Ustawaz dnia 24 stycznia 1991 r.o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu
powojennego
Spis treści
- Treść ustawy
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Uprawnienia pracownicze
- Rozdział 3 - Uprawnienia emerytalne
- Rozdział 4 - Ochrona zdrowia, pomoc socjalna i inne uprawnienia
- Rozdział 5 - Zasady orzekania o uprawnieniach
- Rozdział 6 - Źródła finansowania niektórych świadczeń
- Rozdział 7 - Przepisy przejściowe i końcowe
Treść ustawy
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uznaje szczególne zasługi dla Polski tych wszystkich
obywateli polskich, którzy walczyli o suwerenność i niepodległość Ojczyzny, nie szczędząc
życia i zdrowia na polach walki zbrojnej - w formacjach Wojska Polskiego, armii sojuszniczych,
a także w podziemnych organizacjach niepodległościowych i w działalności cywilnej
- z narażeniem na represje.
Sejm stwierdza, że władze III Rzeszy Niemieckiej, ówczesne władze Związku Socjalistycznych
Republik Radzieckich i komunistyczny aparat represji w Polsce są winni cierpień zadanych
wielu obywatelom Państwa Polskiego ze względów narodowościowych, politycznych i religijnych.
Spowodowały one śmierć wielu milionów, a dla wielu stały się przyczyną trwałej utraty
zdrowia.
Kombatantom oraz ofiarom represji należny jest głęboki szacunek wszystkich rodaków
oraz szczególna troska i opieka ze strony instytucji państwowych, samorządów terytorialnych
i organizacji społecznych. Dając wyraz tym intencjom - uchwala się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.26 orzeczeń
1.
Kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach
narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność
i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.
2.
Za działalność kombatancką uznaje się:
1)
pełnienie służby wojskowej w Wojsku Polskim lub w polskich formacjach wojskowych przy
armiach sojuszniczych podczas działań wojennych prowadzonych na wszystkich frontach
przez Państwo Polskie,
2)
uczestniczenie w ramach polskich formacji i organizacji wojskowych w I wojnie światowej,
w powstaniach narodowych i walkach o odzyskanie lub utrzymanie terytoriów Rzeczypospolitej
Polskiej,
3)
pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających
w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945,
4)
pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach
ruchu oporu w okresie wojny 1939-1945, z wyjątkiem formacji Ludowego Komisariatu Spraw
Wewnętrznych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (NKWD) oraz innych specjalnych
formacji, które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej,
5)
pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych
na terytorium Państwa Polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. oraz
w granicach powojennych w okresie od wkroczenia armii Związku Socjalistycznych Republik
Radzieckich (ZSRR) do końca 19b6 r., jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające
sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej,
6)
uczestniczenie w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.
Art. 2.5 orzeczeń
Za działalność równorzędną z działalnością kombatancką uznaje się:
1)
pełnienie funkcji cywilnych we władzach powstań narodowych oraz w administracji podziemnego
Państwa Polskiego w okresie wojny 1939-1945, a także w podziemnych niepodległościowych
organizacjach cywilnych w latach 1945-1956,
2)
udział w okresie do 31 grudnia 1945 r. w walkach o zachowanie suwerenności i niepodległości
Państwa Polskiego w zmilitaryzowanych służbach państwowych,
3)
prowadzenie w okresie wojny 1939-1945 tajnego nauczania dzieci i młodzieży,
4)
zaokrętowanie marynarzy polskich w charakterze członków załogi na statku bandery własnej
lub bandery koalicyjnej, przeznaczonym do działań wojennych w okresie wojny 1939-1945,
5)
uczestniczenie w latach 1914-1945 w walkach o polskość i wolność narodową Śląska,
Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej, Gdańska, Pomorza i Ziemi Kaszubskiej oraz Warmii i
Mazur, a także innych ziem zagarniętych przez zaborców,
6)
czynny udział w zbrojnym wystąpieniu o wolność i suwerenność Polski w Poznaniu w czerwcu
1956 r., który spowodował śmierć lub uszczerbek na zdrowiu.
Art. 3.99 orzeczeń
Do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką
zalicza się również czas przebywania:
1)
w niewoli lub w obozach internowanych, spowodowanego działalnością kombatancką, o
której mowa w art. 1 ust. 2,
2)
w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych
miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach
koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz
bezpieczeństwa, a także w więzieniach i obozach karnego zesłania (łagrach) w ZSRR,
w więzieniach i obozach będących pod nadzorem NKWD na terenie Polski, a także w więzieniach
i aresztach polskich - spowodowanego działalnością, o której mowa w art. 1 ust. 2
i art. 2.
Art. 4.115 orzeczeń
1.
Przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i
okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania:
1)
z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:
a)
w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,
b)
w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków
w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich
władz bezpieczeństwa,
2)
z przyczyn narodowościowych i rasowych w gettach,
3)
z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych:
a)
w więzieniach i łagrach ZSRR,
b)
na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR,
4)
w więzieniach polskich na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów
wydanych przez władze polskie, przez sądy wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956
bez wyroku, za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność
i niepodległość.
2.
Przepisy ustawy stosuje się także do osób, które jako dzieci zostały odebrane rodzicom
w celu poddania eksterminacji lub w celu przymusowego wynarodowienia.
Art. 5.2 orzeczenia
Okresy, o których mowa w art. 1 ust. 2 oraz w art. 2-4, ustala się w miesiącach. W
przypadku braku danych do ustalenia takiego okresu, przyjmuje się okres w wymiarze
1 miesiąca.
Art. 6.2 orzeczenia
Ilekroć w ustawie jest mowa o stowarzyszeniach kombatanckich, rozumie się przez to
stowarzyszenia lub związki stowarzyszeń działające na podstawie prawa o stowarzyszeniach,
zrzeszające kombatantów lub ofiary represji wojennych i okresu powojennego.
Art. 7.
1.
Tworzy się Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jako centralny organ
administracji państwowej.
2.
Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podlega Prezesowi Rady Ministrów.
3.
Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kieruje Kierownik tego Urzędu,
powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów.
4.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi szczegółowy zakres działania i organizację
Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Art. 8.3 orzeczenia
1.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych określa:
1)
na podstawie opinii Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce - Instytutu
Pamięci Narodowej oraz Ministrów Spraw Wewnętrznych i Obrony Narodowej - formacje
i organizacje, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 5 oraz art. 2 pkt 1,
2)
na podstawie opinii Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce - Instytutu
Pamięci Narodowej - miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się
od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji
hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także więzienia i obozy będące pod nadzorem
NKWD na terenie Polski oraz łagry, o których mowa w art. 3 pkt 2 oraz w art. 4 ust.
1 pkt 1 lit. b) i pkt 3.
2.
Na wniosek osoby zainteresowanej:
1)
Minister Obrony Narodowej potwierdza okoliczność, o której mowa w art. 2 pkt 2,
2)
Minister Sprawiedliwości potwierdza okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt
4,
3)
Główna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce - Instytut Pamięci Narodowej
potwierdza okoliczność, o której mowa w art. 4 ust. 2.
Rozdział 2
Uprawnienia pracownicze
Art. 9.1 orzeczenie
1.
Okresy, o których mowa w art. 1 ust. 2 oraz w art. 2, 3 i 4 ust. 1, zalicza się do
okresów zatrudnienia, od których zależy przyznanie lub wysokość świadczeń przysługujących
pracownikom od zakładu pracy.
2.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Kierownikiem Urzędu do Spraw
Kombatantów i Osób Represjonowanych, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe
zasady i tryb zaliczania okresów, o których mowa w ust. 1, do okresu zatrudnienia.
Art. 10.
Kombatantom i osobom, o których mowa w art. 2 i 4, zwanym dalej „innymi osobami uprawnionymi”,
pozostającym w zatrudnieniu, zwiększa się przysługujący im urlop wypoczynkowy o 10
dni roboczych. Zwiększenie to nie przysługuje, jeżeli osoby te korzystają z urlopu
o wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych w ciągu roku.
Art. 11.
1.
Rozwiązanie stosunku pracy z kombatantem lub inną osobą uprawnioną w okresie 2 lat
przed osiągnięciem wieku uprawniającego do wcześniejszego przejścia na emeryturę,
o którym mowa w art. 14, może nastąpić po uprzednim uzyskaniu zgody kierownika właściwego
urzędu rejonowego rządowej administracji ogólnej.
2.
Przepis ust. 1 nie dotyczy osób zajmujących kierownicze stanowiska obsadzane w drodze
powołania oraz osób, które spełniają warunki wymagane do uzyskania emerytury, a także
rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika.
Rozdział 3
Uprawnienia emerytalne
Art. 12.73 orzeczenia
1.
Kombatantom będącym inwalidami wojennymi lub wojskowymi oraz pozostałym po nich członkom
rodzin przysługują świadczenia pieniężne i inne uprawnienia przewidziane w przepisach
o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin.
2.
Świadczenia pieniężne i inne uprawnienia, przewidziane w przepisach, o których mowa
w ust. 1, przysługują na zasadach określonych w tych przepisach również:
1)
osobom, które zostały zaliczone do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa pozostającego
w związku z pobytem w miejscach, o których mowa w art. 3 pkt 2 i art. 4 ust. 1 pkt
1, 2 i 3 lit. a) oraz pkt 4,
2)
członkom rodzin pozostałym po osobach pobierających w chwili śmierci rentę z tytułu
inwalidztwa, o którym mowa w pkt 1.
3.
Za inwalidztwo pozostające w związku z pobytem w miejscach, o których mowa w art.
3 pkt 2 i art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 lit. a) oraz pkt 4, uważa się inwalidztwo będące
następstwem zranień, kontuzji bądź innych obrażeń lub chorób powstałych w związku
z tym pobytem.
4.
Związek zranień, kontuzji bądź innych obrażeń lub chorób z pobytem w miejscach, o
których mowa w art. 3 pkt 2 i w art. 4 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 lit. a) oraz pkt 4, a także
związek inwalidztwa z takim pobytem ustala komisja lekarska do spraw inwalidztwa i
zatrudnienia.
Art. 13.9 orzeczeń
Okresy, o których mowa w art. 1 ust. 2 oraz w art. 2-4, zalicza się w wymiarze podwójnym
do okresu zatrudnienia (ubezpieczenia), od którego zależy przyznanie emerytury lub
renty.
Art. 14.3 orzeczenia
1.
Kombatanci i inne osoby uprawnione mogą, na swój wniosek, przejść na emeryturę po
osiągnięciu 55 lat przez kobietę i 60 lat przez mężczyznę, jeżeli mają okres zatrudnienia
wymagany do uzyskania emerytury.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do kombatantów i innych osób uprawnionych,
nabywających prawo do emerytury z innych tytułów niż zatrudnienie.
Art. 15.8 orzeczeń
1.
Kombatantom i innym osobom uprawnionym pobierającym emeryturę lub rentę przysługuje
dodatek, zwany dalej „dodatkiem kombatanckim”, w wysokości 30% najniższej emerytury,
przewidzianej w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
2.
Dodatek, o którym mowa w ust. 1, przysługuje obok emerytury lub renty i nie jest uwzględniany
przy ustalaniu wskaźnika indywidualnego wymiaru świadczenia, określonego w przepisach
o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
3.
W razie zbiegu prawa do kilku świadczeń o charakterze emerytalno-rentowym, przysługuje
tylko jeden dodatek kombatancki, o którym mowa w ust. 1.
4.
Osobie uprawnionej jednocześnie do dodatku kombatanckiego i dodatku z tytułu tajnego
nauczania na podstawie odrębnych przepisów przysługuje tylko jeden z tych dodatków
- wyższy lub wybrany przez zainteresowanego.
Art. 16.14 orzeczeń
1.
Kombatantom i innym osobom uprawnionym, które nie mają prawa do emerytury lub renty
na podstawie przepisów o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin
lub na podstawie innych przepisów, jeżeli nie mają niezbędnych środków utrzymania,
może być przyznana w drodze wyjątku:
1)
emerytura, jeżeli osiągnęli wiek: 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna,
2)
renta inwalidzka, jeżeli zostali zaliczeni do jednej z grup inwalidów.
2.
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do członków rodzin pozostałych po kombatantach
i innych osobach uprawnionych, jeżeli spełniają warunki wymagane do uzyskania renty
rodzinnej.
3.
Emerytury i renty, o których mowa w ust. 1 i 2, przyznaje się odpowiednio w wysokości
najniższej emerytury, renty inwalidzkiej lub renty rodzinnej, określonej w przepisach
o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
4.
Do emerytur i rent, o których mowa w ust. 1 i 2, przysługują dodatki: rodzinny, pielęgnacyjny,
z tytułu odznaczeń państwowych oraz do rent rodzinnych - dodatek dla sierot zupełnych,
na zasadach i w wysokości przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
i ich rodzin, a także dodatek kombatancki.
5.
W razie śmierci osoby, o której mowa w ust. 1 i 2, przysługuje zasiłek pogrzebowy.
6.
Świadczenia, o których mowa w ust. 1 i 2, przyznaje Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Art. 17.3 orzeczenia
1.
Do ustalania wysokości świadczeń, o których mowa w art. 15 i 16, oraz w innych sprawach
nie określonych w ustawie mają zastosowanie odpowiednio przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin.
2.
Minister Pracy i Polityki Socjalnej w porozumieniu z Kierownikiem Urzędu do Spraw
Kombatantów i Osób Represjonowanych określa, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania
w sprawach, o których mowa w art. 15 i 16.
Rozdział 4
Ochrona zdrowia, pomoc socjalna i inne uprawnienia
Art. 18.
1.
Kombatanci i inne osoby uprawnione korzystają ze szczególnej opieki zdrowotnej i socjalnej,
a zwłaszcza środowiskowej opieki w miejscu zamieszkania, w uzyskiwaniu miejsc w domach
pomocy społecznej oraz skierowań na leczenie uzdrowiskowe.
2.
Szczególne prawo do opieki, o której mowa w ust. 1, wraz z zachowaniem uprawnień do
leczenia w zakładach służby zdrowia, nabytych podczas pracy zawodowej, przysługuje
kombatantom i innym osobom uprawnionym również po przejściu na emeryturę lub rentę.
3.
Właściwi ministrowie, w porozumieniu z Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i
Osób Represjonowanych, określają w stosunku do podległych im placówek służby zdrowia
i pomocy społecznej szczegółowe zasady, formy oraz zakres korzystania z uprawnień,
o których mowa w ust. 1 i 2.
Art. 19.
1.
Kombatantom i innym osobom uprawnionym znajdującym się w trudnych warunkach materialnych
oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych - może być przyznana doraźna lub okresowa
pomoc pieniężna. Pomoc taka może być również przyznana na częściowe pokrycie kosztów
zakupu wózka inwalidzkiego, sprzętu rehabilitacyjnego, dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych
do rodzaju inwalidztwa, opłacanie pomocy pielęgnacyjnej, a w stosunku do niewidomych
oraz ciężko poszkodowanych inwalidów - kosztów zakupu innego, ułatwiającego pracę
i życie, sprzętu pomocniczego.
2.
Dla pokrycia kosztów pomocy pielęgnacyjnej, o której mowa w ust. 1, pomoc finansową
w pierwszej kolejności przyznaje się kombatantom lub innym osobom uprawnionym, wymagającym
takiej pomocy, którzy przekroczyli 70 lat życia i nie pobierają dodatku pielęgnacyjnego,
przewidzianego w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
3.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w porozumieniu z Ministrem
Pracy i Polityki Socjalnej, dokonuje podziału środków na pomoc pieniężną, o której
mowa w ust. 1 i 2, i określa jednostki przyznające pomoc oraz zasady jej przyznawania.
Art. 20.9 orzeczeń
1.
Kombatantom i innym osobom uprawnionym przysługuje:
1)
ulga taryfowa w wysokości 50% przy przejazdach miejskimi środkami lokomocji,
2)
zniżka w wysokości 10% ceny zakupu od państwa lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego
na własność.
2.
Kombatantom i innym osobom uprawnionym - emerytom, rencistom i inwalidom, poza uprawnieniami
określonymi w ust. 1, przysługuje:
1)
ulga taryfowa w wysokości 50% przy przejazdach koleją i autobusami krajowej komunikacji
samochodowej,
2)
zwolnienie z abonamentowych opłat telewizyjnych i radiowych, z opłat za 20 telefonicznych
jednostek licznikowych miesięcznie oraz 50% ulga za abonament telefoniczny,
3)
ryczałt energetyczny w wysokości 50% taryfowych opłat za korzystanie z energii elektrycznej,
gazowej i cieplnej na cele domowe, obliczony na podstawie norm ilościowych ustalonych
przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
3.
Uprawnienia, o których mowa w ust. 2, przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom
i rencistom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych.
4.
Kombatantom i innym osobom uprawnionym - inwalidom przysługuje również ulga w opłatach
rejestracyjnych od pojazdów samochodowych oraz 50% zniżki w opłacaniu składek na ubezpieczenie
obowiązkowe pojazdów samochodowych.
5.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może wprowadzić inne niż określone w ust.
1-4 świadczenia i ulgi, ustalając jednocześnie zakres, wysokość oraz szczegółowe zasady
ich przyznawania.
6.
Właściwe organy administracji rządowej oraz organy gmin i związków komunalnych określają
szczegółowe zasady stosowania ulg i uprawnień, o których mowa w ust. 1-5.
Rozdział 5
Zasady orzekania o uprawnieniach
Art. 21.24 orzeczenia
1.
Uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, które uzyska decyzję potwierdzającą
działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art.
4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej
bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2.
2.
Uprawnienia, o których mowa w ust. 1, nie przysługują osobie, która:
1)
w okresie wojny 1939-1945 kolaborowała z hitlerowskim okupantem lub dobrowolnie zadeklarowała
odstępstwo od narodowości polskiej,
2)
przymusowo pełniła służbę w armii niemieckiej, jeżeli potem do końca wojny nie brała
udziału w walce o niepodległość Polski,
3)
w okresie od września 1939 r. do końca 1956 r. służyła w NKWD albo w innych organach
represji ZSRR działających przeciwko Narodowi i Państwu Polskiemu,
4)
a) była zatrudniona w aparacie bezpieczeństwa publicznego lub informacji wojskowej,
b)
w latach 1944-1956 była zatrudniona lub pełniła funkcje w jednostkach organizacyjnych
lub na stanowiskach związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub
skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej
Polskiej:
-
-w organach prokuratury i w prokuraturze wojskowej,
-
-w sądownictwie powszechnym lub wojskowym,
-
-w służbie więziennej,
5)
uchybiła godności obywatela polskiego, wykorzystując władzę otrzymaną od instytucji
stosujących represje do ciemiężenia współwięźniów,
6)
uchybiła godności obywatela polskiego, donosząc władzom komunistycznym o żołnierzach
podziemia, legionistach, organizacjach podziemnych, partyzanckich i tych wszystkich,
których obejmują art. 2 i 4.
Art. 22.13 orzeczeń
1.
O spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw
Kombatantów i Osób Represjonowanych lub powołani przez niego pełnomocnicy, na podstawie
udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego
dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Rekomendacji udziela
się bez względu na to, czy osoba ubiegająca się o uprawnienia zgłosi zamiar wstąpienia
do stowarzyszenia. Na podstawie decyzji o przyznaniu przez Kierownika uprawnień określonych
w ustawie Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaje odpowiednie zaświadczenie.
2.
W trybie, o którym mowa w ust. 1, wydawane są zaświadczenia potwierdzające uprawnienia
osób, o których mowa w art. 20 ust. 3, z tym że w przypadku gdy zmarły małżonek (małżonka)
posiadał potwierdzone uprawnienia, rekomendacja nie jest wymagana.
Rozdział 6
Źródła finansowania niektórych świadczeń
Art. 23.
1.
Zachowuje się Państwowy Fundusz Kombatantów, zwany dalej „funduszem”. Dysponentem
funduszu jest Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
2.
Źródłem dochodów funduszu są dotacje z budżetu państwa oraz darowizny.
3.
Środki funduszu przeznaczone są w szczególności na:
1)
doraźną pomoc dla kombatantów oraz pozostałych po nich członków rodzin, o której mowa
w art. 19,
2)
świadczenia wynikające z art. 20, z wyjątkiem ust. 2 pkt 1 i 3,
3)
finansowanie kosztów rozszerzenia bazy sanatoryjnej i domów pomocy społecznej oraz
zakładów leczniczych, przeznaczonych dla kombatantów, a także domów kombatanta,
4)
działalność dokumentacyjną i wydawniczą, dotyczącą walk o Odrodzenie Polski i represji
wojennych oraz okresu powojennego.
4.
Wydatki na:
1)
świadczenia, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1,
2)
finansowanie kosztów zadań administracyjnych i opiekuńczych, wykonywanych na rzecz
środowiska kombatanckiego, zlecanych organizacjom społecznym przez Urząd do Spraw
Kombatantów i Osób Represjonowanych,
- realizowane są ze środków budżetu państwa.
Art. 24.2 orzeczenia
Określone w art. 12, 15 i 16 świadczenia pieniężne przewidziane dla kombatantów i
innych osób uprawnionych oraz pozostałych po nich członków rodzin, a także ryczałt
energetyczny określony w art. 20 ust. 2 pkt 3 i ust. 3, są wypłacane przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenia te oraz ryczałt,
wraz z odsetkami za opóźnienie w ustaleniu do nich prawa lub ich wypłaty, oraz koszty
obsługi podlegają refundacji na rzecz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dotacji budżetu
państwa.
Rozdział 7
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 25.20 orzeczeń
1.
Osoby, które uzyskały uprawnienia kombatanckie na podstawie dotychczasowych przepisów,
zachowują te uprawnienia, z zastrzeżeniem ust. 2.
2.
Pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby:
1)
wymienione w art. 21 w ust. 2:
a)
w pkt 1, 3 i 4,
b)
w pkt 2, 5 i 6, jeżeli w wyniku postępowania weryfikacyjnego wykazano im czyny, o
których mowa w tych przepisach,
2)
które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności
w latach 1944-1956 w charakterze „uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy
ludowej”.
3.
Uprawnienia uzyskane od Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i Związku Kombatantów
Rzeczypospolitej Polskiej po 31 grudnia 1988 r. podlegają weryfikacji.
4.
Decyzje w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich podejmuje Kierownik Urzędu do
Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W wypadku zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego
w czasie toczącego się postępowania uprawnienia kombatanckie ulegają zawieszeniu.
5.
Decyzje, o których mowa w ust. 4, wydawane są z urzędu lub na wniosek stowarzyszeń
kombatanckich albo Ministrów Sprawiedliwości, Obrony Narodowej lub Spraw Wewnętrznych,
a także w wyniku weryfikacji.
6.
Szczegółowe zasady i tryb postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia uprawnień
kombatanckich w stosunku do osób, o których mowa w ust. 2, oraz zasady przeprowadzania
weryfikacji określi w drodze rozporządzenia Prezes Rady Ministrów.
Art. 26.5 orzeczeń
Osoby, o których mowa w art. 25, pozbawione prawomocną decyzją uprawnień kombatanckich
tracą uprawnienia wynikające z ustawy, z tym że osobom, które w dniu wejścia w życie
ustawy pobierały emerytury, renty inwalidzkie lub renty rodzinne, zamiast tych świadczeń
przyznaje się od dnia wejścia w życie ustawy:
1)
świadczenia na zasadach ogólnych, określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin lub w innych przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym,
2)
świadczenia w kwocie najniższej, jeżeli nie spełniają warunków do przyznania świadczeń,
o których mowa w pkt 1.
Art. 27.1 orzeczenie
Zaświadczenia i legitymacje o uprawnieniach kombatanckich, wystawione na podstawie
dotychczasowych przepisów, do czasu wydania nowych zaświadczeń zachowują moc, jednak
nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 1992 r., chyba ze została wydana decyzja o pozbawieniu
uprawnień.
Art. 28.
Sprawy wszczęte na podstawie dotychczasowych przepisów, a nie zakończone do dnia wejścia
w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu zgodnie z przepisami tej ustawy.
Art. 29.
1.
Dodatek kombatancki w wysokości określonej w art. 15 ust. 1 przysługuje emerytom i
rencistom:
1)
z dniem 1 stycznia 1991 r.:
a)
uprawnionym w 1990 r. do świadczenia pieniężnego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 maja 1989 r. w sprawie świadczenia pieniężnego
przysługującego kombatantom - emerytom i rencistom odznaczonym orderem lub tytułem
honorowym ,
b)
pobierającym świadczenia, o których mowa w art. 16 ust. 1,
2)
z dniem nabycia prawa do dodatku kombatanckiego, jeżeli prawo to uzyskali po dniu
31 grudnia 1990 r.,
3)
przy rewaloryzacji emerytur i rent, o której mowa w art. 28 ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu
emerytalnym - uprawnionym do dodatku kombatanckiego przed dniem 1 stycznia 1991 r. - zamiast
dotychczasowego dodatku kombatanckiego.
2.
Przyznanie dodatku kombatanckiego, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, powoduje ponowne
ustalenie wysokości emerytury lub renty (bez uwzględnienia dotychczasowego dodatku
kombatanckiego) oraz wysokości wskaźnika indywidualnego wymiaru świadczenia.
3.
Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio w razie zbiegu prawa do kilku świadczeń o charakterze
emerytalno-rentowym.
Art. 30.
1.
Wnioski o nadanie orderów i odznaczeń wojennych oraz innych odznaczeń upamiętniających
udział w walkach o niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej Polskiej przedstawia
Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, z własnej inicjatywy lub na wniosek stowarzyszeń
kombatanckich:
1)
Minister Obrony Narodowej - w stosunku do osób, o których mowa w art. 1 i 2,
2)
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - w stosunku do osób,
o których mowa w art. 4
- na zasadach określonych w obowiązujących przepisach.
2.
Przepis ust. 1 nie narusza uprawnień Ministra Spraw Zagranicznych do przedstawiania
wniosków o nadawanie tych orderów i odznaczeń.
3.
Przepisy dotyczące postępowania w sprawach nadawania odznaczeń, nie pozostające w
sprzeczności z ust. 1 i 2, stosuje się odpowiednio.
Art. 31.
Osobom, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b), określone w ustawie świadczenia
finansowe przysługują od dnia 1 lipca 1991 r.
Art. 32.
Do czasu zorganizowania Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych kompetencje
tego Urzędu określone w niniejszej ustawie wykonuje Minister Pracy i Polityki Socjalnej.
Art. 33.
Traci moc ustawa z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów .
Art. 34.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1991 r.