Ustawaz dnia 21 sierpnia 1997 r.o ochronie zwierząt
Spis treści
- Treść ustawy
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Zwierzęta domowe
- Rozdział 3 - Zwierzęta gospodarskie
- Rozdział 4 - Zwierzęta wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych
- Rozdział 5 - Zwierzęta w ogrodach zoologicznych
- Rozdział 6 - Zwierzęta wolno żyjące (dzikie)
- Rozdział 7 - Transport zwierząt
- Rozdział 8 - Zabiegi na zwierzętach
- Rozdział 9 - Procedury doświadczalne z użyciem zwierząt
- Rozdział 10 - Uśmiercanie zwierząt
- Rozdział 11 - Przepisy karne
- Rozdział 12 - Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.76 orzeczeń
1.
Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek
jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.
2.
W sprawach nie uregulowanych w ustawie do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy
dotyczące rzeczy.
3.
Organy administracji publicznej podejmują działania na rzecz ochrony zwierząt, współdziałając
w tym zakresie z odpowiednimi instytucjami i organizacjami krajowymi i międzynarodowymi.
Art. 2.4 orzeczenia
Ustawa reguluje postępowanie ze zwierzętami:
1)
domowymi,
2)
gospodarskimi,
3)
wykorzystywanymi do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych,
4)
używanymi do doświadczeń,
5)
utrzymywanymi w ogrodach zoologicznych,
6)
wolno żyjącymi (dzikimi),
7)
obcymi faunie rodzimej.
Art. 3.1 orzeczenie
W celu realizacji przepisów ustawy właściwe organy administracji rządowej i samorządu
terytorialnego współdziałają z samorządem lekarsko-weterynaryjnym, Państwową Inspekcją
Weterynaryjną oraz z innymi instytucjami i organizacjami społecznymi, których statutowym
celem działania jest ochrona zwierząt.
Art. 4.46 orzeczeń
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1)
doświadczeniu na zwierzęciu - rozumie się przez to wykorzystanie zwierzęcia do celów
naukowych lub dydaktycznych, mogące u niego spowodować uszkodzenie ciała lub inne
zaburzenia zdrowotne, w tym ból, cierpienie, lęk, z wyjątkiem znakowania zwierząt,
2)
humanitarnym traktowaniu zwierząt - rozumie się przez to traktowanie uwzględniające
potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę,
3)
konieczności bezzwłocznego uśmiercenia - rozumie się przez to obiektywny stan rzeczy
stwierdzony, w miarę możliwości, przez lekarza weterynarii, polegający na tym, że
zwierzę może dalej żyć jedynie cierpiąc i znosząc ból, a moralnym obowiązkiem człowieka
staje się skrócenie cierpień zwierzęcia,
4)
menażerii objazdowej - rozumie się przez to podmiot gospodarczy prowadzący działalność
w zakresie organizowania obwoźnych wystaw zwierząt,
5)
metodach alternatywnych w zakresie przeprowadzania doświadczeń - rozumie się przez
to nowoczesne metody badawcze, nie wymagające przeprowadzania doświadczeń na żywym
zwierzęciu,
6)
ogłuszaniu zwierzęcia - rozumie się przez to metodę profesjonalnego całkowitego wyłączenia
świadomości zwierzęcia, trwającego aż do jego śmierci,
7)
okrutnych metodach w chowie i hodowli zwierząt - rozumie się przez to działania lub
zaniechania człowieka prowadzące w sposób oczywisty do zmian patologicznych w organizmie
zwierzęcia (somatycznych lub psychicznych), zwłaszcza w postaci skutków znoszenia
dotkliwego bólu, przymuszania do określonego zachowania się (uległości) głodem, pragnieniem,
działaniem prądu elektrycznego ( z wyjątkiem używania pastuchów elektrycznych, treserów
oraz urządzeń elektrycznych służących do przepędu zwierząt) bądź innymi zabiegami
tego rodzaju, w szczególności karmienie i pojenie zwierząt przemocą,
8)
okrutnym traktowaniu - rozumie się przez to wymienione w ustawie przypadki znęcania
się nad zwierzętami oraz inne postępowanie właściciela bądź innej osoby, prowadzące
do skutków porównywalnych ze skutkami znęcania się,
9)
pielęgnacji - rozumie się przez to wszystkie aspekty relacji pomiędzy człowiekiem
a zwierzęciem, w szczególności uruchamiane przez człowieka zasoby materialne i niematerialne,
aby uzyskać i utrzymać u zwierzęcia stan fizyczny i psychiczny, w którym najlepiej
ono znosi warunki bytowania narzucone przez człowieka,
10)
przeciążaniu zwierząt - rozumie się przez to zmuszanie do nadmiernego wysiłku energetycznego,
nie odpowiadającego możliwościom kondycyjnym zwierzęcia ze względu na jego stan fizyczny
i zdrowotny,
11)
rażącym zaniedbaniu - rozumie się przez to drastyczne odstępstwo od określonych w
ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania
zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nie leczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu
i nadmiernej ciasnocie,
12)
szczególnym okrucieństwie zabijającego zwierzę - rozumie się przez to przedsiębranie
przez sprawcę działań charakteryzujących się drastycznością form i metod zadawania
śmierci, a zwłaszcza zadawanie śmierci w sposób wyszukany lub powolny, obliczony z
premedytacją na zwiększenie rozmiaru cierpień i czasu ich trwania,
13)
ubojni - rozumie się przez to każdy zakład pozostający pod państwową kontrolą sanitarną
i weterynaryjną, przeznaczony do wykonywania uboju zwierząt,
14)
uwięzi - rozumie się przez to wszelkie urządzenia mechaniczne krępujące swobodę ruchów
zwierzęcia, w zakresie możliwości przemieszczania się ponad ustalony zakres, jak też
niektóre urządzenia do kierowania ruchami zwierzęcia w sposób zamierzony przez człowieka,
15)
właściwych warunkach bytowania - rozumie się przez to zapewnienie zwierzęciu możliwości
egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku,
16)
zwierzętach bezdomnych - rozumie się przez to zwierzęta domowe lub gospodarskie, które
uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości
ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały,
17)
zwierzętach domowych - rozumie się przez to zwierzęta tradycyjnie przebywające wraz
z człowiekiem w jego domu lub innym odpowiednim pomieszczeniu, utrzymywane przez człowieka
w charakterze jego towarzysza,
18)
zwierzętach gospodarskich - rozumie się przez to zwierzęta utrzymywane w celach hodowlanych
i produkcyjnych,
19)
zwierzętach laboratoryjnych - rozumie się przez to zwierzęta utrzymywane specjalnie
w celu wykorzystania w doświadczeniach naukowych, w szczególności myszy, szczury,
świnki morskie, chomiki syryjskie (złote), króliki, psy, koty, przepiórki, w miejscach
zatwierdzonych lub zarejestrowanych przez odpowiedni organ władzy,
20)
zwierzętach wykorzystywanych do celów specjalnych - rozumie się przez to zwierzęta,
których profesjonalna tresura oraz używanie odbywa się na podstawie odrębnych przepisów,
regulujących szczegółowe zasady działania jednostek Polskich Sił Zbrojnych, Policji,
Straży Granicznej i innych formacji podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji,
służb kontroli celnej, ratownictwa oraz regulujących zasady szkolenia i wykorzystania
psów - przewodników osób ociemniałych.
Art. 5.5 orzeczeń
Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania.
Art. 6.193 orzeczenia
1.
Nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie zwierząt oraz znęcanie się nad nimi jest
zabronione.
2.
Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie
do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności:
1)
umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, nie stanowiące dozwolonego prawem zabiegu
lub doświadczenia na zwierzęciu,
2)
doświadczenia na zwierzętach powodujące cierpienie, przeprowadzone z naruszeniem przepisów
ustawy,
3)
umyślne używanie do pracy lub w celach sportowych albo rozrywkowych zwierząt chorych,
w tym rannych lub kulawych, albo zmuszanie ich do czynności mogących spowodować ból,
4)
bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia obliczone
na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha, dolnych częściach
kończyn,
5)
przeciążanie zwierząt pociągowych i jucznych ładunkami w oczywisty sposób nie odpowiadającymi
ich sile i kondycji lub stanowi dróg lub zmuszanie takich zwierząt do zbyt szybkiego
biegu,
6)
transport zwierząt, w tym zwierząt hodowlanych, rzeźnych i przewożonych na targowiska,
przenoszenie lub przepędzanie zwierząt w sposób powodujący ich zbędne cierpienie i
stres,
7)
używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających zwierzę do
przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia ciała albo
śmierć,
8)
dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych przez osoby nie posiadające
wymaganych uprawnień bądź niezgodnie z zasadami sztuki lekarsko-weterynaryjnej, bez
zachowania koniecznej ostrożności i oględności oraz w sposób sprawiający ból, któremu
można było zapobiec,
9)
złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt,
10)
utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich
w stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających
im zachowanie naturalnej pozycji,
11)
porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota, przez właściciela bądź przez
inną osobę, pod której opieką zwierzę pozostaje,
12)
stosowanie okrutnych metod w chowie i hodowli zwierząt,
13)
przeprowadzanie na zwierzętach testów środków higienicznych i kosmetycznych powodujących
cierpienie, jeżeli znane są odpowiednie metody alternatywne.
Art. 7.26 orzeczeń
1.
Zwierzę, które jest rażąco zaniedbywane lub okrutnie traktowane, może być odebrane,
czasowo lub na stałe, właścicielowi bądź innej utrzymującej je osobie, na podstawie
decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) podjętej z urzędu lub na wniosek organu
Policji, lekarza weterynarii albo inspektora Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w
Polsce lub upoważnionego przedstawiciela innej organizacji społecznej o podobnym statutowym
celu działania i przekazane do schroniska dla zwierząt albo pod opiekę innej osoby
lub instytucji.
2.
Decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega natychmiastowemu wykonaniu.
3.
W przypadkach nie cierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego
właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu, policjant a także inspektor Towarzystwa
Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub upoważniony przedstawiciel innej organizacji społecznej
o podobnym statutowym celu działania może odebrać mu zwierzę, zawiadamiając o tym
niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia przez ten organ
decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.
4.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego
leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna.
5.
Do należności z tytułu kosztów określonych w ust. 4 stosuje się przepisy o postępowaniu
egzekucyjnym w administracji.
6.
Jeżeli zwierzę zostało odebrane z powodu rażącego zaniedbywania go lub okrutnego traktowania
przez właściciela lub przez inną osobę za przyzwoleniem właściciela, z dniem uprawomocnienia
się decyzji o odebraniu wygasa jego prawo własności do tego zwierzęcia i staje się
ono własnością gminy. W takim przypadku wójt (burmistrz, prezydent miasta) rozporządza
zwierzęciem stosownie do okoliczności, w szczególności oddaje je do schroniska, sprzedaje
lub nieodpłatnie przekazuje na własność odpowiedniej osobie albo instytucji.
Art. 8.1 orzeczenie
1.
Programy nauczania i wychowania szkolnego we wszystkich typach szkół powinny uwzględniać
problematykę ochrony zwierząt oraz tworzenie szkolnych organizacji przyjaciół zwierząt.
2.
Minister Edukacji Narodowej, w porozumieniu z Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów
Naturalnych i Leśnictwa oraz Ministrowi Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, ustala
podstawy programowe nauczania w zakresie problematyki, o której mowa w ust. 1.
3.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej jest obowiązany do przygotowania programu
zmierzającego do upowszechniania znajomości przepisów ustawy wśród rolników.
4.
Wojewodowie są obowiązani realizować program, o którym mowa w ust. 3, poprzez ośrodki
doradztwa rolniczego.
Rozdział 2
Zwierzęta domowe
Art. 9.34 orzeczenia
1.
Kto utrzymuje zwierzę domowe, ma obowiązek zapewnić mu pomieszczenie chroniące je
przed zimnem, upałami i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego,
umożliwiające swobodną zmianę pozycji ciała, odpowiednią karmę i stały dostęp do wody.
2.
Uwięź, na której jest trzymane zwierzę, nie może powodować u niego urazów ani cierpień
oraz musi mu zapewnić możliwość niezbędnego ruchu.
Art. 10.25 orzeczeń
1.
Utrzymywanie psa rasy uznawanej za agresywną wymaga zezwolenia właściwego organu gminy.
2.
Wykaz ras psów, o których mowa w ust. 1, oraz warunki wydawania zezwoleń określi,
w drodze rozporządzenia, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po zasięgnięciu
opinii Związku Kynologicznego w Polsce.
Art. 11.21 orzeczeń
1.
Zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych
gmin.
2.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w porozumieniu z Ministrem Ochrony Środowiska,
Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze rozporządzenia, zasady i warunki
wyłapywania bezdomnych zwierząt.
3.
Wyłapywanie bezdomnych zwierząt oraz rozstrzyganie o dalszym postępowaniu z nimi może
odbywać się wyłącznie na mocy uchwały właściwej rady gminy, podjętej po uzgodnieniu
z państwowym lekarzem weterynarii działającym na podstawie odrębnych przepisów oraz
po zasięgnięciu opinii upoważnionego przedstawiciela Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami
w Polsce lub innej organizacji społecznej o podobnym statutowym celu działania.
4.
Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz inne organizacje społeczne o podobnym
statutowym celu działania mogą zapewniać bezdomnym zwierzętom opiekę i w tym celu
prowadzić schroniska dla zwierząt, w porozumieniu z właściwymi organami samorządu
terytorialnego.
Rozdział 3
Zwierzęta gospodarskie
Art. 12.11 orzeczeń
1.
Kto utrzymuje zwierzęta gospodarskie jest obowiązany do zapewnienia im opieki i właściwych
warunków bytowania.
2.
Warunki chowu i hodowli zwierząt nie mogą powodować urazów i uszkodzeń ciała lub innych
cierpień.
3.
Zabrania się podawania zwierzętom w karmie hormonów wzrostu.
4.
Zabrania się tuczu gęsi i kaczek na stłuszczone wątroby.
5.
Obsada zwierząt ponad ustalone normy powierzchni dla danego gatunku, wieku i stanu
fizjologicznego jest zabroniona.
6.
Zabrania się importu zwierząt i produktów zwierzęcych uzyskanych w wyniku chowu lub
hodowli z naruszeniem przepisów niniejszej ustawy.
7.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe
warunki utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich.
Art. 13.5 orzeczeń
1.
Wprowadzenie dotychczas nie stosowanej technologii chowu zwierząt wymaga uzyskania
zezwolenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, stwierdzającego, że spełnia
ona wymogi określone ustawą.
2.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia, warunki,
tryb i sposób wydawania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1.
Art. 14.3 orzeczenia
1.
Sposób i warunki używania zwierząt do pracy nie mogą stwarzać nieuzasadnionego zagrożenia
dla ich życia i zdrowia ani zadawać im cierpienia.
2.
Zabrania się w szczególności:
1)
przeciążania zwierząt,
2)
używania do pracy zwierząt chorych lub niedożywionych,
3)
używania uprzęży, wędzideł, rzędów wierzchowych, juków, podków, pojazdów lub narzędzi
mogących, ze względu na zły stan techniczny lub niewłaściwą konstrukcję, spowodować
obrażenia ciała lub śmierć zwierzęcia,
4)
używania do pędzenia zwierząt przedmiotów lub narzędzi, które mogą spowodować okaleczenie
zwierzęcia,
5)
zmuszanie do wyczerpującego kłusu lub galopu zwierząt ciągnących ładunek,
6)
używania do zrywki drewna koni poniżej piątego roku życia.
3.
Osoba wykorzystująca zwierzęta do pracy ma obowiązek zapewnić im, w ciągu każdej doby,
wypoczynek dla regeneracji sił, właściwy dla danego gatunku.
Rozdział 4
Zwierzęta wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych
Art. 15.3 orzeczenia
1.
Warunki występów, treningów i tresury oraz metody postępowania ze zwierzętami wykorzystywanymi
do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych nie mogą
zagrażać ich życiu i zdrowiu ani powodować cierpienia.
2.
Warunki występów zwierząt, o których mowa w ust. 1, muszą być określone w scenariuszu
lub odpowiednim programie, zatwierdzonym przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje.
3.
Zabrania się stosowania wobec zwierząt farmakologicznych i mechanicznych metod i środków
dopingujących.
4.
Zwierzęta, o których mowa w ust. 1, powinny mieć zapewniony właściwy wypoczynek. Zabrania
się w szczególności wykorzystywania tych zwierząt bezpośrednio po transporcie, bez
regeneracji wypoczynkowo-ruchowej.
5.
Zwierzętom, o których mowa w ust. 1, należy zapewnić opiekę lekarsko-weterynaryjną.
6.
Minister Kultury i Sztuki w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej
określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb przyznawania uprawnień osobom odpowiedzialnym
za przestrzeganie warunków, o których mowa w ust. 2.
Art. 16.4 orzeczenia
Zabrania się wykorzystywania zwierząt w widowiskach i sportach noszących znamiona
okrucieństwa, w szczególności zabrania się organizowania walk z udziałem byków, psów,
kogutów.
Art. 17.4 orzeczenia
1.
Do tresury i pokazów dla celów widowiskowo-rozrywkowych mogą być wykorzystywane tylko
zwierzęta urodzone i wychowane w niewoli i tylko takie, którym mogą być zapewnione
warunki egzystencji stosowne do potrzeb danego gatunku.
2.
Tresura zwierząt dla celów widowiskowo-rozrywkowych i obronnych może być prowadzona
tylko przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje zawodowe, w sposób nie powodujący
cierpienia zwierzęcia.
3.
Nie wolno prowadzić tresury zwierząt wyłącznie w celu zwiększenia ich agresywności.
4.
Zabrania się zmuszania zwierząt do wykonywania czynności, które powodują ból lub są
sprzeczne z ich naturą.
5.
Zabrania się działalności menażerii objazdowych.
6.
Zabrania się propagowania lub upowszechniania drastycznych scen zabijania, zadawania
cierpienia lub innej przemocy, ze strony człowieka, której ofiarami są zwierzęta,
chyba że sceny te mają na celu napiętnowanie okrutnego zachowania wobec zwierząt.
7.
Do zwierząt, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 9.
8.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu z Ministrem Ochrony Środowiska,
Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki
utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt wykorzystywanych do celów rozrywkowych,
widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych.
9.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia, tryb
i szczegółowe warunki nadawania uprawnień osobom, o których mowa w ust. 2.
Art. 18.6 orzeczeń
1.
Zwierzęta wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych
i specjalnych mogą być przetrzymywane, hodowane i prezentowane jedynie w stadninach,
cyrkach lub bazach cyrkowych oraz w miejscach przeznaczonych dla zwierząt wykorzystywanych
do celów specjalnych, pod nadzorem państwowej służby weterynaryjnej.
2.
Przetrzymywanie, hodowla lub prezentacja zwierząt, o których mowa w ust. 1, musi być
wykonywana w sposób gwarantujący bezpieczeństwo ludzi i zwierząt.
Rozdział 5
Zwierzęta w ogrodach zoologicznych
Art. 19.
1.
W ogrodach zoologicznych utrzymuje się tylko zwierzęta urodzone i wychowane w niewoli,
a inne zwierzęta jedynie wtedy, gdy wymaga tego dobro osobnika, populacji lub gatunku
oraz cele dydaktyczne.
2.
Do ogrodów zoologicznych sprowadza się tylko te zwierzęta, którym ogród zoologiczny
może zapewnić warunki egzystencji stosowne do potrzeb danego gatunku.
3.
Nie należy doprowadzać do rozmnażania zwierząt, których potomstwu nie zapewni się
właściwej egzystencji.
4.
Utworzenie nowego ogrodu zoologicznego wymaga zezwolenia Ministra Ochrony Środowiska,
Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.
Art. 20.
Zabrania się utrzymywania i hodowli poza ogrodami zoologicznymi i właściwymi placówkami
naukowymi oraz cyrkami zwierząt drapieżnych i jadowitych groźnych dla życia ludzi
bądź zwierząt.
Rozdział 6
Zwierzęta wolno żyjące (dzikie)
Art. 21.3 orzeczenia
Zwierzęta wolno żyjące stanowią dobro ogólnonarodowe i powinny mieć zapewnione warunki
rozwoju i swobodnego bytu, z wyjątkiem tych, o których mowa w art. 23 ust. 1.
Art. 22.3 orzeczenia
1.
Zabrania się wchodzenia w posiadanie zwierząt wolno żyjących (dzikich) w celu:
1)
preparowania zwłok zwierzęcych,
2)
tworzenia kolekcji
bez zezwolenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.
2.
Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze rozporządzenia,
zasady pozyskiwania zwierząt przez preparatorów i kolekcjonerów, zasady ich kontrolowania
oraz warunki, sposób i tryb wydawania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1.
Art. 23.
1.
Zwierzęta, które stanowią zagrożenie dla życia, zdrowia lub gospodarki człowieka,
mogą być zwalczane.
2.
Ministrowie: Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Zdrowia i Opieki Społecznej oraz
Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, po zasięgnięciu opinii Państwowej
Rady Ochrony Przyrody, Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz Polskiego
Związku Łowieckiego, określą, w drodze rozporządzenia, warunki, czas i sposoby zwalczania
zwierząt, o których mowa w ust. 1.
Rozdział 7
Transport zwierząt
Art. 24.7 orzeczeń
1.
Transport zwierząt odbywa się środkami do tego celu przystosowanymi i jest prowadzony
w odpowiednich warunkach, a w szczególności:
1)
zwierzęta muszą być prawidłowo ulokowane, a używane uwięzi nie mogą im krępować leżenia
i wstawania w czasie transportu,
2)
podłogi pojazdów używanych do transportu powinny mieć odpowiednią nawierzchnię, zapewniającą
przyczepność kończyn oraz umożliwiającą utrzymanie higieny,
3)
środki transportu zwierząt powinny spełniać warunki utrzymania odpowiedniej temperatury,
wentylacji, przestrzeni oraz naturalnej pozycji,
4)
w trakcie dłuższego transportu zwierzęta muszą mieć zapewnioną odpowiednio często
wodę i karmę oraz odpoczynek,
5)
zwierzętom chorym lub rannym zapewnia się niezwłocznie pomoc weterynaryjną,
6)
zwierzęta wwożone do kraju oraz wywożone za granicę muszą być wiezione najkrótszą
drogą i bez zbędnych postojów, a ich odprawa graniczna odbywa się poza kolejnością.
2.
Zabrania się:
1)
transportu zwierząt w okresie okołoporodowym oraz młodych zwierząt oddzielonych od
matek, niezdolnych do przyjmowania stałych pokarmów,
2)
przeładunku zwierząt bez odpowiedniego zabezpieczenia.
3.
Zwierzęta padłe oraz zwierzęta nie nadające się do dalszego transportu muszą być usunięte
na pierwszym postoju.
4.
Odpowiedzialność za nieprzestrzeganie zasad i warunków wykonywania transportu, określonych
w ust. 1-3, ponosi przewoźnik.
5.
Minister Transportu i Gospodarki Morskiej w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Gospodarki
Żywnościowej oraz Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi,
w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i warunki transportu zwierząt oraz maksymalny
czas transportu dla danego gatunku i przedziału wiekowego zwierząt oraz sposób postępowania
ze zwierzętami chorymi oraz padłymi.
Art. 25.5 orzeczeń
Prowadzący pojazd mechaniczny, który potrącił zwierzę, obowiązany jest, w miarę możliwości,
do zapewnienia mu stosownej pomocy lub zawiadomienia jednej ze służb, o których mowa
w art. 33 ust. 3.
Art. 26.
1.
Zabrania się przetrzymywania, obrotu oraz przewożenia przez granicę państwa, bez wymaganego
zezwolenia, zwierząt, ich części i produktów pochodnych, podlegających ograniczeniom
na podstawie umów międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest stroną.
2.
Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa ustala, w drodze rozporządzenia,
wykaz zwierząt, których przetrzymywanie, obrót i przewożenie podlega ograniczeniom,
oraz określi warunki, tryb i sposób wydawania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1.
Rozdział 8
Zabiegi na zwierzętach
Art. 27.5 orzeczeń
1.
Zabiegi lekarsko-weterynaryjne na zwierzętach są dopuszczalne dla ratowania ich życia
lub zdrowia oraz dla koniecznego ograniczenia populacji i mogą być przeprowadzane
wyłącznie przez osoby uprawnione.
2.
Zabiegi lekarsko-weterynaryjne i zootechniczne wykonywane na zwierzętach lub inne
zabiegi wynikające z technologii produkcji, bądź związanych z nią schorzeń, mogą być
wykonywane wyłącznie przez osoby uprawnione, z zachowaniem koniecznej ostrożności
i oględności, by ograniczyć cierpienie i stres zwierząt.
3.
Zabiegi powodujące ból wykonuje się w znieczuleniu ogólnym albo miejscowym, z wyjątkiem
tych zabiegów, które według zasad sztuki weterynaryjnej wykonuje się bez znieczulenia.
Rozdział 9
Procedury doświadczalne z użyciem zwierząt
Art. 28.
1.
Doświadczenia i testy na zwierzętach są dopuszczalne tylko wtedy, gdy są konieczne
do badań naukowych, dydaktyki w szkołach wyższych lub ochrony zdrowia ludzi bądź zwierząt,
jeżeli celów tych nie można osiągnąć w inny sposób z powodu braku odpowiednich metod
alternatywnych. Osoba, która ma przeprowadzać doświadczenia i testy na zwierzętach,
ma obowiązek korzystać z międzynarodowej informacji w danej dziedzinie nauki, by wyeliminować
powtarzalność doświadczeń, jeżeli nie są one konieczne.
2.
W celu opiniowania doświadczeń i testów, o których mowa w ust. 1, tworzy się Krajową
Komisję Etyczną do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach, zwaną dalej „Krajową Komisją
Etyczną”, oraz lokalne, w szczególności międzyuczelniane lub uczelniane, komisje etyczne
do spraw doświadczeń na zwierzętach, zwane dalej „lokalnymi komisjami etycznymi”.
3.
Przewodniczący Komitetu Badań Naukowych powołuje Krajową Komisję Etyczną, liczącą
15 członków, w skład której wchodzą przedstawiciele nauk biologicznych, medycznych,
weterynaryjnych, humanistycznych oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych, których
statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
4.
Krajowa Komisja Etyczna powołuje lokalne komisje etyczne, liczące od 5 do 15 członków,
w skład których wchodzą przedstawiciele nauk biologicznych, medycznych, weterynaryjnych,
humanistycznych oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych, których statutowym
celem działania jest ochrona zwierząt.
5.
Krajowa Komisja Etyczna ustala ogólne zasady funkcjonowania lokalnych komisji etycznych
i wydawania przez nie opinii o dopuszczalności przeprowadzania doświadczeń i testów
na zwierzętach oraz rozpatruje odwołania od opinii lokalnych komisji etycznych. Zezwolenia
na prowadzenie badań wydaje kierownik placówki upoważnionej do przeprowadzania doświadczeń
i testów na zwierzętach, o której mowa w ust. 8, biorąc pod uwagę w szczególności
opinię odpowiedniej komisji etycznej.
6.
W obradach Krajowej Komisji Etycznej oraz lokalnych komisji etycznych nie mogą uczestniczyć
z prawem głosu osoby, których dotyczy wydawana opinia.
7.
Zabrania się przeprowadzania doświadczeń i testów na zwierzętach bez uprzedniego uzyskania
pozytywnej opinii lokalnej komisji etycznej.
8.
Doświadczenia i testy na zwierzętach mogą być przeprowadzane wyłącznie w wyznaczonych
placówkach naukowych szkół wyższych, instytutach naukowo-badawczych, jednostkach Polskiej
Akademii Nauk, urzędowych laboratoriach weterynaryjnych oraz placówkach produkujących
leki i biopreparaty, przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje oraz indywidualne
zezwolenie wydane przez kierownika właściwej placówki naukowej.
9.
Procedura doświadczeń i testów przeprowadzanych na zwierzętach musi być zgodna z opinią
lokalnej komisji etycznej, o której mowa w ust. 7, i podlega kontroli.
Art. 29.
1.
Do doświadczeń i testów należy używać zwierząt umożliwiających uzyskanie celu naukowego
lub diagnostycznego, głównie pochodzących z hodowli, o których mowa w ust. 2.
2.
Hodowlę zwierząt laboratoryjnych można prowadzić po uzyskaniu zezwolenia Ministra
Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
3.
Zwierzęta przetrzymywane w zwierzętarniach muszą mieć zagwarantowane odpowiednie dla
gatunku warunki utrzymania, możliwość ruchu, dostateczne zaopatrzenie w karmę i wodę
oraz opiekę zapewniającą dobre samopoczucie i zdrowie.
4.
Minister Edukacji Narodowej oraz Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu
z ministrami nadzorującymi placówki, o których mowa w art. 28 ust. 8, określą, w drodze
rozporządzenia, warunki, jakim powinny odpowiadać hodowle zwierząt laboratoryjnych,
oraz warunki, tryb i sposób wydawania zezwolenia, o którym mowa w ust. 2.
Art. 30.
1.
Doświadczenia powodujące ból lub inne cierpienie należy przeprowadzać w znieczuleniu
ogólnym albo miejscowym i tylko raz na tym samym zwierzęciu, chyba że natura doświadczenia
wymaga jego powtórzenia. Tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy dobro nauki tego wymaga,
można dokonać doświadczenia bez znieczulenia.
2.
Doświadczenia i prace badawcze, o których mowa w ust. 1, wymagają każdorazowej zgody
właściwej lokalnej komisji etycznej.
3.
Zwierzę o wyższym rozwoju czynności psychicznych poddane doświadczeniu, zdolne do
życia, powinno być leczone i przekazane w miejsce umożliwiające mu dalszą egzystencję.
4.
Zwierzę poddane doświadczeniu, w wyniku którego nastąpiła rozległa interwencja chirurgiczna,
a natura doświadczenia nie wymaga utrzymania go przy życiu i poddania leczeniu, uśmierca
się przed przebudzeniem z narkozy.
Art. 31.2 orzeczenia
Zabrania się:
1)
pozbawiania zwierząt używanych do doświadczeń zdolności wydawania głosu,
2)
przeprowadzania na zwierzętach testów środków kosmetycznych oraz testów środków higienicznych,
jeżeli dostępne są metody alternatywne,
3)
przeprowadzania dla celów dydaktycznych doświadczeń na zwierzętach, powodujących ich
zbędne cierpienie, jeżeli cel ten można osiągnąć w inny sposób.
Art. 32.1 orzeczenie
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi:
1)
wykaz placówek naukowych uprawnionych do przeprowadzania doświadczeń na zwierzętach,
2)
szczegółowe zasady powoływania, organizację, działalność oraz finansowanie Krajowej
Komisji Etycznej oraz lokalnych komisji etycznych, o których mowa w art. 28 ust. 3
i 4,
3)
warunki oraz tryb wydawania i cofania uprawnień do wykonywania doświadczeń na zwierzętach
oraz kwalifikacje osób kierujących doświadczeniami,
4)
szczegółowe warunki przeprowadzania doświadczeń na zwierzętach oraz sposób i tryb
ich kontrolowania,
5)
sposób prowadzenia rejestru zwierząt laboratoryjnych oraz dokumentacji doświadczeń
na tych zwierzętach,
6)
warunki bytowe w hodowlach zwierząt laboratoryjnych i zwierzętarniach.
Rozdział 10
Uśmiercanie zwierząt
Art. 33.34 orzeczenia
1.
Uśmiercanie zwierząt może być uzasadnione wyłącznie:
1)
potrzebą gospodarczą,
2)
względami humanitarnymi,
3)
koniecznością sanitarną,
4)
nadmierną agresywnością, powodującą bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia
ludzkiego,
5)
potrzebami nauki, z zastrzeżeniem przepisów rozdziału 9.
2.
Jeżeli zachodzą przyczyny, o których mowa w ust. 1 pkt 2-5, zwierzę może być uśmiercone
za zgodą właściciela, a w braku jego zgody, na podstawie orzeczenia lekarza weterynarii.
Ustalenie właściciela i uzyskanie jego zgody nie dotyczy zwierząt chorych na choroby
zwalczane z urzędu.
3.
W przypadku konieczności bezzwłocznego uśmiercenia, w celu zakończenia cierpień zwierzęcia,
potrzebę jego uśmiercenia stwierdza lekarz weterynarii, inspektor Towarzystwa Opieki
nad Zwierzętami w Polsce lub innej organizacji o podobnym statutowym celu działania,
funkcjonariusz Policji, straży miejskiej lub gminnej, Straży Granicznej, pracownik
Służby Leśnej lub Służby Parków Narodowych, strażnik Państwowej Straży Łowieckiej,
strażnik łowiecki lub strażnik Państwowej Straży Rybackiej.
4.
W sytuacji, o której mowa w ust. 3, dopuszczalne jest użycie broni palnej przez osobę
uprawnioną.
Art. 34.24 orzeczenia
1.
Zwierzę kręgowe w ubojni może zostać uśmiercone tylko po uprzednim pozbawieniu świadomości
przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje.
2.
Pomieszczenie poczekalni przedubojowej powinno być izolowane akustycznie i oddzielone
przegrodą od pomieszczenia przeznaczonego do pozbawiania świadomości. Podobnie powinno
być oddzielone pomieszczenie przeznaczone do pozbawiania świadomości od pomieszczeń,
w których dokonuje się wykrwawiania oraz dalszych czynności obróbki poubojowej.
3.
W uboju domowym zwierzęta kopytne mogą być uśmiercane tylko po uprzednim ich pozbawieniu
świadomości przez przyuczonego ubojowca.
4.
Zabrania się:
1)
uśmiercania zwierząt w okresie okołoporodowym, z wyjątkiem potrzeb badań naukowych,
2)
uśmiercania zwierząt kręgowych przy udziale dzieci lub w ich obecności,
3)
wytrzebiania (patroszenia), oparzania, zdejmowania skóry, wędzenia i oddzielania części
zwierząt stałocieplnych, przed ustaniem odruchów oddechowych i mięśniowych.
5.
Wymogów określonych w ust. 1 i 3 nie stosuje się przy poddawaniu zwierząt szczególnym
sposobom uboju przewidzianym przez obrządki religijne.
6.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia, kwalifikacje
osób uprawnionych do zawodowego uboju, dopuszczalne metody uśmiercania zwierząt stosownie
do gatunku oraz organy uprawnione do kontroli działalności osób, które zawodowo trudnią
się ubojem zwierząt lub dokonują uboju w ramach działalności hodowlanej bądź gospodarczej.
Rozdział 11
Przepisy karne
Art. 35.759 orzeczeń
1.
Kto zabija zwierzę z naruszeniem przepisów art. 6 ust. 1, art. 33 lub art. 34 ust.
1-4 albo znęca się nad nim w sposób określony w art. 6 ust. 2,
podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywny.
2.
Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa ze szczególnym okrucieństwem,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 2, ograniczenia wolności albo grzywny.
3.
W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1, sąd może orzec przepadek zwierzęcia,
a w razie skazania za przestępstwo określone w ust. 2, sąd orzeka przepadek zwierzęcia
-
-jeżeli sprawca jest jego właścicielem.
4.
W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 lub 2, sąd może orzec wobec sprawcy
zakaz wykonywania określonego zawodu, prowadzenia określonej działalności lub wykonywania
czynności wymagających zezwolenia, które są związane z wykorzystywaniem zwierząt lub
oddziaływaniem na nie, a także może orzec przepadek narzędzi lub przedmiotów służących
do popełnienia przestępstwa oraz przedmiotów pochodzących z przestępstwa.
5.
W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 lub 2, sąd może orzec nawiązkę
w wysokości od 25 zł do 2500 zł na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce
albo na inny cel związany z ochroną zwierząt, wskazany przez sąd.
Art. 36.
1.
Kto narusza zakaz, o którym mowa w art. 20,
podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywny.
2.
Kto narusza zakaz, o którym mowa w art. 26 ust. 1,
podlega karze pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywny.
3.
W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 2, sąd może orzec:
1)
przepadek narzędzi lub przedmiotów służących do popełnienia przestępstwa oraz przedmiotów
pochodzących z przestępstwa,
2)
przepadek albo odesłanie zwierzęcia do państwa eksportującego na koszt właściciela.
4.
W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 2, sąd może orzec nawiązkę w wysokości
od 25 zł do 2500 zł na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce albo na inny
cel związany z ochroną zwierząt, wskazany przez sąd.
Art. 37.39 orzeczeń
1.
Kto narusza nakazy albo zakazy określone w art. 9, art. 12 ust. 1-6, art. 13 ust.
1, art. 14, art. 15 ust. 1-5, art. 16, art. 17 ust. 1-7, art. 18, art. 19, art. 22
ust. 1, art. 24 ust. 1-3, art. 25, art. 27, art. 28 ust. 1 i 7-9, art. 29 ust. 1-3,
art. 30 i w art. 31,
podlega karze aresztu albo grzywny.
2.
Usiłowanie, podżeganie i pomocnictwo do czynu określonego w ust. 1 jest karalne.
3.
W razie ukarania za wykroczenie, o którym mowa w ust. 1, można orzec przepadek narzędzi
lub przedmiotów służących do popełnienia wykroczenia oraz przedmiotów z niego pochodzących,
jak również można orzec przepadek zwierzęcia.
4.
W razie popełnienia wykroczenia, o którym mowa w ust. 1, można orzec nawiązkę w wysokości
do 1 000 zł na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce albo na inny cel
związany z ochroną zwierząt.
Art. 38.8 orzeczeń
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu z Ministrem Ochrony Środowiska,
Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia,
tryb i zasady wykonania orzeczenia o przepadku zwierzęcia.
Art. 39.6 orzeczeń
1.
W sprawach o przestępstwa określone w art. 35 ust. 1 i 2, jeżeli nie działa pokrzywdzony,
prawa pokrzywdzonego może wykonywać Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz
inne organizacje społeczne, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
2.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, organizacje społeczne, których statutowym
celem jest ochrona zwierząt, uprawnione do działania określonego w ust. 1.
Art. 40.
Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz inne organizacje społeczne, których
statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, mogą współdziałać z właściwymi instytucjami
państwowymi i samorządowymi w ujawnianiu oraz ściganiu przestępstw i wykroczeń określonych
w ustawie.
Rozdział 12
Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
Art. 41.
W ustawie z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń skreśla się art. 62.
Art. 42.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych do ustawy, nie dłużej jednak niż przez okres
12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe,
jeżeli nie są sprzeczne z ustawą.
Art. 43.1 orzeczenie
Traci moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o ochronie zwierząt .
Art. 44.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z tym że przepis art.
12 ust. 4 oraz art. 34 ust. 3 w zakresie wykonywania uboju przez przyuczonego ubojowca
wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.