Ustawaz dnia 30 sierpnia 1996 r.o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności
przerywania ciąży oraz o zmianie niektórych innych ustaw
Treść ustawy
Art. 1.2 orzeczenia
W ustawie z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i
warunkach dopuszczalności przerywania ciąży wprowadza się następujące zmiany:
1)
preambuła otrzymuje brzmienie:
„
Uznając, że życie jest fundamentalnym dobrem człowieka, a troska o życie i zdrowie
należy do podstawowych obowiązków państwa, społeczeństwa i obywatela; uznając prawo
każdego do odpowiedzialnego decydowania o posiadaniu dzieci oraz prawo dostępu do
informacji, edukacji, poradnictwa i środków umożliwiających korzystanie z tego prawa,
stanowi się, co następuje:
”
;
2)
art. 1 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 1.2 orzeczenia
Prawo do życia podlega ochronie, w tym również w fazie prenatalnej w granicach określonych
w ustawie.
”
;
3)
w art. 2:
a)
w ust. 1:
-
-w zdaniu pierwszym wyrazy „opieki socjalnej, medycznej i prawnej” zastępuje się wyrazami „opieki medycznej, socjalnej i prawnej”,
-
-pkt 1 otrzymuje brzmienie:„
1)
opiekę prenatalną nad płodem oraz opiekę medyczną nad kobietą w ciąży,” -
-pkt 3 otrzymuje brzmienie:„
3)
dostęp do szczegółowych informacji na temat uprawnień, zasiłków i świadczeń przysługujących kobietom w ciąży, matkom, ojcom oraz ich dzieciom oraz do informacji dotyczących instytucji i organizacji pomagających w rozwiązywaniu problemów psychologicznych i społecznych, a także zajmujących się sprawami przysposobienia.”,
b)
po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
„
2a.
Organy administracji rządowej oraz samorządu terytorialnego, w zakresie swoich kompetencji
określonych w przepisach szczególnych, są zobowiązane zapewnić swobodny dostęp do
informacji i badań prenatalnych, szczególnie wtedy, gdy istnieje podwyższone ryzyko
bądź podejrzenie wystąpienia wady genetycznej lub rozwojowej płodu albo nieuleczalnej
choroby zagrażającej życiu płodu.
”
;
4)
w art. 4:
a)
w ust. 1 wyraz „poczętego” zastępuje się wyrazami „w fazie prenatalnej”,
b)
ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„
2.
Minister Edukacji Narodowej wprowadzi do nauczania szkolnego przedmiot «Wiedza o życiu
seksualnym człowieka».
”
,
c)
po ust. 2 dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
„
3.
Minister Edukacji Narodowej w porozumieniu z Ministrem Zdrowia i Opieki Społecznej
ustali zakres treści programowych przedmiotu, zawartych także w podstawie programowej
kształcenia ogólnego, oraz wprowadzi do systemu dokształcania i doskonalenia nauczycieli
tematykę z zakresu wiedzy o życiu seksualnym człowieka.
”
;
5)
po art. 4 dodaje się art. 4a-4c w brzmieniu:
„
Art. 4a.1 orzeczenie
1.
Przerwanie ciąży może być dokonane wyłącznie przez lekarza, w przypadku gdy:
1)
ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej,
2)
badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują na duże prawdopodobieństwo
ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej
jego życiu,
3)
zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego,
4)
kobieta ciężarna znajduje się w ciężkich warunkach życiowych lub trudnej sytuacji
osobistej.
2.
W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 przerwanie ciąży jest dopuszczalne do chwili
osiągnięcia przez płód zdolności do samodzielnego życia poza organizmem kobiety ciężarnej;
w przypadku określonym w ust. 1 pkt 3 lub 4, jeżeli od początku ciąży nie upłynęło
więcej niż 12 tygodni.
3.
W przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, przerwania ciąży dokonuje lekarz
w szpitalu.
4.
Do przerwania ciąży wymagana jest pisemna zgoda kobiety. W przypadku małoletniej lub
kobiety ubezwłasnowolnionej całkowicie wymagana jest pisemna zgoda jej przedstawiciela
ustawowego. W przypadku małoletniej powyżej 13 roku życia wymagana jest również pisemna
zgoda tej osoby. W przypadku małoletniej poniżej 13 roku życia wymagana jest zgoda
sądu opiekuńczego, a małoletnia ma prawo do wyrażenia własnej opinii. W przypadku
kobiety ubezwłasnowolnionej całkowicie wymagana jest także pisemna zgoda tej osoby,
chyba że na wyrażenie zgody nie pozwala stan jej zdrowia psychicznego. W razie braku
zgody przedstawiciela ustawowego, do przerwania ciąży wymagana jest zgoda sądu opiekuńczego.
5.
Wystąpienie okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, stwierdza inny lekarz
niż dokonujący przerwania ciąży, chyba że ciąża zagraża bezpośrednio życiu kobiety.
Okoliczność, o której mowa w ust. 1 pkt 3, stwierdza prokurator.
6.
W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, kobieta składa pisemne oświadczenie, a
ponadto zaświadczenie o odbytej konsultacji u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej,
innego niż dokonujący przerwania ciąży, lub innej wybranej przez siebie uprawnionej
osoby. Przerwanie ciąży może być dokonane, jeżeli kobieta podtrzymuje zamiar przerwania
ciąży po upływie 3 dni od konsultacji.
7.
Celem konsultacji, o której mowa w ust. 6, jest w szczególności ustalenie sytuacji
zdrowotnej i życiowej kobiety, pomoc w rozwiązaniu jej problemów, między innymi poprzez
wskazanie dostępnych form pomocy przysługujących kobietom w związku z ciążą i po urodzeniu
dziecka, poinformowanie kobiety o ochronie prawnej życia w fazie prenatalnej, o aspektach
medycznych ciąży oraz przerwania ciąży, a także ośrodkach i metodach antykoncepcyjnych.
Za zgodą kobiety w konsultacji może wziąć udział jej partner, członkowie rodziny lub
inna bliska osoba.
8.
Do prywatnych gabinetów lekarskich, w których dokonuje się przerwania ciąży, w zakresie
wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia
i urządzenia gabinetu prywatnego, oraz w zakresie dotyczącym dokumentacji medycznej
i sprawowania kontroli nad tymi gabinetami stosuje się odrębne przepisy.
9.
Minister Zdrowia i Opieki Społecznej po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej
określi, w drodze rozporządzenia, kwalifikacje zawodowe lekarzy, uprawniające do dokonania
przerwania ciąży, oraz kwalifikacje lekarzy, o których mowa w ust. 5.
10.
Minister Zdrowia i Opieki Społecznej w porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki Socjalnej
określi, w drodze rozporządzenia, kwalifikacje innych niż lekarz osób uprawnionych
do przeprowadzania konsultacji, o których mowa w ust. 6, sposób tworzenia list osób
konsultujących oraz sposób i tryb przeprowadzania konsultacji.
Art. 4b.
Osobom objętym ubezpieczeniem społecznym i osobom uprawnionym na podstawie odrębnych
przepisów do bezpłatnej opieki leczniczej przysługuje prawo do bezpłatnego przerwania
ciąży w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej.
Art. 4c.
1.
Osoby wykonujące czynności wynikające z ustawy są obowiązane do zachowania w tajemnicy
wszystkiego, o czym powzięły wiadomość w związku z wykonywaniem tych czynności, stosownie
do odrębnych przepisów.
2.
W razie zawinionego ujawnienia wiadomości, o których mowa w ust. 1, sąd może przyznać
osobie poszkodowanej odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną
krzywdę.
”
;
6)
w art. 9 wyrazy „30 czerwca” zastępuje się wyrazami „31 lipca”.
Art. 2.1 orzeczenie
W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 8 skreśla się § 2;
2)
w art. 4461 po kropce dodaje się nowe zdanie w brzmieniu:
„
Dziecko nie może dochodzić tych roszczeń w stosunku do matki.
”
Art. 3.1 orzeczenie
W ustawie z dnia 19 kwietnia 1969 r. - Kodeks karny wprowadza się następujące zmiany:
1)
skreśla się art. 23b;
2)
skreśla się art. 149a i 149b;
3)
po art. 152 dodaje się art. 152a i art. 152b w brzmieniu:
„
Art. 152a.
§ 1.
Kto stosując przemoc wobec kobiety ciężarnej lub w inny sposób bez jej zgody przerywa
ciążę albo przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem doprowadza kobietę ciężarną do
przerwania ciąży,
podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.
§ 2.
Kto dopuszcza się czynu określonego w § 1, gdy płód osiągnął zdolność do samodzielnego
życia poza organizmem kobiety ciężarnej,
podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 10.
Art. 152b.
§ 1.
Kto za zgodą kobiety, lecz z naruszeniem przepisów ustawy, przerywa jej ciążę,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 2.
§ 2.
Tej samej karze podlega, kto udziela kobiecie ciężarnej pomocy w przerwaniu ciąży
z naruszeniem przepisów ustawy.
§ 3.
Kto dopuszcza się czynu określonego w § 1 lub § 2, gdy płód osiągnął zdolność do samodzielnego
życia poza organizmem kobiety ciężarnej,
podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 8.
”
;
4)
skreśla się art. 156a;
5)
art. 157 otrzymuje brzmienie:
„
Art. 157.
§ 1.
Jeżeli następstwem czynu określonego w art. 152b § 1, § 2 lub w art. 156 § 1 jest
śmierć człowieka, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do 10 lat.
§ 2.
Jeżeli następstwem czynu określonego w art. 152a, art. 152b § 3 lub art. 155 § 1 jest
śmierć człowieka,
sprawca podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 2.
”
Art. 4.
W ustawie z dnia 27 września 1991 r. o zasadach odpłatności za leki i artykuły sanitarne wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 1 po wyrazie „leki” dodaje się wyrazy „, środki antykoncepcyjne”;
2)
w art. 2 po pkt 6 dodaje się pkt 7 w brzmieniu:
„
7)
środki antykoncepcyjne - oznacza środki farmaceutyczne stosowane w antykoncepcji.
”
;
3)
w art. 4:
a)
ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„
1.
W aptekach ogólnodostępnych oraz w aptekach zakładowych podległych Ministrom: Obrony
Narodowej i Spraw Wewnętrznych, a także w aptekach zakładowych przedsiębiorstwa państwowego
„Polskie Koleje Państwowe”, leki podstawowe, uzupełniające, recepturowe i środki antykoncepcyjne
są wydawane osobom uprawnionym na podstawie recepty:
1)
po wniesieniu opłaty ryczałtowej - za leki podstawowe i recepturowe,
2)
za odpłatnością 30% albo 50% ceny - za leki uzupełniające i środki antykoncepcyjne.
”
,
b)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„
3.
Leki i środki antykoncepcyjne nie wymienione w ust. 1 wydawane są za pełną odpłatnością.
”
,
c)
ust. 5 otrzymuje brzmienie:
„
5.
Minister Zdrowia i Opieki Społecznej po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej
i Naczelnej Rady Aptekarskiej ustala, w drodze rozporządzenia, wykazy leków podstawowych,
uzupełniających i środków antykoncepcyjnych oraz określa wysokość odpłatności za leki
uzupełniające i środki antykoncepcyjne, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Wykazy te aktualizowane
są raz w roku; częstsze zmiany mogą dotyczyć wyłącznie rozszerzenia wykazu o nowe
leki.
”
;
4)
w art. 5 w ust. 2 po wyrazie „leku” dodaje się wyrazy „lub środka antykoncepcyjnego”;
5)
w art. 6:
a)
w ust. 1 po wyrazie „Leki” dodaje się wyrazy „lub środki antykoncepcyjne”,
b)
w ust. 2 po wyrazach „o przepisanych lekach” dodaje się wyrazy „, środkach antykoncepcyjnych”,
c)
w ust. 5 po wyrazach „do nabycia leku” dodaje się wyrazy „lub środka antykoncepcyjnego”;
6)
w art. 7 po ust. 4 dodaje się ust. 4a w brzmieniu:
„
4a.
Przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio do środków antykoncepcyjnych.
”
;
7)
w art. 12 w ust. 1 po wyrazie „leków” dodaje się wyrazy „, środków antykoncepcyjnych”;
8)
w art. 12a w ust. 1 po kropce dodaje się nowe zdanie w brzmieniu:
„
Refundacja obejmuje również cenę środka antykoncepcyjnego wydawanego «osobie uprawnionej»
za częściową odpłatnością.
”
Art. 5.
Minister Zdrowia i Opieki Społecznej ogłosi w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej
jednolity tekst ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i
warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz ustawy z dnia 27 września 1991 r. o zasadach odpłatności za leki i artykuły sanitarne, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania
jednolitego tekstu.
Art. 6.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z tym że przepis art.
4 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu ustalonym niniejszą ustawą, wchodzi
w życie z dniem 1 września 1997 r.