Treść orzeczenia
Sygn. akt VI U 441/22
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 9 czerwca 2026 roku
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Karolina Chudzinska
po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2026 roku w Z. na posiedzeniu niejawnym sprawy M. X. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w Z. o rentę z tytułu niezdolności do pracy na skutek odwołania M. X. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Z. z dnia 9 marca 2022r., znak: (...)
1. Zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje M. X. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 22 października 2021r. do 12 grudnia 2022r., tj. do uzyskania prawa do emerytury.
2. Stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Sędzia Karolina Chudzinska
Uzasadnienie
punktu 2 wyroku
Decyzją z dnia 9 marca 2022 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu M. X. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ stwierdzona częściowa niezdolność do pracy nie powstała w czasie okresów składkowych lub nieskładkowych wskazanych w ustawie emerytalnej, albo w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Dzień 26 października 2018 r. jest ostatnim dniem ubezpieczenia. Ponadto organ rentowy wskazał, że ubezpieczony udowodnił ponad 30 letni okres składkowy, lecz odwołujący nie został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy.
Ubezpieczony wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości. W treści odwołania domagał się jej zmiany poprzez przyznanie mu prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W uzasadnieniu swojego stanowiska ubezpieczony wskazał, iż z uwagi na stan zdrowia, w szczególności występujące u niej schorzenia o charakterze psychiatryczno-neurologicznym, jest on całkowicie niezdolny do pracy. Wskazał, że psychiatrycznie leczy się już od dnia 25 września 2015 r. do dzisiaj.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W punkcie pierwszym wyroku z dnia 9 czerwca 2026 roku w sprawie VI U 441/22 Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję, w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu M. X. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 22 października 2021 r. do 12 grudnia 2022 r., tj. do uzyskania prawa do emerytury. Natomiast w punkcie drugim Sąd stwierdził, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Zgodnie z art. 118 ust. 1a ustawy o Emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w razie ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości orzeczeniem organu odwoławczego za dzień wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji uważa się również dzień wpływu prawomocnego orzeczenia organu odwoławczego, jeżeli organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Organ odwoławczy, wydając orzeczenie, stwierdza odpowiedzialność organu rentowego.
Należy wskazać, że o winie organu rentowego rodzącej odpowiedzialność za nieustalenie prawa do świadczenia w zakreślonym w ustawie terminie (a w zasadzie - nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji o przyznaniu świadczenia) można mówić jedynie wówczas, gdy w oparciu o dostępne temu organowi dowody (w szczególności zgromadzone w aktach rentowych) można jednoznacznie rozstrzygnąć o przysługiwaniu zawnioskowanego świadczenia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 16.04.2013r. sygn. III AUa 1460/12).
W punkcie 2 wyroku Sąd Okręgowy, działając z urzędu, na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, orzekł w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Zdaniem Sądu Okręgowego, w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodziły podstawy do stwierdzenia odpowiedzialności organu rentowego, ponieważ sprawa dotycząca oceny stanu zdrowia ubezpieczonego nie była od początku oczywista i przez długi czas budziła wątpliwości. Zespoły biegłych przedstawiły odmienne stanowiska. Biegli dysponowali tym samym materiałem dowodowym co organ rentowy, a ponadto dokumentacją medyczną, o którą Sąd zwrócił się do W.Szpitala dla (...) w O.. W ocenie Sądu stopień skomplikowania sprawy, czas trwania postępowania, wskazana przez biegłą neurolog „czasowa mała rozpiętość pomiędzy orzeczeniami o częściowej i całkowitej niezdolności do pracy, a także niezdolności do samodzielnej egzystencji”, jak również fakt, że pierwszy zespół biegłych podzielił wnioski zawarte w orzeczeniach Lekarza Orzecznika ZUS oraz Komisji Lekarskiej ZUS, przemawiały za uznaniem, że nie można było od początku jednoznacznie rozstrzygnąć o przysługiwaniu ubezpieczonemu zawnioskowanego świadczenia. Sprawa wymagała dogłębnej analizy, wobec czego, w ocenie Sądu, organ rentowy nie powinien ponosić odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Wobec powyższego, Sąd Okręgowy stwierdził, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, o czym orzekł w punkcie 2. wyroku.
Sędzia Karolina Chudzinska