Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwojuz dnia 10 lutego 2014 r.w sprawie świadectwa maszynisty 2)Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża postanowienia dyrektywy
2007/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie
przyznawania uprawnień maszynistom prowadzącym lokomotywy i pociągi w obrębie systemu
kolejowego Wspólnoty (Dz. Urz. UE L 315 z 03.12.2007, str. 51).
Spis treści
- Treść rozporządzenia
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Szkolenie i egzaminowanie kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty
- Rozdział 3 - Szkolenia oraz sprawdziany wiedzy i umiejętności maszynistów
- Rozdział 4 - Zakres danych dotyczących infrastruktury kolejowej ujęty w świadectwie maszynisty
- Rozdział 5 - Rejestr świadectw maszynistów
- Rozdział 6 - Przepisy przejściowe i końcowe
- Załącznik nr 1 - Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących pojazdu kolejowego, objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania przez kandydata na maszynistę świadectwa maszynisty
- Załącznik nr 2 - Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących infrastruktury kolejowej, objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty
- Załącznik nr 3 - Program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty
- Załącznik nr 4 - Rejestr świadectw maszynistów (wzór)
Treść rozporządzenia
Na podstawie art. 22b ust. 21 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
zakres wiedzy i umiejętności dotyczących pojazdu kolejowego i infrastruktury kolejowej,
objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty;
2)
program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie
świadectwa maszynisty;
3)
sposób, formę oraz tryb przygotowania i przeprowadzania egzaminów dla kandydatów na
maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty oraz tryb pracy komisji
egzaminacyjnej przeprowadzającej te egzaminy;
4)
tryb oraz szczegółowe warunki i minimalną częstotliwość przeprowadzania szkoleń oraz
sprawdzianów wiedzy i umiejętności maszynistów;
5)
zakres danych dotyczących infrastruktury kolejowej ujęty w świadectwie maszynisty;
6)
szczegółowe warunki i sposób prowadzenia rejestru świadectw maszynistów, zakres danych
w nim ujętych, a także okres ich przechowywania, wzór tego rejestru oraz tryb udostępniania
danych ujętych w rejestrze podmiotom, o których mowa w art. 22b ust. 14a ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, zwanej dalej „ustawą”.
Rozdział 2
Szkolenie i egzaminowanie kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty
§ 2.
1.
Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących pojazdu kolejowego, objętych szkoleniem i
egzaminem, które są niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty, określa załącznik
nr 1 do rozporządzenia.
2.
Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących infrastruktury kolejowej, objętych szkoleniem
i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty, określa załącznik
nr 2 do rozporządzenia.
§ 3.
Program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie
świadectwa maszynisty określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.
§ 4.
1.
Osoba upoważniona przez przedsiębiorcę prowadzącego ośrodek szkolenia i egzaminowania
maszynistów oraz kandydatów na maszynistów:
1)
powołuje komisję egzaminacyjną, w skład której wchodzi co najmniej trzech egzaminatorów
wpisanych do wykazu, o którym mowa w art. 22a ust. 8 pkt 1 ustawy, z których jeden
pełni funkcję egzaminatora prowadzącego;
2)
wyznacza sekretarza komisji;
3)
wyznacza termin i miejsce egzaminu;
4)
powiadamia pisemnie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, zwanego dalej „Prezesem
UTK”, o terminie i miejscu przeprowadzenia egzaminu oraz o liczbie egzaminowanych,
nie później niż w terminie 14 dni przed planowanym terminem egzaminu;
5)
zapewnia obsługę administracyjną komisji egzaminacyjnej.
2.
Egzaminator prowadzący:
1)
powołuje zespoły egzaminacyjne spośród egzaminatorów wchodzących w skład komisji egzaminacyjnej
do przeprowadzenia:
a)
części teoretycznej egzaminu,
b)
części praktycznej egzaminu;
2)
zapewnia opracowanie wymaganej liczby testowych pytań egzaminacyjnych;
3)
ustala listę kandydatów na maszynistów dopuszczonych do egzaminu.
3.
Zespół egzaminacyjny do przeprowadzenia części teoretycznej egzaminu składa się z
co najmniej trzech egzaminatorów, z których jeden pełni funkcję egzaminatora prowadzącego
część teoretyczną egzaminu.
4.
Zespół egzaminacyjny do przeprowadzenia części praktycznej egzaminu składa się z co
najmniej dwóch egzaminatorów, z których jeden pełni funkcję egzaminatora prowadzącego
część praktyczną egzaminu.
5.
Egzaminator prowadzący część praktyczną egzaminu powinien posiadać licencję maszynisty
oraz świadectwo maszynisty uprawniające do prowadzenia typu pojazdu kolejowego i określonej
infrastruktury kolejowej, których dotyczy egzamin.
6.
W razie braku możliwości zapewnienia egzaminatora, który posiada uprawnienia, o których
mowa w ust. 5, część praktyczna egzaminu powinna być przeprowadzona przy udziale maszynisty
posiadającego takie uprawnienia.
7.
Przepisów ust. 5 i 6 nie stosuje się w przypadku, gdy egzamin dotyczy:
1)
nowego typu pojazdu kolejowego;
2)
zmodernizowanego typu pojazdu kolejowego, dla którego wydawane jest nowe zezwolenie
na dopuszczenie do eksploatacji;
3)
typu pojazdu kolejowego wyłączonego uprzednio z eksploatacji przez okres dłuższy niż
12 miesięcy;
4)
nowo wybudowanej infrastruktury kolejowej;
5)
istniejącej infrastruktury kolejowej o zmienionych parametrach techniczno-eksploatacyjnych;
6)
infrastruktury kolejowej wyłączonej uprzednio z eksploatacji przez okres dłuższy niż
6 miesięcy.
8.
W przypadkach, o których mowa w ust. 7, część praktyczną egzaminu należy przeprowadzić
w porozumieniu z zarządcą infrastruktury kolejowej, po której ma być przeprowadzony
ten egzamin, zapewniając warunki techniczne i organizacyjne niezbędne dla zachowania
bezpieczeństwa ruchu kolejowego.
9.
Funkcji egzaminatora prowadzącego, o którym mowa w ust. 2-4, nie może pełnić egzaminator,
który uprzednio pełnił funkcję instruktora prowadzącego szkolenie dla kandydatów na
maszynistów przystępujących do egzaminu.
10.
W przypadku niezdania którejkolwiek z części egzaminu, egzaminator prowadzący wyznacza
termin egzaminu poprawkowego.
11.
Jeżeli kandydat na maszynistę ubiegający się o świadectwo maszynisty trzykrotnie złożył
egzamin z wynikiem negatywnym, ponownie przechodzi on szkolenie w pełnym wymiarze
godzin określonym w programie szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się
o świadectwo maszynisty.
§ 5.
1.
Egzamin dla kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty
składa się z części teoretycznej oraz części praktycznej.
2.
Część teoretyczną egzaminu obejmującą sprawdzenie wiedzy i umiejętności dotyczących
taboru kolejowego i infrastruktury kolejowej przeprowadza się w formie testu pisemnego
składającego się ze 100 pytań, z czego:
1)
50 pytań dotyczy infrastruktury kolejowej, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień
z zakresu techniki prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji;
2)
50 pytań dotyczy konstrukcji i obsługi pojazdów kolejowych z napędem.
3.
Do każdego pytania w teście pisemnym przyporządkowane są trzy odpowiedzi, z których
tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź uzyskuje się 1 punkt.
4.
Część teoretyczna egzaminu trwa 200 minut.
5.
Część teoretyczną egzaminu uważa się za zdaną, jeżeli kandydat na maszynistę uzyskał
z testu pisemnego co najmniej 75 punktów.
6.
Część praktyczna egzaminu polega na sprawdzeniu, za pomocą jazd praktycznych na sieci
kolejowej, umiejętności prowadzenia pojazdu kolejowego oraz wykonywania innych czynności
związanych z obsługą pojazdu kolejowego. Dopuszcza się wykorzystanie symulatora pojazdu
kolejowego w celu oceny stosowania zasad eksploatacji i działań maszynisty w trudnych
sytuacjach.
7.
Część praktyczna egzaminu obejmuje:
1)
wykonywanie czynności przygotowania do pracy i zdania po pracy pojazdu kolejowego;
2)
lokalizowanie i wykrywanie usterek w obwodach i urządzeniach pojazdu kolejowego;
3)
wykonywanie oględzin technicznych pociągu i obsługi hamulców kolejowych;
4)
obsługę urządzeń kontrolujących czujność maszynisty, urządzeń kontroli prowadzenia
pociągu, o ile są zabudowane na pojeździe kolejowym, oraz urządzeń radiołączności
pociągowej;
5)
prowadzenie dokumentacji eksploatacyjnej i naprawczej;
6)
obsługę pojazdu kolejowego podczas jazdy;
7)
wykonanie jazdy praktycznej poznanym typem pojazdu kolejowego po poznanej infrastrukturze
kolejowej.
8.
Warunkiem dopuszczenia kandydata na maszynistę do zdawania części praktycznej egzaminu
jest zdanie przez niego części teoretycznej egzaminu.
§ 6.
1.
Po przeprowadzeniu egzaminu komisja egzaminacyjna sporządza protokół, który zawiera:
1)
oznaczenie ośrodka szkolenia i egzaminowania przeprowadzającego egzamin;
2)
datę i miejsce przeprowadzenia egzaminu oraz czas rozpoczęcia i zakończenia egzaminu;
3)
datę i miejsce sporządzenia protokołu;
4)
wskazanie składu komisji egzaminacyjnej, w tym zespołów egzaminacyjnych oraz egzaminatorów
prowadzących;
5)
liczbę kandydatów na maszynistów dopuszczonych do:
a)
części teoretycznej egzaminu,
b)
części praktycznej egzaminu;
6)
wykaz kandydatów na maszynistów, którzy zdali egzamin;
7)
wskazanie kategorii i podkategorii świadectwa maszynisty oraz typów pojazdów kolejowych,
do prowadzenia których nabyli uprawnienia kandydaci na maszynistów, którzy zdali egzamin;
8)
dane dotyczące infrastruktury kolejowej podlegające wpisowi do świadectwa maszynisty,
o których mowa w § 16 ust. 1;
9)
podpisy członków komisji egzaminacyjnej.
2.
Kopię protokołu ośrodek szkolenia i egzaminowania przekazuje w terminie 14 dni od
dnia jego sporządzenia:
1)
przewoźnikowi kolejowemu albo zarządcy infrastruktury, u którego kandydat na maszynistę
jest zatrudniony lub świadczy usługi;
2)
Prezesowi UTK.
Rozdział 3
Szkolenia oraz sprawdziany wiedzy i umiejętności maszynistów
§ 7.
Proces szkolenia maszynistów jest realizowany na podstawie przyjętych u przewoźników
kolejowych i zarządców infrastruktury systemów zarządzania kompetencjami opracowanych
na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) nr 1158/2010 z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie wspólnej
metody oceny bezpieczeństwa w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania
kolejowych certyfikatów bezpieczeństwa oraz rozporządzenia Komisji (UE) nr 1169/2010 z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie wspólnej
metody oceny bezpieczeństwa w odniesieniu do zgodności z wymogami dotyczącymi uzyskania
kolejowych autoryzacji w zakresie bezpieczeństwa i obejmuje w szczególności:
1)
pouczenia okresowe;
2)
pouczenia doraźne;
3)
szkolenie przy użyciu symulatora pojazdu kolejowego.
§ 8.
1.
Pouczenia okresowe przeprowadza się nie rzadziej niż trzy razy do roku.
2.
Minimalna roczna liczba godzin szkolenia w ramach pouczeń okresowych wynosi 24, przy
czym godzina szkolenia równa się 45 minutom.
3.
Zajęcia w ramach pouczeń okresowych należy prowadzić w grupach nieprzekraczających
25 maszynistów.
4.
Zakres pouczeń okresowych powinien obejmować co najmniej następującą tematykę:
1)
podstawowe akty prawne i regulacje wewnętrzne dotyczące pracy na stanowisku maszynisty
oraz wprowadzone w nich zmiany;
2)
omówienie zaistniałych zdarzeń kolejowych ze wskazaniem przyczyn, skutków oraz zastosowanych
środków zaradczych;
3)
zagadnienia z zakresu wykonywanych czynności na stanowisku maszynisty, w tym dotyczące
spraw dyscypliny i bezpieczeństwa pracy, postępowania w ruchu kolejowym w sytuacjach
standardowych i nadzwyczajnych oraz systemu zarządzania bezpieczeństwem.
5.
Pracownika nieobecnego na pouczeniach okresowych należy poddać indywidualnemu szkoleniu,
które może być wykonane w ramach pouczeń doraźnych.
§ 9.
1.
Pouczenia doraźne są przeprowadzane na stanowisku pracy.
2.
Tematyka pouczeń doraźnych dotyczy czynności wykonywanych przez maszynistę na stanowisku
pracy.
3.
Pouczenia doraźne przeprowadza się w szczególności w przypadku:
1)
dokonywania zmian organizacyjnych lub technicznych w działalności przewoźnika kolejowego
lub zarządcy infrastruktury, które mają wpływ na zakres i sposób wykonywania czynności
na stanowisku maszynisty;
2)
wydania zaleceń Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych, o których mowa w art.
28l ust. 1 ustawy, wskazujących na konieczność przeprowadzenia pouczeń doraźnych dla
maszynistów.
4.
Podczas pouczeń doraźnych sprawdzana jest praktyczna poprawność obsługi pojazdów kolejowych
oraz znajomość obowiązujących przepisów w zakresie niezbędnym dla bezpiecznego wykonywania
pracy na stanowisku maszynisty.
§ 10.
1.
Szkolenie przy użyciu symulatora pojazdu kolejowego przeprowadza się nie rzadziej
niż raz w roku w wymiarze 3 godzin.
2.
Szkolenie przy użyciu symulatora pojazdu kolejowego powinno umożliwiać ocenę sposobu
obsługi pojazdu kolejowego przez maszynistę, a także jego reakcji w sytuacjach standardowych
i nadzwyczajnych, w różnych porach doby. Szkolenie powinno być przeprowadzane w sposób
umożliwiający odtworzenie różnorodnych scenariuszy eksploatacyjnych, technicznych
i pogodowych.
§ 11.
1.
Sprawdziany wiedzy i umiejętności maszynistów niezbędne dla zachowania ważności świadectwa
maszynisty przeprowadza się w zakresie znajomości:
1)
infrastruktury kolejowej - co 3 lata, a także po każdej nieobecności przekraczającej
okres 6 miesięcy na danej części infrastruktury, a jeżeli ruch kolejowy na danej części
infrastruktury jest prowadzony jedynie w niektórych miesiącach roku - po każdej nieobecności
przekraczającej okres 1 roku;
2)
pojazdów kolejowych - co 3 lata, a także po przerwie w prowadzeniu określonego typu
pojazdu kolejowego przekraczającej okres 1 roku;
3)
języka obcego dla maszynistów, którzy prowadzą pociągi w ruchu transgranicznym, z
uwzględnieniem terminologii stosowanej przy prowadzeniu ruchu kolejowego na sieci
kolejowej innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej - co 3 lata, a także po
każdej nieobecności maszynisty na tej sieci kolejowej przekraczającej okres 1 roku.
2.
Niezależnie od terminów określonych w ust. 1 sprawdziany wiedzy i umiejętności maszynistów
przeprowadza się:
1)
w przypadku zawieszenia świadectwa maszynisty przez przewoźnika kolejowego albo zarządcę
infrastruktury:
a)
na skutek uchybień w pracy mogących spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego,
b)
w związku z uczestnictwem maszynisty w poważnym wypadku, wypadku lub incydencie -
w razie uzasadnionego podejrzenia utraty zdolności do wykonywania czynności maszynisty
lub na żądanie komisji kolejowej, o której mowa w art. 28m ust. 1 ustawy,
c)
po przerwie w wykonywaniu czynności na stanowisku maszynisty trwającej co najmniej
6 miesięcy,
d)
po uzyskaniu negatywnego wyniku sprawdzianu, o którym mowa w ust. 1,
e)
po otrzymaniu wniosku Prezesa UTK, o którym mowa w art. 22b ust. 15 ustawy;
2)
przed wydaniem świadectwa maszynisty dla maszynisty, który posiada odpis świadectwa
maszynisty albo świadectwo maszynisty, potwierdzające wykonywanie czynności na tym
stanowisku u innego przewoźnika kolejowego lub zarządcy infrastruktury;
3)
w przypadku rozszerzania uprawnień określonych w świadectwie maszynisty w zakresie
dotyczącym:
a)
określonej części infrastruktury kolejowej,
b)
typu pojazdu kolejowego;
4)
po wydaniu zaleceń Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych, o których mowa
w art. 28l ust. 1 ustawy, wskazujących na konieczność przeprowadzenia dodatkowych
sprawdzianów wiedzy i umiejętności maszynistów;
5)
jeżeli przewoźnik kolejowy albo zarządca infrastruktury stwierdzi konieczność przeprowadzenia
takich sprawdzianów w celu zminimalizowania zagrożeń związanych z pracą maszynistów
zidentyfikowanych w ramach dokonywanej oceny ryzyka, o której mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 352/2009 z dnia 24 kwietnia 2009 r. w sprawie przyjęcia
wspólnej metody oceny bezpieczeństwa w zakresie wyceny i oceny ryzyka, o której mowa
w art. 6 ust. 3 lit. a dyrektywy 2004/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady .
§ 12.
Sprawdziany wiedzy i umiejętności maszynistów przeprowadza się, uwzględniając doświadczenie
zawodowe, kwalifikacje maszynisty oraz ujęte w świadectwie maszynisty typy pojazdów
kolejowych, do prowadzenia których jest on uprawniony.
§ 13.
1.
Maszynistę poddaje się sprawdzianowi wiedzy i umiejętności, podczas którego prowadzi
on pojazd kolejowy w obecności co najmniej jednego egzaminatora.
2.
Po zakończeniu sprawdzianu, o którym mowa w ust. 1, egzaminator przekazuje przewoźnikowi
kolejowemu albo zarządcy infrastruktury, u którego maszynista jest zatrudniony lub
świadczy usługi, pisemną informację o jego wyniku.
3.
Na podstawie informacji, o której mowa w ust. 2, przewoźnicy kolejowi i zarządcy infrastruktury
odnotowują w rejestrze świadectw maszynistów wynik sprawdzianu wiedzy i umiejętności.
§ 14.
W razie nieobecności, o której mowa w § 11 ust. 1 pkt 1, sprawdzian wiedzy i umiejętności
maszynisty dotyczący określonej infrastruktury kolejowej przeprowadza się po uprzednim
wykonaniu przez maszynistę dwóch jazd w czynnej kabinie pojazdu kolejowego z napędem,
w obrębie tej infrastruktury, przy czym, o ile to możliwe, jedną jazdę należy odbyć
pomiędzy zmierzchem a świtem.
§ 15.
1.
W przypadku, o którym mowa w § 11 ust. 2 pkt 3 lit. a, sprawdzian wiedzy i umiejętności
przeprowadza się po uprzednim wykonaniu przez maszynistę czterech jazd w czynnej kabinie
pojazdu kolejowego z napędem w obrębie infrastruktury kolejowej objętej tym sprawdzianem,
przy czym, o ile to możliwe, dwie jazdy należy odbyć pomiędzy zmierzchem a świtem.
2.
Jeżeli maszynista ubiega się o rozszerzenie uprawnień, o których mowa w § 11 ust.
2 pkt 3 lit. a, wyłącznie w zakresie kategorii A świadectwa maszynisty lub w zakresie
dotyczącym bocznic kolejowych lub okręgów manewrowych, przepisu ust. 1 nie stosuje
się.
Rozdział 4
Zakres danych dotyczących infrastruktury kolejowej ujęty w świadectwie maszynisty
§ 16.
1.
W świadectwie maszynisty umieszcza się następujące dane dotyczące infrastruktury kolejowej:
1)
nazwę zarządcy infrastruktury zarządzającego infrastrukturą kolejową, po której maszynista
jest uprawniony do prowadzenia pojazdu kolejowego;
2)
linie kolejowe albo odcinki linii kolejowych obejmujące przejścia graniczne z państwami
sąsiadującymi z Rzeczpospolitą Polską;
3)
wykaz urządzeń kontrolujących czujność maszynisty i urządzeń kontroli prowadzenia
pociągu, stosowanych na infrastrukturze kolejowej, po której maszynista jest uprawniony
do prowadzenia pojazdu kolejowego.
2.
Przewoźnik kolejowy i zarządca infrastruktury prowadzi dla każdego maszynisty szczegółowy
wykaz obejmujący linie kolejowe i odcinki linii kolejowych, wchodzące w skład infrastruktury
kolejowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1, wraz ze wskazaniem dnia ostatniej jazdy w
czynnej kabinie pojazdu kolejowego z napędem w każdym miesiącu roku kalendarzowego
(karta znajomości szlaku).
Rozdział 5
Rejestr świadectw maszynistów
§ 17.
1.
Przewoźnik kolejowy i zarządca infrastruktury prowadzi rejestr świadectw maszynistów
w postaci elektronicznej.
2.
Rejestr świadectw maszynistów zawiera następujące dane:
1)
numer licencji maszynisty, a także jej status;
2)
informacje dotyczące aktualnego świadectwa maszynisty oraz dane osobowe maszynisty,
w tym:
a)
imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania,
b)
datę i miejsce urodzenia,
c)
zdjęcie i podpis,
d)
datę wydania świadectwa maszynisty, a w przypadku świadectwa maszynisty wydanego na
czas określony, także przewidywany termin upływu ważności,
e)
nazwę i adres przewoźnika kolejowego albo zarządcy infrastruktury, który wydał świadectwo
maszynisty,
f)
numer referencyjny nadany maszyniście przez przewoźnika kolejowego albo zarządcę infrastruktury,
g)
kategorie i podkategorie świadectwa maszynisty,
h)
typy pojazdów kolejowych, do prowadzenia których maszynista jest uprawniony,
i)
infrastrukturę kolejową, w obrębie której maszynista jest uprawniony do prowadzenia
pojazdu kolejowego,
j)
znajomość języków obcych,
k)
informacje dodatkowe;
3)
informacje dotyczące statusu świadectwa maszynisty, w tym:
a)
datę wydania,
b)
datę i przyczyny:
-
-dokonania aktualizacji danych,
-
-zawieszenia albo cofnięcia,
c)
datę zgłoszenia zgubienia, kradzieży i zniszczenia oraz wydania duplikatu tego dokumentu;
4)
informacje o uprawnieniach zawartych w świadectwie maszynisty oraz o wynikach sprawdzianów
wiedzy i umiejętności maszynistów.
3.
Rejestr świadectw maszynistów jest prowadzony na warunkach zapewniających zabezpieczenie
danych w nim ujętych przed zniszczeniem, uszkodzeniem, dostępem osób niepowołanych
i kradzieżą.
4.
Dane ujęte w rejestrze świadectw maszynistów przechowuje się przez okres 10 lat od
dnia utraty ważności ostatniego świadectwa maszynisty wpisanego do tego rejestru.
5.
Wzór rejestru świadectw maszynistów, określający rodzaj i strukturę danych, stanowi
załącznik nr 4 do rozporządzenia.
§ 18.
1.
Przewoźnicy kolejowi i zarządcy infrastruktury udostępniają dane zgromadzone w rejestrze
świadectw maszynisty podmiotom, o których mowa w art. 22b ust. 14a ustawy, na podstawie
wniosku złożonego w postaci papierowej lub elektronicznej.
2.
Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera:
1)
oznaczenie podmiotu składającego wniosek;
2)
informacje dotyczące osoby wyznaczonej do kontaktów;
3)
zakres wnioskowanych danych ujętych w rejestrze świadectw maszynistów wraz z określeniem
postaci, w jakiej mają być one udostępnione, i częstotliwości ich przekazywania (jednorazowo
albo cyklicznie).
3.
Dane, o których mowa w ust. 1, są udostępniane niezwłocznie, jednak nie później niż
w terminie 5 dni roboczych od dnia złożenia wniosku.
4.
W szczególnie uzasadnionych przypadkach termin, o którym mowa w ust. 3, może ulec
przedłużeniu, po uprzednim ustaleniu i wyznaczeniu nowego terminu z podmiotem składającym
wniosek.
5.
Dane są udostępniane w postaci papierowej lub elektronicznej.
6.
Dane w postaci elektronicznej przekazuje się na informatycznym nośniku danych lub
z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych, o których mowa w art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną .
Rozdział 6
Przepisy przejściowe i końcowe
§ 19.
1.
Przewoźnicy kolejowi i zarządcy infrastruktury do dnia 29 października 2018 r. wydają
świadectwa maszynisty osobom, które posiadają ważne uprawnienie do prowadzenia pojazdów
kolejowych wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu
stanowisk bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego
i warunków, jakie powinny spełniać osoby zatrudnione na tych stanowiskach oraz prowadzący
pojazdy kolejowe , bez konieczności odbycia szkolenia i złożenia egzaminu, o których mowa w rozdziale
2.
2.
W przypadku osób, o których mowa w ust. 1, w zakresie odnoszącym się do dotychczas
posiadanych uprawnień, do świadectwa maszynisty wpisuje się:
1)
typy pojazdów kolejowych, do prowadzenia których maszynista jest uprawniony w chwili
wydania świadectwa maszynisty;
2)
dane dotyczące infrastruktury kolejowej, po której maszynista jest uprawniony do prowadzenia
pojazdów kolejowych w chwili wydania świadectwa maszynisty, określone w § 16 ust.
1.
3.
Pierwszy okresowy sprawdzian wiedzy i umiejętności maszynisty po wydaniu świadectwa
maszynisty dla osób, o których mowa w ust. 1, należy przeprowadzić nie później niż
po upływie 4 lat od dnia przeprowadzenia ostatniego egzaminu okresowego albo weryfikacyjnego
zgodnie z przepisami rozporządzenia, o którym mowa w ust. 1.
§ 20.
Szkolenia w celu uzyskania świadectwa maszynisty, rozpoczęte i niezakończone przed
dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, prowadzi się na podstawie dotychczasowych
programów szkolenia.
§ 21.
Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem §
7 pkt 3 i § 10, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.4)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury
z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie świadectwa maszynisty (Dz. U. Nr 66, poz. 347),
które na podstawie art. 7 ustawy z dnia 12 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o transporcie
kolejowym oraz ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. poz. 1033)
traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
2)
Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża postanowienia dyrektywy
2007/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie
przyznawania uprawnień maszynistom prowadzącym lokomotywy i pociągi w obrębie systemu
kolejowego Wspólnoty (Dz. Urz. UE L 315 z 03.12.2007, str. 51).
3)
Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 218, poz.
2212, z 2005 r. Nr 235, poz. 1999, z 2006 r. Nr 190, poz. 1407 oraz z 2007 r. Nr 170,
poz. 1204.
4)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury
z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie świadectwa maszynisty (Dz. U. Nr 66, poz. 347),
które na podstawie art. 7 ustawy z dnia 12 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o transporcie
kolejowym oraz ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. poz. 1033)
traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
Załącznik nr 1 - Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących pojazdu kolejowego, objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania przez kandydata na maszynistę świadectwa maszynisty
1.
Próby i kontrole przed jazdą
Maszynista powinien umieć:
a)
zgromadzić dokumentację i niezbędne wyposażenie,
b)
sprawdzić, czy wyznaczony pojazd trakcyjny może być użyty do obsługi wyznaczonego
pociągu,
c)
wprowadzić i sprawdzić informacje zapisane w dokumentacji dotyczącej pojazdu trakcyjnego
i pociągu,
d)
sprawdzić przez dokonanie określonych prób i kontroli, czy urządzenia związane z bezpieczeństwem
są sprawne,
e)
sprawdzić wyposażenie pojazdu trakcyjnego w sprzęt ochronny i sprzęt związany z bezpieczeństwem
oraz jego sprawność,
f)
wykonać wszelkie należące do obowiązków maszynisty czynności zapobiegawczo-utrzymaniowe.
2.
Znajomość pojazdu kolejowego
Aby prowadzić pojazd trakcyjny, maszynista powinien być zapoznany ze wszystkimi obsługiwanymi
przez niego regulatorami i wskaźnikami, w szczególności z tymi, które dotyczą funkcjonowania:
a)
napędu,
b)
hamowania,
c)
urządzeń kontroli czujności maszynisty.
Aby wykryć i zlokalizować nieprawidłowości występujące w pojazdach kolejowych, ustalić,
co jest potrzebne do ich usunięcia, a także w określonych przypadkach podjąć działania
naprawcze, maszynista powinien być zapoznany z:
a)
konstrukcjami mechanicznymi pojazdów kolejowych,
b)
zawieszeniem i urządzeniami mocującymi,
c)
częściami biegowymi,
d)
urządzeniami związanymi z bezpieczeństwem ruchu pociągów,
e)
konstrukcją zbiorników paliwa, układem zasilania paliwem i układem wydechowym,
f)
oznaczeniami znajdującymi się wewnątrz i na zewnątrz pojazdów kolejowych, w szczególności
symbolami używanymi przy przewozie towarów niebezpiecznych,
g)
systemem rejestracji jazd,
h)
układami: elektrycznym i pneumatycznym,
i)
systemem pobierania prądu trakcyjnego i układami wysokiego napięcia,
j)
sprzętem łączności, w tym systemem transmisji radiowej i łącznością tor - pojazd,
k)
organizacją jazd pojazdem trakcyjnym,
l)
budową pojazdów kolejowych i ich przeznaczeniem oraz urządzeniami wykorzystywanymi
do prowadzenia pociągu i pracy manewrowej, a w szczególności z systemem zatrzymywania
pociągu przy użyciu samoczynnego hamulca zespolonego,
m)
układem hamulcowym,
n)
częściami charakterystycznymi dla pojazdów kolejowych,
o)
sprzęganiem pojazdów kolejowych.
3.
Próby hamulców
Maszynista powinien umieć:
a)
sprawdzić i obliczyć przed jazdą, czy rzeczywista masa hamująca pociągu odpowiada
masie hamującej wymaganej dla danej linii, zgodnie z wartościami podanymi w dokumentacji
pociągu,
b)
sprawdzić działanie poszczególnych elementów układu hamulcowego pojazdu trakcyjnego
oraz pociągu odpowiednio przed jazdą, przy jego uruchamianiu i w czasie jazdy.
4.
Sposób funkcjonowania i prędkość maksymalna pociągu w odniesieniu do charakterystyk
linii
Maszynista powinien umieć zastosować odpowiednią technikę prowadzenia pociągu w celu
zachowania maksymalnych, dopuszczalnych prędkości pociągów w zależności od parametrów
stałych i parametrów zmiennych linii (odcinków), takich jak: pochylenia miarodajne,
łuki, dopuszczalne prędkości na odcinkach linii, doraźne ograniczenia prędkości przekazane
maszyniście, wskazania urządzeń sygnalizacyjnych i panujące warunki atmosferyczne.
5.
Prowadzenie pociągu w sposób, który nie powoduje uszkodzeń infrastruktury kolejowej
lub pojazdów
Maszynista powinien umieć:
a)
korzystać zgodnie z obowiązującymi zasadami ze wszystkich dostępnych układów sterowania,
b)
uruchomić pociąg, uwzględniając przyczepność i ograniczenia mocy pojazdu trakcyjnego,
c)
używać hamulców pociągu.
6.
Nieprawidłowości
Maszynista powinien:
a)
zwracać uwagę na zdarzenia zaistniałe podczas prowadzenia pociągu,
b)
umieć dokonać oględzin technicznych pociągu, umieć rozpoznać oznaki nieprawidłowości,
zapobiegać ich powstawaniu i umieć reagować odpowiednio do ich znaczenia, mając na
uwadze konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego i bezpieczeństwa osób,
c)
wykazać się znajomością stosowania dostępnych urządzeń zabezpieczenia ruchu kolejowego
i środków łączności.
7.
Postępowanie w razie nieprzewidzianych zdarzeń
Maszynista powinien:
a)
znać obowiązujące procedury zabezpieczenia pociągu i wezwania pomocy w razie wypadku
z udziałem ludzi znajdujących się w pociągu,
b)
umieć ustalić, czy w składzie pociągu znajdują się towary niebezpieczne, określić
ich rodzaj oraz umiejscowienie na podstawie dokumentacji pociągu,
c)
znać procedury ewakuacji podróżnych z pociągu pasażerskiego w sytuacji awaryjnej.
8.
Warunki określające kontynuowanie jazdy po zdarzeniu z udziałem pojazdu kolejowego
Po zaistnieniu poważnego wypadku, wypadku, incydentu albo innego zdarzenia kolejowego
maszynista powinien umieć ocenić, czy i przy zachowaniu jakich warunków pojazd kolejowy
może kontynuować jazdę.
Maszynista powinien:
a)
umieć określić, czy przed kontynuacją jazdy przez pociąg potrzebna jest ocena specjalisty,
b)
znać, określone przez zarządcę infrastruktury, procedury informowania o możliwości
kontynuowania jazdy po wypadku.
9.
Unieruchomienie pociągu
Maszynista powinien posiadać wiedzę na temat możliwości zatrzymania pociągu lub jego
części i zabezpieczenia go przed niespodziewanym uruchomieniem lub zbiegnięciem.
Załącznik nr 2 - Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących infrastruktury kolejowej, objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty
1.
Rodzaj eksploatacji i prędkość maksymalna pociągu w odniesieniu do charakterystyk
linii
Maszynista powinien umieć zastosować odpowiednią technikę prowadzenia pociągu uwzględniającą
charakterystykę linii kolejowej i stosować maksymalną prędkość pociągu odpowiadającą
warunkom pogodowym, obowiązującym dla linii kolejowej ograniczeniom prędkości oraz
przyjętym od zarządcy infrastruktury kolejowej lub użytkownika bocznicy informacjom.
2.
Znajomość linii
Maszynista powinien potrafić przewidywać problemy, które mogą powstać w czasie jazdy,
i odpowiednio im zapobiegać, szczególnie w zakresie bezpieczeństwa ruchu kolejowego
oraz związane z punktualnością prowadzenia pociągu i ekonomicznością jazdy. Powinien
posiadać wiedzę na temat linii kolejowych i urządzeń na trasie jazdy oraz ewentualnych
tras zastępczych.
Znajomość linii kolejowej powinna obejmować następujące zagadnienia:
a)
warunki eksploatacji linii kolejowej, w tym zmiany toru i ruch jednokierunkowy,
b)
znajomość dokumentów zarządcy infrastruktury kolejowej dotyczących linii kolejowej,
c)
określenie torów, które mogą być wykorzystane do danego rodzaju przewozów,
d)
obowiązujące zasady prowadzenia ruchu pociągów oraz system sygnalizacyjny,
e)
system blokady liniowej i związane z nim przepisy,
f)
nazwy stacji kolejowych, ich położenie na linii kolejowej, warunki widoczności stacji
i nastawni,
g)
sygnalizacja przejściowa pomiędzy różnymi systemami sterowania ruchem kolejowym lub
systemami zasilania trakcyjnego,
h)
ograniczenia prędkości dla różnych kategorii prowadzonych pociągów,
i)
profile topograficzne,
j)
szczególne warunki hamowania, w szczególności na liniach o stromym nachyleniu,
k)
szczególne właściwości eksploatacyjne, w tym specjalne sygnały, znaki i warunki odjazdu.
3.
Przepisy bezpieczeństwa
Maszynista powinien:
a)
wiedzieć, że pociąg należy uruchamiać tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie zalecane
warunki, w tym warunki wynikające z rozkładu jazdy, nakazu jazdy lub sygnału odjazdu
podawanego przez urządzenia sygnalizacyjne,
b)
umieć obserwować sygnały urządzeń przytorowych i urządzeń znajdujących się w pojeździe
trakcyjnym, odpowiednio je interpretować i postępować zgodnie z ustalonymi procedurami,
c)
umieć prowadzić pociąg w sposób bezpieczny zgodnie z ustalonymi procedurami dotyczącymi
jazdy i stosować, w razie otrzymania takiego polecenia, szczególne warunki prowadzenia
pociągu, w szczególności czasowe ograniczenie prędkości, jazdę w kierunku przeciwnym
do zasadniczego, pozwolenie na przejazd obok semafora wskazującego sygnał zabraniający
jazdy, wykonanie pracy manewrowej, zmianę kierunku jazdy, przejazd przez miejsce wykonywania
prac budowlanych,
d)
umieć przestrzegać terminowości postojów wynikających z rozkładu jazdy i wyznaczonych
postojów dodatkowych.
4.
Prowadzenie pociągu
Maszynista powinien umieć:
a)
ustalić miejsce położenia pociągu na linii kolejowej,
b)
używać hamulców pociągu, uwzględniając warunki linii kolejowej,
c)
regulować prędkość jazdy pociągu zgodnie z rozkładem jazdy oraz wydanymi poleceniami,
w szczególności mającymi na celu oszczędność energii trakcyjnej, przy uwzględnieniu
charakterystyk typu pojazdu trakcyjnego, pociągu oraz linii kolejowej.
5.
Nieprawidłowości
Maszynista powinien umieć:
a)
zwracać uwagę na nieprawidłowości dotyczące infrastruktury kolejowej i otoczenia,
w tym urządzeń sygnalizacyjnych, torów, zasilania w energię trakcyjną, przejazdów
kolejowych, otoczenia torów i ruchu kolejowego,
b)
określić odległość dzielącą prowadzony pojazd kolejowy od przeszkód zagrażających
bezpieczeństwu ruchu kolejowego,
c)
poinformować zarządcę infrastruktury kolejowej o miejscu i charakterze zaobserwowanych
nieprawidłowości, upewniając się, że informacja ta została należycie zrozumiana,
d)
podjąć działania, uwzględniające infrastrukturę kolejową, mające na celu zagwarantowanie
bezpieczeństwa ruchu kolejowego i osób.
6.
Postępowanie w razie nieprzewidzianych zdarzeń i wypadków, pożarów oraz wypadków z
udziałem ludzi
Maszynista powinien umieć:
a)
podejmować działania w celu ochrony pociągu i wezwania pomocy w razie wypadku kolejowego
z udziałem ludzi,
b)
ocenić, gdzie zatrzymać pociąg w razie pożaru w pociągu, i w razie konieczności umożliwić
ewakuację pasażerów,
c)
przekazać informację dotyczącą pożaru odpowiednim służbom, jeżeli pożar nie może być
opanowany przez maszynistę i obsługę pociągu,
d)
jak najszybciej poinformować zarządcę infrastruktury kolejowej w przypadkach, o których
mowa w lit. a-c,
e)
ocenić, czy i w jakich warunkach infrastruktura kolejowa pozwala na dalsze prowadzenie
pociągu lub pojazdu kolejowego.
7.
Testy językowe
Wymóg znajomości języków obcych dotyczy infrastruktury kolejowej, do której odnosi
się świadectwo maszynisty.
Maszynista powinien:
a)
posiadać umiejętności w zakresie języka wskazanego przez danego zarządcę infrastruktury
kolejowej w przypadku konieczności porozumiewania się z przedstawicielem zarządcy
infrastruktury kolejowej w sprawach związanych z bezpieczeństwem ruchu kolejowego,
b)
posiadać umiejętności językowe odpowiadające poziomowi znajomości języka umożliwiającego
aktywne i skuteczne porozumiewanie się z przedstawicielem zarządcy infrastruktury
kolejowej w sytuacjach rutynowych, trudnych oraz awaryjnych,
c)
umieć korzystać z wiadomości i metod komunikacji określonych w technicznych specyfikacjach
interoperacyjności„ Ruch kolejowy”,
d)
umieć porozumiewać się w języku wskazanym przez zarządcę infrastruktury kolejowej
zgodnie z poziomem znajomości języka pozwalającym co najmniej na radzenie sobie w
sytuacjach praktycznych zawierających nieprzewidziany element, opisywanie zdarzenia
i podtrzymywanie prostej rozmowy.
Załącznik nr 3 - Program oraz czas trwania szkolenia kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie świadectwa maszynisty
Część I.
Staż stanowiskowy i szkolenie praktyczne
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
*) W przypadku szkolenia na więcej niż jedną podkategorię ujętą w ramach kategorii A
albo B kandydat na maszynistę realizuje jeden cykl szkolenia (liczby godzin szkolenia
nie sumują się).
**)Jeżeli kandydat na maszynistę ubiega się o świadectwo maszynisty obejmujące jednocześnie
podkategorie ujęte w ramach kat. A i kat. B (np. A1 + B2), realizuje on cykl szkolenia
w wymiarze przewidzianym dla kat. B.
***)Czas trwania szkolenia może zostać skrócony o okres zatrudnienia kandydata na maszynistę
na stanowisku rewidenta taboru lub innym, na którym wykonywał on czynności obejmujące
naprawę i utrzymanie taboru kolejowego.
****) Godzina szkolenia równa 60 minutom.
Część II.
Szkolenie teoretyczne (wykłady i zajęcia praktyczne)
1.
Program szkolenia teoretycznego kandydatów na maszynistów ubiegających się o uzyskanie
uprawnień w zakresie co najmniej jednej z następujących podkategorii świadectwa maszynisty:
A1, A4, B1 i B2:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
*) Godzina wykładów równa się 45 minutom, a zajęć praktycznych - 60 minutom.
2.
Program szkolenia teoretycznego kandydata na maszynistę ubiegającego się o uzyskanie
uprawnień w zakresie co najmniej jednej z następujących podkategorii świadectwa maszynisty:
A2, A3 i A5:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
*) Godzina wykładów równa się 45 minutom, a zajęć praktycznych - 60 minutom.
Część III.
Prowadzenie pojazdu kolejowego pod nadzorem
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
*) Godzina prowadzenia pojazdu kolejowego równa się 60 minutom.
Część IV.
Szkolenie przy użyciu symulatora pojazdu kolejowego
1.
Szkolenie kandydatów na maszynistów przy użyciu symulatora pojazdu kolejowego jest
fakultatywne.
2.
Dopuszcza się zwolnienie kandydata na maszynistę, który przeszedł szkolenie przy użyciu
symulatora pojazdu kolejowego, z obowiązku przejścia szkolenia wskazanego w części
I w module „Praca przy czynnościach maszynisty”, przy zachowaniu następujących warunków:
1)
odbycie 1 godziny szkolenia przy użyciu symulatora pojazdu kolejowego uznaje się za
równoznaczne z odbyciem 5 godzin szkolenia wskazanego w części I w module „Praca przy
czynnościach maszynisty”;
2)
liczba godzin szkolenia wskazanego w części I w module „Praca przy czynnościach maszynisty”,
z której kandydat na maszynistę może być zwolniony, nie może przekroczyć 50;
3)
szkolenie przy użyciu symulatora pojazdu kolejowego przeprowadza się po zrealizowaniu
przez kandydata na maszynistę co najmniej 50% liczby godzin szkolenia określonej w
części III.
3.
W zakresie warunków przeprowadzania szkolenia kandydatów na maszynistów przy użyciu
symulatora pojazdu kolejowego przepisy § 10 ust. 2 rozporządzenia stosuje się odpowiednio.