Używasz jej, gdy przed ślubem lub w trakcie małżeństwa chcecie ustalić inny ustrój majątkowy niż ustawowa wspólność — najczęściej rozdzielność majątkową, gdy jedno z Was prowadzi firmę, ma długi albo chcecie zachować odrębność finansową. Umowa majątkowa małżeńska musi być zawarta w formie aktu notarialnego — poniższy tekst to projekt postanowień do omówienia z notariuszem, nie gotowy dokument.
Co przygotować
- Dane obojga małżonków lub narzeczonych
- Data planowanego lub zawartego ślubu
- Wybrany ustrój: rozdzielność, rozdzielność z wyrównaniem dorobków, wspólność rozszerzona lub ograniczona
- Wykaz istotnych składników majątku każdej ze stron (nieruchomości, firma, oszczędności)
- Ustalenia dotyczące dotychczasowego majątku wspólnego (przy umowie w trakcie małżeństwa)
- Zasady ponoszenia kosztów utrzymania rodziny i wspólnego mieszkania
- Dokumenty do notariusza: dowody osobiste, akt małżeństwa, odpisy ksiąg wieczystych
Co można ustalić i jaka forma
Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność z wyrównaniem dorobków (art. 47 § 1 k.r.o.). Umowa może poprzedzać zawarcie małżeństwa — wchodzi wtedy w życie z chwilą ślubu — albo zostać zawarta w jego trakcie; można ją też zmienić lub rozwiązać.
Bez aktu notarialnego umowa jest nieważna — nie wystarczy pismo z podpisami ani umowa u prawnika. Nie można w niej zmienić zasad dziedziczenia ani wyłączyć obowiązku wzajemnej pomocy i przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny (art. 27 k.r.o.). Intercyza nie zwalnia też z odpowiedzialności za zobowiązania zaciągnięte wspólnie.
Skutki wobec wierzycieli i podatki
Małżonek może powoływać się na umowę majątkową wobec innych osób tylko wtedy, gdy jej zawarcie i rodzaj były tym osobom wiadome (art. 47¹ k.r.o.). W praktyce: przy zaciąganiu kredytu czy podpisywaniu umów z kontrahentami informuj o rozdzielności — inaczej wierzyciel może traktować Was jak małżonków we wspólności.
Przy rozdzielności ustanowionej w trakcie małżeństwa dotychczasowy majątek wspólny staje się współwłasnością w częściach ułamkowych — jego podział to osobna czynność, którą warto załatwić u notariusza przy tej samej okazji. Za sporządzenie umowy zapłacisz taksę notarialną oraz podatek od czynności cywilnoprawnych — sprawdź aktualne stawki.
Jak przygotować się do wizyty
Umów się z notariuszem i prześlij wcześniej dane stron oraz wybrany ustrój. Notariusz przygotuje projekt aktu i wyjaśni skutki — to jego ustawowy obowiązek. Przy rozdzielności z wyrównaniem dorobków omów, jak ma być liczony dorobek i co jest z niego wyłączone (art. 51³ k.r.o.).
Zabierz dowody osobiste, odpis aktu małżeństwa (jeśli jesteście już małżeństwem) oraz dokumenty dotyczące istotnych składników majątku. Po zawarciu umowy każde z Was otrzyma wypis aktu — przechowuj go razem z ważnymi dokumentami.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U.). Wzór ma charakter ogólnej informacji prawnej, nie porady — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.