Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się co do zasady po trzech latach, przy czym termin kończy się z ostatnim dniem roku kalendarzowego. Dla wielu umów obowiązują terminy krótsze — na przykład dwa lata przy sprzedaży dokonanej przez przedsiębiorcę, umowie o dzieło i zleceniu. Po przedawnieniu dłużnik może uchylić się od zapłaty.
Zasada: trzy lata, koniec roku kalendarzowego
Kodeks cywilny przewiduje, że roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz roszczenia o świadczenia okresowe przedawniają się z upływem trzech lat. Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego — trzyletni termin, który zaczął biec w maju, upłynie więc dopiero 31 grudnia trzeciego roku.
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia wymagalności roszczenia, czyli najczęściej od dnia następującego po terminie zapłaty z faktury lub umowy.
Krótsze terminy szczególne
Dla wielu typów umów przepisy szczególne przewidują terminy krótsze niż trzyletnia zasada ogólna. W obrocie między firmami najczęściej spotykane są następujące.
- sprzedaż dokonana w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy — 2 lata
- umowa o dzieło — 2 lata od oddania dzieła, a jeśli nie zostało oddane, od dnia, w którym miało być oddane
- umowa zlecenia i umowy o świadczenie usług — 2 lata dla wskazanych w ustawie roszczeń, w tym o wynagrodzenie
- umowa przewozu — co do zasady 1 rok
- roszczenia wynajmującego i najemcy wskazane w ustawie, m.in. o naprawienie szkody w rzeczy — 1 rok od zwrotu rzeczy
Przerwanie i zawieszenie biegu
Bieg przedawnienia przerywa każda czynność przed sądem lub innym właściwym organem przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia albo zabezpieczenia roszczenia — przede wszystkim wniesienie pozwu — a także uznanie roszczenia przez dłużnika. Po przerwaniu termin biegnie od nowa. Wszczęcie mediacji zawiesza bieg terminu na czas jej trwania.
Uznaniem długu może być także zachowanie dorozumiane, na przykład prośba o rozłożenie na raty lub częściowa spłata — dlatego korespondencja z dłużnikiem ma znaczenie dowodowe.
Skutki przedawnienia w obrocie firmowym
Przedawnione roszczenie nie wygasa, ale dłużnik może uchylić się od jego zaspokojenia, podnosząc zarzut przedawnienia. W sporze między przedsiębiorcami sąd nie uwzględnia przedawnienia z urzędu — dłużnik musi zgłosić zarzut sam, inaczej sąd zasądzi także przedawnioną należność. Terminów przedawnienia nie można umownie wydłużać ani skracać. Dla wierzyciela wniosek praktyczny jest prosty: faktury trzeba windykować na bieżąco, nie odkładając pozwu na ostatnią chwilę.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.