descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C 537/23

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

G., dnia 16 stycznia 2025r

Sąd Rejonowy w Gdyni, I Wydział Cywilny

Przewodniczący: SSR Małgorzata Nowicka - Midziak

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 stycznia 2025r

sprawy z powództwa J. P.

przeciwko R. P.

z udziałem Gminy M. G.

o eksmisję

1. nakazuje pozwanemu aby opuścił, opróżnił i wydał powódce lokal mieszkalny przy ul. (...) w G.;

2. ustala, że pozwanemu przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego;

3. wstrzymuje wykonanie punktu 1. wyroku do czasu przedstawienia pozwanemu przez Gminę M. G. oferty najmu lokalu socjalnego;

4. nie obciąża pozwanego kosztami procesu;

5. przyznaje adwokatowi M. K. wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną pozwanemu z urzędu w kwocie 295,20 zł. (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni.

Sygnatura akt I C 537/23

Uzasadnienie wyroku z dnia 16 stycznia 2025 roku

Powódka J. P. wniosła pozew przeciwko R. P. o nakazanie pozwanemu opróżnienia, opuszczenia i wydania powódce lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w budynku przy ul. (...) w G..

W uzasadnieniu pozwu powódka podniosła, że jest współwłaścicielką nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. (...), zaś pozwany zajmuje znajdujący się w tym budynku lokal nr (...). Najem lokalu nawiązał się na skutek wstąpienia pozwanego w stosunek najmu z mocy prawa po śmierci jego matki. Pozwany jednak nie uiszczał należnego czynszu w kwocie 711,47 zł miesięcznie i w związku z tym popadł w zadłużenie za miesiące kwiecień i maj 2023 roku i został upomniany. Wobec bezskutecznego upływu zakreślonego w upomnieniu terminu oraz wobec wzrostu zaległości za miesiące czerwiec i lipiec 2023 roku najem został pozwanemu wypowiedziany.

(pozew, k. 3-4)

Interwencję uboczną po stronie powodowej zgłosiła Gmina M. G., która wniosła o uwzględnienie powództwa, ustalenie, że pozwanemu nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego.

(interwencja uboczna, k. 57-57v)

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, wskazując, że jest osobą bezrobotną, nie mającą stałego dochodu, utrzymuje się wyłącznie ze zbierania puszek i złomu. Od ponad 20 lat zmaga się z epilepsją i częstymi atakami spowodowanymi zaburzeniami neurologicznymi, ma problemy z pamięcią i w codziennym życiu pomaga mu sąsiad. Strona pozwana podniosła, że z uwagi na wątpliwości co do stanu psychicznego pozwanego i niepodejmowanie dotąd specjalistycznego leczenia z powodu braku środków finansowych należy w oparciu o dowód z opinii biegłego ustalić, czy zachowanie pozwanego charakteryzowało się stanem wyłączonej świadomości i czy był on zdolny do pełnego rozpoznania swoich czynów lub podjęcia czynności zmierzających do zapobieżenia szkodzie w postaci niewypełnienia obowiązku płacenia czynszu najmu. Poza tym wskazano, że przedmiotowy lokal stanowi jedyne miejsce zamieszkania pozwanego i jego centrum życiowe, jednocześnie strona powodowa nie powołała się na jakiekolwiek okoliczności, które wskazywałyby, że pozwany jako lokator postępował w sposób naganny, zakłócał porządek lub spokój mieszkańców. Nadto, sytuacja finansowa uniemożliwia mu najem lokalu na wolnym rynku bez uszczerbku dla bieżącego utrzymania. Powyższe okoliczności winny uzasadniać przyznanie pozwanemu lokalu socjalnego. Nadto, już w toku procesu pozwany zarzucił, że czynsz najmu został niesłusznie podwyższony, nieadekwatnie do stanu lokalu.

(pismo przygotowawcze pozwanego, k. 104-107, pismo pozwanego, k. 121-122)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powódka J. P. jest współwłaścicielką w udziale ½ części nieruchomości gruntowej położonej w G. przy ulicy (...), dla której Sąd Rejonowy w Gdyni prowadzi księgę wieczystą nr (...). W budynku znajdującym się na wyżej opisanej nieruchomości znajduje się m.in. niewyodrębniony lokal mieszkalny nr (...).

(dowód: wydruk aktualnej treści księgi wieczystej nr (...), k. 5-6)

Najemcą wyżej wskazanego lokalu mieszkalnego nr (...) – na podstawie umowy najmu z dnia 3 stycznia 1976 roku – była E. P.. Do zamieszkiwania w tym lokalu był uprawniony również syn najemczyni – pozwany R. P.. Po śmierci matki pozwany wstąpił w stosunek najmu z mocy prawa.

(dowód: umowa o najem lokalu mieszkalnego, k. 7-10, oświadczenie najemcy, k. 11)

Pismem z dnia 16 grudnia 2022 roku powódka wypowiedziała pozwanemu dotychczasową wysokość czynszu najmu na podstawie art. 8a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego na koniec miesiąca kalendarzowego po upływie trzech miesięcy od doręczenia wypowiedzenia i ustaliła czynsz w wysokości 711,47 zł (co stanowi iloczyn powierzchni lokalu (...) m 2 oraz stawki 14,81 zł/m 2). Przedmiotowe wypowiedzenie zostało pozwanemu doręczone w dniu 23 grudnia 2023 roku.

(dowód: wypowiedzenie wysokości czynszu, k. 132 wraz z dowodem nadania, k. 133 i zpo, k. 134)

W związku z powstaniem zaległości z zapłatą czynszu w kwocie 1.422,94 zł, pismem z dnia 15 maja 2023 roku powódka wezwała pozwanego do zapłaty bieżących i zaległych opłat w dodatkowym miesięcznym terminie liczonym od dnia doręczenia wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy najmu. Przedmiotowe upomnienie zostało wysłane na adres wyżej wskazanego lokalu, lecz mimo awizowania, pozwany nie podjął korespondencji.

(dowód: upomnienie z dnia 15 maja 2023r., k. 12 wraz z dowodem nadania, k. 13, kopia zpo i koperty, k. 14)

Wobec braku zapłaty zaległych i bieżących należności czynszowych, pismem z dnia 11 lipca 2023 roku powódka wypowiedziała pozwanemu umowę najmu na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, jako przyczynę wypowiedzenia wskazując zaleganie z wnoszeniem opłaty za lokal za ponad trzy pełne okresy płatności. Wypowiedzenie zostało skierowane na adres zajmowanego lokalu i nie zostało podjęte przez pozwanego. Zadłużenie pozwanego na koniec czerwca 2023 roku wynosiło 2.134,41 zł.

(dowód: wypowiedzenie umowy najmu, k. 15 wraz z dowodem nadania, k. 16, kopia zpo i strony adresowej przesyłki, k. 17)

Z ostrożności, w toku sprawy, powódka ponowiła czynności związane z wypowiedzeniem umowy. I tak, pismem z dnia 11 stycznia 2024 roku (doręczonym w dniu 17 stycznia 2024 roku) ponownie wyznaczyła pozwanemu miesięczny termin do zapłaty bieżących i zaległych opłat z zagrożeniem wypowiedzenia umowy najmu, a następnie pismem z dnia 21 marca 2024 roku (doręczonym w dniu 27 marca 2024 roku) złożyła ponowne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z uwagi na brak zapłaty czynszu za ponad trzy pełne okresy płatności. Na koniec lutego 2024 roku zaległość z tytułu czynszu najmu wynosiła już 7.826,17 zł.

(dowód: upomnienie z dnia 11 stycznia 2024r., k. 95 wraz z dowodem nadania i zpo, k. 96, wypowiedzenie, k. 97-98 wraz z dowodem nadania i zpo, k.99)

Pozwany nie jest zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy. W okresie od 30 stycznia 2015 roku do 30 listopada 2023 roku korzystał ze świadczeń pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych, świadczeń pieniężnych na zakup żywności, środków czystości, opału czy finansowania składki na ubezpieczenie zdrowotne.

(dowód: informacja PUP, k. 35, informacja MOPS, k. 38-53)

Pozwany nadal zamieszkuje w spornym lokalu, nie płacąc czynszu, nie pracuje, nie posiada prawa do renty lub emerytury, utrzymuje się ze zbierania puszek, złomu, butelek. W ciągu miesiąca z tego tytułu jest w stanie uzyskać około 150 zł. Aktualnie, nie otrzymuje zasiłku stałego z MOPS. Pozwany choruje na padaczkę, ma ataki mniej więcej raz w miesiącu, nie leczy się z uwagi na brak środków finansowych. Nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Pozwany jest uzależniony od alkoholu. Nie ma tytułu prawnego do żadnej innej nieruchomości.

(dowód: przesłuchanie pozwanego, płyta CD k. 81)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów oraz dowodu z przesłuchania pozwanego.

W ocenie Sądu nie ma podstaw do kwestionowania wiarygodności i mocy dowodowej wskazanych w ustaleniach stanu faktycznego dowodów z dokumentów w postaci umowy najmu, korespondencji stron, a także informacji przesłanych przez wezwane organy i instytucje etc. Po pierwsze, powołane w ustaleniach stanu faktycznego dokumenty zostały podpisane, co w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości umożliwia ustalenie osoby ich wystawcy. Po wtóre, zgodnie z treścią art. 245 k.p.c. dokumenty będące dokumentami prywatnymi jak np. umowa najmu korzystają z domniemania autentyczności oraz domniemania pochodzenia oświadczeń zawartych w tych dokumentach od ich wystawców, co nie było w toku niniejszego postępowania kwestionowane. Sąd z urzędu również nie doszukał się żadnych okoliczności mogących wzbudzić wątpliwości co do autentyczności wymienionych powyżej dokumentów i na ich podstawie poczynił ustalenia faktyczne co do tytułu prawnego pozwanego do spornego lokalu i jego utraty, a także jego sytuacji finansowej i rodzinnej.

Ponadto, ustalenia faktyczne w sprawie Sąd poczynił na podstawie dowodu z przesłuchania pozwanego R. P. w zakresie dotyczącym sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej. W powyższym zakresie Sąd ocenił zeznania pozwanego jako szczere, wewnętrznie spójne. Nadto korelowały one z dowodami z dokumentów przedłożonymi do akt niniejszej sprawy, w szczególności informacjami przesłanymi przez PUP i MOPS. Zważyć przy tym należy, iż pozwany przyznał, że nie uiszcza opłat czynszowych za zajmowanie przedmiotowego lokalu.

Natomiast na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. Sąd pominął dowód z opinii biegłego psychiatry oraz wniosek o zwrócenie się o dodatkowe informacje do ZUS. Jeśli chodzi o pierwszy z wnioskowanych dowodów to miał on służyć ustaleniu obecności choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innych zaburzeń świadczących o zakłóceniu czynności psychicznych pozwanego oraz wykazaniu, że w czasie zajmowania lokalu znajdował się on w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji. Zważyć jednak należy, iż strona pozwana nie złożyła żadnej dokumentacji medycznej, która mogłaby uzasadniać, że pozwany kiedykolwiek leczył się na jakiekolwiek schorzenia psychiczne. Sam pozwany przesłuchany w niniejszej sprawie wskazał jedynie, że choruje na padaczkę i najpewniej jest uzależniony od alkoholu (co w kontekście stanu, w jakim pojawił się na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 roku należy uznać za wysoce prawdopodobne). Żadne z powyższych schorzeń jednak nie jest chorobą psychiczną. Treść i forma złożonych przezeń zeznań nie wzbudzają żadnych wątpliwości co do możliwości występowania w niniejszym procesie. Przede wszystkim pozwany oświadczył, że ma świadomość tego, że nie płaci czynszu za wynajmowane mieszkanie. Poza tym w niniejszym przypadku Sąd nie oceniał ważności złożonego przez pozwanego oświadczenia woli, a w takim przypadku ma zastosowanie powołany przez stroną pozwaną przepis art. 82 k.c. Jeśli zaś chodzi o drugi wniosek, to miał on zmierzać do ustalenia tego, czy pozwany otrzymuje świadczenie rentowe bądź emerytalne, niemniej kwestia ta została już rozstrzygnięta za pomocą innych dowodów. Z zeznań pozwanego jednoznacznie bowiem wynika, że nie ma on ustalonego prawa ani do świadczeń rentowych ani też emerytalnych.

Nadto, na podstawie art. 302 § 1 k.p.c. w zw. z art. 235 2 § 1 k.p.c. Sąd pominął dowód z uzupełniającego przesłuchania pozwanego. Zważyć bowiem należy, iż pozwany stawił się na rozprawie w stanie urągającym powadze Sądu, w stanie nietrzeźwości (0,71 mg/l) i nie był zdolny do złożenia uzupełniających zeznań.

Przechodząc do szczegółowych rozważań należy wskazać, że w niniejszej sprawie powódka domagała się nakazania pozwanemu opuszczenia, opróżnienia i wydania lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) w G.. Podstawę prawną powództwa stanowił zatem przepis art. 222 § 1 k.c., zgodnie z którym właściciel może żądać od osoby, która włada jego rzeczą, aby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela prawo do władania rzeczą. W świetle powołanego przepisu przesłankami roszczenia windykacyjnego są:

1) własność podmiotu podnoszącego roszczenie;

2) faktyczne władanie rzeczą przez podmiot, przeciwko któremu kierowane jest roszczenie;

3) brak skutecznego względem właściciela uprawnienia do władania rzeczą, które przysługiwałoby osobie, która rzeczą faktycznie włada (zob. M. Gutowski (red.) Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz. Art. 1-449 11 , wyd. 1, 2016).

Przechodząc do oceny powództwa pod kątem wymienionych powyżej przesłanek należy wskazać, że w niniejszej sprawie nie ulegało wątpliwości, że powódka jest współwłaścicielką nieruchomości gruntowej, na której znajduje się przedmiotowy niewyodrębniony lokal mieszkalny nr (...). Okoliczność ta nie była kwestionowana przez stronę pozwaną, a nadto wynika z wpisu w dziale II. księgi wieczystej nr (...). Nadto, na podstawie zaoferowanego materiału dowodowego Sąd doszedł do przekonania, że pozwany nie posiada tytułu prawnego do zajmowania spornego lokalu z uwagi na prawidłowe rozwiązanie przez powódkę umowy najmu w drodze wypowiedzenia. Z uwagi na fakt, iż pozwany wstąpił w stosunek najmu po śmierci swojej matki, pozostawał on lokatorem w rozumieniu przepisu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 725 z późn. zm.). Jak stanowi przepis art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego jeżeli lokator jest uprawniony do odpłatnego używania lokalu, wypowiedzenie przez właściciela stosunku prawnego może nastąpić tylko z przyczyn określonych w ust. 2-5, art. 21 ust. 4-4b i 5 oraz art. 21a. Wypowiedzenie powinno być pod rygorem nieważności dokonane na piśmie oraz określać przyczynę wypowiedzenia. Powyższy przepis znajduje zastosowanie do sytuacji prawnej pozwanego, ponieważ zajmował on sporny lokal na podstawie umowy najmu i był z tego tytułu zobowiązany do opłacania czynszu najmu. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, nie później niż na miesiąc naprzód, na koniec miesiąca kalendarzowego, właściciel może wypowiedzieć stosunek prawny, m.in. jeżeli lokator jest w zwłoce z zapłatą czynszu, innych opłat za używanie lokalu lub opłat niezależnych od właściciela pobieranych przez właściciela tylko w przypadkach, gdy lokator nie ma zawartej umowy bezpośrednio z dostawcą mediów lub dostawcą usług, co najmniej za trzy pełne okresy płatności pomimo uprzedzenia go na piśmie o zamiarze wypowiedzenia stosunku prawnego i wyznaczenia dodatkowego, miesięcznego terminu do zapłaty zaległych i bieżących należności. W świetle przedłożonych przez stronę powodową dokumentów uznać należało, iż wszystkie przesłanki, o jakich mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, zostały spełnione. Przede wszystkim należy wskazać, iż powódka wykazała, iż w momencie wypowiedzenia umowy pozwany posiadał zadłużenie z tytułu czynszu najmu w kwocie odpowiadającej czynszowi za co najmniej trzy pełne okresy płatności. Jak wynika z załączonych dokumentów – na skutek prawidłowego wypowiedzenia dotychczasowej wysokości czynszu – czynsz najmu wynosił 711,47 zł. Wbrew zarzutom strony pozwanej wysokość nowej stawki czynszu (14,81 zł/m 2) została utrzymana na poziomie niższym od średniej stawki rynkowej w dacie wypowiedzenia (ok. 55 zł/m 2). Nadto, wypowiedzenie wysokości czynszu zostało dokonane zgodnie z ustawą. Jak stanowi art. 8a powołanej ustawy o ochronie praw lokatorów właściciel może podwyższyć czynsz albo inne opłaty za używanie lokalu, wypowiadając jego dotychczasową wysokość, najpóźniej na koniec miesiąca kalendarzowego, z zachowaniem terminów wypowiedzenia (ust. 1). Termin wypowiedzenia wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu wynosi 3 miesiące, chyba że strony w umowie ustalą termin dłuższy (ust. 2). Wypowiedzenie wysokości czynszu albo innych opłat za używanie lokalu powinno być pod rygorem nieważności dokonane na piśmie (ust. 3). Podwyżka w wyniku której wysokość czynszu albo innych opłat za używanie lokalu w skali roku przekroczy albo następuje z poziomu wyższego niż 3% wartości odtworzeniowej lokalu może nastąpić w uzasadnionych przypadkach, o których mowa w ust. 4a albo w ust. 4e. Na pisemne żądanie lokatora właściciel, w terminie 14 dni od dnia otrzymania tego żądania, pod rygorem nieważności podwyżki, przedstawi na piśmie przyczynę podwyżki i jej kalkulację (ust. 4). Powódka wypowiedziała wysokość czynszu pismem z dnia 16 grudnia 2022 roku, które zostało najemcy doręczone w dniu 23 grudnia 2023 roku. Pozwany nie kwestionował nowej stawki czynszu, nie wnosił o wskazanie przyczyn wypowiedzenia i nie żądał doręczenia mu kalkulacji. Tym samym – od 1 kwietnia 2024 roku – obowiązywała nowa wysokość czynszu. Zważyć należy, iż pozwany nie kwestionował wysokości zadłużenia, przyznał, że nie dokonywał płatności tytułem czynszu. Stąd też, na koniec maja 2024 roku zaległość pozwanego wyniosła 1.422,94 zł, a na koniec czerwca 2024 roku urosła do 2.134,41 zł. Niewątpliwie zatem pozwany posiadał zadłużenie przekraczające należności za trzy pełne okresy płatności. Nadto, w świetle przedłożonych dokumentów nie budzi wątpliwości Sądu, że powódka będąca współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości dochowała trybu przewidzianego w przepisie art. 11 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. W dniu 15 maja 2023 roku skierowała bowiem do pozwanego wezwanie do zapłaty zadłużenia, wyznaczając mu dodatkowy miesięczny termin na uiszczenie należności z zagrożeniem wypowiedzenia umowy najmu w przypadku braku spłaty zadłużenia w tym terminie. Następnie, wobec braku spłaty zadłużenia, pismem z dnia 11 lipca 2024 roku powódka wypowiedziała pozwanemu umowę najmu. Nieuzasadniony pozostawał zarzut dotyczący nieskutecznego doręczenia ówczesnemu najemcy zarówno upomnienia, jak i wypowiedzenia umowy najmu. Oba wyżej wskazane pisma zostały przesłane na adres spornego lokalu, a więc na adres, pod którym pozwany faktycznie przebywał (vide: dowody nadania, k. 13 i 16) i były prawidłowo awizowane (k. 14 i 17). Zważyć należy, iż dowód nadania przesyłki rejestrowanej stanowi uprawdopodobnienie doręczenia jej adresatowi. Domniemanie to może zostać przez adresata obalone przez wykazanie, że nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią, przy czym winny to być okoliczności rzeczywiście uniemożliwiające adresatowi, a więc pozostające poza jego wolą, zapoznanie się z treścią przesyłki (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2018r., VI ACa 513/17, L.). W niniejszej takich dowodów strona pozwana nie przedstawiła. Stąd też przyjąć należało, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w przywołanych powyżej przepisach prawa umożliwiające właścicielowi na skuteczne rozwiązanie z lokatorem stosunku najmu. Z tych przyczyn Sąd uznał, iż skoro pozwanemu nie przysługuje uprawnienie do władania rzeczą, to żądanie powódki nakazania pozwanemu opuszczenia przedmiotowego lokalu i wydania go właścicielowi, zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 222 § 1 k.c. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

W świetle zebranego materiału dowodowego nie sposób uznać, by zgłoszone przez powódkę roszczenie windykacyjne stanowiło nadużycie prawa. W orzecznictwie Sądu Najwyższego za utrwalony można uznać obecnie pogląd, zgodnie z którym możliwość nieuwzględnienia roszczenia windykacyjnego na podstawie art. 5 k.c. może mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych. Oddalenie powództwa na podstawie art. 5 k.c. oznacza bowiem pozbawienie właściciela ochrony przysługującego mu prawa własności, którego ochrona jest zasadą konstytucyjną (zob.: orzeczenie SN z dnia 22 listopada 1994r. II CRN 127/94 niepublikowany; wyrok SN z dnia 27 stycznia 1999r. II CKN 151/98, wyrok SN z dnia 22 marca 2000r. I CKN 440/98). Sąd Najwyższy trafnie stwierdził w orzeczeniu z dnia 25 maja 1973r. III CRN 86/73, że zasady współżycia społecznego chronią wprawdzie przed nadużyciem prawa, ale nie mogą tego prawa w ogóle unicestwić. W szczególności przy żądaniu eksmisji mogą one jedynie powodować odroczenie eksmisji, a nie pozbawienie uprawnionego jego prawa podmiotowego w zupełności. W ocenie Sądu sytuacja życiowa pozwanego – mimo że trudna – nie może zostać uznana za szczególnie wyjątkową w stopniu uzasadniającym unicestwienie uprawnienia właściciela do żądania wydania nieruchomości. Podkreślić bowiem należy, iż pozwany nie jest obłożnie chory, nie wymaga stałej opieki osób trzecich, funkcjonuje samodzielnie w życiu codziennym. Tym samym żądanie nie jawi się jako sprzeczne ze względami słuszności. W konsekwencji, wobec braku skutecznego wobec powoda tytułu prawnego do lokalu, Sąd na podstawie art. 222 §1 k.c. uwzględnił żądanie eksmisji.

W myśl art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu albo braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia najmu socjalnego lokalu ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Obligatoryjne przesłanki przyznania uprawnienia do lokalu socjalnego przewiduje art. 14 ust. 4 ww. ustawy. Zważyć jednak należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 14 ust. 7 ustawy przepisu ust. 4 nie stosuje się do osób, które utraciły tytuł prawny do lokalu niewchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego, z wyjątkiem osób, które były uprawnione do używania lokalu na podstawie stosunku prawnego nawiązanego ze spółdzielnią mieszkaniową albo z społeczną inicjatywą mieszkaniową. W niniejszym przypadku zajmowany przez pozwanego lokal bez wątpienia nie wchodzi w skład publicznego zasobu mieszkaniowego, gdyż umowa najmu obowiązywała pomiędzy osobami fizycznymi. W takim przypadku o uprawnieniu do lokalu socjalnego należy orzec w oparciu o przepis art. 14 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, który stanowi, że Sąd, badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, orzeka o uprawnieniu osób, o których mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną.

W ocenie Sądu szczególna sytuacja pozwanego uzasadnia przyznanie mu prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 14 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów. Zważyć bowiem należy, iż pozwany ma 64 lata, jest osobą bezrobotną, nie posiadają żadnego stałego dochodu, utrzymuje się ze zbierania złomu i butelek, z czego uzyskuje kwotę niespełna 150 zł miesięcznie. Nadto, pozwany cierpi na padaczkę i chorobę alkoholową, nie ma środków na leczenie. Tak niskie dochody bez wątpienia nie pozwalają pozwanemu na uzyskanie tytułu prawnego do innego lokalu na wolnym rynku. Nadto, faktem notoryjnym jest, że osoby starsze (a pozwany za rok osiągnie wiek emerytalny) i schorowane nie są atrakcyjnymi kontrahentami dla potencjalnych wynajmujących i liczba ofert dla takich osób jest niewielka. Z okoliczności sprawy nie wynika też w żaden sposób, że pozwany korzysta z przedmiotowego lokalu w sposób naganny czy też kiedykolwiek naruszył porządek domowy. Wreszcie, pozwany nie posiada tytułu prawnego do innej nieruchomości, a nadto jest osobą samotną i nie ma możliwości zamieszkania u rodziny.

Wobec powyższego, skoro pozwany spełnia przesłankę o jakiej mowa w art. 14 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, to Sąd zobowiązany był do ustalenia mu uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego, zaś na podstawie art. 14 ust. 6 wyżej cytowanej ustawy, Sąd nakazał wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia pozwanemu przez Gminę M. G. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.

Natomiast na zasadzie art. 102 k.p.c. Sąd odstąpił od obciążania pozwanego kosztami procesu. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 102 k.p.c. urzeczywistnia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Zważyć jednak należy, iż nieskonkretyzowanie w tym przepisie „wypadków szczególnie uzasadnionych” oznacza, że to sądowi rozstrzygającemu sprawę została pozostawiona ocena, czy całokształt okoliczności pozwala na uznanie, że zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, przemawiający za nieobciążaniem strony przegrywającej spór kosztami procesu w całości lub w części. Takie stanowisko znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie. W wyroku z dnia 2 października 2015 r. I ACa 2058/14 LEX nr 1820933 Sąd Apelacyjny w Warszawie stwierdził, że sposób skorzystania z przepisu art. 102 k.p.c. jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym sądu orzekającego i do jego oceny należy przesądzenie, czy wystąpił szczególnie uzasadniony wypadek, który uzasadnia odstąpienie, a jeśli tak, to w jakim zakresie, od generalnej zasady obciążenia kosztami procesu strony przegrywającej spór. Ustalenie, czy w danych okolicznościach zachodzą "wypadki szczególnie uzasadnione", ustawodawca pozostawia swobodnej ocenie sądu, która następuje niezależnie od przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w postanowieniu z dnia 22 lutego 2011r. II PZ 1/11 trudna sytuacja życiowa, majątkowa, zdrowotna, osobista, która uniemożliwia pokrycie przez stronę kosztów procesu należnych przeciwnikowi, należy do okoliczności uzasadniających odstąpienie od zasady wyrażonej w art. 98 § 1 k.p.c. Dokonując tej oceny sąd orzekający winien kierować się własnym poczuciem sprawiedliwości, a podważenie oceny tego sądu wymaga wykazania że jest ona wadliwa. Nadto, należy zwrócić uwagę, że zastosowanie przepisu art. 102 k.p.c. nie wymaga osobnego wniosku od strony przegrywającej. Powinno ono być ocenione w całokształcie okoliczności konkretnego przypadku, z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego do kręgu tych okoliczności zalicza się między innymi ciężką sytuację strony przegrywającej (zob. wyrok SN z dnia 17 listopada 1972 r., I PR 423/72, OSNC 1973, Nr 7-8, poz. 138).

W ocenie Sądu sytuację pozwanego należy uznać za szczególną w rozumieniu art. 102 k.p.c. W świetle zebranego materiału dowodowego nie budzi bowiem wątpliwości, że pozwany znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, nie ma zatrudnienia, jest schorowany. W tym stanie rzeczy obciążenie pozwanego nawet częścią kosztów procesu może wpłynąć tylko na pogorszenie i tak złej sytuacji materialnej pozwanego i spowodować, że nie będzie miał wystarczających środków na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania. Dlatego też sytuacja majątkowa i osobista pozwanego przemawia za odstąpieniem od obciążania go kosztami procesu.

Na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2024 r. poz. 1564 ze zm.) Sąd przyznał od Skarbu Państwa-Sądu Rejonowego w Gdyni na rzecz pełnomocnika z urzędu pozwanego – adwokata M. K. kwotę 295,20 złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Na przyznaną kwotę składa się opłata za czynności pełnomocnika ustalona na podstawie § 7 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800 ze zm.) za reprezentowanie pozwanego (240 zł) powiększona o podatek od towarów i usług w aktualnie obowiązującej stawce wynoszącej 23 %.