Używasz go, gdy chcesz samodzielnie, bez notariusza, rozporządzić swoim majątkiem na wypadek śmierci — na przykład powołać do spadku konkretną osobę, podzielić udziały inaczej, niż przewiduje ustawa, albo wydziedziczyć kogoś z bliskich. Testament własnoręczny jest ważny tylko wtedy, gdy w całości napisałeś go pismem ręcznym, opatrzyłeś datą i podpisałeś.
Co przygotować
- Twoje dane: imię, nazwisko, data urodzenia, adres, PESEL
- Dane osób powoływanych do spadku i ich udziały (ułamki)
- Ewentualne zapisy zwykłe: konkretna rzecz dla konkretnej osoby
- Ewentualne polecenia (np. opieka nad zwierzęciem)
- Ewentualne wydziedziczenie z podaniem przyczyny
- Data i miejsce sporządzenia
- Własnoręczny podpis pełnym imieniem i nazwiskiem
Trzy warunki ważności
Zgodnie z art. 949 § 1 k.c. testament własnoręczny (holograficzny) musi być w całości napisany pismem ręcznym spadkodawcy, podpisany i opatrzony datą. Testament napisany na komputerze i tylko podpisany jest nieważny — nawet jeśli podpiszą go świadkowie. Podpis powinien znajdować się pod treścią; najlepiej pełnym imieniem i nazwiskiem.
Brak daty nie powoduje nieważności tylko wtedy, gdy nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do testowania, treści testamentu lub wzajemnego stosunku kilku testamentów (art. 949 § 2 k.c.). Nie ryzykuj — zawsze wpisz pełną datę. Testament może sporządzić i odwołać tylko osoba mająca pełną zdolność do czynności prawnych, osobiście (art. 944 k.c.).
Co można zapisać i czego unikać
W testamencie powołujesz spadkobierców do całości lub ułamkowych części spadku — nie do konkretnych rzeczy. Jeśli chcesz przeznaczyć komuś określony przedmiot (np. samochód), użyj zapisu zwykłego: spadkobierca będzie zobowiązany go wydać. Zapis windykacyjny — przenoszący własność z chwilą śmierci — jest możliwy tylko w testamencie notarialnym (art. 981¹ k.c.).
Pominięcie w testamencie dzieci, małżonka lub rodziców nie pozbawia ich zachowku. Pozbawia go dopiero wydziedziczenie — z jednej z przyczyn wymienionych w art. 1008 k.c. (uporczywe postępowanie wbrew zasadom współżycia społecznego, przestępstwo przeciwko spadkodawcy, uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych), którą trzeba opisać w testamencie.
Testament notarialny i przechowywanie
Jeśli majątek jest znaczny, sytuacja rodzinna złożona albo spodziewasz się podważania testamentu, rozważ testament notarialny: notariusz bada zdolność testowania, dba o precyzję sformułowań, a oryginał zostaje w kancelarii. Za sporządzenie zapłacisz taksę notarialną — sprawdź aktualne stawki maksymalne.
Każdy testament — także własnoręczny — można zarejestrować w Notarialnym Rejestrze Testamentów, co ułatwia jego odnalezienie po śmierci. Przechowuj oryginał w bezpiecznym miejscu i poinformuj zaufaną osobę, gdzie się znajduje. Osoba, u której testament się znajduje, ma obowiązek złożyć go w sądzie spadku po śmierci testatora (art. 646 k.p.c.).
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U.). Wzór ma charakter ogólnej informacji prawnej, nie porady — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.