Rozdział 1

Zasady ogólne Art. 10. 1. Przepisy niniejszego działu stosuje się do nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek samorządu terytorialnego. 2. Przepisy dotyczące jednostek samorządu terytorialnego stosuje się odpowiednio do związków tych jednostek. 3. Przepisy dotyczące czynności cywilnoprawnych, dokonywanych między Skar- bem Państwa a jednostkami samorządu terytorialnego, stosuje się odpowiednio do czynności cywilnoprawnych dokonywanych między tymi jednostkami. 4. Jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności Skarbu Państwa lub jed- nostek samorządu terytorialnego i osób trzecich, przepisy niniejszego działu sto- suje się wyłącznie do gospodarowania udziałem Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego w tej nieruchomości. Art. 11. 1. Z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz od- rębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospoda- rowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu admini- stracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialne- go są ich organy wykonawcze. 2. Jeżeli przepisy ustawy wymagają udzielenia zgody przez radę, sejmik lub woje- wodę, wyrażenie zgody, z wyjątkiem zgody, o której mowa w art. 46 ust. 4, na- stępuje odpowiednio w drodze uchwały rady lub sejmiku albo zarządzenia wo- jewody wydanego w terminie miesiąca od złożenia odpowiedniego wniosku przez starostę.

Rozdział 2

Zasoby nieruchomości Art. 20. Tworzy się: 1) zasób nieruchomości Skarbu Państwa, 2) gminne zasoby nieruchomości, 3) powiatowe zasoby nieruchomości, 4) wojewódzkie zasoby nieruchomości. Art. 21. Do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa.

Rozdział 3

Sprzedaż i oddawanie w użytkowanie wieczyste Art. 27. Sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego. Oddanie nieru- chomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej. Art. 28. 1. Sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej następuje w drodze przetargu lub w drodze bezprzetargowej, stosow- nie do przepisów rozdziału 4 niniejszego działu. 2. Warunki zbycia nieruchomości w drodze przetargu obwieszcza się w ogłoszeniu o przetargu. Warunki zbycia nieruchomości w drodze bezprzetargowej ustala się w rokowaniach przeprowadzanych z nabywcą. 3. Protokół z przeprowadzonego przetargu oraz protokół z rokowań przy zbyciu w drodze bezprzetargowej stanowią podstawę do zawarcia umowy. Art. 29. 1. W umowie o oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste ustala się okres użytkowania wieczystego zależnie od celu, na który nieruchomość gruntowa zostaje oddana w użytkowanie wieczyste, oraz określa się sposób ko- rzystania z nieruchomości, stosownie do art. 236 i art. 239 Kodeksu cywilnego. 2. Jeżeli przedmiotem umowy o oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste jest nieruchomość wpisana do rejestru zabytków, przy określaniu spo- sobu korzystania z tej nieruchomości można nałożyć, w razie potrzeby, na na-

Rozdział 4

Przetargi na zbycie nieruchomości Art. 37. 1. Z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, nieruchomości są sprzedawane lub oddawane w użyt- kowanie wieczyste w drodze przetargu. 2. Nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli:

Rozdział 5

Oddawanie w trwały zarząd Art. 43. 1. Trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę or- ganizacyjną. 2. Jednostka organizacyjna ma prawo, z zastrzeżeniem ust. 6, korzystania z nieru- chomości oddanej w trwały zarząd, a w szczególności do: 1) korzystania z nieruchomości w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jej działania,

Rozdział 6

Przekazywanie nieruchomości na cele szczególne Art. 51. 1. Państwowa osoba prawna oraz państwowa jednostka organizacyjna, z dniem ich utworzenia, są wyposażane w nieruchomości niezbędne do ich działalności od- powiednio przez ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, organ założy- cielski lub przez organ nadzorujący. 2. Wyposażenie polega na przeniesieniu na rzecz państwowej osoby prawnej wła- sności nieruchomości albo oddaniu jej nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste lub na oddaniu państwowej jednostce organizacyjnej nieruchomości w trwały zarząd. 3. Na wyposażenie, o którym mowa w ust.1, przeznacza się nieruchomości z zaso- bu nieruchomości Skarbu Państwa. 4. Przy wyposażaniu państwowych osób prawnych przeniesienie własności nieru- chomości następuje nieodpłatnie oraz nie pobiera się pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Art. 52. Na wniosek ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, organu założycielskiego lub organu nadzorującego starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rzą- dowej, wskazuje nieruchomości, które mogą być przeznaczone na wyposażenie pań- stwowej osoby prawnej lub państwowej jednostki organizacyjnej. Art. 53. 1. Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa lub organ założycielski w akcie o utworzeniu państwowej osoby prawnej rozstrzyga o wyposażeniu tej osoby w nieruchomości, o których mowa w art. 52. 2. Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa lub organ założycielski, wykonując ustalenia zawarte w akcie o utworzeniu państwowej osoby prawnej, przenosi na państwową osobę prawną własność nieruchomości lub oddaje tej osobie nieru- chomości gruntowe w użytkowanie wieczyste w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Rozdział 7

Ustalanie sposobu i terminów zagospodarowania nieruchomości gruntowych Art. 62. 1. W umowie o oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste ustala się sposób i termin jej zagospodarowania, w tym termin zabudowy, zgodnie z

Rozdział 8

Ceny, opłaty i rozliczenia za nieruchomości Art. 67. 1. Cenę nieruchomości ustala się na podstawie jej wartości. 1a. Cena lokalu, oznaczonego jako przedmiot odrębnej własności, obejmuje lokal wraz z pomieszczeniami przynależnymi, w rozumieniu ustawy o własności lo- kali oraz udział w nieruchomości wspólnej. 2. Przy sprzedaży nieruchomości w drodze przetargu stosuje się następujące zasady ustalania cen: 1) cenę wywoławczą w pierwszym przetargu ustala się w wysokości nie niż- szej niż wartość nieruchomości, 2) cenę wywoławczą w drugim przetargu ustala się w wysokości niższej niż wartość nieruchomości, jednak nie niższej niż 50% tej wartości, 3) cenę nieruchomości, którą jest obowiązany zapłacić jej nabywca, ustala się w wysokości ceny uzyskanej w wyniku przetargu, 4) jeżeli drugi przetarg zakończył się wynikiem negatywnym, cenę nierucho- mości ustala się w rokowaniach z nabywcą w wysokości nie niższej niż 40% jej wartości. 3. Przy sprzedaży nieruchomości w drodze bezprzetargowej, o której mowa w art. 37 ust. 2 i 3, cenę nieruchomości ustala się w wysokości nie niższej niż jej war- tość, z zastrzeżeniem ust. 3a. 3a. Jeżeli nieruchomość jest sprzedawana w drodze bezprzetargowej w celu realiza- cji roszczeń przysługujących na mocy niniejszej ustawy lub odrębnych przepi- sów, cenę nieruchomości ustala się w wysokości równej jej wartości. 4. Przepisów ust. 2-3a nie stosuje się przy sprzedaży nieruchomości na rzecz przedstawicielstw, o których mowa w art. 61 ust. 1. Art. 68. 1. Właściwy organ może udzielić za zgodą, odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3, jeżeli nierucho- mość jest sprzedawana: 1) na cele mieszkaniowe, na realizację urządzeń infrastruktury technicznej oraz innych celów publicznych, 2) osobom fizycznym i osobom prawnym, które prowadzą działalność chary- tatywną, opiekuńczą, kulturalną, leczniczą, oświatową, naukową, badaw- czo-rozwojową, wychowawczą, sportową lub turystyczną, na cele niezwią- zane z działalnością zarobkową, a także organizacjom pożytku publicznego na cel prowadzonej działalności pożytku publicznego, 3) organizacjom zrzeszającym działkowców z przeznaczeniem na pracownicze ogrody działkowe, 4) poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, jeżeli nieruchomość zo- stała od niego przejęta przed dniem 5 grudnia 1990 r., 5) na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego,

Rozdział 1

Podziały nieruchomości Art. 92. 1. Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby konieczność wydzielenia nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych albo spowodowałoby wydzielenie działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3ha. ust. 6 w art. 93 skre-

Rozdział 2

Scalanie i podział nieruchomości Art. 101. 1. Przepisy niniejszego rozdziału regulują sprawy scalania nieruchomości i ich po- nownego podziału na działki gruntu. 2. Przepisy rozdziału stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach prze- znaczonych w planach miejscowych na cele inne niż rolne i leśne. 3. Przepisów rozdziału nie stosuje się do nieruchomości, które zostały objęte postę- powaniem scaleniowym na podstawie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Art. 102. 1. Gmina może dokonać scalenia i podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 101 ust. 1. Szczegółowe warunki scalenia i podziału nieruchomości określa plan miejscowy. 2. Scalenia i podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli są one położone w granicach obszarów określonych w planie miejscowym albo gdy o scalenie i po- dział wystąpią właściciele lub użytkownicy wieczyści posiadający, z zastrzeże- niem ust. 4, ponad 50% powierzchni gruntów objętych scaleniem i podziałem. 3. O przystąpieniu do scalenia i podziału nieruchomości decyduje rada gminy w drodze uchwały, określając w niej granice zewnętrzne gruntów objętych scale- niem i podziałem. 4. Zabudowane części nieruchomości mogą być objęte uchwałą, o której mowa w ust. 3, za zgodą ich właścicieli lub użytkowników wieczystych. 5. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta składa we właściwym sądzie wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej przystąpienia do scalenia i podziału nierucho- mości, a gdy nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej, o złożenie do istniejącego zbioru dokumentów odpisu uchwały, o której mowa w ust. 3. Art. 103. 1. Właściciele i użytkownicy wieczyści oraz samoistni posiadacze nieruchomości objętych scaleniem i podziałem są uczestnikami postępowania w sprawie scale- nia i podziału. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta powiadamia ich o wszczę- ciu postępowania, chyba że mimo dołożenia należytej staranności adres tych osób nie został ustalony. Przepis art. 113 ust. 4 stosuje się odpowiednio. 2. Właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych scaleniem i po- działem mogą wybrać ze swojego grona radę uczestników scalenia w liczbie do 10 osób. Rada ta posiada uprawnienia opiniodawcze.

Rozdział 3

Prawo pierwokupu nieruchomości Art. 109. 1. Gminie przysługuje prawo pierwokupu w przypadku sprzedaży: 1) nie zabudowanej nieruchomości nabytej uprzednio przez sprzedawcę od Skarbu Państwa albo jednostek samorządu terytorialnego, 2) prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomości gruntowej, niezależnie od formy nabycia tego prawa przez zbywcę, 3) nieruchomości oraz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położo- nej na obszarze przeznaczonym w planie miejscowym na cele publiczne, al- bo nieruchomości, dla której została wydana decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, 4) nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków lub prawa użytkowania wie- czystego takiej nieruchomości, 5) nieruchomości położonej na obszarze portów i przystani morskich. 2. Przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do nieruchomości przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planów miej- scowych do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne. Przepis art. 92 ust. 2 stosuje się odpowiednio. 3. Prawo pierwokupu nie przysługuje, jeżeli: 1) sprzedaż nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego następuje na rzecz osób bliskich dla sprzedawcy, 2) sprzedaż nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego następuje mię- dzy osobami prawnymi tego samego kościoła lub związku wyznaniowego, 3) prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione jako odszkodowanie lub rekompensata za utratę własności nieruchomości, 4) prawo własności lub prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione w wyniku zamiany własności nieruchomości, 5) w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, prawo pierwokupu nie zostało ujawnione w księdze wieczystej, 6) sprzedaż nieruchomości następuje na cele budowy dróg krajowych. 4. Prawo pierwokupu wykonuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Art. 110. 1. Sprzedaż nieruchomości, o których mowa w art. 109, oraz prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości może nastąpić, jeżeli wójt, burmistrz albo pre- zydent miasta nie wykona prawa pierwokupu. 2. Prawo pierwokupu może być wykonane w terminie miesiąca od dnia otrzymania przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zawiadomienia o treści umowy sprzedaży.

Rozdział 4

Wywłaszczanie nieruchomości Art. 112. 1. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do nieruchomości położonych, z za- strzeżeniem art. 125 i art. 126, na obszarach przeznaczonych w planach miej- scowych na cele publiczne albo do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. 2. Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w dro- dze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. 3. Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. 4. Organem właściwym w sprawach wywłaszczenia jest starosta, wykonujący za- danie z zakresu administracji rządowej. Art. 113. 1. Nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego.

Rozdział 5

Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości Art. 128. 1. Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. 2. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości są ustanowione inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw.

Rozdział 6

Zwrot wywłaszczonych nieruchomości Art. 136. 1. Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni wła- ściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. 2. W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiada- mia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. 3. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nie- ruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Wa- runkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. 4. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do części nieruchomości nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3. 5. W przypadku niezłożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa. 6. Przepisów ust. 1-5 nie stosuje się w przypadku wywłaszczenia prawa użytkowa- nia wieczystego.

Rozdział 7

Udział w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej

Rozdział 1

Określanie wartości nieruchomości Art. 149. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do wszystkich nieruchomości, bez wzglę- du na ich rodzaj, położenie i przeznaczenie, a także bez względu na podmiot własno- ści i cel wyceny, z wyłączeniem określania wartości nieruchomości w związku z realizacją ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Art. 150. 1. W wyniku wyceny nieruchomości dokonuje się: 1) określenia wartości rynkowej, 2) określenia wartości odtworzeniowej, 3) ustalenia wartości katastralnej, 5) określenia innych rodzajów wartości przewidzianych w odrębnych przepi- sach. 2. Wartość rynkową określa się dla nieruchomości, które są lub mogą być przed- miotem obrotu. 3. Wartość odtworzeniową określa się dla nieruchomości, które ze względu na obecne użytkowanie lub przeznaczenie nie są lub nie mogą być przedmiotem ob- rotu rynkowego, a także jeżeli wymagają tego przepisy szczególne. 4. Wartość katastralną nieruchomości ustala się dla nieruchomości, o których mowa w przepisach o podatku od nieruchomości. Zasady i tryb ustalania tej wartości regulują przepisy rozdziału 2 niniejszego działu. 5. Określenia wartości wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 2 oraz w art. 161 dokonują rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w przepisach rozdziału 1 działu V. Art. 151.

Rozdział 2

Powszechna taksacja nieruchomości Art. 160. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do nieruchomości, dla których ustala się wartość katastralną. Art. 161. 1. Powszechna taksacja nieruchomości ma na celu ustalanie wartości katastralnej nieruchomości i jest przeprowadzana, na podstawie niniejszej ustawy oraz od- rębnych przepisów, przez organy prowadzące kataster nieruchomości.

Rozdział 3

Badanie rynku nieruchomości

Rozdział 1

Rzeczoznawstwo majątkowe Art. 174. 1. Rzeczoznawstwo majątkowe jest działalnością zawodową wykonywaną przez rzeczoznawców na zasadach określonych w niniejszej ustawie. 2. Rzeczoznawcą majątkowym jest osoba fizyczna posiadająca uprawnienia zawo- dowe w zakresie szacowania nieruchomości, nadane w trybie przepisów roz- działu 4 niniejszego działu. 3. Rzeczoznawca majątkowy dokonuje określania wartości nieruchomości, a także maszyn i urządzeń trwale związanych z nieruchomością. 3a. Rzeczoznawca majątkowy może sporządzać opracowania i ekspertyzy, niesta- nowiące operatu szacunkowego, dotyczące: 1) rynku nieruchomości oraz doradztwa w zakresie tego rynku, 2) efektywności inwestowania w nieruchomości i ich rozwoju, 3) skutków finansowych uchwalania lub zmiany planów miejscowych, 4) oznaczania przedmiotu odrębnej własności lokali, 5) bankowo-hipotecznej wartości nieruchomości, 6) określania wartości nieruchomości na potrzeby indywidualnego inwestora, 7) wyceny nieruchomości zaliczanych do inwestycji w rozumieniu przepisów o rachunkowości, 8) wyceny nieruchomości jako środków trwałych jednostek w rozumieniu ustawy o rachunkowości. 3b. Z dniem wpisu do centralnego rejestru rzeczoznawców majątkowych osoba, o której mowa w ust. 2, nabywa prawo wykonywania zawodu oraz używania ty- tułu zawodowego „rzeczoznawca majątkowy”. Tytuł zawodowy „rzeczoznawca majątkowy” podlega ochronie prawnej. 4. Z zastrzeżeniem art. 230 ust. 2, osoby powoływane lub ustanawiane i wpisywane na listę biegłych sądowych z zakresu szacowania nieruchomości powinny posia- dać uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości, nadane w trybie rozdziału 4 niniejszego działu. 5. Rzeczoznawca majątkowy nie może odmówić pełnienia funkcji biegłego sądo- wego. 6. Przedsiębiorcy mogą prowadzić działalność w zakresie szacowania nieruchomo- ści, jeżeli czynności z tego zakresu będą wykonywane przez rzeczoznawców majątkowych.

Rozdział 2

Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami Art. 179. 1. Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami jest działalnością zawodową wyko- nywaną przez pośredników na zasadach określonych w niniejszej ustawie. 2. Pośrednikiem w obrocie nieruchomościami jest osoba fizyczna posiadająca li- cencję zawodową nadaną w trybie przepisów rozdziału 4 niniejszego działu. 3. Przedsiębiorcy mogą prowadzić działalność w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, jeżeli czynności z tego zakresu będą wykonywane przez po- średników w obrocie nieruchomościami. 4. Z dniem wpisu do centralnego rejestru pośredników w obrocie nieruchomościa- mi osoba, o której mowa w ust. 2, nabywa prawo wykonywania zawodu oraz używania tytułu zawodowego „pośrednik w obrocie nieruchomościami”. Tytuł zawodowy „pośrednik w obrocie nieruchomościami” podlega ochronie prawnej. 5. W przypadku wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, o którym mowa w ust. 3, w kilku miejscach lub oddziałach, przedsiębiorca powi- nien w każdym z tych miejsc zapewnić, aby czynności pośrednictwa były wyko- nywane wyłącznie przez pośredników w obrocie nieruchomościami. Art. 180. 1. Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami polega na zawodowym wykonywa- niu przez pośrednika w obrocie nieruchomościami czynności zmierzających do zawarcia przez inne osoby umów: 1) nabycia lub zbycia praw do nieruchomości, 2) nabycia lub zbycia własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu miesz- kalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego lub prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, 3) najmu lub dzierżawy nieruchomości albo ich części, 4) innych niż określone w pkt 1-3, mających za przedmiot prawa do nierucho- mości lub ich części. 1a. Pośrednik w obrocie nieruchomościami może wykonywać opracowania i eks- pertyzy oraz doradztwo w zakresie rynku nieruchomości. 2. Pośrednik wykonuje czynności, o których mowa w ust. 1, osobiście lub przy pomocy innych osób wykonujących czynności pomocnicze i działających pod jego bezpośrednim nadzorem, ponosząc za ich czynności odpowiedzialność za- wodową określoną w ustawie. 3. Zakres czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami określa umowa po- średnictwa. Umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. W umowie wskazuje się pośrednika w obrocie nieruchomościami odpowiedzialne- go zawodowo za jej wykonanie oraz numer jego licencji zawodowej. W umowie zamieszcza się oświadczenie o posiadanym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z wykonywaniem czynności pośred- nictwa w obrocie nieruchomościami.

Rozdział 3

Zarządzanie nieruchomościami Art. 184. 1. Zarządzanie nieruchomościami jest działalnością zawodową wykonywaną przez zarządców nieruchomości na zasadach określonych w niniejszej ustawie. 2. Zarządcą nieruchomości jest osoba fizyczna posiadająca licencję zawodową na- daną w trybie przepisów rozdziału 4 niniejszego działu. 3. Przedsiębiorcy mogą prowadzić działalność w zakresie zarządzania nieruchomo- ściami, jeżeli czynności z tego zakresu będą wykonywane przez zarządców nie- ruchomości. 4. Z dniem wpisu do centralnego rejestru zarządców nieruchomości osoba, o której mowa w ust. 2, nabywa prawo wykonywania zawodu oraz używania tytułu za- wodowego „zarządca nieruchomości”. Tytuł zawodowy „zarządca nieruchomo- ści” podlega ochronie prawnej. Art. 185. 1. Zarządzanie nieruchomością polega na podejmowaniu decyzji i dokonywaniu czynności mających na celu zapewnienie właściwej gospodarki ekonomiczno- finansowej nieruchomości oraz zapewnienie bezpieczeństwa użytkowania i wła- ściwej eksploatacji nieruchomości w tym bieżącego administrowania nierucho-

Rozdział 4

Nadawanie uprawnień i licencji zawodowych rzeczoznawcom majątkowym, po- średnikom w obrocie nieruchomościami i zarządcom nieruchomości oraz orze- kanie w sprawach odpowiedzialności zawodowej Art. 191. 1. Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszka- niowej nadaje uprawnienia i licencje zawodowe, o których mowa w rozdziałach 1-3 niniejszego działu, na podstawie postępowania kwalifikacyjnego zakończo- nego wynikiem pozytywnym. 2. Uprawnienia i licencje zawodowe nadaje się każdemu, kto przeszedł z wynikiem pozytywnym postępowanie kwalifikacyjne.

Rozdział 1

Przepisy przejściowe Art. 199. 1. Nieruchomości nabyte przez państwowe osoby prawne po wejściu w życie usta- wy z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 3, poz. 11), to jest po dniu 1 lutego 1989 r., stanowią od daty nabycia własność tych osób. 2. Zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz własność gminy, sprawowany w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy przez jednostki organizacyjne, przekształca się z tym dniem w trwały zarząd tych nieruchomo- ści. Art. 200. 1. W sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nie- ruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 83, poz. 373, z 1992 r. Nr 91, poz. 455, z 1994 r. Nr 51, poz. 201, Nr 80, poz. 369, Nr 84, poz. 384 i Nr 123, poz. 601, z 1996 r. Nr 5, poz. 33 oraz z 1997 r. Nr 106, poz. 675), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budyn- ków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarzą- dzie, nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych, 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących wła- sność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odnie- sieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy, 3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczy- stego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Ko- deksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2,

Rozdział 2

Zmiany w przepisach obowiązujących

Rozdział 3

Przepisy końcowe Art. 240. 1. Jeżeli obowiązujące przepisy powołują się na ustawy uchylone przepisem art. 241 albo odsyłają ogólnie do przepisów o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, stosuje się w tym zakresie odpowiednio przepisy niniejszej ustawy. 2. Ilekroć w przepisach odrębnych ustaw jest mowa o czynnościach wykonywa- nych przez biegłych lub inne osoby posiadające uprawnienia do szacowania nie- ruchomości, należy przez to rozumieć, że czynności te mogą wykonywać wy- łącznie rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w niniejszej ustawie. Art. 241. Tracą moc: 1) ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieru- chomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, Nr 103, poz. 446 i Nr 107, poz. 464,