Wspólnik spółki z o.o. co do zasady nie odpowiada za jej zobowiązania — ryzykuje tylko wniesiony wkład. Inaczej członek zarządu: gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, odpowiada za jej długi osobiście, chyba że wykaże, iż w odpowiednim czasie zgłoszono wniosek o upadłość albo że nie ponosi winy za jego brak.
Wspólnik: ograniczone ryzyko, ale są wyjątki
Konstrukcja spółki z o.o. opiera się na tym, że za zobowiązania odpowiada sama spółka jako osoba prawna, a wspólnicy nie odpowiadają wobec jej wierzycieli. Ryzyko wspólnika ogranicza się do utraty wniesionego wkładu i ewentualnych dopłat przewidzianych w umowie spółki.
Wyjątki są nieliczne. Za zobowiązania spółki w organizacji — czyli od zawarcia umowy spółki do wpisu do KRS — odpowiadają solidarnie spółka i osoby, które działały w jej imieniu, a wspólnik do wartości niewniesionego wkładu. Odpowiedzialność może też powstać, gdy wspólnik osobiście poręczył dług spółki albo zawarł umowę we własnym imieniu.
Członek zarządu: odpowiedzialność z art. 299 KSH
Zupełnie inaczej wygląda sytuacja zarządu. Kodeks spółek handlowych przewiduje, że jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania całym majątkiem osobistym. Wierzyciel musi zwykle wykazać bezskuteczność egzekucji, na przykład postanowieniem komornika o jej umorzeniu.
Odpowiedzialność obejmuje osoby, które pełniły funkcję w czasie, gdy zobowiązanie istniało lub powstało — rezygnacja z funkcji nie chroni przed długami z okresu jej sprawowania.
Jak członek zarządu może się uwolnić
Ustawa przewiduje przesłanki uwalniające. Członek zarządu nie odpowiada, jeżeli wykaże jedną z poniższych okoliczności.
- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub otwarto postępowanie restrukturyzacyjne
- niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy — na przykład z powodu długiej, udokumentowanej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw
- pomimo braku wniosku wierzyciel nie poniósł szkody, bo majątek spółki i tak nie wystarczyłby na zaspokojenie roszczenia
Praktyczne wnioski dla zarządu i wierzycieli
Dla zarządu kluczowe jest bieżące monitorowanie wypłacalności spółki i złożenie wniosku o upadłość w ustawowym terminie od powstania stanu niewypłacalności — spóźnienie otwiera odpowiedzialność osobistą, także za niektóre zaległości podatkowe i składkowe na podstawie odrębnych przepisów. Dla wierzyciela art. 299 KSH bywa jedyną realną drogą odzyskania pieniędzy od niewypłacalnej spółki, dlatego warto zabezpieczać dowody bezskuteczności egzekucji. W obu rolach pomoc radcy prawnego znacząco zwiększa szanse.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.