descriptionTreść orzeczenia

Sygnatura akt I C 1265/22

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Konin, dnia 16 lutego 2023 roku

Sąd Rejonowy w Koninie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: sędzia Maria Ligęza-Turlakiewicz

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Karolina Linka

sędzia Maria Ligęza-Turlakiewicz

Sygn. akt I C 1265/22

Uzasadnienie

wyroku Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 16 lutego 2023 roku

Pozwem z dnia 7 sierpnia 2015 roku strona powodowa (...) Fundusz Inwestycyjny zamknięty z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie od pozwanego R. N. kwoty 60.167.39 złotych z odsetkami umownymi od kwoty 27230,30 złotych w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz z odsetkami ustawowymi od kwoty 32937,09 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Nadto strona powodowa wniosła o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu w kwocie 6626 złotych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 3600 złotych wraz z innymi kosztami, do których uiszczenia powód zostanie wezwany przez sąd. W uzasadnieniu pozwu strona powodowa wskazała, że wierzytelności objęte pozwem wynikają z braku zapłaty przez pozwanego z tytułu umowy „Kredyty detaliczne”, zawartej w dniu 22 września 2008 r. pomiędzy pozwanym a (...) Bank S.A. będącym poprzednikiem prawnym (...) Bank S.A. Strona powodowa swoją legitymację procesową wywodziła z zawartej z poprzednim wierzycielem pozwanego umowy przelewu wierzytelności z dnia 25 czerwca 2014 roku, na podstawie której uzyskała także prawo do naliczenia odsetek. Strona powodowa wskazała także, że z uwagi na rażące naruszenie umowy przez pozwanego w części dotyczącej warunków spłaty przedmiotowa umowa została wypowiedziana, a na pozwanym ciąży obowiązek zwrotu pobranych środków pieniężnych. Na dochodzoną przez stronę powodową kwotę 60167,39 złotych składały się następujące należności: (i) 27230,30 złotych tytułem niespłaconej kwoty kapitału, (ii) 25406,29 złotych tytułem odsetek karnych naliczonych przez bank od kwoty niespłaconego kapitału na dzień 31 maja 2014 roku, (iii) 1658,23 złote tytułem kosztów poniesionych przez poprzedniego wierzyciela, (iv) 1848,45 złotych tytułem odsetek umownych naliczonych przez poprzedniego wierzyciela, (v) 4024,12 złotych tytułem odsetek karnych stanowiących czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP naliczone od kwoty niespłaconego kapitału od dnia 1 czerwca 2014 roku do dnia poprzedzającego dzień wniesienia pozwu w niniejszej sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 24 września 2015 roku strona powodowa zmodyfikowała swoje żądanie i wniosła o zasądzenie od pozwanego kwoty 60167,39 złotych z odsetkami (i) umownymi od kwoty 27230,30 złotych w wysokości średniego oprocentowania WIBOR dla 3-miesięcznych lokat na rynku międzybankowym z 10 ostatnich dni roboczych ostatniego miesiąca poprzedzającego kwartału, powiększonego o 25 punktów procentowych nie więcej jednak niż czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, (ii) ustawowymi od kwoty 32937,07 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Strona powodowa wskazała przy tym, że na wartość dochodzonego przez nią roszczenia składają się następujące należności: (i) 27230,30 złotych tytułem niespłaconej kwoty kapitału, (ii) 25406,29 złotych tytułem odsetek karnych naliczonych przez bank od kwoty niespłaconego kapitału na dzień 31 maja 2014 roku, (iii) 1658,23 złote tytułem kosztów poniesionych przez poprzedniego wierzyciela, (iv) 1848,45 złotych tytułem odsetek umownych naliczonych przez poprzedniego wierzyciela, (v) 4024,12 złotych tytułem odsetek karnych w wysokości średniego oprocentowania WIBOR dla 3-miesięcznych lokat na rynku międzybankowym z 10 ostatnich dni roboczych ostatniego miesiąca poprzedzającego kwartału, powiększonego o 25 punktów procentowych nie więcej jednak niż czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP w stosunku rocznym od dnia 1 czerwca 2014 roku do dnia poprzedzającego dzień wniesienia pozwu w niniejszej sprawie (6 sierpnia 2015 roku).

Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu nakazowym w sprawie o sygnaturze akt: I Nc 2019/15 w dniu 14 października 2015 roku Sąd Rejonowy w Koninie orzekł zgodnie z żądaniem strony powodowej.

Przedmiotowy nakaz został wysłany na wskazany w pozwie adres pozwanego. Przesyłka zawierająca korespondencję sądu została zwrócona z adnotacją o niepodjęciu w terminie . Następnie wydany nakaz został wysłany na adres pozwanego wynikający z sytemu „PESEL-SAD”. Korespondencja z sądu została zwrócona z informacją o niepodjęciu w terminie.

Zarządzeniem referendarza stwierdzono, że nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym stał się prawomocny od dnia 8 czerwca 2016 roku. Następnie nakazowi zapłaty została nadana klauzula wykonalności. Na wniosek strony powodowej został jej także wydany drugi tytuł wykonawczy.

Pismem z dnia 22 września 2022 roku pozwany wniósł o doręczenie na adres pełnomocnika nakazu zapłaty wydanego w dniu 14 października w sprawie o sygnaturze akt I Nc 2019/15, wskazując iż nakaz ten nigdy nie został pozwanemu faktycznie doręczony, pozwany nie miał możliwości zapoznania się z jego treścią i tym samym pozwanemu nigdy nie otworzył się termin do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty. Wniósł także o uchylenie postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności ww. nakazowi zapłaty.

Postanowieniem z dnia 3 listopada 2022 roku Sąd Rejonowy w Koninie postanowił uchylić postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności przedmiotowemu nakazowi zapłaty oraz uchylić postanowienie w przedmiocie wydania wierzycielowi drugiego tytułu wykonawczego. Na podstawie zarządzenia z dnia 3 listopada 2022 roku, pozwanemu doręczone zostało ww. postanowienie wraz z odpisem nakazu zapłaty, odpisem pozwu wraz z załącznikami oraz pouczeniami. Korespondencja sądowa zawierająca ww. dokumenty została doręczona pozwanemu w dniu 16 listopada 2022 roku.

W dniu 21 listopada 2022 roku pozwany wniósł sprzeciw od doręczonego nakazu zapłaty, zaskarżając go w całości i wnosząc o oddalenie powództwa w całości wobec podniesionego zarzutu przedawnienia roszczenia w całości. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od strony powodowej na rzecz pozwanego według norm prawem przepisanych.

Ustosunkowując się do powyższych twierdzeń strony przeciwnej, strona powodowa nie zmieniła swojego dotychczasowego stanowisko w sprawie. Jednocześnie wskazała, że ewentualne przedawnienie roszczenia dochodzonego w niniejszej sprawie nie spowoduje, że zobowiązanie pozwanego wygaśnie, ponieważ zobowiązanie to będzie nadal istniało, przekształci się jedynie w zobowiązanie naturalne (niezupełne).Wierzytelność dochodzona pozwem będzie mogła stanowić przedmiot publicznej oferty a także przedmiot potrącenia. Przedawnienie roszczenia nie będzie obligowało strony powodowej do usunięcia informacji o zadłużeniu konsumenta z KRD ani z innych biur informacji gospodarczych. Ponadto strona powodowa wskazała na konsekwencje podatkowe związane z przedawnieniem wierzytelności. Niezależnie od powyższego strona powodowa zaproponowała pozwanemu zawarcie ugody na przedstawionych w piśmie z dnia 22 grudnia 2022 roku warunkach.

W piśmie z dnia 16 stycznia 2023 roku pozwany oświadczył, że nie wyraża zgody na zawarcie ugody na warunkach zaproponowanych przez stronę powodową.

Sąd ustalił, co następuje

W dniu 22 września 2008 roku pozwany zawarł z (...) Bank S.A. z siedzibą w K. „Umowę konsolidacyjnego kredytu gotówkowego nr (...), na podstawie której bank udzielił pozwanemu kredytu w kwocie 28165,19 złotych na okres od dnia 22 września 2008 roku do dnia 3 października 2016 roku. Pozwany zobowiązał się do spłaty kredytu wraz z odsetkami w równych miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych, płatnych 3. dnia każdego miesiąca, w wysokości 570,98 zł, z tym zastrzeżeniem, że pierwsza rata będzie rata wyrównawczą, a jej wartość nie będzie wyższa niż 733,64 zł.

Zgodnie z § 7 ww. umowy, w przypadku opóźnienia w terminowym regulowaniu rat pożyczki zgodnie z ww. postanowieniami, bank będzie pobierał od niespłaconej w terminie pożyczki podwyższone odsetki naliczone wg stopy procentowej w wysokości średniego oprocentowania WIBOR, dla 3-miesieczncyh lokat na rynku międzybankowym z 10 ostatnich dni roboczych ostatniego miesiąca poprzedniego kwartału, powiększonej o 25 punktów procentowych.

(niesporne, a nadto umowa k.40-42)

Z dniem 4 października 2010 roku nastąpiło połączenie (...) Bank S.A. z (...) Bank S.A., na podstawie którego (...) Bank S.A. wstąpiła z dniem połącznia we wszystkie prawa i obowiązki (...) Bank S.A.

Z dniem 1 czerwca 2010 roku nastąpiło przeniesienia całego majątku (...) Bank S.A. z siedzibą w W. na (...) Bank S.A. w W., która wstąpiła z dniem połączenia we wszystkie prawa i obowiązki (...) Bank S.A.

Z dniem 1 czerwca 2012 roku (...) Bank S.A. zmieniła nazwę na (...) Bank S.A. z siedzibą w W..

(okoliczności niezaprzeczone)

Pozwany zaprzestał regularnego spłacania zadłużenia wynikającego z zawartej umowy.

(bezsporne)

Pismem z dnia 9 października 2009 roku (...) Bank S.A. z siedzibą w K. wypowiedział pozwanemu umowę.

(bezsporne)

W dniu 25 czerwca 2014 roku strona powodowa zawarła z (...) Bank S.A. z siedzibą w W. umowę przelewu wierzytelności, nabywając na tej podstawie m.in. wierzytelność wobec pozwanego wraz z prawem do naliczania odsetek.

(bezsporne, a nadto umowa k.13-16, załącznik k.18)

Pismem z dnia 25 czerwca 2014 roku (...) Bank S.A. w W. zawiadomił pozwanego o przelewie przysługujących mu wobec niego wierzytelności na rzecz strony powodowej.

(bezsporne, a nadto pismo k.38)

Pismem z dnia 5 sierpnia 2014 roku strona powodowa wezwała pozwanego do zapłaty.

(bezsporne, a nadto pismo k.39)

Stan faktyczny był bezsporny. Sąd opierał się przede wszystkim na art. 230 KPC. Za wiarygodne uznano zgromadzone w sprawie dokumenty, albowiem ich prawdziwość nie budziła wątpliwości i nie była zakwestionowana przez żadną ze stron.

Sąd zważył, co następuje

Roszczenie zgłoszone przez stronę powodową dotyczyło wierzytelności wynikającej z umowy kredytu gotówkowego łączącej pozwanego z pierwotnym wierzycielem, którą strona powodowa nabyła w drodze umowy cesji wierzytelności z dnia 25 czerwca 2014 roku.

Rozważania w niniejszej sprawie należy w pierwszej kolejności skoncentrować na ocenie zgłoszonego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia, albowiem jego skuteczne podniesienie jest wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalenia, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawnomaterialne uzasadniające jego uwzględnienie, a ich badanie w takiej sytuacji staje się zbędne (por. uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2006 r. III CZP 84/05, tak też: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 sierpnia 2010 r., I CSK 653/09).

Wobec powyższego wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 117 § 1 KC zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca w § 2 zacytowanego powyżej przepisu przedstawił skutki tej zasady. Z treści art. 117 § 2 KC wynika bowiem, że po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne. Zgodnie z § 21 art. 117 KC, po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.

Badając zgłoszony w niniejszej sprawie zarzut przedawnienia należy w tym miejscu także wskazać, że zgodnie z art. 118 KC w brzmieniu na dzień zawarcia umowy kredytu, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Ustawą z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 poz. 1104) zmodyfikowano ten pierwszy termin przedawnienia i skrócono go do 6 lat (art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r.). Z treści art. 5 ust. 1 tej ustawy wynika, że do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych stosuje się od dnia wejścia w życie przedmiotowej ustawy przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym tą ustawą. Podkreślić w tym miejscu także należy, że cytowana powyżej ustawa weszła w życie w dniu 9 lipca 2018 roku. Odnotować także należy, że zgodnie z art. 5 ust. 4 tej ustawy roszczenia przedawnione przysługujące przeciwko konsumentowi, co do których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nie podniesiono zarzutu przedawnienia, podlegają z tym dniem skutkom przedawnienia określonym w ustawie zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym tą ustawą.

Mając na uwadze powyższe, wskazać także należy, że przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (Dz. U. nr 140, poz. 939 z późn. zm.) nie przewidują i nie przewidywały wcześniej odrębnego terminu przedawnienia dla roszczeń wynikających z kredytów bankowych. Termin ten wynosił zatem trzy lata, gdyż roszczenia banku o zapłatę rat lub zwrot kapitału kredytu stanowią roszczenia związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez bank.

Oceniając zasadność zarzutu przedawnienia zważyć także należy, że z art. 120 § 1 KC wynika, iż bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

Przenosząc powyższe na kanwę niniejszej sprawy zauważyć należy, że pomiędzy stronami nie było sporne, że bank skutecznie wypowiedział pozwanemu umowę kredytową pismem z dnia 9 października 2009 roku. Zgodnie z treścią § 11 ust. 4 umowy kredytowej, okres wypowiedzenia wynosił 30 dni.

Sąd miał na uwadze, że w niniejszej sprawie tej sprawie brak jest dowodów pozwalających na precyzyjne ustalenie, z jakim dniem wypowiedzenie zostało doręczone. Niemniej jednak sam fakt otrzymania przez pozwanego wypowiedzenia z dnia 9 października 2009 r. był bezsporny. Kierując się zasadami doświadczenia życiowego sąd przyjął, iż pozwany otrzymał wypowiedzenie nie później niż w dniu 23 października 2009 roku. Przy takim założeniu okres wypowiedzenia upłynął w dniu 23 listopada 2009 roku i od dnia 24 listopada 2009 roku roszczenie strony powodowej było wymagalne. Co więcej, przyjmując, że oświadczenie (...) Bank S.A. z siedzibą w K. w przedmiocie wypowiedzenia pozwanemu umowy kredytowej nr (...) z dnia 23 września 2008 roku, na które to oświadczenie strona powodowa powołuje się w pozwie, zostało doręczone pozwanemu nawet w terminie miesiąca później od dnia jego sporządzenia, to i tak roszczenie strony powodowej stałoby się wymagalna z dniem 10 grudnia 2009 roku.

Nie ulega wątpliwości, że pozew w tej sprawie został wniesiony dużo później, tj. dnia 7 sierpnia 2015 roku czyli ok. 2,5 roku po upływie terminu przedawnienia roszczenia dochodzonego przez powoda.

Zatem uznać należy, że strona powodowa nabyła więc wierzytelność, której termin przedawnienia upłynął najpóźniej 10 grudnia 2012 roku.

Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że okoliczność przedawnienia roszczenia nie była sporna pomiędzy stronami. Kiedy bowiem pozwany w treści sprzeciwu podniósł zarzut przedawnienia, co stanowiło zarzut niweczący dochodzone pozwem roszczenie, strona powodowa reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykazała, aby po wypowiedzeniu umowy doszło do przerwania biegu przedawnienia. Tym samym na dzień wniesienia pozwu – tj. 7 sierpnia 2015 roku roszczenie strony powodowej było już przedawnione.

Wobec uznania, że dochodzone niniejszym pozwem przedawniło się najpóźniej w dniu 10 grudnia 2012 roku, Sąd przyjął, że strona powodowa utraciła możliwość skutecznego dochodzenia roszczenia wobec pozwanego na drodze sądowej. I chociaż przedawnione roszczenie nie wygasło, to jednak przekształciło się w zobowiązanie naturalne, które przestało korzystać z ochrony sądowej. Wskutek przedawnienia roszczenie nie może być skutecznie dochodzone przed sądem, co oznacza, że nie może być zasądzone, a następnie nie może być przedmiotem egzekucji. Co więcej tak przedstawione skutki przedawnienia dotyczą nie tylko roszczenia głównego, ale także odsetek za opóźnienie (por. uchwała SN z 10.11.1995r., III CZP 156/95). Wszakże roszczenie o odsetki przedawnia się najpóźniej z chwilą przedawnienia roszczenia głównego (por. Postanowienie SN z dnia 19 kwietnia 2019 roku, II CSK 519/18). W konsekwencji podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia głównego rozciągało się również na odsetki.

Nadto w niniejszej sprawie nie zaistniały wyjątkowe wypadki o których mowa w art. 117 1 § 1 i 2 KC, zgodnie z którymi to przepisami w wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności. Korzystając z tego uprawnienia sąd powinien rozważyć w szczególności długość terminu przedawnienia, długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia i charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia. Nie budzi też wątpliwości w orzecznictwie sądowym, że zarzut przedawnienia można uznać w pewnych wyjątkowych okolicznościach za nadużycie prawa – sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem instytucji przedawnienia lub zasadami współżycia społecznego, które zgodnie z art. 5 KC nie byłoby uważane za wykonywanie prawa i nie korzystałoby z ochrony.

W tej sprawie nie występuje żaden szczególny przypadek, który uzasadniałby odmowę uwzględnienia przedawnienia wierzytelności dochodzonej przeciwko pozwanemu. Sam fakt, że na skutek przedawnienia pozwany osiągnąłby korzyść polegającą na uniknięciu spłaty całości zobowiązania, nie może być argumentem za takim wnioskiem. Przecież istota instytucji przedawnienia polega właśnie na tym, że wskutek upływu czasu dłużnik może uniknąć przymusowego wykonania zobowiązania, pomimo że nie przestaje być zobowiązany względem wierzyciela. Co więcej powodowy fundusz sekurytyzacyjny jako profesjonalista już w dniu nabycia wierzytelności wobec pozwanego powinien zdawać sobie sprawę z faktu, że jest ona przedawniona

Podsumowując, w ocenie Sądu zgłoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia okazał się zasadny i z tego też powodu powództwo podlegało oddaleniu. Z tego względu odstąpiono od merytorycznego rozpatrzenia istoty sprawy, a więc zasadności roszczenia, jego treści oraz wysokości. Uwzględniony zarzut przedawnienia, będący jedną z tzw. przesłanek negatywnych jurysdykcyjnych, usuwa obowiązek szczegółowego badania przez sąd, czy i jakie roszczenie rzeczywiście przysługuje powodowi i jaka jest jego wysokość. (por. Postanowienie SN z dnia 10 stycznia 2013 roku, sygn. akt: IV Cz 170/12, Leglis).

Wobec powyższego, na podstawie powołanych wyżej przepisów, Sąd w punkcie I wyroku oddalił powództwo.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd oparł na podstawie art. 98 § 1 KPC, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Stroną przegrywającą sprawę jest powód i to on powinien zwrócić pozwanej poniesione przez nią koszty postępowania. Na koszty te składają się koszty zastępstwa procesowego na podstawie § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 3 600 zł. Rozporządzenie to znajdowało zastosowanie w sprawie na podstawie § 21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.

Mając na uwadze znajdujący zastosowanie w sprawie stan prawny i datę wszczęcia postępowania pozwanemu nie przysługuje prawo do naliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie od kosztów procesu (art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2019 poz. 1469).

sędzia Maria Ligęza-Turlakiewicz