Ustawaz dnia 27 września 1991 r.o zasadach odpłatności za leki i artykuły sanitarne
Treść ustawy
Art. 1.
Osobom objętym ubezpieczeniem społecznym i osobom uprawnionym na podstawie odrębnych
przepisów do bezpłatnej pomocy leczniczej, zwanym dalej „osobami uprawnionymi”, przysługuje
zaopatrzenie w leki i artykuły sanitarne w zakresie i na zasadach określonych w ustawie.
Art. 2.
Użyte w ustawie określenie:
1)
leki podstawowe - oznacza leki ratujące życie lub niezbędne w terapii i dla podtrzymania
zdrowia, najbardziej uzasadnione w danej grupie leków,
2)
leki uzupełniające - oznacza leki wspomagające lub uzupełniające działanie leków podstawowych,
a także leki najnowszej generacji o zbliżonych właściwościach terapeutycznych a wysokiej
cenie,
3)
nazwa międzynarodowa leku - oznacza nazwę leku ustaloną przez Światową Organizację
Zdrowia i umieszczoną w odpowiednich wykazach publikowanych przez tę organizację,
4)
nazwa handlowa leku - oznacza nazwę zastrzeżoną przez producenta, określoną w certyfikacie
rejestracyjnym leku.
Art. 3.
1.
Leki i artykuły sanitarne są wydawane bezpłatnie osobom uprawnionym, przyjętym do
szpitali i innych stacjonarnych zakładów społecznej służby zdrowia oraz przy wykonywaniu
zabiegów leczniczych i diagnostycznych w publicznych zakładach opieki zdrowotnej.
2.
Leki i artykuły sanitarne użyte podczas udzielania pomocy doraźnej przez publiczne
zakłady opieki zdrowotnej wydawane są bezpłatnie.
Art. 4.1 orzeczenie
1.
Leki podstawowe i leki uzupełniające są wydawane osobom uprawnionym w aptekach otwartych
i resortowych na podstawie recepty:
1)
leki podstawowe - po wniesieniu opłaty ryczałtowej,
2)
leki uzupełniające - za częściową odpłatnością w wysokości 30% ceny leku.
W przypadku gdy cena leku jest niższa od opłaty ryczałtowej, obowiązuje odpłatność
w wysokości ceny leku.
2.
Leki nie wymienione w ust. 1 wydawane są za pełną odpłatnością.
3.
Minister Zdrowia i Opieki Społecznej, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej
i Naczelnej Rady Aptekarskiej, ustala i ogłasza wykazy leków podstawowych i leków
uzupełniających. Wykazy powinny być aktualizowane co najmniej raz w roku.
Art. 5.1 orzeczenie
1.
Wysokość opłaty ryczałtowej za leki podstawowe określa, w drodze rozporządzenia, Rada
Ministrów. Opłata ta nie może przekraczać 0,5% najniższego wynagrodzenia.
2.
Opłata ryczałtowa oraz częściowa odpłatność dotyczą jednostkowego opakowania leku
określanego w wykazach, o których mowa w art. 4 ust. 3.
3.
W przypadku leków recepturowych sporządzanych w aptece, osoba uprawniona wnosi opłatę
ryczałtową, która odnosi się do ilości leku ustalonej przez Ministra Zdrowia i Opieki
Społecznej w drodze rozporządzenia.
Art. 6.1 orzeczenie
1.
Leki, o których mowa w art. 4 ust. 1 i art. 8 ust. 1, oraz artykuły sanitarne, o których
mowa w art. 9 ust. 2, są wydawane z aptek na podstawie recepty wystawionej przez lekarza,
lekarza dentystę, starszego felczera lub felczera, zgodnie z uprawnieniami zawodowymi
tych osób, w sposób i w formie określonej w przepisach odrębnych.
2.
Wystawiający receptę jest obowiązany:
1)
sprawdzić, czy osoba, na rzecz której wystawiono receptę, odpowiada warunkom określonym
w art. 1, oraz dokonać adnotacji o przepisanych lekach w dokumentacji pacjenta,
2)
dokonać adnotacji o przepisanych lekach w książeczce zdrowia pacjenta.
3.
Dokumentację pacjenta należy udostępnić do wglądu organom uprawnionym na podstawie
odrębnych ustaw oraz członkom samorządu lekarskiego działającym z upoważnienia właściwych
terenowo organów nadzoru farmaceutycznego lub okręgowych rad lekarskich.
4.
Minister Zdrowia i Opieki Społecznej określa, w drodze rozporządzenia, wzór książeczki
zdrowia, sposób jej rozprowadzania i dokonywania w niej wpisów oraz wysokość odpłatności
za wydanie nowej książeczki w przypadku jej zaginięcia.
5.
Minister Zdrowia i Opieki Społecznej, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej
i Naczelnej Rady Aptekarskiej, określa wzory recept uprawniających do nabycia leku
za opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością, sposób zaopatrywania w druki recept,
ich przechowywania oraz kontroli wystawiania i realizacji recept, a także szczególne
zasady i tryb postępowania przy wystawianiu i realizacji recept w przypadkach określonych
w art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 2.
6.
Uprawnienia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, o których mowa w ust. 4, przysługują
odpowiednio Ministrom: Obrony Narodowej, Transportu i Gospodarki Morskiej oraz Spraw
Wewnętrznych w odniesieniu do podległych lub nadzorowanych zakładów społecznych służby
zdrowia, z tym że ministrowie ci wydają przepisy w tym zakresie w porozumieniu z Ministrem
Zdrowia i Opieki Społecznej oraz po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej
i Naczelnej Rady Aptekarskiej.
Art. 7.1 orzeczenie
1.
Jeżeli w wykazach, o których mowa w art. 4 ust. 3, posłużono się wyłącznie nazwą międzynarodową
leku, apteka może wydać, na zasadach określonych w art. 4 ust. 1, lek, którego cena
nie przekracza limitu ceny ustalonego przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej.
2.
Minister Zdrowia i Opieki Społecznej ustala stopniowo limity cen leków wymienionych
w wykazach, o których mowa w art. 4 ust. 3, pod nazwami handlowymi. Refundacja aptece
ze środków budżetowych ceny leku wydawanego za opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością
nie może przekraczać ustalonego limitu.
3.
Jeżeli w wykazach obok nazwy międzynarodowej leku wymienia się również nazwy handlowe
leków, apteka może wydać, na zasadach określonych w art. 4 ust. 1, również inny lek
dopuszczony do obrotu, nie zamieszczony w tych wykazach, a objęty tą samą nazwą międzynarodową,
pod warunkiem że jego cena nie jest wyższa od limitu ceny, a jeżeli limit nie został
ustalony - od ceny leków zamieszczonych w wykazach.
4.
Apteka może wydać osobie uprawnionej lek, którego cena przekracza cenę określoną w
ust. 3 lub limit ceny, o którym mowa w ust. 1 i 3, pobierając odpowiednią dopłatę,
pod warunkiem iż posiada lek wymieniony w wykazach, w tym lek, którego cena odpowiada
ustalonemu limitowi, i poinformuje nabywcę o możliwości jego zakupu.
5.
Minister Zdrowia i Opieki Społecznej może ustalać również limit ceny artykułów sanitarnych
wydawanych za opłatą ryczałtową na zasadach określonych w art. 9 ust. 2.
Art. 8.
1.
Jeżeli osoba uprawniona chorująca na wrodzoną lub nabytą chorobę przewlekłą powinna
z bezwzględnych wskazań lekarskich przyjmować lek nieobjęty wykazem leków podstawowych,
lekarz lub lekarz dentysta wystawia receptę uprawniającą do nabycia niezbędnego leku
na zasadach dotyczących leków podstawowych.
2.
W dokumentacji lekarskiej należy szczegółowo uzasadnić potrzebę stosowania leku nie
objętego wykazem leków podstawowych.
Art. 9.1 orzeczenie
1.
Artykuły sanitarne są wydawane z aptek, z zastrzeżeniem przepisu ust. 2, za pełną
odpłatnością ceny artykułu.
2.
W przypadku chorób przewlekłych, wymagających stałego stosowania określonych artykułów
sanitarnych, lekarz lub inna osoba wymieniona w art. 6 ust. 1 wystawia receptę uprawniającą
do nabycia artykułu sanitarnego za opłatą ryczałtową.
3.
W dokumentacji lekarskiej należy szczegółowo uzasadnić potrzebę stałego stosowania
artykułów sanitarnych.
4.
O wystawieniu recepty w przypadkach określonych w ust. 2 i w art. 8 ust. 1 należy
powiadomić jednostkę wskazaną przez wojewodę lub odpowiednio przez Ministrów: Obrony
Narodowej, Transportu i Gospodarki Morskiej oraz Spraw Wewnętrznych.
Art. 10.
Zasłużonym honorowym dawcom krwi przysługuje bezpłatne zaopatrzenie w leki objęte
wykazami leków podstawowych i uzupełniających.
Art. 11.
1.
Minister Zdrowia i Opieki Społecznej, w drodze rozporządzenia, może przyznać ze względu
na choroby zakaźne, a po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej przyznaje ze
względu na niektóre choroby przewlekłe wrodzone i nabyte, uprawnienia do otrzymania
leku, preparatów diagnostycznych oraz sprzętu jednorazowego użytku bezpłatnie, za
opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością.
2.
Do czasu wydania przepisów, o których mowa w ust. 1, pozostają w mocy dotychczasowe
uprawnienia do leków bezpłatnych lub wydawanych za częściową odpłatnością, przysługujące
na podstawie odrębnych przepisów ze względu na choroby zakaźne i niektóre choroby
przewlekłe.
3.
Przepisy art. 6 i 7 stosuje się odpowiednio.
Art. 12.
1.
Osobom uprawnionym, których sytuacja bytowa uległa znacznemu pogorszeniu w związku
ze wzrostem wydatków na leczenie w następstwie wejścia w życie przepisów niniejszej
ustawy, przysługuje pomoc finansowa.
2.
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, najpóźniej w ciągu miesiąca od dnia
wejścia w życie ustawy, rządowy program systemowej pomocy finansowej, o której mowa
w ust. 1, oraz szczegółowe zasady, warunki i tryb przyznawania tej pomocy.
Art. 13.1 orzeczenie
1.
Z dniem wejścia w życie ustawy tracą moc przepisy szczególne regulujące w sposób odmienny
od zasad określonych w ustawie uprawnienia do zaopatrzenia w leki i artykuły sanitarne,
z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 11 ust. 2.
2.
Zachowują moc uprawnienia wynikające z:
1)
art. 8 ustawy z dnia 13 listopada 1963 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych ,
2)
art. 48 pkt 1 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. - Kodeks karny wykonawczy ,
3)
art. 60 i 78 w części dotyczącej zasadniczej służby wojskowej, przeszkolenia wojskowego,
ćwiczeń wojskowych oraz służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie
wojny, art. 132, 164, 175, art. 202 ust. 1 pkt 2 i art. 211 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r.
o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ,
4)
art. 13 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych
oraz ich rodzin .
Art. 14.
Ustawa nie narusza uprawnień cudzoziemców do uzyskiwania leków bezpłatnych lub za
częściową odpłatnością, nabytych na podstawie obowiązujących Rzeczpospolitą Polską
umów i porozumień międzynarodowych.
Art. 15.1 orzeczenie
W ustawie z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 95 w ust. 1 w pkt 1 pod lit. b) wyrazy „lekarstwa i środki opatrunkowe” zastępuje się wyrazami „zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością na
zasadach i w zakresie określonych w odrębnej ustawie”,
2)
art. 96 i 124 skreśla się.
Art. 16.
W ustawie z dnia 10 grudnia 1959 r. o Służbie Więziennej w art. 33:
1)
po wyrazie „przysługuje” dodaje się przecinek i wyrazy „z zastrzeżeniem ust. 2” i w ten sposób ustaloną treść oznacza się jako ust. 1,
2)
dodaje się ust. 2 w brzmieniu:
„
2.
Zaopatrzenie w leki przysługuje bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową
odpłatnością na zasadach i w zakresie określonych w odrębnej ustawie.
”
Art. 17.
W ustawie z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w art. 44 w ust. 1:
1)
w pkt 1 przed wyrazami „bezpłatna wojskowa pomoc lecznicza” dodaje się wyrazy „z zastrzeżeniem pkt 2”,
2)
dodaje się nowy pkt 2 w brzmieniu:
„
2)
zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością
oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne, na zasadach i w zakresie określonych w odrębnej
ustawie,
”
3)
dotychczasowy pkt 2 oznacza się jako pkt 3.
Art. 18.
W ustawie z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych
i ich rodzin w art. 43:
1)
w ust. 1 po wyrazie „przysługuje” dodaje się wyrazy „z zastrzeżeniem ust. 1a”,
2)
po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„
1a.
Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością
oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne przysługuje na zasadach i w zakresie określonych
w odrębnej ustawie.
”
.
Art. 19.
W ustawie z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób
zawodowych wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 2 w pkt 7 wyrazy „opatrunkowe i” skreśla się, a wyrazy „zaopatrzenie w leki” zastępuje się wyrazami „zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością
za zasadach i w zakresie określonych w odrębnej ustawie”,
2)
w art. 22 w ust. 1 w pkt 2 wyrazy „opatrunkowe i” skreśla się, a wyrazy „zaopatrzenie w leki” zastępuje się wyrazami „zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością
na zasadach i w zakresie określonych w odrębnej ustawie”.
Art. 20.1 orzeczenie
W ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin w art. 8:
1)
w ust. 1:
a)
w pkt 2 skreśla się wyrazy „leki” oraz „opatrunkowe i”,
b)
pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„
3)
zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub częściową odpłatnością za
zasadach i w zakresie określonych w odrębnej ustawie,
”
2)
w ust. 2 wyrazy „w ust. 1” zastępuje się wyrazami „w ust. 1 pkt 1 i 2”.
Art. 21.
W ustawie z dnia 28 stycznia 1987 r. o środkach farmaceutycznych, artykułach sanitarnych
i aptekach w art. 32:
1)
w ust. 1 dodaje się po kropce zdanie w następującym brzmieniu: „Apteki zapewniają
zaopatrzenie w leki zamieszczone w ustalonych na podstawie odrębnych przepisów wykazach
leków podstawowych oraz uzupełniających, w tym w leki, których ceny odpowiadają limitom
cen ustalonym przez Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej.”,
2)
dodaje się nowy ust. 2 w brzmieniu:
„
2.
Wojewoda może zwolnić aptekę, na jej wniosek, z obowiązku utrzymywania określonych
leków umieszczonych w wykazach, o których mowa w ust. 1, jeżeli nie spowoduje to istotnych
trudności w nabywaniu tych leków.
”
,
3)
dotychczasowy ust. 2 i 3 oznacza się jako ust. 3 i 4.
Art. 22.1 orzeczenie
W ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 75 dodaje się ust. 4 w brzmieniu:
„
4.
Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością
oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne określa odrębna ustawa.
”
,
2)
w art. 76:
a)
dodaje się nowy ust. 2 w brzmieniu:
„
2.
Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością
oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne określa odrębna ustawa.
”
,
b)
dotychczasowy ust. 2 oznacza się jako ust. 3.
Art. 23.
W ustawie z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 62 dodaje się ust. 4 w brzmieniu:
„
4.
Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością
oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne określa odrębna ustawa.
”
,
2)
w art. 63:
a)
dodaje się nowy ust. 2 w brzmieniu:
„
2.
Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością
oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne określa odrębna ustawa.
”
,
b)
dotychczasowy ust. 2 oznacza się jako ust. 3.
Art. 24.
W ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 79 dodaje się ust. 4 w brzmieniu:
„
4.
Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością
oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne określa odrębna ustawa.
”
,
2)
w art. 80:
a)
dodaje się nowy ust. 2 w brzmieniu:
„
2.
Zaopatrzenie w leki bezpłatnie, za opłatą ryczałtową lub za częściową odpłatnością
oraz zaopatrzenie w artykuły sanitarne określa odrębna ustawa.
”
,
b)
dotychczasowy ust. 2 oznacza się jako ust. 3.
Art. 25.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisu
art. 6 ust. 2 pkt 2, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1992 r.