Ustawaz dnia 6 stycznia 2005 r.o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym
Spis treści
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
Ustawa reguluje sprawy związane z zachowaniem i rozwojem tożsamości kulturowej mniejszości
narodowych i etnicznych oraz zachowaniem i rozwojem języka regionalnego, a także sposób
realizacji zasady równego traktowania osób bez względu na pochodzenie etniczne oraz
określa zadania i kompetencje organów administracji rządowej i jednostek samorządu
terytorialnego w zakresie tych spraw.
Art. 2.5 orzeczeń
1.
Mniejszością narodową, w rozumieniu ustawy, jest grupa obywateli polskich, która spełnia
łącznie następujące warunki:
1)
jest mniej liczebna od pozostałej części ludności Rzeczypospolitej Polskiej;
2)
w sposób istotny odróżnia się od pozostałych obywateli językiem, kulturą lub tradycją;
3)
dąży do zachowania swojego języka, kultury lub tradycji;
4)
ma świadomość własnej historycznej wspólnoty narodowej i jest ukierunkowana na jej
wyrażanie i ochronę;
5)
jej przodkowie zamieszkiwali obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od co najmniej
100 lat;
6)
utożsamia się z narodem zorganizowanym we własnym państwie.
2.
Za mniejszości narodowe uznaje się następujące mniejszości:
1)
białoruską;
2)
czeską;
3)
litewską;
4)
niemiecką;
5)
ormiańską;
6)
rosyjską;
7)
słowacką;
8)
ukraińską;
9)
żydowską.
3.
Mniejszością etniczną, w rozumieniu ustawy, jest grupa obywateli polskich, która spełnia
łącznie następujące warunki:
1)
jest mniej liczebna od pozostałej części ludności Rzeczypospolitej Polskiej;
2)
w sposób istotny odróżnia się od pozostałych obywateli językiem, kulturą lub tradycją;
3)
dąży do zachowania swojego języka, kultury lub tradycji;
4)
ma świadomość własnej historycznej wspólnoty etnicznej i jest ukierunkowana na jej
wyrażanie i ochronę;
5)
jej przodkowie zamieszkiwali obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od co najmniej
100 lat;
6)
nie utożsamia się z narodem zorganizowanym we własnym państwie.
4.
Za mniejszości etniczne uznaje się następujące mniejszości:
1)
karaimską;
2)
łemkowską;
3)
romską;
4)
tatarską.
Art. 3.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
mniejszościach - rozumie się przez to mniejszości narodowe i etniczne, o których mowa
w art. 2;
2)
języku mniejszości - rozumie się przez to własny język mniejszości narodowej lub etnicznej,
o których mowa w art. 2.
Art. 4.
1.
Każda osoba należąca do mniejszości ma prawo do swobodnej decyzji o traktowaniu jej
jako osoby należącej bądź też nienależącej do mniejszości, a wybór taki lub korzystanie
ze związanych z tym wyborem praw nie pociąga za sobą jakichkolwiek niekorzystnych
skutków.
2.
Nikt nie może być obowiązany, inaczej niż na podstawie ustawy, do ujawnienia informacji
o własnej przynależności do mniejszości lub ujawnienia swojego pochodzenia, języka
mniejszości lub religii.
3.
Nikt nie może być obowiązany do udowodnienia własnej przynależności do danej mniejszości.
4.
Osoby należące do mniejszości mogą korzystać z praw i wolności wynikających z zasad
zawartych w niniejszej ustawie indywidualnie, jak też wspólnie z innymi członkami
swojej mniejszości.
Art. 5.
1.
Zabrania się stosowania środków mających na celu asymilację osób należących do mniejszości,
jeżeli środki te są stosowane wbrew ich woli.
2.
Zabrania się stosowania środków mających na celu zmianę proporcji narodowościowych
lub etnicznych na obszarach zamieszkałych przez mniejszości.
Art. 6.
1.
Zabrania się dyskryminacji wynikającej z przynależności do mniejszości.
2.
Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu:
1)
popierania pełnej i rzeczywistej równości w sferze życia ekonomicznego, społecznego,
politycznego i kulturalnego pomiędzy osobami należącymi do mniejszości a osobami należącymi
do większości;
2)
ochrony osób, które są obiektem dyskryminacji, wrogości lub przemocy, będących skutkiem
ich przynależności do mniejszości;
3)
umacniania dialogu międzykulturowego.
Rozdział 2
Używanie języka mniejszości
Art. 7.
1.
Osoby należące do mniejszości mają prawo do używania i pisowni swoich imion i nazwisk
zgodnie z zasadami pisowni języka mniejszości, w szczególności do rejestracji w aktach
stanu cywilnego i dokumentach tożsamości.
2.
Imiona i nazwiska osób należących do mniejszości zapisane w alfabecie innym niż alfabet
łaciński podlegają transliteracji.
3.
Minister właściwy do spraw administracji publicznej w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych określi, w drodze
rozporządzenia, sposób transliteracji, o której mowa w ust. 2, uwzględniając zasady
pisowni języka mniejszości.
Art. 8.
Osoby należące do mniejszości mają w szczególności prawo do:
1)
swobodnego posługiwania się językiem mniejszości w życiu prywatnym i publicznie;
2)
rozpowszechniania i wymiany informacji w języku mniejszości;
3)
zamieszczania w języku mniejszości informacji o charakterze prywatnym;
4)
nauki języka mniejszości lub w języku mniejszości.
Art. 9.1 orzeczenie
1.
Przed organami gminy, obok języka urzędowego, może być używany, jako język pomocniczy,
język mniejszości.
2.
Język pomocniczy może być używany jedynie w gminach, w których liczba mieszkańców
gminy należących do mniejszości, której język ma być używany jako język pomocniczy,
jest nie mniejsza niż 20% ogólnej liczby mieszkańców gminy i które zostały wpisane
do Urzędowego Rejestru Gmin, w których używany jest język pomocniczy, zwanego dalej
„Urzędowym Rejestrem”.
3.
Możliwość używania języka pomocniczego oznacza, że osoby należące do mniejszości,
z zastrzeżeniem ust. 5, mają prawo do:
1)
zwracania się do organów gminy w języku pomocniczym w formie pisemnej lub ustnej;
2)
uzyskiwania, na wyraźny wniosek, odpowiedzi także w języku pomocniczym w formie pisemnej
lub ustnej.
4.
Dopuszcza się wniesienie podania w języku pomocniczym. Wniesienie podania w języku
pomocniczym nie stanowi braku powodującego pozostawienie podania bez rozpoznania.
5.
Procedura odwoławcza odbywa się wyłącznie w języku urzędowym.
6.
Nikt nie może uchylić się od wykonania zgodnego z prawem polecenia lub orzeczenia
wydanego w języku urzędowym, jeżeli okoliczności wymagają niezwłocznego jego wykonania,
aby mogło osiągnąć swój cel.
7.
Wątpliwości rozstrzygane są na podstawie dokumentu sporządzonego w języku urzędowym.
Art. 10.1 orzeczenie
1.
Wpisu do Urzędowego Rejestru dokonuje prowadzący Urzędowy Rejestr minister właściwy
do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, na podstawie
wniosku rady gminy.
2.
Wniosek, o którym mowa w ust. 1, powinien zawierać w szczególności dane urzędowe dotyczące
liczby mieszkańców gminy, w tym liczby mieszkańców należących do mniejszości, której
język ma być używany jako język pomocniczy, oraz uchwałę rady gminy o wyrażeniu zgody
na wprowadzenie języka pomocniczego wraz ze wskazaniem języka mniejszości, który ma
być językiem pomocniczym.
3.
Przed dokonaniem wpisu do Urzędowego Rejestru minister właściwy do spraw wyznań religijnych
oraz mniejszości narodowych i etnicznych weryfikuje wniosek, o którym mowa w ust.
1. Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
może odmówić dokonania wpisu do Urzędowego Rejestru, jeżeli wniosek nie spełnia wymogów
określonych w ust. 2.
4.
Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
odmawia dokonania wpisu do Urzędowego Rejestru, jeżeli liczba mieszkańców gminy należących
do mniejszości, której język ma być używany jako język pomocniczy, jest mniejsza niż
20% ogólnej liczby mieszkańców tej gminy.
5.
Na odmowę dokonania wpisu do Urzędowego Rejestru radzie gminy przysługuje skarga do
sądu administracyjnego.
6.
Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
na wniosek rady gminy wykreśla gminę z Urzędowego Rejestru.
7.
Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
określi, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, w
drodze rozporządzenia, sposób prowadzenia Urzędowego Rejestru oraz wzór wniosku, o
którym mowa w ust. 1, uwzględniając w szczególności dane pozwalające na jednoznaczną
identyfikację gminy (nazwa województwa, nazwa powiatu, nazwa gminy) oraz informacje,
o których mowa w ust. 2.
Art. 11.
1.
W gminie wpisanej do Urzędowego Rejestru pracownikom zatrudnionym w urzędzie gminy,
w jednostkach pomocniczych gminy oraz w gminnych jednostkach i zakładach budżetowych
może być przyznany dodatek z tytułu znajomości języka pomocniczego obowiązującego
na terenie tej gminy. Zasady przyznawania dodatku oraz jego wysokość określają przepisy
dotyczące zasad wynagradzania pracowników samorządowych.
2.
Znajomość języka pomocniczego potwierdza dyplom, zaświadczenie lub certyfikat.
3.
Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
określi, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw oświaty i wychowania, w drodze
rozporządzenia, wykaz dyplomów, zaświadczeń lub certyfikatów, o których mowa w ust.
2, uwzględniając wszystkie języki mniejszości.
Art. 12.1 orzeczenie
1.
Dodatkowe tradycyjne nazwy w języku mniejszości mogą być używane obok:
1)
urzędowych nazw miejscowości i obiektów fizjograficznych,
2)
nazw ulic
- ustalonych w języku polskim na podstawie odrębnych przepisów.
2.
Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, mogą być używane jedynie na obszarze gmin
wpisanych do prowadzonego przez ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz
mniejszości narodowych i etnicznych Rejestru gmin, na których obszarze używane są
nazwy w języku mniejszości, zwanego dalej „Rejestrem gmin”. Wpisu do Rejestru gmin
dokonuje minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych
i etnicznych na wniosek rady gminy, na której obszarze nazwy te mają być używane,
z zastrzeżeniem ust. 7 i art. 13 ust. 1-7.
3.
Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, nie mogą nawiązywać do nazw z okresu 1933-1945,
nadanych przez władze Trzeciej Rzeszy Niemieckiej lub Związku Socjalistycznych Republik
Radzieckich.
4.
Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, mogą być wprowadzone na terenie całej gminy
lub w poszczególnych miejscowościach.
5.
Dodatkowe nazwy, o których mowa w ust. 1, umieszczane są po nazwie w języku polskim
i nie mogą być stosowane samodzielnie.
6.
Ustalenie dodatkowej nazwy w języku mniejszości następuje zgodnie z zasadami pisowni
tego języka.
7.
Dodatkowa nazwa miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku mniejszości może
być ustalona na wniosek rady gminy, jeżeli:
1)
liczba mieszkańców gminy należących do mniejszości jest nie mniejsza niż 20% ogólnej
liczby mieszkańców tej gminy lub, w przypadku miejscowości zamieszkanej, za ustaleniem
dodatkowej nazwy miejscowości w języku mniejszości opowiedziała się w konsultacjach,
przeprowadzonych w trybie określonym w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym , ponad połowa mieszkańców tej miejscowości biorących udział w konsultacjach;
2)
wniosek rady gminy uzyskał pozytywną opinię Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych,
utworzonej na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych .
8.
Do ustalania dodatkowych nazw ulic w języku mniejszości zastosowanie mają przepisy
ustawy, o której mowa w ust. 7 pkt 1.
Art. 13.1 orzeczenie
1.
Rada gminy przedstawia wniosek, o którym mowa w art. 12 ust. 7, na wniosek mieszkańców
gminy należących do mniejszości lub z inicjatywy własnej. W przypadku wniosku dotyczącego
nazwy miejscowości zamieszkanej, rada gminy jest obowiązana uprzednio przeprowadzić
w tej sprawie konsultacje z mieszkańcami tej miejscowości, w trybie określonym w art. 5a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.
2.
Rada gminy przedstawia wniosek, o którym mowa w art. 12 ust. 7, ministrowi właściwemu
do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych za pośrednictwem
wojewody.
3.
Wniosek, o którym mowa w art. 12 ust. 7, powinien zawierać:
1)
uchwałę rady gminy w sprawie ustalenia dodatkowej nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego;
2)
prawidłowe brzmienie urzędowej nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku
polskim;
3)
w przypadku obiektu fizjograficznego - opinie zarządów województw, na których terenie
obiekt się znajduje;
4)
proponowane brzmienie nazwy dodatkowej w języku mniejszości;
5)
omówienie wyników konsultacji, o których mowa w ust. 1 i w art. 12 ust. 7 pkt 1;
6)
informację o kosztach finansowych wprowadzenia proponowanej zmiany.
4.
Wymóg zasięgnięcia opinii uznaje się za spełniony w przypadku niewyrażenia opinii,
o których mowa w ust. 3 pkt 3, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wystąpienia o
opinię.
5.
Wojewoda jest obowiązany przekazać ministrowi właściwemu do spraw wyznań religijnych
oraz mniejszości narodowych i etnicznych wniosek, o którym mowa w art. 12 ust. 7,
nie później niż w ciągu 30 dni od dnia jego otrzymania, dołączając swoją opinię. Minister
właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych przekazuje
Komisji Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych wniosek do zaopiniowania. Komisja
Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych przedstawia ministrowi właściwemu do
spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych swoją opinię, za
pośrednictwem ministra właściwego do spraw administracji publicznej, niezwłocznie
po zapoznaniu się z wnioskiem.
6.
Dodatkową nazwę miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku mniejszości uważa
się za ustaloną, jeżeli została wpisana do Rejestru gmin.
7.
Wpisu, o którym mowa w ust. 6, dokonuje minister właściwy do spraw wyznań religijnych
oraz mniejszości narodowych i etnicznych, po uzyskaniu pozytywnej opinii Komisji Nazw
Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych.
8.
Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
odmówi wpisania do Rejestru gmin dodatkowej nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego
w języku mniejszości lub wykreśli nazwę z tego Rejestru, jeżeli będzie nawiązywała
do nazwy z okresu 1933-1945, nadanej przez władze Trzeciej Rzeszy Niemieckiej lub
Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich.
9.
Na odmowę dokonania wpisu, o którym mowa w ust. 6, i na wykreślenie, o którym mowa
w ust. 8, radzie gminy przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
10.
Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych,
w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, określi, w
drodze rozporządzenia, wzory wniosków rady gminy:
1)
o wpisanie gminy do Rejestru gmin,
2)
o ustalenie dodatkowej nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku mniejszości
- biorąc pod uwagę szczegółowy zakres informacji umieszczanych w Rejestrze gmin.
11.
Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych,
w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw administracji publicznej, określi, w
drodze rozporządzenia, sposób prowadzenia Rejestru gmin oraz szczegółowy zakres informacji
umieszczanych w tym Rejestrze, uwzględniając określenie województwa i powiatu, na
których obszarze położona jest gmina, nazwę gminy, urzędową nazwę miejscowości lub
obiektu fizjograficznego oraz dodatkową nazwę w języku mniejszości.
12.
Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych i ministrem właściwym
do spraw administracji publicznej, określi, w drodze rozporządzenia, szczegóły dotyczące
umieszczania na znakach i tablicach dodatkowych nazw w języku mniejszości, uwzględniając
w szczególności wielkość i styl czcionki nazw w języku polskim i w języku mniejszości.
Art. 14.
Przez liczbę mieszkańców gminy należących do mniejszości, o której mowa w art. 9 ust.
2, art. 10 ust. 4 i art. 12 ust. 7 pkt 1, należy rozumieć liczbę urzędowo ustaloną
jako wynik ostatniego spisu powszechnego.
Art. 15.
1.
Koszty związane z wprowadzeniem i używaniem na obszarze gminy języka pomocniczego
oraz koszty związane z wprowadzeniem dodatkowych nazw, o których mowa w art. 12 ust.
1, w języku mniejszości ponosi, z zastrzeżeniem ust. 2, budżet gminy.
2.
Koszty związane z wymianą tablic informacyjnych, wynikającą z ustalenia dodatkowej
nazwy miejscowości lub obiektu fizjograficznego w języku mniejszości, ponosi budżet
państwa.
Art. 16.
Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
zarządza tłumaczenie niniejszej ustawy na języki mniejszości.
Rozdział 3
Oświata i kultura
Art. 17.
Realizacja prawa osób należących do mniejszości do nauki języka mniejszości lub w
języku mniejszości, a także prawa tych osób do nauki historii i kultury mniejszości
odbywa się na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty .
Art. 18.
1.
Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu wspierania
działalności zmierzającej do ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości kulturowej mniejszości.
2.
Środkami, o których mowa w ust. 1, mogą być w szczególności dotacje celowe lub podmiotowe
na:
1)
działalność instytucji kulturalnych, ruchu artystycznego i twórczości mniejszości
oraz imprez artystycznych mających istotne znaczenie dla kultury mniejszości;
2)
inwestycje służące zachowaniu tożsamości kulturowej mniejszości;
3)
wydawanie książek, czasopism, periodyków i druków ulotnych w językach mniejszości
lub w języku polskim, w postaci drukowanej oraz w innych technikach zapisu obrazu
i dźwięku;
4)
wspieranie programów telewizyjnych i audycji radiowych realizowanych przez mniejszości;
5)
ochronę miejsc związanych z kulturą mniejszości;
6)
działalność świetlicową;
7)
prowadzenie bibliotek oraz dokumentacji życia kulturalnego i artystycznego mniejszości;
8)
edukację dzieci i młodzieży realizowaną w różnych formach;
9)
propagowanie wiedzy o mniejszościach;
10)
inne programy realizujące cele, o których mowa w ust. 1, oraz wspierające integrację
obywatelską mniejszości.
3.
Dotacje, o których mowa w ust. 2, przyznawane z części budżetu państwa, której dysponentem
jest minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych,
mogą być udzielane z pominięciem otwartego konkursu ofert. Minister właściwy do spraw
wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych corocznie ogłasza zasady
postępowania w sprawach dotyczących udzielania dotacji, o których mowa w ust. 2. Przepisy
art. 14-18 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i
o wolontariacie stosuje się odpowiednio.
4.
Środkami, o których mowa w ust. 1, mogą być również środki przekazywane z budżetu
jednostki samorządu terytorialnego organizacjom lub instytucjom, realizującym zadania
służące ochronie, zachowaniu i rozwojowi tożsamości kulturowej mniejszości.
5.
Dotacje podmiotowe, o których mowa w ust. 2, mogą otrzymywać organizacje mniejszości lub mające istotne znaczenie dla kultury
mniejszości instytucje kulturalne. Przepis art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 26 listopada
1998 r. o finansach publicznych stosuje się odpowiednio.
Rozdział 4
Język regionalny
Art. 19.
1.
Za język regionalny w rozumieniu ustawy, zgodnie z Europejską Kartą Języków Regionalnych
lub Mniejszościowych, uważa się język, który:
1)
jest tradycyjnie używany na terytorium danego państwa przez jego obywateli, którzy
stanowią grupę liczebnie mniejszą od reszty ludności tego państwa;
2)
różni się od oficjalnego języka tego państwa; nie obejmuje to ani dialektów oficjalnego
języka państwa, ani języków migrantów.
2.
Językiem regionalnym w rozumieniu ustawy jest język kaszubski. Przepisy art. 7-15
stosuje się odpowiednio, z tym że przez liczbę mieszkańców gminy, o której mowa w
art. 14, należy rozumieć liczbę osób posługujących się językiem regionalnym, urzędowo
ustaloną jako wynik ostatniego spisu powszechnego.
Art. 20.
1.
Realizacja prawa osób posługujących się językiem, o którym mowa w art. 19, do nauki
tego języka lub w tym języku odbywa się na zasadach i w trybie określonych w ustawie
wymienionej w art. 17.
2.
Organy władzy publicznej są obowiązane podejmować odpowiednie środki w celu wspierania
działalności zmierzającej do zachowania i rozwoju języka, o którym mowa w art. 19.
Przepisy art. 18 ust. 2 i 3 oraz ust. 5 stosuje się odpowiednio.
3.
Środkami, o których mowa w ust. 2, mogą być również środki przekazywane z budżetu
jednostki samorządu terytorialnego organizacjom lub instytucjom, realizującym zadania
służące zachowaniu i rozwojowi języka, o którym mowa w art. 19.
Rozdział 5
Organy do spraw mniejszości narodowych i etnicznych
Art. 21.
1.
Organem administracji rządowej w sprawach objętych ustawą jest minister właściwy do
spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
2.
Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
w szczególności:
1)
sprzyja realizacji praw i potrzeb mniejszości poprzez podejmowanie działań na rzecz
mniejszości i inicjowanie programów dotyczących:
a)
zachowania i rozwoju tożsamości, kultury i języka mniejszości, przy zapewnieniu pełnej
integracji obywatelskiej osób należących do mniejszości,
b)
realizacji zasady równego traktowania osób bez względu na pochodzenie etniczne;
2)
współdziała z właściwymi organami w zakresie przeciwdziałania naruszaniu praw mniejszości;
3)
dokonuje analiz i ocen sytuacji prawnej i społecznej mniejszości, w tym w zakresie
realizacji zasady, o której mowa w pkt 1 lit. b;
4)
upowszechnia wiedzę na temat mniejszości oraz ich kultury, a także inicjuje badania
nad sytuacją mniejszości, w tym w zakresie dyskryminacji, o której mowa w art. 6 ust.
1, jej przejawów oraz metod i strategii przeciwdziałania jej występowaniu;
5)
podejmuje działania na rzecz zachowania i rozwoju języka, o którym mowa w art. 19.
Art. 22.
1.
Do zadań wojewody należy:
1)
koordynowanie na obszarze województwa działań organów administracji rządowej, realizujących
zadania na rzecz mniejszości;
2)
podejmowanie działań na rzecz respektowania praw mniejszości i przeciwdziałanie naruszaniu
tych praw i dyskryminacji osób należących do mniejszości;
3)
podejmowanie działań na rzecz rozwiązywania problemów mniejszości;
4)
podejmowanie działań na rzecz respektowania praw osób posługujących się językiem,
o którym mowa w art. 19.
2.
W celu realizacji zadań, o których mowa w ust. 1, wojewoda współdziała z organami
samorządu terytorialnego i organizacjami społecznymi, w szczególności z organizacjami
mniejszości, oraz opiniuje programy na rzecz mniejszości, a także zachowania i rozwoju
języka, o którym mowa w art. 19, realizowane na terenie danego województwa.
3.
Wojewoda może ustanowić pełnomocnika do spraw mniejszości narodowych i etnicznych
w trybie art. 35 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie na czas nieoznaczony.
Art. 23.
1.
Tworzy się Komisję Wspólną Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych jako organ
opiniodawczo-doradczy Prezesa Rady Ministrów, zwaną dalej „Komisją Wspólną”.
2.
Do zadań Komisji Wspólnej należy:
1)
wyrażanie opinii w sprawach realizacji praw i potrzeb mniejszości, w tym ocena sposobu
realizacji tych praw oraz formułowanie propozycji w zakresie działań zmierzających
do zapewnienia realizacji praw i potrzeb mniejszości;
2)
opiniowanie programów służących tworzeniu warunków sprzyjających zachowaniu i rozwojowi
tożsamości kulturowej mniejszości oraz zachowaniu i rozwojowi języka regionalnego;
3)
opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących spraw mniejszości;
4)
opiniowanie wysokości i zasad podziału środków przeznaczonych w budżecie państwa na
wspieranie działalności zmierzającej do ochrony, zachowania i rozwoju tożsamości kulturowej
mniejszości oraz zachowania i rozwoju języka regionalnego;
5)
podejmowanie działań na rzecz przeciwdziałania dyskryminacji osób należących do mniejszości.
3.
W celu realizacji swoich zadań Komisja Wspólna:
1)
współdziała z organami administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz z zainteresowanymi
organizacjami społecznymi;
2)
może zwracać się do instytucji, placówek i środowisk naukowych oraz organizacji społecznych
w szczególności o opinie, stanowiska, ekspertyzy lub informacje;
3)
może zapraszać do udziału w swoich pracach przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego,
organizacji społecznych i środowisk naukowych.
Art. 24.
1.
W skład Komisji Wspólnej wchodzą:
1)
przedstawiciele organów administracji rządowej:
a)
ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych,
b)
ministra właściwego do spraw administracji publicznej,
c)
ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego,
d)
ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania,
e)
ministra właściwego do spraw finansów publicznych,
f)
ministra właściwego do spraw pracy,
g)
Ministra Sprawiedliwości,
h)
ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
i)
ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego,
j)
ministra właściwego do spraw zagranicznych,
k)
Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego,
l)
Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa,
m)
Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów;
2)
przedstawiciele mniejszości w liczbie:
a)
dwóch przedstawicieli mniejszości białoruskiej,
b)
jeden przedstawiciel mniejszości czeskiej,
c)
dwóch przedstawicieli mniejszości litewskiej,
d)
dwóch przedstawicieli mniejszości niemieckiej,
e)
jeden przedstawiciel mniejszości ormiańskiej,
f)
jeden przedstawiciel mniejszości rosyjskiej,
g)
jeden przedstawiciel mniejszości słowackiej,
h)
dwóch przedstawicieli mniejszości ukraińskiej,
i)
jeden przedstawiciel mniejszości żydowskiej,
j)
jeden przedstawiciel mniejszości karaimskiej,
k)
dwóch przedstawicieli mniejszości łemkowskiej,
l)
dwóch przedstawicieli mniejszości romskiej,
m)
jeden przedstawiciel mniejszości tatarskiej;
3)
dwóch przedstawicieli społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art.
19;
4)
sekretarz Komisji Wspólnej, którym jest pracownik urzędu obsługującego ministra właściwego
do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
2.
Prezes Rady Ministrów powołuje i odwołuje członków Komisji Wspólnej na wniosek ministra
właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
3.
Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
zawiadamia organy, o których mowa w ust. 1 pkt 1, oraz organizacje mniejszości oraz
społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19, o zamiarze wystąpienia
do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem, o którym mowa w ust. 2.
4.
Organy, o których mowa w ust. 1 pkt 1, zgłaszają ministrowi właściwemu do spraw wyznań
religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych swoich kandydatów na członków
Komisji Wspólnej w terminie 90 dni od dnia otrzymania zawiadomienia, o którym mowa
w ust. 3.
5.
Poszczególne mniejszości, o których mowa w art. 2, oraz społeczność posługująca się
językiem, o którym mowa w art. 19, zgłaszają ministrowi właściwemu do spraw wyznań
religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych swoich kandydatów na członków
Komisji Wspólnej reprezentujących daną mniejszość lub społeczność posługującą się
językiem, o którym mowa w art. 19, w liczbie określonej dla tej mniejszości lub dla
tej społeczności odpowiednio w ust. 1 pkt 2 albo pkt 3, w terminie 90 dni od dnia
otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 3.
6.
Jeżeli w terminie określonym w ust. 5 któraś z mniejszości lub społeczność posługująca
się językiem, o którym mowa w art. 19, nie zgłosi swoich kandydatów lub zgłosi liczbę
kandydatów inną niż określona odpowiednio dla tej mniejszości w ust. 1 pkt 2, a dla
społeczności w ust. 1 pkt 3, wówczas minister właściwy do spraw wyznań religijnych
oraz mniejszości narodowych i etnicznych przedstawia tej mniejszości lub społeczności
do zaopiniowania swoich kandydatów na członków Komisji Wspólnej reprezentujących tę
mniejszość lub społeczność. W przypadku niewyrażenia przez mniejszość lub społeczność
opinii w terminie 30 dni od dnia przedstawienia przez ministra właściwego do spraw
wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych kandydatów, wymóg uzyskania
opinii uznaje się za spełniony.
7.
We wniosku, o którym mowa w ust. 2, minister właściwy do spraw wyznań religijnych
oraz mniejszości narodowych i etnicznych wskazuje jako kandydatów na członków Komisji
Wspólnej jedynie osoby zgłoszone przez organy, o których mowa w ust. 1 pkt 1, oraz
mniejszości lub społeczność posługującą się językiem, o którym mowa w art. 19, z zastrzeżeniem
ust. 6, a także kandydata na sekretarza Komisji Wspólnej.
Art. 25.
1.
Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
występuje do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem o odwołanie członka Komisji Wspólnej
w przypadku:
1)
złożenia przez członka rezygnacji z członkostwa w Komisji Wspólnej;
2)
wystąpienia przez organ lub mniejszość lub społeczność posługującą się językiem, o
którym mowa w art. 19, których przedstawicielem jest członek, do ministra właściwego
do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, z uzasadnionym
wnioskiem o odwołanie członka ze składu Komisji Wspólnej;
3)
skazania członka prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione z winy umyślnej.
2.
Członkostwo w Komisji Wspólnej wygasa w razie śmierci.
3.
W przypadku wygaśnięcia członkostwa w Komisji Wspólnej lub odwołania członka, Prezes
Rady Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości
narodowych i etnicznych, powołuje nowego członka Komisji Wspólnej. Przepisy art. 24
ust. 2-7 stosuje się odpowiednio.
Art. 26.
Rada Ministrów może włączyć w skład Komisji Wspólnej, w drodze rozporządzenia, przedstawiciela
organu administracji rządowej innego niż wymieniony w art. 24 ust. 1 pkt 1. Do powołania
i odwołania członka Komisji Wspólnej stosuje się odpowiednio przepisy art. 24 ust.
2, 3 i 7 oraz art. 25.
Art. 27.
1.
Współprzewodniczącymi Komisji Wspólnej są przedstawiciel ministra właściwego do spraw
wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych oraz przedstawiciel mniejszości
oraz społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19, wybrany przez
członków Komisji Wspólnej, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 i 3.
2.
Współprzewodniczących Komisji Wspólnej powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na
wniosek ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych
i etnicznych.
Art. 28.
1.
Posiedzenia Komisji Wspólnej odbywają się nie rzadziej niż raz na 6 miesięcy.
2.
Posiedzenia zwołuje współprzewodniczący Komisji Wspólnej, będący przedstawicielem
ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych,
z inicjatywy własnej lub na wniosek współprzewodniczącego, będącego przedstawicielem
mniejszości i społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19.
3.
W celu wypracowania wspólnego stanowiska mniejszości i społeczności posługującej się
językiem, o którym mowa w art. 19, współprzewodniczący, będący przedstawicielem mniejszości
i tej społeczności, może zwoływać posiedzenia, w których udział będą brali tylko członkowie
Komisji Wspólnej, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 2 i 3. Stanowisko jest niezwłocznie
przekazywane pozostałym członkom Komisji Wspólnej przez współprzewodniczącego.
4.
W celu wypracowania wspólnego stanowiska administracji rządowej, współprzewodniczący,
będący przedstawicielem ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości
narodowych i etnicznych, może zwoływać posiedzenia, w których udział będą brali tylko
członkowie Komisji Wspólnej, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1. Stanowisko jest
niezwłocznie przekazywane pozostałym członkom Komisji Wspólnej przez współprzewodniczącego.
5.
Stanowiska, o których mowa w ust. 3 i 4, a także opinie, o których mowa w art. 23
ust. 2, są przekazywane Prezesowi Rady Ministrów i Radzie Ministrów.
6.
Szczegółowy regulamin pracy Komisji Wspólnej określa, w drodze zarządzenia, Prezes
Rady Ministrów.
Art. 29.
1.
Członkom Komisji Wspólnej nie przysługuje wynagrodzenie z tytułu członkostwa w Komisji
Wspólnej.
2.
Przedstawicielom organizacji mniejszości oraz społeczności posługującej się językiem,
o którym mowa w art. 19, uczestniczącym w pracach Komisji Wspólnej przysługuje zwrot
kosztów podróży i noclegów, na zasadach określonych w przepisach dotyczących wysokości
oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej
lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze
kraju, wydanych na podstawie art. 775 § 2 Kodeksu pracy.
Art. 30.
1.
Obsługę organizacyjno-techniczną prac Komisji Wspólnej zapewnia urząd obsługujący
ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
2.
Koszty funkcjonowania Komisji Wspólnej są pokrywane z budżetu państwa z części, której
dysponentem jest minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych
i etnicznych.
Art. 31.
1.
Organy administracji rządowej, samorządu terytorialnego oraz organizacje mniejszości
oraz społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19, są obowiązane
do przekazywania ministrowi właściwemu do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości
narodowych i etnicznych, na jego wniosek, informacji pozostających w zakresie działania
tych organów lub organizacji i dotyczących sytuacji mniejszości oraz społeczności
posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19, lub realizacji zadań na rzecz
mniejszości lub zachowania i rozwoju języka, o którym mowa w art. 19.
2.
Zakres informacji, o których mowa w ust. 1, podlega zaopiniowaniu przez Komisję Wspólną.
3.
Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
przygotowuje, nie rzadziej niż raz na dwa lata, raport dotyczący sytuacji mniejszości
w Rzeczypospolitej Polskiej, uwzględniając informacje, o których mowa w ust. 1. Raport
podlega zaopiniowaniu przez Komisję Wspólną.
4.
Raport wraz z opinią, o których mowa w ust. 3, są przekazywane Radzie Ministrów, a
następnie - po zatwierdzeniu raportu przez Radę Ministrów - publikowane przez ministra
właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych w
formie elektronicznej.
Art. 32.
Organy administracji rządowej, samorządu terytorialnego oraz organizacje pozarządowe
są obowiązane do przekazywania wojewodzie, w celu zaopiniowania, dokumentów dotyczących
programów realizowanych z ich udziałem na terenie województwa, dotyczących mniejszości
lub zachowania i rozwoju języka, o którym mowa w art. 19, finansowanych w całości
lub części ze środków publicznych.
Rozdział 6
Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
Art. 33.
W ustawie z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk w art. 2 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„
3.
Ważne względy zachodzą także, gdy wnioskodawca pragnie powrócić do nazwiska lub imienia,
których zmiana nastąpiła z powodu ich niepolskiego brzmienia, w wyniku decyzji administracyjnej
podjętej bez jego wniosku.
”
.
Art. 34.
W ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty w art. 13 dodaje się ust. 6 i 7 w brzmieniu:
„
6.
Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania podejmie działania w celu zapewnienia
możliwości kształcenia nauczycieli oraz dostępu do podręczników na potrzeby szkół
i placówek publicznych, o których mowa w ust. 1.
7.
Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania podejmie działania w celu popularyzacji
wiedzy o historii, kulturze, języku i o tradycjach religijnych mniejszości narodowych
i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem regionalnym.
”
.
Art. 35.
W ustawie z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 21:
a)
w ust. 1a dodaje się pkt 8a w brzmieniu:
„
8a)
uwzględnianie potrzeb mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej
się językiem regionalnym, w tym emitowanie programów informacyjnych w językach mniejszości
narodowych i etnicznych oraz języku regionalnym;
”
,
b)
w ust. 2 uchyla się pkt 9;
2)
w art. 30 dodaje się ust. 4a w brzmieniu:
„
4a.
Powołując rady programowe oddziałów emitujących programy w językach mniejszości narodowych
i etnicznych oraz języku regionalnym, dyrektorzy oddziałów uwzględnią kandydatów zgłaszanych
przez organizacje społeczne mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności
posługującej się językiem regionalnym.
”
.
Art. 36.
W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 5 pkt 25 otrzymuje brzmienie:
„
25)
wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne;
”
;
2)
art. 30 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 30.
Dział wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne obejmuje sprawy:
1)
stosunków Państwa z Kościołem Katolickim oraz innymi kościołami i związkami wyznaniowymi;
2)
związane z zachowaniem i rozwojem tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych
oraz zachowaniem i rozwojem języka regionalnego.
”
.
Art. 37.
W ustawie z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim w art. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„
2)
praw mniejszości narodowych i etnicznych oraz społeczności posługującej się językiem
regionalnym.
”
.
Art. 38.
W ustawie z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych w art. 5 w ust. 1 po pkt 5 dodaje się pkt 6 w brzmieniu:
„
6)
sekretarz Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, utworzonej
na podstawie przepisu art. 23 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych
i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. Nr 17, poz. 141).
”
.
Art. 39.
Minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
zawiadomi organy, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 1, oraz organizacje mniejszości
oraz społeczności posługującej się językiem, o którym mowa w art. 19, o zamiarze wystąpienia
do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem, o którym mowa w art. 24 ust. 2, w terminie
60 dni od dnia ogłoszenia ustawy.
Art. 40.
Do spraw objętych przepisami ustawy, które uregulowane są postanowieniami obowiązujących
Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie umów międzynarodowych,
stosuje się postanowienia tych umów.
Art. 41.
Pracownicy urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa
narodowego zapewniający do dnia ogłoszenia ustawy realizację zadań z zakresu praw
mniejszości narodowych i etnicznych stają się z tym dniem pracownikami urzędu obsługującego
ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
Przepisy art. 231 Kodeksu pracy stosuje się odpowiednio.
Art. 42.
1.
Mienie urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa
narodowego służące realizacji zadań z zakresu praw mniejszości staje się z dniem ogłoszenia
ustawy mieniem urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw wyznań religijnych
oraz mniejszości narodowych i etnicznych.
2.
Środki finansowe ujęte w części 24 budżetu państwa kultura i ochrona dziedzictwa narodowego
przeznaczone na realizację zadań z zakresu praw mniejszości oraz na wspieranie wydawania
czasopism w języku regionalnym zostają przesunięte z dniem ogłoszenia ustawy do części
43 budżetu państwa wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne.
Art. 43.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art.
36, art. 39, art. 41 i art. 42, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.
1)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r.
Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 214, poz.
1806, z 2003 r. Nr 80, poz. 717 i Nr 162, poz. 1568 oraz z 2004 r. Nr 102, poz. 1055,
Nr 116, poz. 1203 i Nr 167, poz. 1759.
2)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2003 r.
Nr 45, poz. 391, Nr 65, poz. 594, Nr 96, poz. 874, Nr 166, poz. 1611 i Nr 189, poz.
1851, z 2004 r. Nr 19, poz. 177, Nr 93, poz. 890, Nr 121, poz. 1264, Nr 123, poz.
1291, Nr 210, poz. 2135 i Nr 273, poz. 2703 oraz z 2005 r. Nr 14, poz. 114.
3)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r.
Nr 128, poz. 1407, z 2002 r. Nr 37, poz. 329, Nr 41, poz. 365, Nr 62, poz. 558, Nr
89, poz. 804 i Nr 200, poz. 1688, z 2003 r. Nr 52, poz. 450, Nr 137, poz. 1302 i Nr
149, poz. 1452 oraz z 2004 r. Nr 33, poz. 287.
4)
Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2003 r.
Nr 162, poz. 1568 i Nr 190, poz. 1864 oraz z 2004 r. Nr 19, poz. 177, Nr 69, poz.
624, Nr 91, poz. 873, Nr 96, poz. 959, Nr 116, poz. 1206, Nr 238, poz. 2390, Nr 240,
poz. 2408 i Nr 273, poz. 2702.
5)
Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2000 r. Nr 29, poz. 358, z
2002 r. Nr 144, poz. 1204, z 2003 r. Nr 73, poz. 661 oraz z 2004 r. Nr 92, poz. 878.