za- kład różnicy w podstawie wymiaru składek w wysokości nieprzekraczającej 2,20 zł, z zastrzeżeniem ust. 6b. 6b. Przepisu ust. 6a nie stosuje się w przypadku, gdy podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota. 7. Płatnik składek jest zobowiązany dokonać sprawdzenia prawidłowości danych przekazanych do Zakładu w imiennym raporcie miesięcznym dotyczącym dane- go roku kalendarzowego nie później niż do dnia 30 kwietnia następnego roku kalendarzowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości płatnik składek jest zobowiązany postąpić w sposób określony w ust. 6 i 7a. 7a. Płatnik składek jest zobowiązany złożyć imienny raport miesięczny korygujący, o którym mowa w ust. 6, w terminie 7 dni od stwierdzenia nieprawidłowości we własnym zakresie lub otrzymania zawiadomienia o stwierdzeniu nieprawidłowo- ści przez Zakład, z zastrzeżeniem ust. 7b. 7b. Jeżeli konieczność korekty danych podanych w imiennym raporcie miesięcznym jest wynikiem stwierdzenia nieprawidłowości przez Zakład w drodze: 1) decyzji – imienny raport miesięczny korygujący powinien być złożony nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się decyzji; 2) kontroli – imienny raport miesięczny korygujący powinien być złożony nie później niż w terminie 30 dni od dnia otrzymania protokołu kontroli. 8.¹⁴⁾ Informacje zawarte w raportach, o których mowa w ust. 1–6, płatnik składek przekazuje ubezpieczonemu w podziale na poszczególne miesiące, za rok ubie- gły w terminie do dnia 28 lutego roku następnego, na piśmie lub za zgodą ubez- pieczonego – w formie dokumentu elektronicznego – w celu ich weryfikacji. 8a. Informacja, o której mowa w ust. 8, powinna zawierać także datę jej sporządze- nia oraz podpis płatnika składek lub osoby przez niego upoważnionej. 8b. Informacje, o których mowa w ust. 8, płatnik składek jest obowiązany przekazać na żądanie ubezpieczonego – nie częściej niż raz na miesiąc – za miesiąc po- przedni. 9. Przepisy ust. 1–8b stosuje się odpowiednio do składek na ubezpieczenie zdro- wotne, z zastrzeżeniem ust. 9a i 10. 9a. Informacja przekazywana ubezpieczonemu obejmuje także symbol kasy cho- rych¹⁵⁾, do której przekazywana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne. 10. Płatnik składek jest zwolniony z przekazywania informacji wynikającej z ust. 9 w przypadku pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne z emerytur i rent. 11. Ubezpieczony zgłasza na piśmie lub do protokołu do płatnika składek wniosek o sprostowanie informacji zawartych w imiennym raporcie miesięcznym w termi- nie 3 miesięcy od otrzymania informacji, o których mowa w ust. 8, jeżeli, jego zdaniem, nie są one zgodne ze stanem faktycznym. O fakcie tym informuje Za- kład. W razie nieuwzględnienia przez płatnika składek reklamacji w terminie jednego miesiąca od daty jej wpływu, na wniosek ubezpieczonego, Zakład po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wydaje decyzję. 12. Jeżeli ubezpieczony nie zakwestionuje informacji zawartych w imiennym rapor- cie miesięcznym w terminie określonym w ust. 11, to informacje te uznaje się za zgodne ze stanem faktycznym, chyba że informacje dotyczące okresu objętego raportem zakwestionuje Zakład, wydając decyzję. 13. Jeżeli Zakład zakwestionuje i zmieni informacje przekazane przez płatnika skła- dek, zawiadamia o tym ubezpieczonego i płatnika składek. Jeżeli w terminie określonym w ust. 11 osoba ubezpieczona i płatnik składek nie złożą wniosku o zmianę stanowiska Zakładu, informacje uznane przez Zakład traktuje się jako prawdziwe. W razie złożenia takiego wniosku, Zakład po przeprowadzeniu po- stępowania wyjaśniającego wydaje decyzję. 14. Przepisy ust. 11–13 mają zastosowanie do raportów, o których mowa w ust. 6. Art. 42. (uchylony). Art. 43. 1. Płatnicy składek, z zastrzeżeniem ust. 5a, są zobowiązani do złożenia druku – zgłoszenie płatnika składek w Zakładzie w terminie 7 dni od: 1) daty zatrudnienia pierwszego pracownika lub powstania stosunku prawnego uzasadniającego objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi pierw- szej osoby; 2) daty powstania obowiązku ubezpieczeń emerytalnego i rentowych dla ubez- pieczonych wyłącznie zobowiązanych do płacenia składek na własne ubez- pieczenia, albo na ubezpieczenia osób z nimi współpracujących. 2. Osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10, oraz osoby podlegające dobro- wolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, z wyłączeniem osób wymie- nionych w art. 6 ust. 1 pkt 5, wyłącznie zobowiązane do opłacania składek na własne ubezpieczenia, dokonują zgłoszenia płatnika składek łącznie ze zgłosze- niem do ubezpieczeń społecznych. 3. Płatnik składek jest obowiązany złożyć druk – zgłoszenie płatnika składek, o którym mowa w ust. 1, według ustalonego wzoru we wskazanej przez Zakład jednostce organizacyjnej Zakładu. 3a. (uchylony). 4. Zgłoszenie płatnika składek – osoby fizycznej zawiera w szczególności następu- jące dane: numery NIP i REGON, a w razie gdy płatnikowi składek nie nadano tych numerów lub jednego z nich – numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego albo paszportu, nazwisko, imię pierwsze i drugie, datę i miejsce uro- dzenia, obywatelstwo, rodzaj i numer uprawnienia, na podstawie którego pro- wadzona jest pozarolnicza działalność, nazwę organu wydającego uprawnienie oraz datę jego wydania, nazwę skróconą firmy, pod którą prowadzona jest poza- rolnicza działalność, datę powstania obowiązku opłacania składek na ubezpie- czenia społeczne, wykaz rachunków bankowych, adres siedziby, adres zamiesz- kania, jeżeli jest inny niż adres siedziby, adres do korespondencji, adres prowa- dzenia działalności. 5. Zgłoszenie płatnika składek – osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niepo- siadającej osobowości prawnej zawiera w szczególności następujące dane: nu- mery NIP i REGON, nazwę skróconą płatnika, nazwę zgodną z aktem prawnym konstytuującym płatnika, nazwę organu założycielskiego płatnika, występowa- nie obowiązku wpisu do rejestru lub ewidencji, nazwę organu rejestrowego lub ewidencyjnego, datę i numer wpisu do rejestru lub ewidencji, datę powstania obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, wykaz rachunków bankowych, adres siedziby i adres do korespondencji, adres prowadzenia dzia- łalności. 5a. Zgłoszenie płatnika składek będącego przedsiębiorcą następuje na podstawie odrębnych przepisów. 6. (uchylony). 7. (uchylony). 8. (uchylony). Art. 44. 1. O wszelkich zmianach w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu, o któ- rym mowa w art. 43, płatnik składek zawiadamia wskazaną przez Zakład jed- nostkę organizacyjną Zakładu, w terminie 14 dni od zaistnienia zmian, stwier- dzenia nieprawidłowości we własnym zakresie lub otrzymania zawiadomienia o stwierdzeniu nieprawidłowości przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 i 3. 2. O wszelkich zmianach dotyczących numerów, o których mowa w art. 43 ust. 3a, oraz nazwy skróconej płatnika składek, a w przypadku płatników składek będą- cych osobami fizycznymi także nazwiska, pierwszego imienia i daty urodzenia, płatnik składek zawiadamia w formie dokumentu pisemnego według ustalonego wzoru albo w formie wydruku z oprogramowania, o którym mowa w art. 47a ust. 1, wskazaną przez Zakład jednostkę organizacyjną Zakładu. 3. Do zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2, płatnik składek zobowiązany jest dołączyć kopie dokumentów określonych w art. 43 ust. 3a. Art. 45. 1. Na koncie płatnika składek: 1) ewidencjonuje się dane identyfikacyjne, numer NIP i numer identyfikacyjny REGON, a jeżeli płatnikowi składek nie nadano tych numerów lub jednego z nich – numer PESEL lub serię i numer dowodu osobistego albo paszportu, nazwy i numery rachunków bankowych płatnika, dane informacyjne płatni- ka składek, w tym szczególną formę prawną według krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (REGON), kod rodzaju działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) oraz wszelkie inne dane konieczne do obsługi konta, a w szczególności dla celów rozli- czania należności z tytułu składek oraz dla celów prowadzenia postępowa- nia egzekucyjnego, w tym informacje dotyczące wspólników spółek cywil- nych, jawnych i komandytowych, w zakresie rejestrowanym w Centralnym Rejestrze Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników; 1a) ewidencjonuje się liczbę pracowników, za których jest opłacana składka na Fundusz Emerytur Pomostowych; 2) prowadzone są rozliczenia należnych składek, wypłacanych przez płatnika zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych podlegających zali- czeniu na poczet składek oraz innych składek pobieranych przez Zakład; 3) ewidencjonuje się dane niezbędne do realizacji przez Zakład zadań zleco- nych odrębnymi przepisami. 2. Zakład ma prawo uzupełniać dane na koncie płatnika składek o numery NIP i REGON. Art. 46. 1. Płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. 2. Rozliczenie składek, o których mowa w ust. 1, oraz wypłaconych przez płatnika w tym samym miesiącu zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych podlegających rozliczeniu na poczet składek następuje w deklaracji rozliczenio- wej według ustalonego wzoru. Nie podlegają rozliczeniu w deklaracji rozlicze- niowej zasiłki wypłacone przez płatnika bezpodstawnie. 3. Deklarację rozliczeniową oraz imienne raporty miesięczne płatnik składek prze- kazuje bezpośrednio do wskazanej przez Zakład jednostki organizacyjnej. 4. Deklaracja rozliczeniowa zawiera: 1) dane identyfikacyjne płatnika składek, a w szczególności dane, o których mowa w art. 35 ust. 1 pkt 2, nazwę skróconą firmy, a w przypadku płatni- ków składek – osób fizycznych – nazwisko i imię; 2) informacje o liczbie ubezpieczonych; 2a) informacje o uprawnieniu płatnika składek do wypłaty zasiłków; 3) zestawienie należnych składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń spo- łecznych, z uwzględnieniem podziału na składki finansowane przez ubez- pieczonego i przez płatnika oraz budżet państwa i Państwowy Fundusz Re- habilitacji Osób Niepełnosprawnych; 4) kwoty wypłaconych zasiłków oraz zasiłków finansowanych z budżetu pań- stwa, podlegających rozliczeniu w ciężar składek na ubezpieczenia społecz- ne oraz kwoty wynagrodzeń z tytułu niezdolności do pracy; 5) kwoty przysługujących płatnikowi wynagrodzeń w myśl art. 3 ust. 2; 6) zestawienie należnych składek na: a) ubezpieczenie zdrowotne uwzględniając podział na podmioty, które fi- nansują składki, b) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; 6a) sumę należnych składek na Fundusz Emerytur Pomostowych; 6b) liczbę pracowników, za których jest opłacana składka na Fundusz Emerytur Pomostowych; 6c) liczbę stanowisk pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym cha- rakterze; 7) zestawienie zbiorcze i wynikowe należnych składek i składek na ubezpie- czenie zdrowotne oraz kwot do zapłaty; 8) dla osób, które w całości opłacają składki na ubezpieczenia z własnych środków – tytuł ubezpieczenia, podstawę wymiaru i ewentualne pomniej- szenia wynikające z art. 19 ust. 1; 9) oświadczenie płatnika składek, że dane zawarte w deklaracji są zgodne ze stanem faktycznym, potwierdzone podpisem płatnika składek lub osoby przez niego upoważnionej albo podpisem elektronicznym. 5. Płatnicy składek zobowiązani do wykazywania w dokumentach ubezpieczenio- wych zasiłków oraz finansowanych z budżetu państwa zasiłków i innych świad- czeń, podlegających rozliczeniu w ciężar składek lub wynagrodzeń z tytułu nie- zdolności do pracy, przekazują do Zakładu: 1) w terminie do dnia 28 lutego 2001 r. informację zawierającą dane identyfi- kacyjne oraz dane o tych zasiłkach, świadczeniach lub wynagrodzeniach wypłaconych w okresie od dnia 1 grudnia 1999 r. do dnia 30 listopada 2000 r.; 2) w terminie do dnia 31 stycznia 2002 r. informację zawierającą dane identy- fikacyjne oraz dane o tych zasiłkach, świadczeniach lub wynagrodzeniach wypłaconych w okresie od dnia 1 grudnia 2000 r. do dnia 30 listopada 2001 r. 6. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze roz- porządzenia, wzór informacji, o której mowa w ust. 5, oraz sposób jej sporzą- dzenia, przekazywania, a także korygowania, kierując się potrzebą zapewnienia prawidłowości i kompletności danych gromadzonych na kontach płatników składek i kontach ubezpieczonych. Art. 47. 1. Płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeże- niem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca – dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca – dla jednostek budżetowych i samorządo- wych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca – dla pozostałych płatników. 1a. Twórcy i artyści przesyłają deklaracje rozliczeniowe i imienne raporty miesięcz- ne oraz opłacają składki za okres wykonywania działalności twórczej lub arty- stycznej przed dniem wydania decyzji Komisji do Spraw Zaopatrzenia Emery- talnego Twórców w terminie opłacania składek za miesiąc, w którym otrzymali decyzję. 2. Płatnik składek, który opłaca składki wyłącznie za siebie, przysyła jedynie de- klarację rozliczeniową. 2a. Osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające składki wyłącznie za siebie lub osoby z nimi współpracujące, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny mie- siąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymiaru składek: 1) na ubezpieczenia społeczne – kwotę w wysokości najniższej podstawy wy- miaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, obowiązu- jącej je i osoby z nimi współpracujące; 2) na ubezpieczenie zdrowotne – kwotę w wysokości najniższej podstawy wy- miaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świad- czeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.¹⁶⁾), obowiązującej je i osoby z nimi współpracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca po- przedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c. 2b. Osoby prowadzące pozarolniczą działalność, opłacające wyłącznie składki na ubezpieczenie zdrowotne za siebie lub osoby z nimi współpracujące, są zwol- nione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozlicze- niowej lub imiennym raporcie miesięcznym zadeklarowały do podstawy wymia- ru składek kwotę w wysokości najniższej podstawy wymiaru określonej w art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązującej je i osoby z nimi współ- pracujące, i nie nastąpiła żadna zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego, z zastrzeżeniem ust. 2c. 2c. Osoby, o których mowa w ust. 2a, 2b, 2d, 2e i 2f, są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych za ko- lejny miesiąc, także wówczas, gdy zmiana w stosunku do miesiąca poprzedniego jest spowodowana wyłącznie zmianą minimalnego wynagrodzenia lub przecięt- nego wynagrodzenia. 2d. Duchowni opłacający składki wyłącznie za siebie są zwolnieni z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożo- nej deklaracji rozliczeniowej zadeklarowali do podstawy wymiaru składek: 1) na ubezpieczenia społeczne – kwotę w wysokości określonej w art. 18 ust. 4 pkt 5a lub w ust. 4c; 2) na ubezpieczenia zdrowotne – kwotę w wysokości określonej w art. 81 ust. 1 lub 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowot- nej finansowanych ze środków publicznych. 2e. Osoby wymienione w art. 7 opłacające składki wyłącznie za siebie są zwolnione z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarowały do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne – kwotę w wysokości określonej w art. 18 ust. 7. 2f. Płatnik składek zgłaszający do ubezpieczenia wyłącznie osobę, o której mowa w art. 6 ust. 2d jest zwolniony z obowiązku składania deklaracji rozliczeniowej oraz imiennych raportów miesięcznych za kolejny miesiąc, jeżeli w ostatnio zło- żonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarował do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne – kwotę w wysokości nie wyższej niż minimalne wy- nagrodzenie. 3. Płatnik składek jest zobowiązany złożyć, z zastrzeżeniem ust. 3a, deklarację roz- liczeniową korygującą w formie nowego dokumentu zawierającego wszystkie prawidłowe dane określone w art. 46 ust. 4 w każdym przypadku, o którym mo- wa w art. 41 ust. 6, łącznie z raportem miesięcznym korygującym. 3a. Imiennych raportów miesięcznych nie składa się w przypadku, gdy korekta doty- czy wyłącznie danych wykazanych w deklaracji rozliczeniowej. 3b. W przypadkach, o których mowa w ust. 3 i 3a, stosuje się odpowiednio art. 41 ust. 7–7b. 3c. Kopie deklaracji rozliczeniowych i imiennych raportów miesięcznych oraz do- kumentów korygujących te dokumenty płatnik składek jest zobowiązany prze- chowywać przez okres 5 lat od dnia ich przekazania do wskazanej przez Zakład jednostki organizacyjnej Zakładu, w formie dokumentu pisemnego lub elektro- nicznego. 4. Składki opłaca się na wskazane przez Zakład rachunki bankowe odrębnymi wpłatami, w podziale na: 1) ubezpieczenia społeczne; 2) ubezpieczenie zdrowotne; 3) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; 4) (uchylony); 5) Fundusz Emerytur Pomostowych. 4a. Składki, o których mowa w ust. 4, płatnik składek opłaca przy użyciu: 1) bankowych dokumentów płatniczych składanych za pośrednictwem banku według wzorów, o których mowa w art. 49 ust. 3, 2) dokumentu elektronicznego z oprogramowania, o którym mowa w art. 47a ust. 1, lub wydruku z tego oprogramowania, 3) dokumentu elektronicznego z programu informatycznego udostępnianego płatnikom składek przez bank, 4) dokumentu w postaci uzgodnionej z instytucją obsługującą wpłaty składek na ubezpieczenia społeczne – zwanych dalej „dokumentami płatniczymi”. 4b. Płatnik składek jest obowiązany opłacać należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 4, w formie bezgotówkowej w drodze obciążenia rachunku banko- wego płatnika składek lub obciążenia rachunku płatniczego płatnika w instytucji płatniczej w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatni- czych (Dz. U. Nr 199, poz. 1175). 4c. Przepisu ust. 4b nie stosuje się do płatników składek będących osobami fizycz- nymi, jeżeli nie prowadzą pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. 4d. W przypadku stwierdzenia niezgodności danych identyfikacyjnych płatnika składek, o którym mowa w ust. 4b, podanych w zleceniu płatniczym z danymi z Centralnego Rejestru Płatników Składek, Zakład informuje instytucję prowadzą- cą rachunek bankowy płatnika składek o obowiązku przeprowadzenia postępo- wania wyjaśniającego w celu wyeliminowania tych niezgodności. 4e. Płatnik składek będący mikroprzedsiębiorcą w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.¹⁷⁾) może opłacać należności z tytułu składek również w for- mie przekazu pocztowego lub w formie przekazu pieniężnego za pośrednictwem instytucji płatniczej lub biura usług płatniczych w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych. 5. Informacje zawarte w dokumentach płatniczych przekazywane są w formie, o której mowa w art. 49 ust. 3a, poprzez międzybankowy system elektroniczny ja- ko zlecenie płatnicze dla Zakładu lub poprzez system elektronicznych rozra- chunków międzyoddziałowych Narodowego Banku Polskiego. Zlecenie to po- winno w szczególności zawierać informacje o danych, o których mowa w art. 35 ust. 1 pkt 2, a także o tytule wpłaty i okresie, za jaki jest dokonywana, oraz datę obciążenia rachunku bankowego płatnika, jeżeli wpłata dokonana jest w formie polecenia przelewu, lub datę dokonania wpłaty, jeżeli wpłata dokonana jest w formie gotówkowej. 5a. Zlecenia płatnicze przekazywane w formie innej niż forma, o której mowa w art. 49 ust. 3a, nie są przyjmowane. 6. Dokument płatniczy musi zawierać w szczególności informacje o danych, o któ- rych mowa w art. 35 ust. 1 pkt 2, a także o tytule wpłaty oraz okresie, za jaki jest dokonywana. 7. Brak możliwości zidentyfikowania wpłaty nie obciąża Zakładu. 8. Instytucje obsługujące wpłaty składek na ubezpieczenia społeczne są zobowią- zane do niezwłocznego transferu za pośrednictwem międzybankowego systemu rozliczeń elektronicznych. 8a. Instytucje obsługujące wpłaty składek są zobowiązane do zawiadamiania Zakła- du o błędach stwierdzonych w zleceniu płatniczym, o którym mowa w ust. 5, w formie elektronicznej lub pisemnej. 9. Przekazanie składki do otwartego funduszu emerytalnego przez Zakład następu- je niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 15 dni roboczych, licząc od otrzymania składki opłaconej przy użyciu dokumentów płatniczych, raportów miesięcznych i deklaracji. 10. (uchylony). 10a. Jeżeli nie nastąpiło przekazanie składki do otwartego funduszu emerytalnego w terminie z przyczyn leżących po stronie Zakładu, od Zakładu są należne odsetki liczone według zmiennej stopy procentowej, obowiązującej dla kolejnych trzy- miesięcznych okresów, rozpoczynających się pierwszego dnia każdego kwartału kalendarzowego. Wysokość zmiennej stopy procentowej jest obliczana jako średnia arytmetyczna średnich ważonych stóp rentowności 52-tygodniowych bo- nów skarbowych sprzedanych na czterech ostatnich przetargach, które odbyły się do końca miesiąca poprzedzającego ostatni miesiąc przed rozpoczęciem danego kwartału, i jest zaokrąglana do dwóch miejsc po przecinku. Do obliczania odse- tek przyjmuje się, że rok wynosi 365 dni. 10b. Odsetki, o których mowa w ust. 10a, Zakład oblicza od kwoty nieprzekazanej w terminie składki na otwarte fundusze emerytalne, za okres od następnego dnia po upływie terminu określonego w ust. 9 do dnia przekazania składki do otwartego funduszu emerytalnego. 10c. Jeżeli nie nastąpiło przekazanie przez Zakład składki do otwartego funduszu emerytalnego w terminie z powodu nieprzekazania lub przekazania błędnego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, zgłoszenia płatnika składek, imiennego raportu miesięcznego, deklaracji rozliczeniowej, dokumentu płatniczego lub zle- cenia płatniczego, Zakład wymierza płatnikowi składek lub instytucji obsługują- cej wpłaty składek dodatkową opłatę. 10d. Zakład przesyła płatnikowi składek lub instytucji obsługującej wpłaty składek zawiadomienie o nieprzekazaniu lub przekazaniu błędnego dokumentu, o którym mowa w ust. 10c, nie później niż w ciągu 30 dni, licząc od następnego dnia po upływie terminu określonego w ust. 9. 10e. Dodatkową opłatę, o której mowa w ust. 10c, Zakład ustala, w drodze decyzji, w wysokości odsetek, określonych w ust. 10a, od kwoty nieprzekazanej w termi- nie składki na otwarte fundusze emerytalne, za okres od następnego dnia po upływie terminu określonego w ust. 9 do dnia otrzymania prawidłowych doku- mentów wymienionych w ust. 10c. 10f. Instytucje obsługujące wpłaty składek i płatnicy składek wpłacają dodatkową opłatę w najbliższym terminie opłacania składek po uprawomocnieniu się decy- zji, o której mowa w ust. 10e. 10g. Dodatkowa opłata nieopłacona w terminie, o którym mowa w ust. 10f, podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 10h. Odsetki określone w ust. 10b lub pobrana przez Zakład dodatkowa opłata, o której mowa w ust. 10c, są przekazywane na rachunek ubezpieczonego do otwar- tego funduszu emerytalnego. 10i. Odsetek, o których mowa w ust. 10a, nie nalicza się, jeżeli ich wysokość nie przekroczyłaby 2,00 zł, a dodatkowej opłaty, o której mowa w ust. 10c, nie wy- mierza się, jeżeli jej wysokość nie przekroczyłaby 2,00 zł. 10j. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” wysokość odsetek, o których mowa w ust. 10a. 11. (uchylony). 12. (uchylony). 13. (uchylony). 14. Przepisy niniejszego artykułu stosuje się odpowiednio do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, Fundusz Emerytur Pomostowych i ubezpieczenie zdrowotne. 15. (uchylony). Art. 47a. 1. Z zastrzeżeniem ust. 1a–3, płatnicy składek są obowiązani przekazywać zgło- szenia do ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 36 ust. 10, imienne raporty miesięczne, o których mowa w art. 41 ust. 3, deklaracje rozliczeniowe, o których mowa w art. 46 ust. 4, inne dokumenty niezbędne do prowadzenia kont płatników składek i kont ubezpieczonych oraz korekty tych dokumentów po- przez transmisję danych w formie dokumentu elektronicznego z oprogramowa- nia, którego zgodność z wymaganiami określonymi przez Zakład na podstawie art. 13 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działal- ności podmiotów realizujących zadania publiczne została potwierdzona w spo- sób określony w art. 21 i 22 tej ustawy. 1a. Przepis ust. 1 stosuje się również do korekt zgłoszenia płatnika składek, z wyłą- czeniem przypadków określonych w art. 44 ust. 2. 2. Płatnicy składek rozliczający składki nie więcej niż za 5 osób mogą przekazy- wać dokumenty, o których mowa w ust. 1, w formie dokumentu pisemnego we- dług ustalonego wzoru albo w formie wydruku z oprogramowania, o którym mowa w ust. 1. 2a. Dokumenty elektroniczne, o których mowa w ust. 1 oraz w art. 41 ust. 8, opatruje się bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy waż- nego kwalifikowanego certyfikatu, w rozumieniu ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450, z późn. zm.¹⁸⁾), osoby odpowiedzialnej za przekazanie tych dokumentów. 3. W uzasadnionych przypadkach Zakład może upoważnić płatnika składek rozli- czającego składki za więcej niż 5 osób do przekazywania dokumentów, o któ- rych mowa w ust. 1, w formie dokumentu pisemnego według ustalonego wzoru albo w formie wydruku lub na informatycznych nośnikach danych, z oprogra- mowania, o którym mowa w ust. 1. 3a. (uchylony). 4. Dokumenty przekazywane w sposób niezgodny z wymogami określonymi w ust. 1 i 2 nie są przez Zakład przyjmowane, co jest równoznaczne z nieprzekazaniem dokumentów. 5. Zakład nie przyjmuje dokumentów, o których mowa w ust. 1 i 2, które nie mogą być przetworzone przy użyciu technologii automatycznego odczytu stosowanej przez Zakład, co traktuje się jak nieprzekazanie dokumentów. 6. Płatnikom składek, o których mowa w ust. 1, Zakład ma prawo przekazywać in- formacje w formie dokumentu elektronicznego poprzez transmisję danych, ma- jąc na uwadze wymagania, jakie muszą spełnić płatnicy składek przekazujący dokumenty, o których mowa w ust. 1, w formie dokumentu elektronicznego po- przez transmisję danych. 7. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z mi- nistrem właściwym do spraw informatyzacji, określi, w drodze rozporządzenia, wymagania, jakie muszą spełnić płatnicy składek przekazujący dokumenty, o których mowa w ust. 1, w formie dokumentu elektronicznego poprzez transmisję danych, uwzględniając potrzebę zapewnienia warunków niezbędnych dla prawi- dłowego przekazywania dokumentów oraz zasadę równego traktowania wszyst- kich powszechnie używanych w kraju systemów operacyjnych, a także potrzebę umożliwienia, wszystkim podmiotom obowiązanym do przekazywania doku- mentów elektronicznych, stosowania oprogramowania dostosowanego do uży- wanych platform systemowych bez konieczności ponoszenia dodatkowych kosz- tów licencyjnych. Art. 48. 1. Jeżeli płatnik składek nie złoży w terminie deklaracji rozliczeniowej, nie będąc z tego obowiązku zwolniony, Zakład dokonuje wymiaru składek z urzędu w wy- sokości wynikającej z ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej, bez uwzględ- nienia wypłaconych zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych, za- wiadamiając o tym płatnika. 2. Jeżeli po wymierzeniu składek z urzędu płatnik składek złoży deklarację rozli- czeniową, Zakład koryguje wymiar składek do wysokości wynikającej ze złożo- nej deklaracji rozliczeniowej, z uwzględnieniem wykazanych w deklaracji zasił- ków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych.

Rozdział 5

Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Art. 51. 1. Fundusz Ubezpieczeń Społecznych jest państwowym funduszem celowym, po- wołanym w celu realizacji zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych. 2. Dysponentem FUS jest Zakład. Art. 52. 1. Przychody FUS pochodzą: 1) ze składek na ubezpieczenia społeczne, niepodlegających przekazaniu na rzecz otwartych funduszy emerytalnych; 1a) ze środków rekompensujących kwoty składek przekazanych na rzecz otwar- tych funduszy emerytalnych; 2) (uchylony); 3) z wpłat z budżetu państwa oraz z innych instytucji, przekazanych na świad- czenia, których wypłatę zlecono Zakładowi, z wyjątkiem świadczeń finan- sowanych z odrębnych rozdziałów budżetowych oraz wpłat z instytucji za- granicznych; 4) z oprocentowania rachunków bankowych FUS; 4a) z lokat dokonywanych w jednostki uczestnictwa funduszy rynku pieniężne- go, o których mowa w art. 178 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546, z późn. zm.¹⁹⁾); 5) z odsetek od nieterminowo regulowanych zobowiązań wobec FUS; 6) ze zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, wraz z odsetkami; 7) z dodatkowej opłaty, o której mowa w art. 24 ust. 1a, i z opłaty prolongacyj- nej; 8) z dotacji z budżetu państwa; 9) ze środków FRD, o których mowa w art. 59; 10) z innych tytułów. 2. Składkę na ubezpieczenia społeczne zalicza się do przychodów FUS w miesiącu następującym po miesiącu, za który składka jest należna. 3. (uchylony). 4. Minister właściwy do spraw finansów publicznych przekazuje na rachunek ban- kowy Funduszu Ubezpieczeń Społecznych środki, o których mowa w ust. 1 pkt 1a, w terminie 3 dni po przedstawieniu przez Zakład wniosku zawierającego in- formacje o terminie i wysokości składek przekazanych na rzecz otwartych fun- duszy emerytalnych. Art. 53. 1. W granicach określonych w ustawie budżetowej FUS może otrzymywać z bu- dżetu państwa dotacje i nieoprocentowane pożyczki. 2. Dotacje i pożyczki, o których mowa w ust. 1, mogą być przeznaczone wyłącznie na uzupełnienie środków na wypłaty świadczeń gwarantowanych przez państwo, jeżeli przychody przekazywane na rachunki funduszy określonych w art. 55 pkt 1 – 4 oraz środki zgromadzone na funduszach rezerwowych nie zapewniają peł- nej i terminowej wypłaty świadczeń finansowanych z przychodów FUS. 3. Za zgodą ministra właściwego do spraw finansów publicznych FUS może zacią- gać kredyty. Art. 54. Ze środków zgromadzonych w FUS finansowane są: 1) wypłaty świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego; 2) wydatki na prewencję rentową; 3) spłaty kredytów i pożyczek wraz z odsetkami, zaciąganych w celu wypłaty świadczeń z FUS; 4) odsetki za nieterminowe wypłaty świadczeń; 5) należności dla płatników składek, o których mowa w art. 3 ust. 2; 6) wydatki związane z realizacją zadań, o których mowa w art. 52 ust. 1 pkt 3; 7) (uchylony); 8) odpisy stanowiące przychody Zakładu, o których mowa w art. 76 ust. 1 pkt 1; 9) wydatki na pokrycie niedoboru środków niezbędnych do zapewnienia wy- płat emerytur kapitałowych; 10) emerytury kapitałowe, środki gwarantowane oraz jednorazowe wypłaty, ustalane ze składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a. Art. 55. W ramach FUS wyodrębnia się fundusze: 1) emerytalny, z którego są finansowane wypłaty emerytur i wydatki, o których mowa w art. 54 pkt 9 i 10; 2) rentowy, z którego są finansowane: a) wypłaty rent z tytułu niezdolności do pracy, rent szkoleniowych, rent rodzinnych, dodatków do rent rodzinnych dla sierot zupełnych, dodat- ków pielęgnacyjnych, b) wypłaty emerytur przyznanych z urzędu zamiast rent z tytułu niezdol- ności do pracy osobom urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., któ- re nie mają okresu składkowego i nieskładkowego wynoszącego co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn, c) wypłaty zasiłków pogrzebowych, d) świadczenia zlecone Zakładowi do wypłaty podlegające finansowaniu z budżetu państwa, a także e) wydatki na prewencję rentową; 3) chorobowy, z którego finansowane są świadczenia określone w odrębnych przepisach; 4) wypadkowy, z którego finansowane są świadczenia określone w odrębnych przepisach, a także koszty prewencji wypadkowej określone w odrębnych przepisach; 5) rezerwowe dla: a) ubezpieczeń rentowych oraz chorobowego, b) ubezpieczenia wypadkowego. Art. 56. 1. Fundusze rezerwowe tworzy się: 1) dla ubezpieczeń rentowych oraz chorobowego ze środków pozostających w dniu 31 grudnia każdego roku na rachunkach funduszy, o których mowa w art. 55 pkt 2 i 3, pomniejszonych o kwoty niezbędne do zapewnienia wypłat świadczeń przypadających na pierwszy miesiąc kolejnego roku; 2) dla ubezpieczenia wypadkowego ze środków pozostających w dniu 31 grud- nia każdego roku na rachunku funduszu wypadkowego, pomniejszonych o kwoty niezbędne do zapewnienia wypłat świadczeń przypadających na pierwszy miesiąc kolejnego roku; 3) z odsetek od ulokowanych środków funduszy rezerwowych. 2. Środki funduszy rezerwowych mogą być wykorzystane jedynie na uzupełnienie niedoborów funduszy: rentowego, chorobowego i wypadkowego. 3. Środki funduszy rezerwowych mogą być lokowane jedynie na lokatach banko- wych, w papierach wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa oraz w jednostkach uczestnictwa funduszy rynku pieniężnego, o których mowa w art. 178 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych, chyba że Rada Ministrów, na wniosek Prezesa Zakładu, zezwoli na ulokowanie środków w inny sposób. 4. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z mi- nistrem właściwym do spraw finansów publicznych, określa, w drodze rozpo- rządzenia, szczegółowe zasady gospodarki finansowej oraz zasady lokowania środków FUS. Art. 57. W ustawie budżetowej określa się corocznie kwotę wydatków na prewencję rentową w wysokości do 0,4% wydatków na świadczenia z ubezpieczenia emerytalnego, ren- towego, chorobowego i wypadkowego, przewidzianych w planie finansowym FUS na dany rok budżetowy.

Rozdział 6

Fundusz Rezerwy Demograficznej Art. 58. 1. Dla ubezpieczeń emerytalnych ze środków pozostających w dniu 31 grudnia każdego roku na rachunku funduszu emerytalnego, pomniejszonych o kwotę niezbędną na zapewnienie wypłat świadczeń przypadających na pierwszy mie- siąc kolejnego roku – tworzy się Fundusz Rezerwy Demograficznej. 2. FRD zasilany jest także: 1) ze środków, o których mowa w art. 22 ust. 4; 2) z przekazywanych środków z prywatyzacji mienia Skarbu Państwa w wyso- kości 40% przychodów z ogólnej kwoty brutto, pomniejszonej o kwoty ob- owiązkowych odpisów na fundusz celowy, o którym mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji (Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1397, z późn. zm.²⁰⁾), uzyskanej ze wszystkich procesów prywatyzacyjnych prowadzonych w danym roku; 3) z przychodów od środków FRD ulokowanych zgodnie z art. 63 ust. 2 i art. 65 ust. 2 i 4; 4) z odsetek uzyskanych z lokat na rachunkach prowadzonych przez Zakład, a niestanowiących przychodów FUS i Zakładu; 5) z innych źródeł. Art. 59. 1. Środki FRD mogą być wykorzystane wyłącznie na: 1) uzupełnienie wynikającego z przyczyn demograficznych niedoboru fundu- szu emerytalnego, o którym mowa w art. 55 pkt 1, z zastrzeżeniem ust. 3 i art. 112 ust. 1; 2) nieoprocentowaną pożyczkę uzupełniającą środki funduszu emerytalnego na bieżącą wypłatę świadczeń, zapewniającą płynność finansową FUS, zwrot- ną w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia otrzymania środków przez FUS. 2. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może zarządzić wykorzystanie środ- ków FRD na cel, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, mając na względzie koniecz- ność zapewnienia wypłaty świadczeń finansowanych z funduszu emerytalnego. 2a. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może zarządzić wykorzystanie środ- ków FRD na cel, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, określając termin i sposób zwrotu pożyczki, mając na względzie konieczność zapewnienia wypłaty świad- czeń finansowanych z funduszu emerytalnego. 3. Koszty bieżącego zarządzania środkami FRD finansowane są z jego środków. Wysokość środków na zarządzanie określana jest corocznie w planie finanso- wym FRD. Art. 60. 1. FRD posiada osobowość prawną. 2. Statut FRD nadaje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w drodze rozporządzenia. 3. Organem FRD jest Zakład. 4. Środkami FRD dysponuje Zakład, z zastrzeżeniem art. 59 i 64. 5. Zakład reprezentuje FRD w sposób określony dla reprezentacji Zakładu w jego statucie. 6. Siedzibą FRD jest siedziba Zakładu. 7. Nazwa FRD jest prawnie chroniona. Art. 61. 1. Gospodarka finansowa FRD odbywa się na podstawie wieloletniej prognozy kroczącej dochodów i wydatków funduszu emerytalnego. 2. Podstawą prognozy, o której mowa w ust. 1, są w szczególności założenia doty- czące sytuacji demograficznej i społeczno-ekonomicznej kraju, a zwłaszcza za- łożenia dotyczące płodności, umieralności, wzrostu gospodarczego, wysokości zarobków, migracji, inflacji, stopy bezrobocia, struktury populacji w podziale na poszczególne grupy zawodowe oraz grupy znajdujące się poza siłą roboczą, oraz wskaźniki waloryzacji składek i świadczeń wypłacanych z ubezpieczeń społecz- nych. 3. Prognoza, o której mowa w ust. 1, sporządzana jest przez Zarząd Zakładu. 4. Prognoza, o której mowa w ust. 3, jest przedstawiana Radzie Ministrów co 3 la- ta, do dnia 30 czerwca, wraz z opinią aktuariusza działającego na podstawie przepisów o działalności ubezpieczeniowej. Wyboru aktuariusza dokonuje mini- ster właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w drodze konkursu. 5. Prognoza publikowana jest corocznie w Biuletynie Informacyjnym. Zakres pu- blikacji określi minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w dro- dze rozporządzenia. Art. 62. FRD nie może zaciągać pożyczek lub kredytów. Budżet państwa gwarantuje wypłatę świadczeń emerytalnych z FUS. Art. 63. 1. FRD lokuje swoje środki w celu osiągnięcia ich maksymalnego bezpieczeństwa i rentowności. 2. Do dnia 31 grudnia 2001 r. FRD lokuje swoje środki w bonach i obligacjach skarbowych oraz innych papierach wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa. 3. FRD lokuje swoje środki, ze środków, o których mowa w art. 58 ust. 2 pkt 2, w papierach wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa. Art. 64. 1. Po zgromadzeniu przez FRD środków wyższych niż 250 000 tys. zł zarządzanie środkami FRD może być powierzone przez Zakład uprawnionemu podmiotowi zewnętrznemu na zasadach określonych w ustawie i umowie o zarządzaniu. 2. Wybór zarządzającego środkami FRD odbywa się w trybie negocjacji z ogłosze- niem lub negocjacji bez ogłoszenia. Przepisy o zamówieniach publicznych sto- suje się odpowiednio. Art. 65. 1. Żadnemu podmiotowi lub grupie podmiotów związanych, w rozumieniu przepi- sów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, nie może być po- wierzone w zarządzanie więcej niż: 1) 40% środków FRD, jeżeli wartość tych środków nie przekracza 1 000 000 tys. zł; 2) 25% środków FRD, jeżeli wartość tych środków przekracza 1 000 000 tys. zł, a nie przekracza 2 000 000 tys. zł; 3) 15% środków FRD, jeżeli wartość tych środków przekracza 2 000 000 tys. zł. 2. Zarządzający jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, lokować środki FRD tylko w kraju i wyłącznie w: 1) bonach, obligacjach skarbowych i innych papierach wartościowych Skarbu Państwa; 2) papierach wartościowych emitowanych przez gminy, związki gmin i miasto stołeczne Warszawa; 3) dłużnych papierach wartościowych gwarantowanych przez Skarb Państwa; 4) akcjach i obligacjach zdematerializowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538, z późn. zm.²¹⁾); 5) obligacjach emitowanych przez spółki publiczne w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania in- strumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spół- kach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439); 6) (uchylony). 3. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z mi- nistrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporzą- dzenia: 1) obowiązkowe istotne elementy, które powinna zawierać umowa o zarządza- nie środkami FRD, z uwzględnieniem w szczególności określenia obowiąz- ków i praw uprawnionego podmiotu zewnętrznego oraz opłaty za zarządza- nie; 2) dopuszczalne proporcje udziału poszczególnych lokat środków FRD, z uwzględnieniem ryzyka inwestycyjnego i celów powołania FRD; 3) sposób lokowania środków, ze środków, o których mowa w art. 58 ust. 2 pkt 2, z uwzględnieniem w szczególności terminów zakupu papierów warto- ściowych; 4) szczegółowy sposób ustalania kosztów, o których mowa w art. 59 ust. 3, z uwzględnieniem w szczególności kosztów, które mogą być uznane za kosz- ty zarządzania środkami FRD. 3a. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z mi- nistrem właściwym do spraw finansów publicznych, może określić, w drodze rozporządzenia, inne formy lokowania środków FRD, z uwzględnieniem bezpie- czeństwa i rentowności lokat. 4. Środki FRD mogą być lokowane przez Zakład także bezpośrednio w jednost- kach uczestnictwa funduszy inwestycyjnych wybranych w trybie, o którym mo- wa w art. 64, jeżeli ich polityka inwestycyjna określona w statucie i faktycznie realizowana nie jest sprzeczna z wymogami określonymi w ust. 2 i 3.

Rozdział 7

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Art. 66. 1. Zakład jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. Siedzibą Zakładu jest miasto stołeczne Warszawa. 2. Nadzór nad zgodnością działań Zakładu z obowiązującymi przepisami sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego. Nadzór ten nie może dotyczyć spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administra- cyjnej. 3. Zakład działa na podstawie niniejszej ustawy oraz innych ustaw regulujących poszczególne zakresy jego działalności. 4. W zakresie prowadzonej działalności, o której mowa w art. 68–71, Zakładowi przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. 5. W postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w stosunku do terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu jest Prezes Zakładu. Art. 67. 1. W skład Zakładu wchodzą: 1) centrala; 2) terenowe jednostki organizacyjne. 2. (uchylony). Art. 68. 1. Do zakresu działania Zakładu należy między innymi: 1) realizacja przepisów o ubezpieczeniach społecznych, a w szczególności: a) stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych, b) ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wy- płacanie tych świadczeń, chyba że na mocy odrębnych przepisów obo- wiązki te wykonują płatnicy składek, c) wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpie- czenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świad- czeń Pracowniczych, d) prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek z tytułu należnych składek i wypłacanych przez nich świadczeń podlegających finansowaniu z fun- duszy ubezpieczeń społecznych lub innych źródeł, e) prowadzenie indywidualnych kont ubezpieczonych i kont płatników składek, f) orzekanie przez lekarzy orzeczników Zakładu oraz komisje lekarskie Zakładu dla potrzeb ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 1a) opiniowanie projektów aktów prawnych z zakresu zabezpieczenia społecz- nego; 2) realizacja umów i porozumień międzynarodowych w dziedzinie ubezpieczeń społecznych; 2a) wystawianie osobom uprawnionym do emerytur i rent z ubezpieczeń spo- łecznych imiennych legitymacji emeryta–rencisty, potwierdzających status emeryta–rencisty; 3) dysponowanie środkami finansowymi funduszów ubezpieczeń społecznych oraz środkami Funduszu Alimentacyjnego²²⁾; 4) opracowywanie aktuarialnych analiz i prognoz w zakresie ubezpieczeń spo- łecznych; 5) kontrola orzecznictwa o czasowej niezdolności do pracy; 6) kontrola wykonywania przez płatników składek i przez ubezpieczonych ob- owiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań zleco- nych Zakładowi; 7) wydawanie Biuletynu Informacyjnego; 8) popularyzacja wiedzy o ubezpieczeniach społecznych. 2. W ramach realizacji zadań określonych w ust. 1 pkt 1 lit. f i pkt 5 oraz zadań związanych z orzekaniem przez lekarzy orzeczników i komisji lekarskiej Zakła- du dla potrzeb ustalania uprawnień do świadczeń innych niż z ubezpieczeń spo- łecznych Zakład udziela zamówień na dodatkowe opinie lekarza konsultanta lub psychologa oraz wyniki czasowej obserwacji szpitalnej – zgodnie z potrzebami orzecznictwa lekarskiego z wyłączeniem przepisów o zamówieniach publicz- nych. 3. Przepis ust. 1 pkt 2a stosuje się odpowiednio do osób uprawnionych do emerytur i rent wypłacanych przez Zakład w ramach zadań zleconych na mocy odrębnych przepisów. 4. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze roz- porządzenia, wzór legitymacji emeryta–rencisty, tryb jej wydawania, wymiany lub zwrotu, a także zakres informacji, jakie legitymacje mogą zawierać, kierując się koniecznością zapewnienia sprawności postępowania przy wydawaniu legi- tymacji emeryta–rencisty. Art. 69. 1. Do zakresu działania Zakładu należy także prowadzenie prewencji rentowej, obejmującej: 1) rehabilitację leczniczą ubezpieczonych zagrożonych całkowitą lub częścio- wą niezdolnością do pracy, osób uprawnionych do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobo- wego lub wypadkowego, a także osób pobierających rentę okresową z tytułu niezdolności do pracy; 2) badania i analizy przyczyn niezdolności do pracy; 3) inne działania prewencyjne. 2. W ramach prewencji rentowej Zakład: 1) kieruje ubezpieczonych i osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 1, do ośrod- ków rehabilitacyjnych; 2) może tworzyć i prowadzić własne ośrodki rehabilitacyjne; 3) udziela zamówień na usługi rehabilitacyjne w innych ośrodkach; 4) prowadzi we własnym zakresie badania i analizy przyczyn niezdolności do pracy; 5) może zamawiać przeprowadzanie przez inne podmioty badań naukowych dotyczących przyczyn niezdolności do pracy oraz metod i rozwiązań zapo- biegających niezdolności do pracy; 6) może finansować inne działania dotyczące prewencji rentowej. 3. Do zamówień, o których mowa w ust. 2 pkt 3, nie stosuje się przepisów o za- mówieniach publicznych. 4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb: 1) kierowania na rehabilitację leczniczą; 2) (uchylony); 3) udzielania zamówień na usługi rehabilitacyjne. Art. 70. 1. Zakład sporządza dla każdego funduszu wymienionego w art. 55 pkt 1–4 pro- gnozę sytuacji finansowej na najbliższy rok obrotowy. Rachunek jest zestawie- niem przewidywanych zobowiązań i wpływów na dany rok z tytułu składek i in- nych źródeł. 2. Dla kolejnych 5 lat obrotowych Zakład sporządza dla każdego z funduszy uproszczony rachunek ubezpieczeń. Przepis art. 61 ust. 2 stosuje się odpowied- nio. Art. 71. 1. Zakład wykonuje również zadania powierzone na podstawie innych ustaw. 2. Zakład może wykonywać inne zlecone zadania z dziedziny ubezpieczeń lub za- bezpieczenia społecznego. 3. Zadania, o których mowa w ust. 1 i 2, Zakład wykonuje odpłatnie, na zasadach określonych w przepisach lub w umowach albo w porozumieniach zawartych z jednostką zlecającą. Art. 71a. 1. Zakład może przesyłać pisma i decyzje listem zwykłym. 2. W razie sporu ciężar dowodu doręczenia pisma lub decyzji, o których mowa w ust. 1, spoczywa na Zakładzie. Art. 71b. 1. Zakład może pośredniczyć w przekazywaniu świadczeń zleconych przez zagra- niczne instytucje do wypłaty osobom uprawnionym zamieszkałym w Polsce po- przez wystawianie zleceń dewizowych do realizacji wypłat tych świadczeń przez banki. 2. Koszty realizacji wypłat świadczeń, o których mowa w ust. 1, ponosi Zakład. Art. 72. Organami Zakładu są: 1) Prezes Zakładu; 2) Zarząd, którego przewodniczącym jest z urzędu Prezes Zakładu; 3) Rada Nadzorcza Zakładu. Art. 73. 1. Działalnością Zakładu kieruje Prezes Zakładu, który reprezentuje Zakład na ze- wnątrz. 2. Prezesa Zakładu powołuje Prezes Rady Ministrów, na wniosek ministra właści- wego do spraw zabezpieczenia społecznego, spośród osób wyłonionych w dro- dze otwartego i konkurencyjnego naboru. Prezes Rady Ministrów odwołuje Pre- zesa Zakładu na wniosek ministra właściwego do spraw zabezpieczenia spo- łecznego. 2a. (uchylony). 2b. (uchylony). 2c. (uchylony). 3. Do zakresu działania Prezesa Zakładu należy w szczególności: 1) kierowanie pracami Zarządu; 2) koordynowanie współpracy Zakładu z urzędami administracji rządowej, w tym w szczególności z Komisją Nadzoru Finansowego, a także z innymi or- ganami rentowymi; 3) tworzenie, przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyj- nych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej; 4) powoływanie i odwoływanie kierowników jednostek organizacyjnych Za- kładu, ich zastępców oraz głównych księgowych; 5) zwierzchni nadzór nad orzecznictwem lekarskim dla celów ubezpieczeń społecznych; 6) przyznawanie świadczeń w drodze wyjątku; 7) spełnianie funkcji pracodawcy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy; 8) zatwierdzanie projektów dotyczących administrowania środkami FRD. Art. 73a. 1. Stanowisko Prezesa Zakładu może zajmować osoba, która: 1) posiada tytuł zawodowy magistra lub równorzędny; 2) jest obywatelem polskim; 3) korzysta z pełni praw publicznych; 4) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe; 5) posiada kompetencje kierownicze; 6) posiada co najmniej 6-letni staż pracy, w tym co najmniej 3-letni staż pracy na stanowisku kierowniczym; 7) posiada wykształcenie i wiedzę z zakresu spraw należących do właściwości Zakładu. 2. Informację o naborze na stanowisko Prezesa Zakładu ogłasza się przez umiesz- czenie ogłoszenia w miejscu powszechnie dostępnym w siedzibie Zakładu oraz w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm.²³⁾), i Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Ogłoszenie powinno zawierać: 1) nazwę i adres Zakładu; 2) określenie stanowiska; 3) wymagania związane ze stanowiskiem wynikające z przepisów prawa; 4) zakres zadań wykonywanych na stanowisku; 5) wskazanie wymaganych dokumentów; 6) termin i miejsce składania dokumentów; 7) informację o metodach i technikach naboru. 3. Termin, o którym mowa w ust. 2 pkt 6, nie może być krótszy niż 10 dni od dnia opublikowania ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Preze- sa Rady Ministrów. 4. Nabór na stanowisko Prezesa Zakładu przeprowadza zespół, powołany przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, liczący co najmniej 3 osoby, których wiedza i doświadczenie dają rękojmię wyłonienia najlepszych kandydatów. W toku naboru ocenia się doświadczenie zawodowe kandydata, wiedzę niezbędną do wykonywania zadań na stanowisku, na które jest przepro- wadzany nabór, oraz kompetencje kierownicze. 5. Ocena wiedzy i kompetencji kierowniczych, o których mowa w ust. 4, może być dokonana na zlecenie zespołu przez osobę niebędącą członkiem zespołu, która posiada odpowiednie kwalifikacje do dokonania tej oceny. 6. Członek zespołu oraz osoba, o której mowa w ust. 5, mają obowiązek zachowa- nia w tajemnicy informacji dotyczących osób ubiegających się o stanowisko, uzyskanych w trakcie naboru. 7. W toku naboru zespół wyłania nie więcej niż 3 kandydatów, których przedstawia ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego. 8. Z przeprowadzonego naboru zespół sporządza protokół zawierający: 1) nazwę i adres Zakładu; 2) określenie stanowiska, na które był prowadzony nabór, oraz liczbę kandyda- tów; 3) imiona, nazwiska i adresy nie więcej niż 3 najlepszych kandydatów uszere- gowanych według poziomu spełniania przez nich wymagań określonych w ogłoszeniu o naborze; 4) informację o zastosowanych metodach i technikach naboru; 5) uzasadnienie dokonanego wyboru albo powody niewyłonienia kandydata; 6) skład zespołu. 9. Wynik naboru ogłasza się niezwłocznie przez umieszczenie informacji w biule- tynach informacji publicznej, o których mowa w ust. 2. Informacja o wyniku naboru zawiera: 1) nazwę i adres Zakładu; 2) określenie stanowiska, na które był prowadzony nabór; 3) imiona, nazwiska wybranych kandydatów oraz ich miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego albo informację o niewyłonieniu kandydata. 10. Umieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej Kancelarii Prezesa Rady Mini- strów ogłoszenia o naborze oraz o wyniku tego naboru jest bezpłatne. Art. 74. 1. Zarząd Zakładu składa się z Prezesa Zakładu oraz z 2–4 osób, powoływanych i odwoływanych przez Radę Nadzorczą Zakładu, na wniosek Prezesa Zakładu. 2. Zarząd kieruje działaniami Zakładu w zakresie niezastrzeżonym dla Prezesa Za- kładu. 3. Do zadań Zarządu należy w szczególności: 1) bieżące zarządzanie funduszami, których dysponentem jest Zakład; 2) przygotowywanie projektów dotyczących administrowania środkami FRD; 3) prowadzenie gospodarki finansowej Zakładu; 4) opracowywanie projektu rocznego planu finansowego FUS i FRD oraz przekazywanie go w trybie określonym w przepisach dotyczących prac nad projektem budżetu państwa – po zaopiniowaniu przez Radę Nadzorczą Za- kładu – ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego; 5) sporządzanie rocznych sprawozdań finansowych Zakładu, FUS i FRD i przedkładanie ich – po zaopiniowaniu przez biegłego rewidenta niebędące- go pracownikiem Zakładu – ministrowi właściwemu do spraw zabezpiecze- nia społecznego; 5a) sporządzanie rocznych sprawozdań z wykonania planów finansowych FUS i FRD i przedkładanie ich – po zaopiniowaniu przez Radę Nadzorczą Zakła- du – ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego; 6) przedstawianie Radzie Nadzorczej Zakładu informacji o pracy Zakładu – w formie, zakresie i terminach określonych przez Radę Nadzorczą Zakładu; 7) (uchylony); 8) sporządzanie planu finansowego Zakładu i sprawozdań z jego wykonania oraz przedkładanie ich – po zatwierdzeniu przez Radę Nadzorczą Zakładu – ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego; 9) opracowywanie rocznych sprawozdań z działalności Zakładu i przedkłada- nie ich – po zatwierdzeniu przez Radę Nadzorczą Zakładu – ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego; 10) sporządzanie wieloletniej prognozy kroczącej dochodów i wydatków fundu- szu emerytalnego, o której mowa w art. 61 ust. 3. 3a. W sprawozdaniu z wykonania planu finansowego Zakładu, o którym mowa w ust. 3 pkt 8, podaje się także informację o kwocie składek należnych, o których mowa w art. 40 ust. 1 pkt 1, nieopłaconych przez płatników składek. 4. Tryb pracy Zarządu określa regulamin uchwalany przez Radę Nadzorczą Zakła- du. 5. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, na wniosek Prezesa Zakładu, zaopiniowany przez Radę Nadzorczą Zakładu, nadaje, w drodze rozpo- rządzenia, statut Zakładowi, w którym określa w szczególności: 1) strukturę organizacyjną Zakładu oraz zakres rzeczowy działania centrali i te- renowych jednostek organizacyjnych Zakładu; 2) tryb funkcjonowania i kompetencje organów Zakładu. 6. (uchylony). Art. 74a. 1. Nabór kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska pracy w Zakładzie jest otwarty i konkurencyjny. 2. Ogłoszenie o naborze zamieszcza się w Biuletynie Informacji Publicznej, o któ- rym mowa w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji pu- blicznej, oraz w miejscu powszechnie dostępnym w jednostce organizacyjnej, w której jest prowadzony nabór. Art. 74b. Informacje o kandydatach, którzy zgłosili się do naboru, stanowią informację pu- bliczną w zakresie objętym wymaganiami określonymi w ogłoszeniu o naborze. Art. 74c. Termin do składania dokumentów, określony w ogłoszeniu o naborze, nie może być krótszy niż 14 dni od dnia opublikowania tego ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej. Art. 74d. 1. Po upływie terminu do składania dokumentów określonego w ogłoszeniu o na- borze niezwłocznie upowszechnia się listę kandydatów, którzy spełniają wyma- gania formalne określone w ogłoszeniu o naborze, przez umieszczenie jej w miejscu powszechnie dostępnym w jednostce organizacyjnej, w której jest pro- wadzony nabór, a także przez opublikowanie jej w Biuletynie Informacji Pu- blicznej. 2. Lista, o której mowa w ust. 1, zawiera imię i nazwisko kandydata oraz jego miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego. Art. 74e. 1. Sporządza się protokół przeprowadzonego naboru kandydatów do zatrudnienia na wolne stanowiska pracy w Zakładzie. 2. Protokół zawiera w szczególności: 1) określenie stanowiska pracy, na które był prowadzony nabór, liczbę kandy- datów oraz imiona, nazwiska i adresy nie więcej niż 5 najlepszych kandyda- tów uszeregowanych według poziomu spełniania przez nich wymagań okre- ślonych w ogłoszeniu o naborze; 2) informację o zastosowanych metodach i technikach naboru; 3) uzasadnienie dokonanego wyboru. Art. 74f. 1. Informację o wyniku naboru upowszechnia się w terminie 14 dni od dnia zatrud- nienia wybranego kandydata albo zakończenia naboru, w przypadku gdy w jego wyniku nie doszło do zatrudnienia żadnego kandydata. 2. Informacja, o której mowa w ust. 1, zawiera: 1) nazwę i adres urzędu; 2) określenie stanowiska pracy; 3) imię i nazwisko kandydata oraz jego miejsce zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego; 4) uzasadnienie dokonanego wyboru kandydata albo uzasadnienie niezatrud- nienia żadnego kandydata. 3. Informację o wyniku naboru upowszechnia się w Biuletynie Informacji Publicz- nej i w miejscu powszechnie dostępnym w jednostce organizacyjnej, w której był prowadzony nabór. Art. 74g. Jeżeli stosunek pracy osoby wyłonionej w drodze naboru ustał w ciągu 3 miesięcy od dnia nawiązania stosunku pracy, można zatrudnić na tym samym stanowisku kolejną osobę spośród najlepszych kandydatów wymienionych w protokole tego naboru. Przepisy art. 74f stosuje się odpowiednio. Art. 75. 1. Rada Nadzorcza Zakładu jest powoływana przez Prezesa Rady Ministrów na pięcioletnią kadencję, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b, przy czym: 1) 4 członków, w tym przewodniczący Rady, powoływanych jest na wniosek ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, złożony w po- rozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych; 2) po 1 członku jest powoływanych na wniosek każdej z organizacji pracodaw- ców, reprezentatywnej w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trój- stronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich ko- misjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080, z późn. zm.²⁴⁾), zwanej dalej „ustawą o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno- Gospodarczych”; 3) po 1 członku jest powoływanych na wniosek każdej organizacji związkowej, reprezentatywnej w rozumieniu ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych; 4) 1 członek jest powoływany na wniosek ogólnokrajowych organizacji emery- tów i rencistów. 1a. Członek Rady Nadzorczej Zakładu może być odwołany przez Prezesa Rady Mi- nistrów przed upływem kadencji w przypadku złożenia przez niego rezygnacji lub na wniosek organu albo organizacji, która zgłosiła jego kandydaturę. 1b. Prezes Rady Ministrów dokonuje uzupełnienia składu Rady Nadzorczej Zakładu w trybie przewidzianym dla powołania. 2. Do zadań Rady Nadzorczej Zakładu należy w szczególności: 1) uchwalanie regulaminu działania Zarządu Zakładu; 2) ustalanie wynagrodzenia członków Zarządu, z wyłączeniem Prezesa Zakła- du; 3) okresowa ocena – w przyjętym przez siebie trybie – pracy Zarządu; 4) zatwierdzanie projektu rocznego planu finansowego Zakładu i sprawozdania z jego wykonania, a także rocznego sprawozdania z działalności Zakładu; 5) opiniowanie projektów planów finansowych FUS i FRD oraz sprawozdań z ich wykonania; 6) opiniowanie projektów aktów prawnych z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz zgłaszanie inicjatyw w tym zakresie kierowanych do ministra właści- wego do spraw zabezpieczenia społecznego; 7) (uchylony); 8) wybór biegłego rewidenta wykonującego badanie rocznego sprawozdania finansowego Zakładu, FUS i FRD; 9) (uchylony); 10) (uchylony); 11) opiniowanie projektu statutu Zakładu. 3. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia: 1) tryb zgłaszania kandydatów na członków Rady Nadzorczej Zakładu; 2) regulamin i zasady wynagradzania członków Rady Nadzorczej Zakładu. Art. 75a. Organy Zakładu współpracują z Szefem Krajowego Centrum Informacji Kryminal- nych w zakresie niezbędnym do realizacji jego zadań ustawowych. Art. 76. 1. Zakład uzyskuje przychody z: 1) odpisów z funduszy, o których mowa w art. 55, wysokość odpisu ustala się corocznie w ustawie budżetowej na podstawie planu finansowego FUS, za- twierdzonego przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecz- nego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw budżetu; 1a) odpisu z Funduszu Emerytur Pomostowych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych; 2) należności z tytułu poniesionych kosztów poboru i dochodzenia składek na: a) ubezpieczenie zdrowotne od Narodowego Funduszu Zdrowia, b) Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, c) (uchylona), d) Fundusz Pracy – których wysokość określają odrębne przepisy; 3) należności z tytułu poniesionych kosztów poboru i dochodzenia składek na otwarte fundusze emerytalne w wysokości nie wyższej niż 0,8% kwoty przekazanych do otwartych funduszy emerytalnych składek na to ubezpie- czenie, z tym że wysokość należności ustala się corocznie w ustawie budże- towej; 4) wpływów z tytułu wykonywania innych zadań zlecanych Zakładowi; 5) dotacji z budżetu państwa; 6) należności z tytułu poniesionych kosztów bieżącej działalności Zakładu związanych z: a) (uchylona), b) obsługą świadczeń wypłacanych z FUS, podlegających finansowaniu ze środków budżetu państwa, c) obsługą rent socjalnych, finansowanych ze środków budżetu państwa; 6a) (uchylony); 6b) oprocentowania środków Zakładu na rachunkach bankowych; 7) innych dochodów. 2. Należności z tytułu poniesionych kosztów, o których mowa w ust. 1 pkt 6, pod- legają refundacji z budżetu państwa w części proporcjonalnej do liczby świad- czeń finansowanych z tych źródeł. 3. (uchylony). 4. Koszty związane z teletransmisją, obsługą bankową, zakupami licencji oraz amortyzacją ustalane są w każdym roku odrębnie na podstawie aktualnych po- trzeb i cen. Art. 77. 1. Zakład gospodaruje swoim mieniem oraz prowadzi samodzielną gospodarkę fi- nansową w ramach posiadanych środków. 2. Z przychodów, o których mowa w art. 76, pokrywa się w szczególności: 1) wydatki na wynagrodzenia i składki naliczane od wynagrodzeń; 2) wydatki na zakup towarów i usług; 3) koszty bieżącej działalności Rady Nadzorczej Zakładu; 4) pozostałe koszty bieżącej działalności Zakładu; 5) wydatki na inwestycje; 6) wydatki na działalność szkoleniową i popularyzatorską w zakresie ubezpie- czeń społecznych; 7) koszty obsługi świadczeń finansowanych z FUS, a realizowanych przez Ka- sę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego; 8) koszty wypłaty świadczeń, w tym realizowanych na mocy umów międzyna- rodowych. 3. Zakład dysponuje środkami finansowymi w walutach obcych pochodzących z wpłat instytucji zagranicznych przekazywanych na pokrycie wypłat świadczeń zagranicznych osobom uprawnionym zamieszkałym w Polsce. 4. Zakład zwraca osobom wezwanym do osobistego stawiennictwa w sprawach świadczeń z ubezpieczeń społecznych i innych świadczeń wypłacanych przez Zakład poniesione koszty przejazdu. Minister właściwy do spraw zabezpiecze- nia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje i wysokość kosztów podlegających zwrotowi oraz warunki dokonywania ich zwrotu, uwzględniając uzasadniony interes osób wezwanych oraz możliwości finansowe Zakładu. 5. W sprawach świadczeń z ubezpieczeń społecznych Zakład ma prawo do nieod- płatnego korzystania z dokumentacji medycznej zakładów opieki zdrowotnej. Art. 78. Sprawozdanie finansowe Zakładu podlega badaniu i ogłoszeniu na zasadach określo- nych w przepisach o rachunkowości. Art. 79. 1. Indywidualne dane zawarte na kontach ubezpieczonych i kontach płatników składek, a także w rejestrach prowadzonych przez Zakład oraz dane źródłowe będące podstawą zapisów na tych kontach i w rejestrach stanowią tajemnicę prawnie chronioną Zakładu. Do przestrzegania tej tajemnicy obowiązani są: 1) pracownicy Zakładu; 2) członkowie Rady Nadzorczej Zakładu. 2. Przepis ust. 1 stosuje się również do indywidualnych danych osób, przetwarza- nych w Zakładzie w zakresie przyznawania, ustalania i wypłaty świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a także świadczeń finansowanych z budżetu państwa oraz o dokonanych wypłatach, w związku z realizacją zadań zleconych Zakła- dowi na podstawie odrębnych przepisów. Art. 79a. Pracownicy Zakładu korzystają z ochrony przewidzianej w Kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych, chyba że pełnią wyłącznie czynności usługowe.

Rozdział 8

Obowiązki ubezpieczonych oraz tryb odwoławczy Art. 80. W celu ustalenia prawa do świadczeń oraz ich wysokości ubezpieczeni zobowiązani są do: 1) przedstawiania stanów faktycznych mających wpływ na prawo lub wyso- kość świadczeń; 2) informowania o wszelkich zmianach mających wpływ na świadczenie; 3) przedkładania na żądanie środków dowodowych; 4) osobistego stawiennictwa, jeżeli okoliczności sprawy tego wymagają; 5) poddania się badaniom lekarskim, a także leczeniu lub rehabilitacji, jeżeli oczekuje się, że leczenie lub rehabilitacja przywróci zdolność do pracy lub spowoduje, że zdolność do pracy zostanie zachowana. Art. 81. Przepisu art. 80 nie stosuje się, jeżeli: 1) Zakład ma możliwości mniejszym nakładem niż ubezpieczony ustalić oko- liczności niezbędne do przyznania i wypłaty świadczenia; 2) badanie mogłoby narazić ubezpieczonego na pogorszenie stanu zdrowia lub zagrażać jego życiu. Art. 82. W przypadku gdy ubezpieczony utrudnia możliwość wyjaśnienia wszystkich oko- liczności sprawy, Zakład może, w drodze decyzji, wstrzymać wypłatę świadczenia lub zawiesić postępowanie do chwili podjęcia współpracy. Art. 83. 1. Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szcze- gólności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytu- łu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. 2. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. 3. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszcze- nia. 4. Od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odma- wiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umo- rzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o któ- rym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach doty- czących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku sto- suje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Ko- deksie postępowania administracyjnego. 5. Odwołanie wnosi się na piśmie do jednostki organizacyjnej Zakładu, która wy- dała decyzję, lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę. 6. Jeżeli Zakład uzna odwołanie za słuszne, zmienia lub uchyla decyzję niezwłocz- nie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania. W tym wy- padku odwołaniu nie nadaje się dalszego biegu. 7. Jeżeli odwołanie nie zostało w całości lub w części uwzględnione, Zakład prze- kazuje niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwo- łania, sprawę do sądu wraz z uzasadnieniem. Art. 83a. 1. Prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu ulega ponow- nemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po upra- womocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono oko- liczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie. 2. Decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. 3. W sprawach rozstrzygniętych orzeczeniem właściwego sądu Zakład, na podsta- wie dowodów lub okoliczności, o których mowa w ust. 1: 1) wydaje we własnym zakresie decyzję przyznającą prawo lub określającą zo- bowiązanie, jeśli jest to korzystne dla zainteresowanego; 2) występuje do właściwego sądu z wnioskiem o wznowienie postępowania przed tym organem, gdy z przedłożonych dowodów lub ujawnionych oko- liczności wynika, że prawo nie istnieje lub zobowiązanie jest wyższe niż określone w decyzji. 4. Przepisów ust. 1–3 nie stosuje się w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytur i rent i ich wysokości. Art. 83b. 1. Jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. 2. Od wydanych w trakcie postępowania innych postanowień Zakładu zażalenie nie przysługuje. Art. 83c. 1. Dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu działającego jako organ egzekucyj- ny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, or- ganem odwoławczym jest dyrektor izby skarbowej. 2. Od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Zakładu w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje. Art. 83d. Zakład wydaje interpretacje indywidualne, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447, z późn. zm.²⁵⁾), w zakresie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecz- nym, zasad obliczania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowot- ne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz podstawy wymiaru tych składek. Interpretacje indywi- dualne wraz z wnioskiem o wydanie interpretacji, po usunięciu danych identyfikują- cych wnioskodawcę oraz inne podmioty wskazane w treści interpretacji, Zakład nie- zwłocznie zamieszcza w Biuletynie Informacji Publicznej.

Rozdział 9

Zwrot nienależnie pobranych świadczeń oraz odsetki za opóźnienie w wypłacie świadczeń Art. 84. 1. Osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach okre- ślonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. 2. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się: 1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących usta- nie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w czę- ści, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę po- bierającą świadczenia. 3. Nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych za okres dłuższy niż ostatnie 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ wypłacający świadczenia o zajściu okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty, a mimo to świadczenia były nadal wypłacane, a w pozostałych przypadkach – za okres dłuższy niż ostatnie 3 lata. 4. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń ustalone prawomocną decyzją oraz kwoty odsetek i kosztów upomnienia, zwane dalej „należnościami z tytułu nie- należnie pobranych świadczeń”, podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń, a jeżeli prawo do świadczeń nie istnieje – ściągnięciu w trybie przepisów o po- stępowaniu egzekucyjnym w administracji, z zastrzeżeniem ust. 8c. 4a. Nienależnie pobrane świadczenia mogą być zabezpieczane hipoteką przymusową i ustawowym prawem zastawu, z wyjątkiem przypadku, gdy podlegają potrące- niu z bieżąco wypłacanych świadczeń. Przepisy art. 26 i 27 stosuje się odpo- wiednio. 5. Przepisów ust. 2–4 i 8 nie stosuje się, jeżeli przepisy szczególne określające za- sady przyznawania i wypłacania świadczeń stanowią inaczej. 6. Jeżeli pobranie nienależnych świadczeń zostało spowodowane przekazaniem przez płatnika składek lub inny podmiot nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość, obowiązek zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami, o których mowa w ust. 1, obciąża odpowiednio płatnika składek lub inny podmiot. 7. Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia uprawomocnienia się decyzji ustalającej te należ- ności. Przepisy art. 24 ust. 5–5c stosuje się odpowiednio. 8. Zakład może odstąpić od żądania zwrotu należności z tytułu nienależnie pobra- nych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin ich płatności albo roz- łożyć je na raty, jeżeli: 1) zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności lub 2) kwota nienależnie pobranych świadczeń nie przewyższa kosztów upomnie- nia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. 8a. Od kwot nienależnie pobranych świadczeń, które rozłożono na raty albo których termin płatności odroczono, nie nalicza się odsetek, począwszy od dnia wpływu wniosku o udzielenie tych ulg. 8b. Rozłożenie na raty kwot należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń albo odroczenie terminu ich płatności następuje w formie umowy. 8c. Jeżeli dłużnik nie spłaci w terminie ustalonych przez Zakład rat, pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego. 8d. Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, których termin płatności odroczono lub które rozłożono na raty, nie podlegają potrąceniu z wypłacanych świadczeń. 8e. Jeżeli wpłata na poczet należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń nie pokrywa w całości tych należności, dokonaną wpłatę zalicza się w pierwszej ko- lejności na pokrycie w całości kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, a pozostałą część zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty nienależnie pobra- nych świadczeń oraz kwoty odsetek w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozo- staje kwota nienależnie pobranych świadczeń do kwoty odsetek. 9. Przepisy ust. 1–8 stosuje się także do pieniężnych świadczeń innych niż z ubez- pieczeń społecznych, wypłacanych przez Zakład na mocy odrębnych przepisów. 10. Przepis ust. 8 stosuje się odpowiednio do świadczeń wypłaconych bezpośrednio przez pracodawcę. 11. Jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ wypłacający te świad- czenia o zajściu okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty, a mimo to świadczenia były nadal wypłacane, kwoty nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych podlegają zwroto- wi bez odsetek za zwłokę. Art. 85. 1. Jeżeli Zakład – w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych – nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wyso- kości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego. Nie doty- czy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności. 1a. Do odsetek, o których mowa w ust. 1, nie stosuje się przepisów o finansach pu- blicznych. 2. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z mi- nistrem właściwym do spraw finansów publicznych określa, w drodze rozporzą- dzenia, szczegółowe zasady wypłacania odsetek. 2a. Przepis ust. 1 stosuje się również do płatników składek zobowiązanych z mocy odrębnych przepisów do wypłaty świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecz- nych.

Rozdział 10

Kontrola wykonywania zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych Art. 86. 1. Kontrolę wykonywania zadań i obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecz- nych przez płatników składek przeprowadzają inspektorzy kontroli Zakładu. 2. Kontrola może obejmować w szczególności: 1) zgłaszanie do ubezpieczeń społecznych; 2) prawidłowość i rzetelność obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład; 3) ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i wypłacanie tych świadczeń oraz dokonywanie rozliczeń z tego tytułu; 4) prawidłowość i terminowość opracowywania wniosków o świadczenia eme- rytalne i rentowe; 5) wystawianie zaświadczeń lub zgłaszanie danych dla celów ubezpieczeń spo- łecznych; 6) dokonywanie oględzin składników majątku płatników składek zalegających z opłatą należności z tytułu składek. Art. 87. 1. W trakcie przeprowadzania kontroli inspektor kontroli Zakładu ma prawo: 1) badać wszelkie księgi, dokumenty finansowo-księgowe i osobowe oraz inne nośniki informacji związane z zakresem kontroli; 1a) dokonywać oględzin i spisu składników majątku płatników składek zalega- jących z opłatą należności z tytułu składek; 2) zabezpieczać zebrane dowody; 3) żądać udzielania informacji przez płatnika składek i ubezpieczonego; 4) legitymować osoby w celu ustalenia ich tożsamości, jeśli jest to niezbędne dla potrzeb kontroli; 5) przesłuchiwać świadków; 6) przesłuchiwać płatnika składek i ubezpieczonego, jeżeli z powodu braku lub po wyczerpaniu innych środków dowodowych pozostały niewyjaśnione okoliczności mające znaczenie dla postępowania kontrolnego. 2. Inspektor kontroli Zakładu wykorzystuje dla celów kontroli informacje zawarte na kontach ubezpieczonych i na kontach płatników składek. Art. 88. 1. Płatnicy składek są zobowiązani: 1) udostępnić wszelkie księgi, dokumenty i inne nośniki informacji związane z zakresem kontroli, które są przechowywane u płatnika oraz u osób trzecich w związku z powierzeniem tym osobom niektórych czynności na podstawie odrębnych umów; 1a) udostępniać do oględzin składniki majątku, których badanie wchodzi w za- kres kontroli, jeżeli zalegają z opłatą należności z tytułu składek; 2) sporządzić i wydać kopie dokumentów związanych z zakresem kontroli i określonych przez inspektora kontroli Zakładu; 3) zapewnić niezbędne warunki do przeprowadzenia czynności kontrolnych, w tym udostępnić środki łączności, z wyjątkiem środków transportowych, oraz inne niezbędne środki techniczne do wykonania czynności kontrolnych, któ- rymi dysponuje płatnik; 4) udzielać wyjaśnień kontrolującemu; 5) przedstawić tłumaczenie na język polski sporządzonej w języku obcym do- kumentacji finansowo-księgowej i osobowej przedłożonej przez płatnika składek. 2. Czynności określonych w ust. 1 płatnik składek jest obowiązany dokonać nieod- płatnie. 3. W sprawach objętych zakresem kontroli płatnik składek ma obowiązek, w wy- znaczonym terminie, dostarczyć inspektorowi kontroli Zakładu żądane doku- menty. Art. 89. 1. Inspektor kontroli Zakładu wszczyna kontrolę u płatnika składek po okazaniu legitymacji służbowej i po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kon- troli. 1a. Upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, powinno zawierać co najmniej: 1) wskazanie podstawy prawnej; 2) oznaczenie jednostki organizacyjnej Zakładu; 3) datę i miejsce wystawienia; 4) imię i nazwisko inspektora kontroli Zakładu oraz numer jego legitymacji służbowej; 5) oznaczenie kontrolowanego płatnika składek; 6) wskazanie daty rozpoczęcia kontroli i przewidywanego terminu zakończenia kontroli; 7) zakres przedmiotowy kontroli; 8) podpis osoby udzielającej upoważnienia z podaniem zajmowanego stanowi- ska lub funkcji; 9) pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego płatnika składek. 2. Datą wszczęcia kontroli jest dzień doręczenia kontrolowanemu płatnikowi skła- dek upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. 3. W przypadku nieobecności płatnika składek kontrola może być wszczęta po okazaniu dokumentów, o których mowa w ust. 1, osobie upoważnionej do repre- zentowania lub prowadzenia spraw płatnika składek. Z czynności tych sporządza się protokół i doręcza niezwłocznie płatnikowi składek. 4. Obecny w czasie kontroli płatnik składek, a także osoba przez niego wskazana, mają prawo uczestniczyć w czynnościach kontrolnych. 5. Płatnik składek powinien być zawiadomiony o miejscu i terminie przeprowa- dzenia dowodu z zeznań świadków lub oględzin, w sposób umożliwiający mu udział w przeprowadzaniu tego dowodu, nie później niż bezpośrednio przed podjęciem tych czynności. 6. Przepisu ust. 5 nie stosuje się, jeżeli okoliczności faktyczne uzasadniają natych- miastowe podjęcie czynności, a płatnik jest nieobecny. Fakt nieobecności płat- nika odnotowuje się w protokole przeprowadzonej kontroli. Art. 90. 1. Czynności kontrolne prowadzone są w siedzibie płatnika składek oraz w miej- scach prowadzenia przez niego działalności, a także w miejscu prowadzenia działalności przez osoby trzecie w związku z powierzeniem tym osobom niektó- rych czynności na podstawie odrębnych umów. 2. Inspektor kontroli Zakładu jest uprawniony do wstępu i poruszania się po terenie siedziby płatnika oraz miejsc prowadzenia przez niego działalności, na podsta- wie dokumentów, o których mowa w art. 89 ust. 1, bez potrzeby uzyskiwania przepustki oraz nie podlega rewizji osobistej przewidzianej w wewnętrznym re- gulaminie określonym przez płatnika składek. 3. Inspektor kontroli Zakładu podlega przepisom o bezpieczeństwie i higienie pra- cy obowiązującym na terenie, gdzie wykonuje czynności kontrolne. 4. Czynności kontrolne mogą być wykonywane poza miejscami określonymi w ust. 1 w razie niezapewnienia przez płatnika składek warunków, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 3, a także w przypadkach, gdy charakter czynności tego wyma- ga. 5. W przypadkach określonych w ust. 4 płatnik składek jest obowiązany, na żąda- nie inspektora kontroli Zakładu, wydać określone przez niego dokumenty wy- mienione w art. 88 ust. 1 pkt 1 na czas niezbędny do przeprowadzenia czynności kontrolnych, nie dłuższy jednak niż 3 tygodnie. Czynności w tym zakresie są prowadzone w terenowej jednostce organizacyjnej Zakładu. Z wydania doku- mentów sporządza się protokół, który podpisuje również płatnik składek. 6. Zakład zapewnia płatnikowi składek, na jego żądanie, dostęp do wydanych do- kumentów. Art. 91. 1. Ustalenia kontroli opisuje się w protokole kontroli, który powinien zawierać: 1) oznaczenie terytorialnej jednostki organizacyjnej Zakładu; 2) oznaczenie kontrolowanego płatnika składek; 3) oznaczenie inspektorów kontroli Zakładu wykonujących kontrolę; 4) określenie zakresu kontroli; 5) czas trwania kontroli z określeniem daty wszczęcia i zakończenia kontroli oraz z wymienieniem dni przerwy w kontroli; 6) opis dokonanych ustaleń z podaniem podstaw prawnych; 7) przedstawienie dowodów; 8) pouczenie o prawie złożenia zastrzeżeń; 9) pieczęć i podpis inspektora kontroli Zakładu; 10) informacje o wpisie do książki kontroli. 2. Protokół sporządza się w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, z których je- den doręcza się kontrolowanemu płatnikowi składek lub osobie upoważnionej do reprezentowania lub prowadzenia jego spraw. 3. Płatnik składek ma prawo w terminie 14 dni od daty otrzymania protokołu zło- żyć pisemne zastrzeżenia do jego ustaleń, wskazując równocześnie stosowne środki dowodowe. 4. Inspektor kontroli Zakładu ma obowiązek rozpatrzyć zgłoszone zastrzeżenia i w razie potrzeby podjąć dodatkowe czynności kontrolne. O sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń płatnika składek informuje się na piśmie. 5. Protokół kontroli stanowi podstawę do wydania decyzji w zakresie i trybie okre- ślonym w art. 83.

Rozdział 11

Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko przepisom ustawy Art. 98. 1. Kto, jako płatnik składek albo osoba obowiązana do działania w imieniu płatni- ka: 1) (utracił moc).²⁶⁾ 1a) nie dopełnia obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w przewidzianym przepisami terminie, 2) nie zgłasza wymaganych ustawą danych lub zgłasza nieprawdziwe dane al- bo udziela w tych sprawach nieprawdziwych wyjaśnień lub odmawia ich udzielenia, 3) udaremnia lub utrudnia przeprowadzenie kontroli, 4) nie dopełnia obowiązku wypłacania świadczeń z ubezpieczeń społecznych i zasiłków finansowanych z budżetu państwa albo wypłaca je nienależnie, 5) nie prowadzi dokumentacji związanej z obliczaniem składek oraz z wypłatą świadczeń z ubezpieczeń społecznych, 6) nie dopełnia obowiązku przesyłania deklaracji rozliczeniowych oraz imien- nych raportów miesięcznych w przewidzianym terminie, 6a) nie stwierdza nieprawidłowości w imiennym raporcie miesięcznym w termi- nie określonym w art. 41 ust. 7, 7) nie dopełnia obowiązku przekazywania dokumentów związanych z ubezpie- czeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym w formie określonej w art. 47a ust. 1 i 2, podlega karze grzywny do 5000 złotych. 2. (utracił moc). ²⁷⁾ 3. Tej samej karze podlega, kto dopuszcza się czynów określonych w ust. 1 przy opłacaniu składek lub dokonywaniu wpłat z innych tytułów, do których poboru jest obowiązany Zakład.

Rozdział 12

Zmiany w obowiązujących przepisach Art. 99–106. (pominięte)²⁸⁾

Rozdział 13

Przepisy przejściowe i końcowe Art. 107. 1. Płatnicy składek zobowiązani są dokonać imiennych zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych wszystkich osób, za które są zobowiązani opłacać składki na ubez- pieczenia społeczne za dzień 31 grudnia 1998 r. i dzień 1 stycznia 1999 r., w terminie do dnia 31 stycznia 1999 r. 2. Zgłoszeń, o których mowa w ust. 1, zobowiązani są dokonać również płatnicy składek opłacający składki na własne ubezpieczenia społeczne za dzień 31 grud- nia 1998 r. i dzień 1 stycznia 1999 r., w terminie do dnia 31 stycznia 1999 r. 3. Płatnicy składek, o których mowa w ust. 1 i 2, zobowiązani są dokonać zgłosze- nia płatnika składek w terminie do dnia 31 stycznia 1999 r. Art. 108. Płatnicy składek na ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, którzy nie posiadają, jako podatnicy, numeru identyfikacji podatkowej NIP lub nie złożyli wniosku o nadanie tego numeru, obowiązani są dokonać zgłoszenia identyfikacyjne- go, w celu otrzymania NIP, w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy, w trybie określonym w przepisach o zasadach ewidencji i identyfikacji po- datników. Art. 109. Składki na ubezpieczenie społeczne i zasiłki oraz zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne należne za okres do dnia 31 grudnia 1998 r. płatnicy składek są zobowiązani rozli- czać i opłacać na podstawie przepisów dotychczasowych. Art. 110. 1. Płatnicy składek podwyższą ubezpieczonym, o których mowa w art. 16 ust. 1, przychód należny od dnia 1 stycznia 1999 r., przeliczając go w taki sposób, aby po potrąceniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpie- czenie chorobowe nie był on niższy niż przed przeliczeniem. 2. (uchylony). 3. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze roz- porządzenia, sposób przeliczania przychodu, o którym mowa w ust. 1. 4. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego ogłosi wysokość naj- niższego wynagrodzenia pracowników po przeliczeniu w sposób określony w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 3. 5. Ilekroć w przepisach dotyczących zakładowego funduszu świadczeń socjalnych jest mowa o „przeciętnym wynagrodzeniu miesięcznym w gospodarce narodo- wej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego” lub „plano- wanych rocznych środkach przeznaczonych na wynagrodzenia osobowe” ozna- cza to: 1) przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku po- przednim lub drugim półroczu roku poprzedniego, 2) planowane roczne środki przeznaczone na wynagrodzenia osobowe – pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emery- talne, rentowe oraz chorobowe. Art. 111. 1. Podział składki, o którym mowa w art. 22 ust. 3, jest obowiązkowy dla ubezpie- czonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1968 r. 2. Ubezpieczeni, o których mowa w ust. 1, są zobowiązani do zawarcia umowy z otwartym funduszem emerytalnym w terminie do dnia 30 września 1999 r. Prze- pis art. 39 ust. 2 stosuje się odpowiednio. 3. Ubezpieczeni urodzeni po dniu 31 grudnia 1948 r., a przed dniem 1 stycznia 1969 r., z wyjątkiem osób pobierających emeryturę, mogą na swój wniosek przystąpić – poprzez zawarcie umowy – do wybranego otwartego funduszu eme- rytalnego. 4. Ubezpieczeni, o których mowa w ust. 3, mogą zawrzeć umowę z otwartym fun- duszem emerytalnym w terminie do dnia 31 grudnia 1999 r., z zastrzeżeniem ust. 6. 5. Przystąpienie przez ubezpieczonych, o których mowa w ust. 3, do otwartego funduszu emerytalnego jest nieodwołalnym oświadczeniem woli o wyborze ubezpieczenia emerytalnego na zasadach określonych dla osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1968 r. 6. Termin, o którym mowa w ust. 4, uważa się za zachowany, jeżeli osoba urodzo- na w okresie określonym w ust. 3 nie podlegała obowiązkowi ubezpieczeń spo- łecznych w 1999 r., lecz przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego w cią- gu 6 miesięcy od powstania obowiązku ubezpieczenia po dniu 31 grudnia 1999 r. oraz w dniu powstania tego obowiązku nie ukończyła 50 lat. 7. Cała składka na ubezpieczenie emerytalne ubezpieczonych, którzy nie przystąpi- li do otwartego funduszu emerytalnego, przekazywana jest na FUS. 8. Składka, o której mowa w art. 22 ust. 3, podlega przekazaniu na rzecz otwartego funduszu emerytalnego, począwszy od najbliższej płatności składek na ubezpie- czenie emerytalne, dokonanej po otrzymaniu przez Zakład od otwartego fundu- szu emerytalnego zawiadomienia o zawarciu umowy członkowskiej przez ubez- pieczonego. 9. Składka ubezpieczonych, o których mowa w ust. 1, podlega przekazaniu do otwartych funduszy emerytalnych na zasadach określonych w ust. 8, jednakże w przypadku, gdyby ubezpieczony nie zawarł umowy w terminie, o którym mowa w ust. 2, składka, począwszy od składki z tytułu zatrudnienia w październiku 1999 r., przeznaczona na otwarty fundusz emerytalny podlega przekazaniu do otwartego funduszu emerytalnego niezwłocznie po nabyciu członkostwa w otwartym funduszu emerytalnym. Przepis art. 39 ust. 4 zdanie drugie²⁹⁾ stosuje się odpowiednio. Art. 112. 1. Uruchomienie środków FRD może nastąpić nie wcześniej niż w 2009 r. 2. W latach 2002 i 2003 część składki, o której mowa w art. 22 ust. 4, wynosi 0,1% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne. 3. Począwszy od 2004 r. część składki, o której mowa w ust. 2, ulega rocznie pod- wyższeniu o 0,05% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne. 4. Począwszy od 2009 r. część składki, o której mowa w art. 22 ust. 4, wynosi 0,35% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne. Art. 113. Kadencja dotychczasowych rad nadzorczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powołanych na podstawie art. 20 i 21 ustawy, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 1, ustaje z dniem powołania Rady Nadzorczej Zakładu, o której mowa w art. 75.