Rzeczy zatrzymane w toku postępowania karnego zwraca się osobie uprawnionej, gdy tylko staną się zbędne dla sprawy. Aby przyspieszyć zwrot, należy złożyć pisemny wniosek do prokuratora lub sądu prowadzącego postępowanie. Na zatrzymanie rzeczy i przeszukanie przysługuje zażalenie, a spór o to, komu rzecz wydać, rozstrzyga sąd cywilny.
Dlaczego policja zatrzymuje rzeczy
Policja i prokuratura mogą zatrzymać rzeczy, które mogą stanowić dowód w sprawie albo podlegać zabezpieczeniu lub przepadkowi — telefon, komputer, samochód, pieniądze, dokumenty. Osoba, od której rzecz odebrano, powinna otrzymać pokwitowanie z wyszczególnieniem zatrzymanych przedmiotów.
Zatrzymanie rzeczy jest czynnością procesową podlegającą kontroli: osoba, której prawa zostały naruszone, może w terminie wskazanym w pouczeniu złożyć zażalenie na zatrzymanie rzeczy lub na sposób przeprowadzenia przeszukania. Zażalenie rozpoznaje sąd, a w niektórych układach prokurator nadrzędny.
Wniosek o zwrot rzeczy
Podstawowa zasada brzmi: rzeczy zbędne dla postępowania należy niezwłocznie zwrócić osobie uprawnionej. W praktyce organy rzadko zwracają przedmioty z własnej inicjatywy, dlatego warto działać aktywnie:
- złóż pisemny wniosek o zwrot do organu, w którego dyspozycji pozostają rzeczy — w śledztwie do prokuratora, po wniesieniu aktu oskarżenia do sądu,
- opisz rzeczy i wykaż swoje uprawnienie (dowód zakupu, dokumenty pojazdu, faktury),
- wskaż, dlaczego rzecz nie jest już potrzebna — np. dane z telefonu zostały już skopiowane, a sam aparat nie jest dowodem,
- na postanowienie odmawiające zwrotu (postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych) przysługuje zażalenie.
Sytuacje szczególne
Jeżeli wyłania się spór co do tego, komu rzecz należy wydać — bo zgłasza się kilka osób albo własność jest wątpliwa — organ może złożyć przedmiot do depozytu sądowego, a osoby zainteresowane odsyła się na drogę procesu cywilnego o wydanie rzeczy.
Nie wszystko wróci do właściciela: przedmioty pochodzące z przestępstwa, służące do jego popełnienia albo których posiadanie jest zakazane mogą zostać objęte przepadkiem orzekanym w wyroku. Rzeczy zatrzymane jako dowody bywają też przechowywane do prawomocnego zakończenia sprawy. Gdy zwrot się przedłuża, pomoc adwokata w sporządzeniu wniosku i zażalenia znacząco zwiększa szanse na szybkie odzyskanie mienia.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.