descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt IV RC 271/24

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 28 maja 2025r.

Sąd Rejonowy w Rybniku Wydział IV Rodzinny i Nieletnich

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Jerzy Cisowski

Protokolant: Zuzanna Lipińska

w imieniu O. i O. D. (1) i do rąk E. D. (1) – zamiast dotychczasowych alimentów po 500 zł (pięćset złotych) dla każdej z wymienionych osób, zasądzonych wyrokiem z 21 czerwca 2023 roku Sądu Okręgowego w Rybniku w sprawie

I C 1580/22;

2) nadaje rygor natychmiastowej wykonalności wyrokowi w punkcie 1;

3) oddala powództwo w pozostałej części;

4) pobiera od C. F. (2) 500 zł (pięćset złotych) kosztów sądowych – opłaty od zasądzonej kwoty – na rzecz Skarbu Państwa;

5) zasądza od C. F. (2) solidarnie na rzecz O. D. (4), O. D. (3) i E. D. (2) 1800 zł (tysiąc osiemset złotych) kosztów procesu wynagrodzenia adwokata.

Uzasadnienie

wyroku z dnia 28 maja 2025 roku

Małoletnie powódki E. D. (1), O. D. (2), O. D. (1) domagały się podwyższenia alimentów od pozwanej C. F. (1) ustalonych na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 21 czerwca 2023 roku w sprawie o sygn. akt I C 1580/22 z kwoty po 500 zł miesięcznie do kwoty po 850 zł miesięcznie na rzecz E., z kwoty po 500 zł miesięcznie do kwoty po 1200 zł na rzecz O. oraz z kwoty po 500 zł miesięcznie do kwoty po 850 zł miesięcznie na rzecz O., począwszy od dnia wniesienia pozwu tj. od dnia 18 czerwca 2024 roku.

W uzasadnieniu pozwu podano, że od czasu ostatniego uregulowania alimentów w sposób znaczący wzrosły potrzeby powódek. Sytuacja małoletnich uległa zmianie, w szczególności małoletniej O., która jest w trakcie leczenia stomatologicznego. Małoletnia O. wymaga kształcenia specjalnego, ma problemy ze słuchem, wymaga aparatu, zaś E. kontynuuje naukę na kierunku fotograficznym, zakupiony został dla niej kosztowny sprzęt. Biorąc pod uwagę istotny wzrost cen, inflację, problemy zdrowotne małoletnich powódek, zasądzone kwoty są niewystarczające dla pokrycia wszystkich usprawiedliwionych kosztów dzieci. (k. 3-35).

W odpowiedzi na pozew pozwana domagała się oddalenia powództwa w całości. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała że posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności z uwagi na uszkodzenie słuchu i problemy z kręgosłupem, zamieszkuje z partnerem w należącym do niego mieszkaniu, przyznała, że jest zatrudniona na stanowisku sprzątaczki w pełnym wymiarze czasu pracy, otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3601 zł netto, przy czym posiada zadłużenie komornicze, wobec czego po potraceniu zostaje jej kwota 1261 zł. Partner pozwanej jest emerytem i otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 6265 zł, jednak po potrąceniach otrzymuje 3949 zł, nadto partner dodatkowo pracuje i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 4000 zł netto. Pozwana wskazała, że tylko dzięki pomocy finansowej partnera jest w stanie zaspokoić swoje podstawowej potrzeby, nadto pozwana wskazała, że nie posiada żadnego majątku. Pozwana podniosła, że podwyższenie alimentów jest nieuzasadnione ze względu na możliwości zarobkowe i majątkowe. (k. 47-72).

Na rozprawie w dniu 5 listopada 2024 roku strona powodowa podtrzymała swoje stanowisko w sprawie.

W piśmie z 5 listopada 2024 roku powódka E. D. (1) podtrzymała stanowisko o podwyższenie alimentów do kwoty po 850 zł miesięcznie.

Sąd ustalił, co następuje

Powódki pochodzą ze związku małżeńskiego X. D. i C. D., który na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Rybniku z dnia 21 czerwca 2023 roku w sprawie o sygn. akt I C 1580/22 został rozwiązany przez rozwód z winy pozwanej. Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad E., O. i O. D. (1) powierzono ojcu.

Dotychczasowy obowiązek alimentacyjny pozwanego względem powódek został orzeczony na mocy powyższego wyroku na kwotę po 500 zł na każdą z córek, łącznie po 1500 zł miesięcznie.

Dowód : kopia aktu urodzenia k. 33-35, potwierdzona za zgodność kopia wyroku rozwodowego k. 28-29

Od czasu ostatniego ustalenia alimentów minęły niemal dwa lata.

Pozwana na mocy postanowienia z dnia 3 kwietnia 2024 roku w sprawie o sygn. IV Nsm (...) została pozbawiona władzy rodzicielskiej wobec córek O., E. i O.. Poza powódkami X. D. i pozwana posiadają jeszcze dwójkę pełnoletnich, usamodzielnionych dzieci.

Powódka O. D. (1) ur. (...) uczęszcza do szkoły podstawowej w Zespole Szkolno-Przedszkolnym nr (...) w F., od 2023 roku posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność ruchową, w tym afazję. Małoletnia powódka korzysta z dodatkowych zajęć. Nosi aparat słuchowy.

Małoletnia powódka O. D. (2), ur. (...) od 2023 roku przechodziła wieloetapowe leczenie stomatologiczne w gabinecie prywatnym, które wygenerowało koszty w wysokości 55 tyś złotych. Ojciec małoletniej powódki zaciągnął na ten cel pożyczkę.

Powódka E. D. (1) obecnie ma 19 lat, a więc jest osobą pełnoletnią, lecz nieusamodzielnioną. Aktualnie uczęszcza do IV klasy technikum fotograficznego. Na co dzień powódka mieszka z ojcem i siostrami.

Ojciec powódek ma 59 lat, jest emerytem górniczym. Od 1 marca 2023 roku wysokość jego emerytury wynosi 9646 złotych. Mieszka razem z córkami oraz żoną w mieszkaniu w bloku. Poza powódkami nie ma nikogo na utrzymaniu. Ojciec powódek zawarł kolejny związek małżeński z E. W. 2 grudnia 2023 roku. Ojciec powódek wyłącznie sprawuje codzienną opiekę nad córkami, dba by odpowiednio realizowały obowiązek szkolny, o stan ich zdrowia i rozwój.

Pozwana C. F. (1) ma obecnie 50 lat. R. orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim, w związku z tym ma obniżoną zdolność do wykonywania pracy. Pozwana ma stwierdzony niedosłuch. Poza powódkami posiada pełnoletnie, usamodzielnione dzieci. Pozwana zamieszkuje z partnerem K. R. w należącym do niego mieszkaniu. Jest zatrudniona w firmie (...) S.A. na stanowisku sprzątaczki w pełnym wymiarze czasu pracy. Otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 5000 zł brutto, co stanowi 3738 zł netto, przy czym do wynagrodzenia prowadzona jest egzekucja komornicza. Potrącenie z wynagrodzenia na poczet zaległości alimentacyjnych wynosi 2242 zł. Partner pozwanej otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 6265 zł, nadto pracuje dorywczo. Poza zwykłymi kosztami utrzymania jak wyżywienie, odzież i obuwie, środki higieny, rachunku za mieszkanie, koszt transportu pozwana wraz z partnerem płacą czynsz za mieszkanie w wysokości 575 zł miesięcznie, Internet 79 zł, N. + 230 zł miesięcznie, telefon 290 zł. Egzekucję alimentów prowadzi komornik sądowy Damian Czapla. Pozwana posiada zadłużenie na łączną kwotę 75 000 zł.

Pozwana nie utrzymuje kontaktów z powódkami, nie spotyka się z nimi.

Dowody : kopia zaświadczenia o potrzebie kształcenia specjalnego k. 8-12, kopia umowy pożyczki k. 13-17, paragony i faktury za leczenie stomatologiczne k. 18-26, zaświadczenie komornika k. 27, kopia decyzji o wysokości emerytury ojca powódek k. 30, kopia postanowienia sygn. IV Nsm (...), odpis skrócony aktu małżeństwa k. 32, zaświadczenie o stanie sprawy alimentacyjnej Kmp 5/22, Kmp 21/01, orzeczenie o niepełnosprawności pozwanej k. 51, zaświadczenie lekarskie k. 52, pasek wynagrodzeń pozwanej k. 57-58, kopia decyzji o wysokości świadczenia emerytalnego konkubenta pozwanej k. 59, zaświadczenie o zarobkach konkubenta pozwanej k. 60-61, rachunki utrzymania mieszkania pozwanej k. 62-72, zeznania ojca powódek k. 84v-85

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o wymienione wyżej dowody przeprowadzone w sprawie oraz zasady doświadczenia życiowego. Sąd oparł się na dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy. Dokumenty te pochodziły od podmiotów uprawnionych do ich wystawienia i jako takie zasługiwały na przymiot wiarygodności. Nie były też kwestionowane przez strony.

Sąd pominął dowód z przesłuchania pozwanej, ponieważ przedłożone przez pozwaną dokumenty w wystarczającym stopniu pozwalają na dokonanie ustaleń faktycznych odnośnie sytuacji majątkowej i życiowej pozwanej.

Strony nie składały dalszych wniosków dowodowych, a przeprowadzone postępowanie Sąd uznał za wystarczające do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd zważył, co następuje

Materialno-prawną podstawę żądania pozwu stanowią przepisy art. 133, 135 i 138 k.r.o.

Zgodnie z art. 138 k.r.o. w razie zmiany stosunków, każda ze stron może żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Ustalenie czy nastąpiła zmiana stosunków następuje przez porównanie stosunków obecnych z warunkami i okolicznościami istniejącymi podczas ustalania wysokości poprzednich alimentów. Poprzez zmianę stosunków należy przede wszystkim rozumieć zarówno zmiany w statusie ekonomicznym strony powodowej, wynikające z usprawiedliwionych potrzeb, jak i zmianę zakresu możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Należy jednak pamiętać, że górny pułap świadczeń alimentacyjnych będą wyznaczały każdorazowo możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego i to nawet w sytuacji, gdyby nie zaspokajały one w pełni usprawiedliwionych potrzeb uprawnionych (poruszone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 sierpnia 1972 roku, III CRN 470/71, Gazeta Sądowa i Penitencjarna 1972, nr 9).

Zgodnie z art. 133 k.r.o. rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

Przy ocenie zakresu obowiązku alimentacyjnego należy brać pod uwagę także usprawiedliwione potrzeby własne zobowiązanego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 1975 r., III CRN 330/75, LEX nr 7777).

Wskazać również wypada w odniesieniu do powódki E. D. (1), iż osiągnięcie samodzielności przez dziecko, w rozumieniu art. 133 § 1 k.r.o., zakłada zdobycie przez nie odpowiadających jego uzdolnieniom i predyspozycjom kwalifikacji zawodowych. Rodzice winni zatem łożyć na utrzymanie i wykształcenia także pełnoletniego dziecka, zdobywającego kwalifikacje zawodowe, odpowiadające jego uzdolnieniom i predyspozycjom, np. uczącego się w szkole. Warunkiem jest tylko, by był to czas rzeczywistej nauki (por. wyrok SN z 26 listopada 1998 r., I CKN 898/97).

Przeprowadzone postępowanie wykazało i potwierdziło, iż od daty wydania wyroku ustalającego dotychczasowy obowiązek alimentacyjny pozwanego, doszło pomiędzy stronami do istotnej zmiany stosunków, odnotowaną w płaszczyźnie uzasadnionych potrzeb i kosztów utrzymania powódek, o której to przesłance mowa w art. 138 k.r.o. Podkreślenia wymaga, że koszty utrzymania powódek niewątpliwie wzrosły, co wynika z faktu ich naturalnego rozwoju, gdyż wraz z wiekiem zwiększają potrzeby. Wpływ na zmianę kosztów utrzymania stron ma także aktualny, powszechnie wiadomy fakt w postaci inflacji i wzrostu cen towarów oraz usług, który stanowi okoliczność od stron niezależną. W okresie tym zwiększyły się ceny, zwłaszcza żywności, czy odzieży.

Ojciec powódek spełnia swój obowiązek alimentacyjny względem córek zarówno poprzez osobistą opiekę, jak również ponosząc koszty ich utrzymania z własnych dochodów w postaci świadczenia emerytalnego.

Odnosząc się natomiast do sytuacji zarobkowej i majątkowej pozwanej, to posiada ona stałe źródło dochodu z pracy zarobkowej, które jest częściowo ograniczone z uwagi na zajęcie komornicze. Koszty utrzymania mieszkania pozwana dzieli z partnerem, z którym zamieszkuje.

Bezspornie małoletnie O. i O. są nieusamodzielnionym dziećmi pozwanej. Nie posiadają żadnych własnych dochodów, ani majątku. Powódka E. ma obecnie ukończone 18 lat, kontynuuje naukę. Podkreślić należy, że powódki nie domagały się wygórowanych alimentów, markowej odzieży, czy kosztownej rozrywki. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia był również fakt, że dotychczasowe alimenty są na niskim poziomie (500 zł), niepozwalającym - przy obecnym poziomie cen - na zaspokojenie nawet połowy podstawowych, aktualnych potrzeb powódek.

Sąd dostrzegł, że pozwana nie partycypuje w życiu córek, nie przekazuje na ich rzecz prezentów ani dodatkowych środków, nawet się z nimi nie kontaktuje. Niemniej Sąd nie uwzględnił żądania w całości, z uwagi na możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanej, które nie są wysokie. Zważyć należy, że pozwana nie spełnia warunków ani kwalifikacji, by wymagać od niej zwiększenia możliwości zarobkowych. Wpływ na to ma również jej sytuacja zdrowotna. Nadto na marginesie wskazać należy, odnosząc się do wskazywanych zobowiązań finansowych pozwanej, że żadne z zobowiązań (kredyt, pożyczka itp.) nie wyprzedza w swej doniosłości obowiązku alimentacyjnego i nie może negatywnie rzutować na zasadność zakresu zgłoszonego w sprawie powództwa. Rata zaciągniętego kredytu oraz wysokość zadłużenia egzekwowanego przez komornika nie mogą bowiem wpływać na wysokość raty alimentacyjnej należnej powódkom. Co prawda zobowiązania finansowe pozwanej nie mają znaczenia do ustalenia miesięcznej raty alimentacyjnej, jednakże okoliczności tej nie można tracić z pola widzenia.

Reasumując Sąd ustalając wysokość raty alimentacyjnej w kwocie 750 zł miesięcznie miał na uwadze, że pozwana uzyskuje stały dochód, prowadzi gospodarstwo domowe z partnerem, który wspomaga ją również w zakresie bieżącego utrzymania.

Podkreślić także należy, iż osoba, na której ciąży obowiązek alimentacyjny także względem swojego pełnoletniego dziecka, nie może upatrywać przesłanki zwalniającej z tego obowiązku w niemożności ponoszenia kosztów utrzymania córki bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Rodzice winni bowiem podzielić się z dziećmi każdym, nawet najszczuplejszym dochodem. Sam fakt, iż przyczynianie się do kosztów utrzymania pełnoletniego, lecz nieusamodzielnionego dziecka stanowi dla zobowiązanego do alimentacji niedogodność finansową, zwłaszcza z uwagi na jego zaległości alimentacyjne, nie zwalnia go z obowiązku spełniania swych aktualnych zobowiązań alimentacyjnych, zwłaszcza w sytuacji, gdy matka powódki swój obowiązek alimentacyjny wypełnia także poprzez osobiste starania o jej utrzymanie.

Z tych też względów, na podstawie powołanych przepisów, orzeczono jak w punkcie 1 sentencji. Powyższa kwota podwyżki alimentów w ocenie Sądu pozostaje w zasięgu aktualnych możliwości zarobkowych i majątkowych pozwanej, jak również w świetle ujawnionych okoliczności sprawy nie spowoduje w ocenie Sądu po stronie pozwanej uszczerbku w jej usprawiedliwionych dobrach i potrzebach własnych, jak również uwzględnia równy udział ojca powódek jako drugiego z rodziców w alimentacji na rzecz córek.

Podsumowując, orzeczona kwota podwyżki sprawi, że każde z rodziców spełni swój obowiązek w partycypowaniu w usprawiedliwionych kosztach ich utrzymania i pozwoli na pokrycie części usprawiedliwionych, aktualnych potrzeb powódek.

Datę początkową zaktualizowanego obowiązku ustalono od wdania się w spór przez stronę pozwaną.

O odsetkach na wypadek opóźnienia w płatności którejkolwiek z rat alimentacyjnych orzeczono w myśl przepisu art. 481 § 1 i 2 k.c.

O natychmiastowej wykonalności punktu 2 wyroku orzeczono na mocy art. 333 § 1 pkt 1 k.p.c.

Na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nakazano pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Rybniku kwotę 500 zł tytułem opłaty od uiszczenia której strona powodowa była zwolniona z mocy prawa.

Mając zaś na względzie wynik postępowania w niniejszej sprawie, a także treść art. 98 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c., zasądzono od pozwanej na rzecz powódek kwotę 1800 zł tytułem zwrotu części kosztów postępowania (koszty zastępstwa procesowego, których wysokość ustalono uwzględniając stawki opłat za czynności adwokackie przewidziane w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dn. 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie).

F., dnia 18.06.2025 roku sędzia Jerzy Cisowski