Treść orzeczenia
Sygn. akt I C 307/24 upr
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 11 grudnia 2025 roku
Sąd Rejonowy w Człuchowie I Wydział Cywilny w składzie:
Sędzia Anna Wołujewicz
Sygn. akt I C 307/24
p.o. protokolanta sądowego Alicja Sas po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2025 roku w Człuchowie na rozprawie sprawy z powództwa M. G. przeciwko O. P. o zapłatę oddala powództwo
Uzasadnienie
Powód – M. G. wniósł przeciwko pozwanemu O. P. do Sądu Rejonowego w Kaliszu pozew o zapłatę kwoty 8.200,00 zł wraz odsetkami maksymalnymi za opóźnienie od dnia 1 września 2017 roku do dnia zapłaty, a także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że podczas wspólnego pobytu powoda i pozwanego w Zakładzie Karnym w P., tj. w latach 2017-2018, pozwany kilkukrotnie zwracał się do niego o pomoc i zakupienie podstawowych artykułów spożywczo-przemysłowych dostępnych w kantynie, a także sprzętu RTV w postaci nowej konsoli do gier X-box One z osprzętem oraz telewizora i 20 gier do konsoli, za łączną kwotę 8.200,00 zł. Pozwany zapewniał go, że gdy sprzeda połowę swojego mieszkania, uiści wyżej wskazaną kwotę na rachunek bankowy matki powoda. Powód podkreślił, że pozwany nigdy nie zwrócił mu pieniędzy.
W odpowiedzi na pozew pozwany O. P. wskazał, że postępowanie o zapłatę między stronami toczyło się i zakończyło przed Sądem Rejonowym w Człuchowie. W wyroku zasądzono od pozwanego na rzecz powoda kwotę w wysokości 3.000,00 zł wraz z odsetkami. W uzasadnieniu podniósł, że nie uczestniczył przy zawieraniu umowy, ale wcześniej wypełnił 3 strony pustych kartek swoim imieniem i nazwiskiem oraz podpisem. Powód zapewniał go, że zna się na umowach i sam wypełni resztę. Pozwany zaprzeczył, jakoby miał otrzymać od powoda jakikolwiek sprzęt RTV, a także zaprzeczył słowom powoda o sprzedaży mieszkania, gdyż nie posiada żadnego mieszkania. O. P. wskazał, że między 2015 a 2020 rokiem nie pracował odpłatnie, natomiast od 2020 roku znowu rozpoczął odpłatne zatrudnienie.
W piśmie procesowym z dnia 18 maja 2022 roku zatytułowanym „Oświadczenie II” pozwany stanowczo zaprzeczył, że zawierał z powodem drugą umowę. Wskazał, że powód wykorzystał jego naiwność i fakt podpisania przez niego czystych kartek papieru. Podkreślił, że nie miałoby sensu zawieranie kolejnej umowy pożyczki na te same artykuły po upływie roku od poprzedniej. Wyjaśnił również, że aby w zakładzie karnym posiadać sprzęt RTV taki jak telewizor, konsola, gry i osprzęt należy otrzymać zgodę dyrektora zakładu. Po otrzymaniu zgody sprzęt trafia do magazynu i zostaje wpisany na kartę magazynową osadzonego, co potwierdza podpisem osadzony. Aby posiadać taki sprzęt w celi należy uzyskać kolejną zgodę, a dopiero wtedy sprzęt trafia do celi mieszkalnej. Pozwany wskazał, że na załączonej karcie magazynowej nie widnieje żadna wzmianka o sprzęcie RTV, o którym w pozwie pisze powód. W razie braku zgody na posiadanie sprzętu, sprzęt natychmiast zostaje zarekwirowany. Pozwany wielokrotnie miał przeszukiwaną celę, ale nigdy nie znaleziono tam takiego sprzętu.
W kolejnym piśmie procesowym z 18 maja 2022 roku zatytułowanym „Wniosek” pozwany wniósł o odrzucenie pozwu z uwagi na jego brak zasadności oraz fałszywość.
Powód M. G. w piśmie z 26 czerwca 2022 roku zaprzeczył twierdzeniom pozwanego. Jego zdaniem zakończona prawomocnie sprawa o zapłatę, która toczyła się przed Sądem Rejonowym w Człuchowie dotyczyła innej sytuacji, innego okresu i innego sprzętu RTV. Powód wskazał, że osobiście zakupił sprzęt RTV dla pozwanego i jest on wpisany w kartę magazynową powoda, ale przez transport do Aresztu Śledczego w O. i opuszczenie Zakładu Karnego w P. powód odsprzedał sprzęt innemu osadzonemu, z którym zawierał pisemne umowy. Powód podkreślił, że pozwany oszukał go co do swojego stanu majątkowego, a także zapoznał się z treścią umowy i podpisał ją w obecności powoda. Po uprawomocnieniu się wyroku zasądzającego roszczenie powoda, powód dwukrotnie kierował sprawę na drogę egzekucji komorniczej, którą umorzono z powodu jej bezskuteczności. Dopiero po złożeniu wniosku o wyjawienie majątku okazało się, że pozwany pracuje odpłatnie w Zakładzie Karnym w P. i egzekucja stała się możliwa.
Sąd Rejonowy w Kaliszu postanowieniem z 23 stycznia 2024 roku uznał się niewłaściwym i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Człuchowie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Powód M. G. i pozwany O. P. przebywali w Zakładzie Karnym w P.. Nie dzielili celi, ale spotykali się na wspólnych spacerach, w kantynie, u lekarza czy w trakcie zajęć sportowych.
Na tym samym oddziale przebywali od dnia 11 czerwca 2015 roku do dnia 12 sierpnia 2015 roku oraz od dnia 16 lipca 2018 roku do dnia 11 września 2018 roku.
bezsporne, ponadto wyjaśnienia powoda na rozprawie z 21 marca 2025 roku od 00:11:48 do 00:15:48 – k. 224v, informacja z ZK P. – k. 264-266,
Strony w dniu 15 stycznia 2016 roku zawarły umowę pożyczki na kwotę 3.000,00 zł. Sprawa o roszczenia z tytułu zawartej umowy pożyczki toczyła się przed Sądem Rejonowym w Człuchowie pod sygn. akt I C 747/18 i zakończyła się zasądzeniem całości żądanej kwoty w wyroku z dnia 16 listopada 2018 roku na rzecz powoda, gdyż pozwany O. P. uznał powództwo w całości. W pozwie powód M. G. wskazał, że pożyczki udzielono w celu zakupu podstawowych artykułów spożywczo – przemysłowych, sprzętu RTV w postaci konsoli, telewizora, DVD z osprzętem i okablowaniem.
Pozwany O. P. między rokiem 2015 a 2020 nie pracował odpłatnie. Od 2020 roku podjął odpłatne zatrudnienie na terenie zakładu karnego i spłaca zadłużenie wobec powoda M. G. poprzez zajęcie komornicze jego wynagrodzenia.
bezsporne ponadto dowód: kserokopia pozwu z 16 sierpnia 2018 roku – k. 52, kserokopia powiadomienia – k. 56, zaświadczenia – k. 57, 60, 81, karta depozytowa – k.80, dowody w aktach sprawy I C 747/(...): odpis umowy pożyczki z 15 stycznia 2016 roku – k. 11, wyrok z dnia 16 listopada 2018 roku – k. 37,
Pozwany O. P. w okresie od 1 czerwca 2017 roku do maja 2020 roku posiadał w Zakładzie Karnym w P. TV 18 LG od dnia 5 października 2018 r., DVD PHIPIPS od 9 kwietnia 2020 r., DVD Samsung od dnia 8 maja 2020 r. W lipcu 2017 roku do magazynu przyjęto jedynie czajnik oraz trampki.
Powód M. G., przebywając w Zakładzie Karnym w P. w dniu 10 marca 2018 roku pobrał z magazynu do celi mieszkalnej telewizor marki Samsung, a konsolę do gier J. (...) wraz z okablowaniem i płytami CD pobrał z magazynu w dniu 20 marca 2018 roku. Powód podczas widzenia ze swoją rodziną zdał wyłącznie 10 sztuk płyt CD.
dowody: kserokopia karty magazynowej pozwanego z ZK P. – k. 68-72, informacja z ZK P. – k. 264-266, poświadczona na zgodność z oryginałem kserokopia karty magazynowej powoda z ZK P. – k. 267-271, poświadczona za zgodność z oryginałem kserokopia prośby z 17 kwietnia 2018 roku – k. 272,
Sąd zważył co następuje
Roszczenie strony powodowej nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu, strona powodowa nie wykazała zasadności i wysokości dochodzonego powództwa.
Niewątpliwym jest, że powód – M. G. wywodził swoje roszczenie z umowy pożyczki zawartej z pozwanym – O. P., który kwestionował zasadność powództwa.
Zgodnie z treścią przepisu art. 720 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
Z powyższego wynika zatem, że przy umowie pożyczki, głównymi świadczeniami stron są, po stronie pożyczkodawcy udostępnienie określonych środków finansowych do korzystania na określony okres czasu, a ze strony pożyczkobiorcy, zwrot tych środków. Umowa pożyczki została przy tym ukształtowania w kodeksie cywilnym w taki sposób, że co do zasady może być zarówno umową odpłatną, jak i nieodpłatną. W przypadku zawarcia przez strony odpłatnej umowy pożyczki, wynagrodzenie pożyczkodawcy winno być wyraźnie określone w umowie.
W myśl art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi określone dla siebie skutki prawne. Uregulowanie przepisu art. 6 k.c. stanowi bowiem o ciężarze dowodu w sensie materialnoprawnym i wskazuje, kogo obciążają skutki nieudowodnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić przy tym należy, że reguła dotycząca ciężaru dowodu nie może być rozumiana w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, spoczywa on na stronie powodowej.
Zatem, zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu wynikającym z przywołanego przepisu, powód jest zobowiązany do wykazania wszystkich okoliczności uzasadniających jego roszczenie tak co do zasady jak i wysokości. Pozwany zaś, który odmawia uczynienia zadość żądaniu powoda, obowiązany jest udowodnić fakty wskazujące na to, że uprawnienie żądającemu nie przysługuje. Przy czym spoczywający na pozwanym obowiązek dowodzenia okoliczności wskazujących na wygaśnięcie zobowiązania nie może wyprzedzać ciążącego na powodzie obowiązku udowodnienia powództwa.
Podkreślić należy również, że art. 6 k.c. rozumiany być musi przede wszystkim w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu, co do tych okoliczności na niej spoczywał (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2006 roku, IV CSK 299/06). Obowiązek natomiast przedstawienia dowodów, zgodnie z przepisem art. 3 k.p.c. spoczywa na stronach. O powyższych obowiązkach przewodnicząca pouczyła strony na rozprawie w dniu 21 marca 2025r. Wskazać należy, że zgodnie z zasadą kontradyktoryjności, rządzącą procesem cywilnym, rzeczą sądu nie jest zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie, ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.).
Istotnym jest również, że ciężar dowodu pozostaje w ścisłym związku z problematyką procesową dowodów i spełnia przy tym dwie zasadnicze funkcje. Po pierwsze dynamizuje postępowanie dowodowe w systemie obowiązywania zasady sporności (kontradyktoryjności) w procesie, po drugie określa wynik merytoryczny sporu (sprawy) w sytuacji krytycznej, gdy strona nie udowodni faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (por. K. Piasecki, Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Zakamycze, 2003 r.). Oznacza to, że obowiązek wskazania dowodów potrzebnych dla rozstrzygnięcia sprawy, obciąża przede wszystkim strony (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 października 1996 roku, III CKN 6/96, OSNC 1997/3/29), ponieważ Sąd został wyposażony jedynie w uprawnienie, a nie obowiązek, dopuszczenia dalszych jeszcze, nie wskazanych przez żadną ze stron, dowodów, kierując się przy tym własną oceną, czy zebrany w sprawie materiał jest - czy też nie jest - dostateczny do jej rozstrzygnięcia (art. 316 § 1 in principio k.p.c.). Dlatego też Sąd powinien korzystać z przewidzianego w art. 232 zd. 2 k.p.c. uprawnienia powściągliwie i z umiarem, pamiętając, że taka inicjatywa należy przede wszystkim do samych stron i że cały rozpoznawany spór jest ich sprawą, a nie sądu.
Zatem, w procesie związanym z wykonaniem umowy pożyczki, powód jest zobowiązany udowodnić, że strony zawarły umowę tej kategorii, a także, że przeniósł na własność biorącego pożyczkę określoną w umowie ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku. Biorący pożyczkę powinien zaś wykazać wykonanie swego świadczenia w postaci zwrotu tej samej ilości pieniędzy albo tej samej ilości rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości, przy czym obie strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.
W ocenie Sądu strona powodowa – M. G. nie wykazał, w toku niniejszego procesu, zasadności roszczenia, a mianowicie aby z pozwanym O. P. zawarł umowę pożyczki z dnia 1 czerwca 2017 roku, nie wykazał również jej wykonania tzn. aby przekazał na rzecz pozwanego środki finansowe w kwocie 8.200 zł. na zakup na rzecz pozwanego wymienionych w umowie artykułów spożywczo – przemysłowych oraz sprzęt RTV: nową konsolę do gier X-box One z osprzętem, telewizor, 20 gier do konsoli, o łącznej wartości 8.200,00 zł.
Sąd nie dał bowiem wiary wyjaśnieniom powoda M. G. w tym zakresie, albowiem są one nieprecyzyjne i sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym. Podkreślić należy, że pozwany stanowczo zaprzeczył, aby zawierał umowę na która powołał się powód. Wskazał, że powód wykorzystał kartki papieru z jego podpisem, które wcześniej mu dał w celu zawarcia innej umowy, która była przedmiotem powództwa z ww. sprawy o sygn. akt I C 747/18.
W związku z powyższym należało ustalić, czy twierdzenia powoda zostały poparte zebranym w sprawie materiale dowodowym. Przede wszystkim należało zwrócić uwagę na procedurę związaną z przyjęciem sprzętu RTV do zakładu karnego. Jak słusznie wskazał pozwany w piśmie procesowym datowanym na 18 maja 2022 roku, w celu przyjęcia sprzętu RTV osadzony musi złożyć prośbę do dyrektora zakładu o wyrażenie zgody na przyjęcie sprzętu elektronicznego. W przypadku pozytywnej decyzji, dostarczony sprzęt przechodzi kontrolę i trafia do magazynu, a jego przyjęcie odnotowywane jest na karcie magazynowej osadzonego. Jeżeli skazany chce posiadać sprzęt w celi mieszkalnej, musi uzyskać kolejną zgodę dyrektora. Gdy osadzony otrzymuje zgodę to sprzęt wydawany jest mu z magazynu, co również odnotowane jest na jego karcie magazynowej. Natomiast z załączonej przez pozwanego kserokopii jego karty magazynowej wynika, że nie otrzymał on nigdy do Zakładu Karnego w P. konsoli do gier ani gier do niej ( dowód: kserokopia karty magazynowej pozwanego z ZK P. – k. 68-72). Otrzymał natomiast dopiero w dniu 5 października 2018 roku, czyli po upływie ponad roku od zawarcia przedmiotowej umowy, telewizor. Jak wskazał pozwany, telewizora nie otrzymał od powoda, ale od innego skazanego, co nie miało żadnego związku z umową pożyczki będącą przedmiotem niniejszego postępowania.
Powód w piśmie z 26 czerwca 2022 roku podniósł, że przedmiotowy sprzęt RTV zakupił osobiście i jest on wpisany w jego kartę magazynową.
Z jego wyjaśnień nie wynika, w sposób niebudzący wątpliwości, w jaki sposób nastąpiło przekazanie przedmiotu umowy pozwanemu. Na rozprawie z 21 marca 2025 roku wskazał, że przekazał on konsolę osobie najbliższej pozwanego, a osoba ta odebrała sprzęt i miała go przekazać pozwanemu (dowód: wyjaśnienia powoda na rozprawie z 21 marca 2025 roku od 00:19:43 do 00:22:17 – k. 224v). Na tej samej rozprawie powód wskazał, że konsolę i telewizor przekazał M. E., czyli koledze pozwanego z zakładu karnego. Twierdził, że M. E. przyjechał do zakładu karnego i odebrał konsolę, telewizor i gry od rodziny powoda pod zakładem karnym. Swoje twierdzenia o przekazaniu rodzinie sprzętu RTV powód powtórzył w swoich wyjaśnieniach na rozprawie z 26 listopada 2025 roku (por. wyjaśnienia powoda na rozprawie z 26 listopada 2025 roku od 00:02:32 do 00:21:46 – k. 280-281). Na rozprawie w dniu 21 marca 2025 r. wskazał również, że telewizor wydał przed podpisaniem umowy (por. wyjaśnienia powoda na rozprawie z 26 listopada 2025 roku od 00:(...) – k. 226).
Z informacji uzyskanej od Zakładu Karnego w P. wynika, że powód M. G. pobrał do celi mieszkalnej telewizor marki H. w dniu 10 marca 2018 roku, a konsolę do gier marki (...)-box (...) z okablowaniem i płytami CD pobrał z magazynu w dniu 20 marca 2018 roku, co pokrywa się z treścią karty magazynowej powoda. Na widzeniu ze swoją rodziną powód zdał wyłącznie 10 sztuk płyt CD, nie przekazywał im natomiast telewizora ani konsoli (dowód: informacja z ZK P. – k. 264-266, poświadczona na zgodność z oryginałem kserokopia karty magazynowej powoda z ZK P. – k. 267-271). Ponadto z materiału dowodowego wynika, że strony na tym samym oddziale przebywały od dnia 11 czerwca 2015 roku do dnia 12 sierpnia 2015 roku oraz od dnia 16 lipca 2018 roku do dnia 11 września 2018 roku, a umowa została zawarta – według powoda - w dniu 1 czerwca 2017 r. ( dowód informacja z ZK P. – k. 264-266).
W związku z tym, że wyjaśnienia powoda M. G. nie mają poparcia w zebranym materiale dowodowym, a ponadto nie są spójne, Sąd nie dał im wiary.
Natomiast wyjaśnienia pozwanego O. P. dotyczące nieotrzymania sprzętu RTV będącego przedmiotem umowy pożyczki z 1 czerwca 2017 roku znajdują potwierdzenie w dowodach w postaci informacji od Zakładu Karnego w P. i kserokopii jego karty magazynowej, są spójne i logiczne, dlatego Sąd dał im wiarę.
Wprawdzie powód M. G. przedstawił oryginał przedmiotowej umowy pożyczki podpisanej przez pozwanego O. P., jednakże, w ocenie Sądu, w świetle zebranego materiału dowodowego, dokument ten nie jest dowodem na zasadność i wysokość dochodzonego roszczenia. Z materiału zebranego w sprawie wiarygodne są wyjaśnienia pozwanego, że podpisał powodowi czyste kartki przed podpisaniem pierwszej umowy, którą potwierdził pozwany. Ponadto nawet gdyby uznać, że strony zawierały przedmiotową umowę, to materiał dowodowy nie potwierdza aby została ona przez powoda wykonana.
Wobec powyższego, skoro powód M. G. nie wykazał, w toku niniejszego procesu, aby skutecznie zawarł z pozwanym umowę pożyczki, a w szczególności aby na jej podstawie przeniósł na własność pożyczkobiorcy O. P. przedmiot umowy, to powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Dlatego też Sąd oddalił roszczenie w całości.