Ustawaz dnia 14 grudnia 1982 r.o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
Spis treści
Treść ustawy
Rozdział 1
Zakres świadczeń
Art. 1.36 orzeczeń
1.
Ubezpieczenie społeczne rolników indywidualnych, zwane dalej „ubezpieczeniem”, obejmuje
rolników prowadzących gospodarstwa rolne.
2.
Ubezpieczenie obejmuje również domowników pracujących w gospodarstwie rolnym.
Art. 2.143 orzeczenia
Przez użyte w ustawie określenie:
1)
rolnik - rozumie się osobę:
a)
prowadzącą gospodarstwo rolne lub dział specjalny samodzielnie albo w charakterze
współwłaściciela (współposiadacza) na gruntach stanowiących jej własność lub będących
w jej posiadaniu,
b)
małżonka rolnika,
2)
domownicy - rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie
rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły
16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto
praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania,
3)
ubezpieczony - rozumie się rolnika oraz domowników,
4)
gospodarstwo rolne - rozumie się będące we władaniu tej samej osoby nieruchomości
rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą obejmującą
grunty rolne i leśne wraz z budynkami, urządzeniami i inwentarzem, oraz prawa i obowiązki
związane z prowadzeniem gospodarstwa - o powierzchni co najmniej 0,5 ha,
5)
dział specjalny - rozumie się jednostkę o produkcji specjalistycznej o rocznej wartości
produkcji rolniczej odpowiadającej równowartości co najmniej 50 q żyta, podlegającą
opodatkowaniu podatkiem gruntowym, o powierzchni gruntów nie przekraczającej 0,5 ha;
do działu specjalnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące gospodarstwa
rolnego,
6)
przekazanie gospodarstwa rolnego następcy - rozumie się nieodpłatne przeniesienie
na rzecz następcy posiadania oraz własności tego gospodarstwa, jeżeli rolnik jest
jego właścicielem,
7)
przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu - rozumie się nieodpłatne przekazanie na
rzecz Państwa, na wniosek rolnika, własności i posiadania tego gospodarstwa,
8)
emeryt lub rencista - rozumie się osobę mającą ustalone prawo do emerytury, renty
inwalidzkiej lub renty rodzinnej,
9)
choroby zawodowe - rozumie się choroby określone w przepisach wydanych na podstawie
art. 231 pkt 2 Kodeksu pracy.
Art. 3.25 orzeczeń
1.
Ubezpieczenie jest obowiązkowe.
2.
Ubezpieczeniu nie podlegają osoby:
1)
podlegające ubezpieczeniu społecznemu na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym
członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz
ich rodzin,
2)
użytkujące wyłącznie grunty deputatowe lub stanowiące własność związków wyznaniowych.
Art. 4.3 orzeczenia
Ubezpieczonemu przysługują:
1)
świadczenia lecznicze i położnicze, zaopatrzenie w leki, przedmioty ortopedyczne,
protezy, środki opatrunkowe i pomocnicze, pobyt w domu pomocy społecznej, a także
świadczenia związane z rehabilitacją zawodową lub przekwalifikowaniem w związku z
brakiem możliwości wykonywania zawodu rolnika,
2)
świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych obejmujące zasiłki chorobowe,
jednorazowe odszkodowania z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu
albo śmierci, a także okresową rentę inwalidzką,
3)
zasiłki porodowe,
4)
zasiłki macierzyńskie,
5)
zasiłki rodzinne,
6)
zasiłki pielęgnacyjne na dzieci,
7)
świadczenia emerytalne i rentowe obejmujące emeryturę, rentę inwalidzką, rentę rodzinną
oraz dodatki do emerytur i rent,
8)
zasiłki pogrzebowe.
Art. 5.2 orzeczenia
Świadczenia, o których mowa w art. 4 pkt 1, przysługują:
1)
ubezpieczonemu oraz członkom jego rodziny - w zakresie i na warunkach przewidzianych
dla pracowników i ich rodzin,
2)
emerytowi i renciście oraz członkom ich rodzin - w zakresie i na warunkach przewidzianych
dla osób pobierających emerytury lub renty na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin.
Art. 6.6 orzeczeń
1.
Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który uległ wypadkowi przy pracy w gospodarstwie
rolnym lub zachorował na chorobę zawodową, za każdy dzień niezdolności do pracy trwającej
nieprzerwanie co najmniej 15 kolejnych dni, nie dłużej jednak niż przez 180 dni.
2.
Zasiłek chorobowy za jeden dzień niezdolności do pracy wynosi 1/30 część kwoty odpowiadającej emeryturze w podstawowej wysokości.
Art. 7.
1.
Jednorazowe odszkodowanie przysługuje ubezpieczonemu, który wskutek wypadku przy pracy
w gospodarstwie rolnym lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku
na zdrowiu, na zasadach i w wysokości przewidzianych dla pracowników w przepisach
o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy oraz chorób zawodowych.
2.
Jednorazowe odszkodowanie przysługuje członkom rodziny ubezpieczonego, który zmarł
wskutek wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym lub wskutek choroby zawodowej, na
zasadach i w wysokości przewidzianych dla członków rodziny pracownika w przepisach
o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy oraz chorób zawodowych.
3.
Jednorazowe odszkodowanie przysługuje także osobie najbliższej rolnikowi, dla której
praca w gospodarstwie rolnym nie stanowi głównego źródła utrzymania, jeżeli uległa
ona wypadkowi przy pracy w gospodarstwie rolnym. Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Przez osobę najbliższą rolnikowi rozumie się wstępnego, zstępnego, rodzeństwo, zstępnych
rodzeństwa, powinowatego w tej samej linii lub stopniu, osobę pozostającą w stosunku
przysposobienia oraz jej małżonka, a także wychowanka.
Art. 8.2 orzeczenia
Za wypadek przy pracy w gospodarstwie rolnym uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną
zewnętrzną, które nastąpiło podczas:
1)
wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego lub
w związku z wykonywaniem takich czynności,
2)
wykonywania zadań zlecanych przez organizacje polityczne lub społeczne bądź w związku
z uczestniczeniem w organizowanych przez te organizacje czynach społecznych.
Art. 9.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa zasady i tryb ustalania okoliczności
i przyczyn wypadków przy pracy w gospodarstwie rolnym, orzekania o niezdolności do
pracy lub inwalidztwie spowodowanych wypadkiem przy pracy w gospodarstwie rolnym lub
chorobą zawodową oraz tryb przyznawania zasiłku chorobowego i jednorazowego odszkodowania.
Art. 10.2 orzeczenia
1.
Zasiłek porodowy i macierzyński przysługuje ubezpieczonemu:
1)
z tytułu urodzenia dziecka,
2)
z tytułu przyjęcia dziecka w wieku do jednego roku na wychowanie z zamiarem jego przysposobienia,
jeżeli do sądu opiekuńczego został złożony wniosek o przysposobienie.
2.
W razie zbiegu prawa do zasiłków określonych w ust. 1 z prawem do świadczeń o tym
samym charakterze na podstawie innych przepisów, osobie uprawnionej przysługuje świadczenie
w wyższej kwocie lub przez nią wybrane.
Art. 11.
Zasiłek porodowy przysługuje w kwocie 2.500 zł.
Art. 12.2 orzeczenia
1.
Zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonemu przez okres:
1)
16 tygodni - w wypadku urodzenia jednego dziecka,
2)
24 tygodni - w wypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.
2.
W wypadku urodzenia martwego dziecka lub w razie zgonu dziecka w okresie pierwszych
6 tygodni jego życia, zasiłek macierzyński przysługuje przez okres 6 tygodni.
3.
Zasiłek macierzyński wynosi za jeden dzień 1/30 część kwoty odpowiadającej emeryturze
w podstawowej wysokości.
Art. 13.
1.
Zasiłek rodzinny przysługuje ubezpieczonemu, który:
1)
nie jest uprawniony do pobierania zasiłków lub dodatków rodzinnych na podstawie innych
przepisów,
2)
osiąga niskie dochody w przeliczeniu na jednego członka rodziny.
2.
Wydatki na zasiłki rodzinne pokrywane są z Funduszu Socjalnego Wsi.
3.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, ustanawia Fundusz Socjalny Wsi oraz określa
zasady i tryb przyznawania, a także wysokość zasiłku rodzinnego.
Art. 14.
Zasiłek pielęgnacyjny na dzieci przysługuje ubezpieczonemu na zasadach i w wysokości
przewidzianych na dzieci pracowników w odrębnych przepisach.
Art. 15.10 orzeczeń
1.
Emerytura przysługuje rolnikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1)
osiągnął wiek emerytalny,
2)
prowadził gospodarstwo rolne lub pracował w nim przez okres co najmniej 25 lat - mężczyzna
i 20 lat - kobieta i za okres ten opłacone zostały składki na ubezpieczenie społeczne
rolników,
3)
w okresie, o którym mowa w pkt 2, wytwarzał w prowadzonym gospodarstwie rolnym i sprzedawał
jednostkom gospodarki uspołecznionej produkty rolne o wartości nie mniejszej niż odpowiadająca
równowartości 5 q żyta rocznie z każdego ha przeliczeniowego, licząc według ceny skupu
obowiązującej w danym roku kalendarzowym,
4)
przekazał nieodpłatnie następcy lub Państwu gospodarstwo rolne, którego wartość nie
uległa obniżeniu w okresie ostatnich 5 lat przed jego przekazaniem, chyba że obniżenie
wartości gospodarstwa nastąpiło z przyczyn niezależnych od rolnika.
2.
Emerytura przysługuje domownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1)
osiągnął wiek emerytalny,
2)
wiek emerytalny osiągnął w czasie pracy w gospodarstwie rolnym lub nie później niż
w ciągu 5 lat od dnia ustania tej pracy,
3)
pracował w gospodarstwie rolnym przez okres co najmniej 25 lat - mężczyzna i 20 lat
- kobieta i za okres ten opłacone zostały składki na ubezpieczenie społeczne rolników.
3.
Emerytura przysługuje ubezpieczonemu również w wypadku wywłaszczenia, jeżeli wywłaszczony
nie skorzystał z odpłatności za gospodarstwo rolne lub jeżeli nie otrzymał w zamian
innego gospodarstwa rolnego, o ile spełnia warunki wymagane do przyznania emerytury,
z tym że do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostało mu nie więcej niż 5 lat.
4.
Wiek emerytalny wynosi dla mężczyzny 65 lat, a dla kobiety 60 lat. Wiek emerytalny
dla ubezpieczonego, który jest kombatantem lub inwalidą wojennym albo wojskowym, określają
odrębne przepisy.
5.
Warunek, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, wymagany jest łącznie od obojga małżonków
lub współwłaścicieli albo współposiadaczy.
6.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa zasady i tryb:
1)
ewidencji wartości produktów rolnych sprzedanych jednostkom gospodarki uspołecznionej,
2)
zaliczania do okresów, o których mowa w ust. 1 pkt 3, takich lat, w których wartość
sprzedanych produktów była niższa od wymaganej, jeżeli spowodowane to było klęską
żywiołową, wypadkiem losowym lub innymi okolicznościami niezależnymi od rolnika,
3)
uznawania, w jakich wypadkach nastąpiło obniżenie wartości gospodarstwa rolnego z
przyczyn niezależnych od rolnika.
7.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa inne niż wymienione w ust. 1 pkt
3 produkty sprzedane przez rolnika jednostkom gospodarki uspołecznionej, których wartość
zalicza się do wartości sprzedanych produktów rolnych.
Art. 16.5 orzeczeń
1.
Renta inwalidzka przysługuje rolnikowi, który łącznie spełnia następujące warunki:
1)
jest inwalidą I lub II grupy albo III grupy, jeżeli jest całkowicie niezdolny do pracy
w gospodarstwie rolnym,
2)
ma wymagany okres prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w nim, określony w ust.
4, za który opłacone były składki na ubezpieczenie społeczne rolników,
3)
w wymaganym okresie wytwarzał w prowadzonym gospodarstwie rolnym i sprzedawał jednostkom
gospodarki uspołecznionej produkty rolne o wartości nie mniejszej niż odpowiadająca
równowartości 5 q żyta rocznie z każdego ha przeliczeniowego, licząc według ceny skupu
obowiązującej w danym roku kalendarzowym,
4)
przekazał nieodpłatnie następcy lub Państwu gospodarstwo rolne, którego wartość nie
uległa obniżeniu w okresie wymaganym do przyznania renty, chyba że obniżenie wartości
nastąpiło z przyczyn niezależnych od rolnika.
2.
Renta inwalidzka przysługuje domownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1)
jest inwalidą I lub II grupy albo III grupy, jeżeli jest całkowicie niezdolny do pracy
w gospodarstwie rolnym,
2)
inwalidztwo powstało w czasie pracy w gospodarstwie rolnym albo nie później niż w
ciągu 18 miesięcy od dnia ustania tej pracy,
3)
ma wymagany okres pracy w gospodarstwie rolnym, określony w ust. 4, za który opłacone
były składki na ubezpieczenie społeczne rolników.
3.
Renta inwalidzka przysługuje ubezpieczonemu również w wypadku wywłaszczenia, jeżeli
wywłaszczony nie skorzystał z odpłatności za gospodarstwo rolne lub jeżeli nie otrzymał
w zamian innego gospodarstwa rolnego, o ile spełnia warunki określone w ust. 1 pkt
1, a w wypadku rolnika - także warunki określone w ust. 1 pkt 3 i okres prowadzenia
gospodarstwa rolnego lub pracy w nim wynosi co najmniej 1 rok.
4.
Okres prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w nim, uprawniający do renty inwalidzkiej,
wynosi:
1)
1 rok - jeżeli inwalidztwo powstało przed ukończeniem 20 lat,
2)
2 lata - jeżeli inwalidztwo powstało w wieku powyżej 20 lat do 22 lat,
3)
3 lata - jeżeli inwalidztwo powstało w wieku powyżej 22 lat do 25 lat,
4)
4 lata - jeżeli inwalidztwo powstało w wieku powyżej 25 lat do 30 lat,
5)
5 lat - jeżeli inwalidztwo powstało w wieku powyżej 30 lat.
5.
Jeżeli inwalidztwo powstało wskutek wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym lub
choroby zawodowej, wystarczy posiadanie jakiegokolwiek okresu prowadzenia gospodarstwa
rolnego lub pracy w nim.
6.
Okres 5 lat, o którym mowa w ust. 4 pkt 5, powinien przypadać w okresie ostatnich
10 lat przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę inwalidzką, a jeżeli ubezpieczony w
chwili zgłoszenia wniosku nie prowadzi gospodarstwa rolnego lub nie pracuje w nim
- przed dniem powstania inwalidztwa.
7.
Dla domownika okres pracy w gospodarstwie rolnym wymagany do przyznania renty inwalidzkiej
wynosi 10 lat, w tym co najmniej 5 lat w okresie ostatnich 10 lat przed dniem zgłoszenia
wniosku o rentę, jeżeli po ukończeniu 40 lat podjął po raz pierwszy pracę w gospodarstwie
rolnym i do tego wieku nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu na podstawie innych
przepisów.
8.
W sprawach, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, przepis art. 15 ust. 5 stosuje się
odpowiednio.
9.
Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w porozumieniu z Ministrami Rolnictwa i Gospodarki
Żywnościowej oraz Zdrowia i Opieki Społecznej określa zasady uznawania osób będących
inwalidami III grupy za całkowicie niezdolnych do pracy w gospodarstwie rolnym.
Art. 17.4 orzeczenia
1.
Rolnikowi, który wytwarzał w prowadzonym gospodarstwie rolnym i sprzedawał jednostkom
gospodarki uspołecznionej produkty rolne o wartości nie mniejszej niż odpowiadająca
równowartości 5 q żyta rocznie z każdego ha przeliczeniowego przez co najmniej 10
lat prowadzenia gospodarstwa rolnego przed jego przekazaniem następcy lub Państwu,
do okresu prowadzenia gospodarstwa rolnego wymaganego do uzyskania prawa do emerytury
lub renty inwalidzkiej zalicza się okresy:
1)
prowadzenia przed dniem wejścia w życie ustawy gospodarstwa rolnego lub pracy w nim
po ukończeniu 16 lat,
2)
zatrudnienia,
3)
równorzędne z okresami zatrudnienia i okresy zaliczalne do okresów zatrudnienia w
rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
2.
Domownikowi do okresu pracy w gospodarstwie rolnym, wymaganego do uzyskania prawa
do emerytury lub renty inwalidzkiej, zalicza się okresy:
1)
pracy w tym gospodarstwie rolnym przed dniem wejścia w życie ustawy,
2)
o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3.
Art. 18.3 orzeczenia
Emerytura lub renta inwalidzka przysługuje każdemu ubezpieczonemu w podstawowej wysokości,
równej najniższej emeryturze pracowniczej.
Art. 19.5 orzeczeń
1.
Emeryturę lub rentę inwalidzką przysługującą rolnikowi i jego małżonkowi zwiększa
się z tytułu osiągnięcia średniej rocznej wartości sprzedaży produktów rolnych jednostkom
gospodarki uspołecznionej.
2.
Zwiększenie, o którym mowa w ust. 1, wynosi:
1)
0,8% od wartości sprzedaży do 50.000 zł,
2)
0,6% od nadwyżki wartości sprzedaży ponad 50.000 zł do 500.000 zł,
3)
0,5% od nadwyżki wartości sprzedaży ponad 500.000 zł do 1.000.000 zł,
4)
0,4% od nadwyżki wartości sprzedaży ponad 1.000.000 zł.
3.
Do ustalania zwiększenia, o którym mowa w ust. 1, przyjmuje się średnią roczną wartość
sprzedanych produktów rolnych z ostatnich 10 lat kalendarzowych przed dniem przekazania
gospodarstwa rolnego lub z okresu krótszego, jeżeli okres prowadzenia gospodarstwa
był krótszy niż 10 lat.
4.
Wartość sprzedaży produktów rolnych podlega rewaloryzacji odpowiadającej zmianom cen
skupu w okresie, o którym mowa w ust. 3, według zasad określonych przez Radę Ministrów,
w drodze rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii właściwych komisji sejmowych.
5.
Na wniosek rolnika, który przekazał gospodarstwo rolne następcy przed osiągnięciem
wieku emerytalnego i pracował nadal w tym gospodarstwie, dla zwiększenia emerytury
przyjmuje się średnią wartość produktów rolnych wytworzonych w tym gospodarstwie i
sprzedanych jednostkom gospodarki uspołecznionej z okresu ostatnich 5 lat poprzedzających
rok, w którym rolnik osiągnął wiek emerytalny.
6.
Kwota zwiększenia, o którym mowa w ust. 1, ulega podziałowi w równych częściach między
małżonków uprawnionych do emerytury lub renty inwalidzkiej, jeżeli w okresie przyjętym
do ustalenia tego zwiększenia pracowali wspólnie w gospodarstwie rolnym, choćby prawo
do świadczeń nabyli w różnym czasie.
7.
Małżonek rolnika, który pracował w gospodarstwie rolnym przez okres krótszy niż przyjęty
do ustalenia zwiększenia emerytury lub renty inwalidzkiej, otrzymuje część kwoty zwiększenia
proporcjonalną do ilości pełnych przepracowanych lat.
8.
Jeżeli do emerytury lub renty inwalidzkiej uprawniony jest tylko jeden z małżonków,
kwotę zwiększenia wypłaca się mu w całości do czasu uzyskania przez drugiego małżonka
emerytury lub renty na podstawie ustawy pod warunkiem, że małżonek nie będący emerytem
lub rencistą pozostaje na jego utrzymaniu.
Art. 20.
W wypadku gdy rolnik spełnia warunki do otrzymania emerytury lub renty inwalidzkiej
z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego następcy lub Państwu, jego małżonek uzyskuje
prawo do tych świadczeń, jeżeli osiągnie wiek emerytalny w ciągu 5 lat od dnia przekazania
gospodarstwa lub został uznany za inwalidę I lub II grupy albo III grupy, jeżeli jest
całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym oraz ma co najmniej pięcioletni
okres pracy w gospodarstwie.
Art. 21.
1.
W wypadku gdy żaden ze współmałżonków nie osiągnął wieku emerytalnego, a gospodarstwo
rolne zostało przekazane następcy, każdy z małżonków może żądać od następcy odpowiedniego
świadczenia pieniężnego, usprawiedliwionego jego potrzebami oraz możliwościami następcy,
w wysokości co najmniej połowy emerytury w podstawowej wysokości, poczynając od dnia
wystąpienia z żądaniem.
2.
Do świadczenia, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o rencie.
Art. 22.
1.
Rolnikowi, który nieodpłatnie przekazał gospodarstwo rolne Państwu, zwiększa się emeryturę
lub rentę inwalidzką:
1)
o 400 zł miesięcznie - z tytułu wartości przekazanych gruntów, sadów, krzewów owocowych
i innych plantacji, lasów oraz budynków, jeżeli łączna wartość tych składników nie
przekracza 50.000 zł, oraz
2)
o 4 zł miesięcznie - za każdy rozpoczęty jeden tysiąc zł wartości składników wymienionych
w pkt 1, przekraczającej 50.000 zł, a nie przekraczającej 200.000 zł, a ponadto
3)
o 2 zł miesięcznie - za każdy rozpoczęty jeden tysiąc zł wartości składników wymienionych
w pkt 1, przekraczającej 200.000 zł.
2.
Z tytułu zrzeczenia się prawa do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń
gospodarskich emerytura lub renta inwalidzka ulega zwiększeniu. Zwiększenie to przysługuje
każdemu z małżonków. Zasady i wysokość zwiększenia określa Rada Ministrów, w drodze
rozporządzenia, po zasięgnięciu opinii właściwych komisji sejmowych.
3.
Zwiększenie określone w ust. 1 nie może przekroczyć 2.500 zł miesięcznie.
4.
Wartość przekazanych gruntów rolnych ustala się według cen określonych w przepisach
o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych; wartość budynków przyjmuje się według
szacunku ustalonego dla obowiązkowego ubezpieczenia przez Państwowy Zakład Ubezpieczeń;
wartość lasów według cen obowiązujących w państwowych gospodarstwach leśnych, a wartość
sadów, krzewów owocowych i innych plantacji ustala się według zasad przyjętych przy
wywłaszczaniu nieruchomości.
5.
Zwiększenie, o którym mowa w ust. 1, dzieli się w równych częściach między małżonków
uprawnionych do emerytury lub renty inwalidzkiej, a gdy do tych świadczeń jest uprawniony
tylko jeden z małżonków, całe zwiększenie przysługuje temu małżonkowi.
Art. 23.
1.
Rolnikowi, który wskutek wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym został uznany za
inwalidę I lub II grupy albo III grupy, jeżeli jest całkowicie niezdolny do pracy
w gospodarstwie rolnym i nadal prowadzi gospodarstwo rolne, przysługuje okresowa renta
inwalidzka, jeżeli posiada niepełnoletniego następcę, któremu zamierza przekazać gospodarstwo.
2.
Renta, o której mowa w ust. 1, przysługuje do czasu uzyskania przez następcę pełnoletności,
nie dłużej jednak niż przez 10 lat. W takim wypadku renta inwalidzka wynosi 50% emerytury
w podstawowej wysokości.
Art. 24.
1.
Renta rodzinna przysługuje członkom rodziny w razie śmierci:
1)
emeryta lub rencisty,
2)
ubezpieczonego, który w chwili śmierci prowadził gospodarstwo rolne lub pracował w
nim i miał okres prowadzenia gospodarstwa lub pracy w nim nie krótszy niż wymagany
do uzyskania renty inwalidzkiej.
2.
Do renty rodzinnej uprawnieni są:
1)
dzieci, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione,
2)
wnuki, rodzeństwo i inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem
pełnoletności,
3)
małżonek zmarłego,
spełniający warunki określone w art. 25-27.
Art. 25.
1.
Renta rodzinna przysługuje osobom wymienionym w art. 24 ust. 2 pkt 1 i 2, których
oboje rodzice lub opiekunowie nie żyją, a osoby te spełniają warunki wymagane do uzyskania
renty rodzinnej w myśl przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
2.
Renta rodzinna przysługuje osobom wymienionym w art. 24 ust. 2 pkt 1 i 2 również w
wypadku, gdy jedno z rodziców lub opiekunów żyje, lecz nie prowadzi gospodarstwa rolnego
i nie ma prawa do emerytury lub renty na podstawie ustawy, a osoby te nie mają prawa
do renty rodzinnej na podstawie innych przepisów.
3.
Ograniczeń, o których mowa w ust. 1 i 2, nie stosuje się do renty rodzinnej po osobach
uprawnionych do emerytur i rent inwalidzkich.
4.
Renta rodzinna nie przysługuje, jeżeli jeden z członków rodziny osoby wymienionej
w art. 24 ust. 2 pkt 1 i 2 spełnia warunki wymagane do przejęcia i prowadzenia gospodarstwa
rolnego.
Art. 26.
1.
Renta rodzinna przysługuje wdowie po emerycie lub renciście albo ubezpieczonym, jeżeli
spełnia następujące warunki:
1)
zawarła związek małżeński przed przekazaniem gospodarstwa, lecz nie nabyła prawa do
emerytury lub renty inwalidzkiej,
2)
w chwili śmierci męża osiągnęła wiek 50 lat albo była inwalidą I lub II grupy albo
III grupy, jeżeli była całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym bądź wychowuje
co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnione do renty rodzinnej po
zmarłym, które nie osiągnęło wieku 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole - 18 lat,
lub sprawuje opiekę nad dzieckiem zaliczonym do I lub II grupy inwalidów uprawnionym
do renty rodzinnej,
3)
nie prowadzi gospodarstwa rolnego lub nie posiada stałych źródeł dochodu.
2.
Prawo do renty rodzinnej nabywa również wdowa, która osiągnęła wiek 50 lat lub stała
się inwalidą po śmierci emeryta, rencisty lub ubezpieczonego, nie później jednak niż
w ciągu 5 lat od jego śmierci lub zaprzestania wychowywania osób wymienionych w ust.
1 pkt 2.
3.
Małżonka rozwiedziona lub wdowa, która w chwili śmierci męża nie pozostawała z nim
we wspólności małżeńskiej, ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli oprócz spełnienia warunków
określonych w ust. 1 lub 2 miała w chwili śmierci męża prawo do alimentów z jego strony,
ustalone wyrokiem lub ugodą sądową.
4.
Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do wdowca, z tym że wiek uprawniający do
renty rodzinnej wynosi 65 lat.
Art. 27.
Renta rodzinna przysługuje małżonkowi, który zawarł związek małżeński z emerytem lub
rencistą, jeżeli spełnia warunki określone w art. 26 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 2
i 4, a ponadto:
1)
małżeństwo trwało co najmniej 3 lata lub
2)
z małżeństwa tego lub ze związku istniejącego przed jego zawarciem urodziło się dziecko
albo
3)
śmierć emeryta lub rencisty nastąpiła wskutek wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym
lub choroby zawodowej.
Art. 28.
1.
Podstawę wymiaru renty rodzinnej stanowi emerytura lub renta inwalidzka, jaka przysługiwałaby
zmarłemu, łącznie ze zwiększeniem z tytułu sprzedaży produktów rolnych oraz z tytułu
przekazania Państwu gospodarstwa rolnego.
2.
Jeżeli zmarły nie miał ustalonego prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej, podstawę
wymiaru renty rodzinnej stanowi emerytura lub renta inwalidzka, jaka przysługiwałaby
mu w chwili śmierci, przyjmując, że zmarły w chwili śmierci był inwalidą II grupy.
Art. 29.
1.
Renta rodzinna, jeżeli uprawniona do tej renty jest jedna osoba, wynosi miesięcznie
85% podstawy jej wymiaru do kwoty 3.000 zł oraz 50% nadwyżki ponad tę kwotę.
2.
Renta rodzinna ulega zwiększeniu o 5% podstawy jej wymiaru na każdą następną osobę.
3.
Rentę rodzinną ustaloną w myśl ust. 1 i 2 zwiększa się o 10% podstawy jej wymiaru,
jeżeli śmierć nastąpiła wskutek wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym lub wskutek
choroby zawodowej.
4.
Jeżeli do renty rodzinnej uprawnione są sieroty zupełne, część renty przysługującą
każdej z tych sierot zwiększa się o kwotę stanowiącą 30% najniższej renty rodzinnej
ustalonej dla jednej osoby bez zwiększenia przysługującego z tytułu sprzedaży produktów
rolnych.
5.
Renta rodzinna nie może przekraczać 100% podstawy jej wymiaru.
Art. 30.
Do emerytury, renty inwalidzkiej i renty rodzinnej przysługują dodatki:
1)
rodzinny,
2)
pielęgnacyjny,
3)
z tytułu odznaczeń państwowych.
Art. 31.1 orzeczenie
Dodatek rodzinny przysługuje na zasadach i w wysokości określonych w przepisach o
zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
Art. 32.
1.
Dodatek pielęgnacyjny przysługuje osobie zaliczonej do I grupy inwalidów lub osobie,
która ukończyła 75 lat.
2.
Dodatek pielęgnacyjny wynosi 30% kwoty emerytury w podstawowej wysokości, nie mniej
jednak niż 1.500 zł miesięcznie.
Art. 33.
1.
Dodatek z tytułu odznaczenia państwowego przysługuje osobie odznaczonej orderem albo
tytułem honorowym określonym w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i
ich rodzin.
2.
Dodatek z tytułu odznaczenia państwowego wynosi miesięcznie 25% emerytury lub renty
inwalidzkiej, a w wypadku renty rodzinnej - 25% renty przewidzianej w art. 29 ust.
1. Wysokość dodatku nie może przekraczać 3.000 zł.
3.
Z tytułu odznaczenia państwowego przysługuje tylko jeden dodatek.
Art. 34.
1.
Zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci:
1)
ubezpieczonego lub członków rodziny pozostających na jego utrzymaniu i spełniających
warunki do renty rodzinnej, w wysokości trzykrotnej emerytury w podstawowej wysokości,
2)
emeryta lub rencisty oraz członków rodziny pozostających na ich utrzymaniu i spełniających
warunki do renty rodzinnej, w wysokości sześciokrotnej emerytury w podstawowej wysokości.
2.
Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu. W razie poniesienia
kosztów pogrzebu przez więcej niż jedną osobę, zasiłek pogrzebowy ulega podziałowi
między te osoby proporcjonalnie do poniesionych kosztów.
3.
W razie poniesienia kosztów pogrzebu jednej z osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2,
przez osobę nie będącą członkiem rodziny zmarłego, zasiłek pogrzebowy przysługuje
w wysokości udokumentowanych kosztów pogrzebu, nie więcej jednak niż w wysokości sześciokrotnej
emerytury w podstawowej wysokości.
4.
W razie zbiegu prawa do dwóch lub więcej zasiłków pogrzebowych, przysługuje tylko
jeden zasiłek, wyższy lub wybrany przez zainteresowanego.
Art. 35.10 orzeczeń
1.
W wypadku zbiegu prawa do emerytury i renty inwalidzkiej przewidzianych ustawą przysługuje
jedno świadczenie, wybrane przez zainteresowanego.
2.
W wypadku zbiegu prawa do emerytury lub renty przewidzianych ustawą z prawem do innego
świadczenia o charakterze rentowym przysługuje:
1)
rolnikowi - wybrane przez niego świadczenie, powiększone o połowę drugiego,
2)
domownikowi lub innej osobie - jedno świadczenie, wyższe lub przez nią wybrane.
3.
W wypadku zbiegu prawa do:
1)
emerytury określonej ustawą z prawem do renty inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa wojennego,
inwalidztwa powstałego wskutek pobytu w obozie koncentracyjnym albo z tytułu inwalidztwa
pozostającego w związku ze służbą wojskową oraz do renty rodzinnej przysługującej
po osobach uprawnionych do renty inwalidzkiej, określonych w przepisach o zaopatrzeniu
inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin,
2)
emerytury określonej ustawą z prawem do renty inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa powstałego
wskutek wypadku przy pracy, wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo wskutek choroby
zawodowej,
3)
emerytury lub renty przewidzianej ustawą z prawem do innego świadczenia o charakterze
rentowym z instytucji zagranicznej,
- zasady wypłaty tych świadczeń określają odrębne przepisy.
4.
Zasady zawarte w przepisach, o których mowa w ust. 3 pkt 1 i 2, stosuje się także
w razie zbiegu prawa do renty inwalidzkiej przysługującej rolnikowi i jego małżonkowi
na podstawie ustawy z prawem do renty inwalidzkiej przewidzianej w tych przepisach.
Art. 36.
1.
W razie wykonywania zatrudnienia lub osiągania dochodów z innych źródeł, emerytura
lub renta ulega zawieszeniu lub zmniejszeniu na zasadach określonych w przepisach
o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
2.
Przepisu ust. 1 nie stosuje się, gdy inwalidztwo powstało wskutek wypadku przy pracy
w gospodarstwie rolnym lub choroby zawodowej.
Art. 37.
1.
Jeżeli rolnik uprawniony do emerytury lub renty albo jego małżonek prowadzi gospodarstwo
rolne, wypłata tych świadczeń ulega zawieszeniu.
2.
Wypłata przyznanej emerytury lub renty ulega zawieszeniu również w wypadku, gdy następca
nie podjął prowadzenia gospodarstwa rolnego i jest ono nadal użytkowane przez emeryta
lub rencistę.
Rozdział 2
Postępowanie w sprawach świadczeń
Art. 38.3 orzeczenia
1.
Prawo do świadczeń pieniężnych ustala i świadczenia wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
2.
Świadczenia, o których mowa w ust. 1, przyznaje się na wniosek zainteresowanego.
3.
Wniosek stanowi podstawę do ustalenia prawa do emerytury lub renty, z tym że wypłata
tych świadczeń dla rolników następuje od dnia przekazania gospodarstwa rolnego następcy
lub Państwu.
4.
Świadczenia, o których mowa w art. 4 pkt 1, z wyjątkiem świadczeń związanych z przekwalifikowaniem,
przysługują od zakładów społecznych służby zdrowia.
Art. 39.
Odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach świadczeń przewidzianych
w ustawie rozpatrują organy właściwe w sprawach świadczeń przysługujących pracownikom
i członkom ich rodzin.
Art. 40.
1.
Przy ustalaniu prawa do świadczeń pieniężnych oraz ich wysokości, a także oceny zdolności
gospodarstwa rolnego do towarowej produkcji rolnej, ustalenia właściwego terenowego
organu administracji państwowej oraz organów prowadzących ewidencję sprzedaży produktów
rolnych są wiążące dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i organów odwoławczych w postępowaniu
rentowym. W postępowaniu przed terenowymi organami administracji państwowej właściwym
organom Zakładu Ubezpieczeń Społecznych służą prawa strony.
2.
Terenowy organ administracji państwowej przy dokonywaniu ustaleń zasięga opinii społeczno-zawodowych
organizacji rolników.
Art. 41.1 orzeczenie
W wypadkach nie unormowanych ustawą, a dotyczących postępowania w sprawach świadczeń,
stosuje się:
1)
w zakresie świadczeń emerytalnych i rentowych - przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin,
2)
w zakresie innych świadczeń - przepisy o odpowiednich świadczeniach przysługujących
pracownikom i członkom ich rodzin.
Rozdział 3
Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników
Art. 42.1 orzeczenie
1.
Tworzy się Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników, zwany dalej „Funduszem”.
2.
Fundusz powstaje ze składek na ubezpieczenie społeczne rolników, opłacanych przez
rolników, oraz z dotacji budżetu Państwa.
3.
Dysponentem Funduszu jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
4.
Środki Funduszu przeznacza się na wypłatę świadczeń pieniężnych przewidzianych w ustawie.
5.
Wydatki na wypłatę świadczeń, o których mowa w ust. 4, powinny być pokryte w jednej
trzeciej ze składek na ubezpieczenie społeczne rolników, opłacanych przez rolników.
Art. 43.18 orzeczeń
1.
Składka na ubezpieczenie społeczne rolników wynosi rocznie:
1)
1.200 zł - od każdego ubezpieczonego,
2)
500 zł - z każdego pełnego ha przeliczeniowego, a w wypadku działu specjalnego - 5%
dochodu szacunkowego z tego działu.
2.
Składka, o której mowa w ust. 1, nie może być niższa niż 1.700 zł rocznie.
3.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia:
1)
może określać zasady i tryb podwyższania lub obniżania wysokości składki,
2)
ustala warunki okresowego obniżenia składki lub zwolnienia od obowiązku jej opłacania
w szczególnych wypadkach.
Art. 44.21 orzeczeń
1.
Składkę na ubezpieczenie społeczne rolników opłaca rolnik prowadzący gospodarstwo
rolne.
2.
Obowiązek opłacania składki, o której mowa w ust. 1, powstaje od pierwszego dnia miesiąca
kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym rolnik rozpoczął prowadzenie gospodarstwa
rolnego, a ustaje z końcem miesiąca kalendarzowego, w którym rolnik przestał prowadzić
gospodarstwo.
3.
Obowiązek opłacania składki za domowników powstaje od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego
następującego po miesiącu, w którym osoby te podjęły pracę w gospodarstwie rolnym,
a ustaje z końcem miesiąca kalendarzowego, w którym przestały pracować w gospodarstwie.
Art. 45.
Z emerytur i rent określonych w ustawie mogą być potrącane zaległe składki na ubezpieczenie
społeczne rolników oraz należności przewidziane w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin na zasadach i w trybie przewidzianych tymi przepisami.
Art. 46.1 orzeczenie
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady tworzenia Funduszu
i zarządzania nim, zasady i tryb wymierzania oraz pobierania składek na ubezpieczenie
społeczne rolników.
Art. 47.
1.
Wysokość świadczeń określonych w ustawie, a także wysokość składki na ubezpieczenie
społeczne rolników podlega waloryzacji.
2.
Waloryzacja świadczeń następuje od dnia 1 marca każdego roku i obejmuje świadczenia
przyznane przed dniem 1 stycznia roku poprzedniego, przy czym waloryzacja świadczeń
po raz pierwszy następuje od dnia 1 marca 1986 r.
3.
Rada Ministrów określa zasady i tryb waloryzacji.
Rozdział 4
Przekazywanie gospodarstw rolnych
Art. 48.6 orzeczeń
1.
Następcami rolnika mogą być zstępni, małżonkowie zstępnych, przysposobieni, małżonkowie
przysposobionych, rodzeństwo, małżonkowie rodzeństwa, zstępni rodzeństwa rolnika,
małżonkowie zstępnych rodzeństwa oraz pasierbowie i wychowankowie rolnika.
2.
Jeżeli rolnik nie ma następcy, o którym mowa w ust. 1, następcą może być współwłaściciel
gospodarstwa rolnego lub jego małżonek.
3.
Następca rolnika, o którym mowa w ust. 1 i 2, powinien spełniać warunki wymagane dla
nabycia własności nieruchomości rolnej w drodze przeniesienia własności, określone
w przepisach Kodeksu cywilnego, a ponadto nie przekroczył 55 lat oraz nie jest inwalidą I lub II grupy albo III
grupy, gdy jest całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym.
Art. 49.3 orzeczenia
1.
Gospodarstwo rolne może być przekazane tylko jednemu następcy, a jeżeli następca pozostaje
w związku małżeńskim - także obojgu małżonkom.
2.
Pierwszeństwo w przejęciu gospodarstwa rolnego ma następca pracujący w tym gospodarstwie,
wskazany przez rolnika.
3.
Gospodarstwo rolne może być przekazane kilku następcom, jeżeli wpłynie to na poprawę
struktury obszarowej. Następcy mogą gospodarować wspólnie nie dzieląc gospodarstwa
rolnego.
4.
Jeżeli wskutek przeniesienia własności gospodarstwa rolnego na rzecz następców miałby
nastąpić jego podział między następców, może on być dokonany tylko wtedy, gdy każda
część gospodarstwa następcy osobno lub wraz z nieruchomościami stanowiącymi już własność
następcy albo wraz z obszarem odpowiadającym udziałowi następcy we współwłasności
utworzy gospodarstwo rolne zdolne do towarowej produkcji rolnej. Przy ocenie zdolności
gospodarstwa rolnego do towarowej produkcji rolnej uwzględnia się nieruchomości należące
do wspólnego majątku następcy i jego małżonka oraz do odrębnego majątku każdego z
nich, jeżeli nieruchomości te stanowią lub mogą stanowić całość gospodarczą.
Art. 50.5 orzeczeń
Następcy, który nie przejął gospodarstwa rolnego, dla którego praca w tym gospodarstwie
stanowiła główne źródło utrzymania, terenowy organ administracji państwowej stopnia
podstawowego umożliwia zatrudnienie, a w miarę potrzeby przyuczenie do wykonywania
określonego zawodu.
Art. 51.5 orzeczeń
W wypadku braku następcy lub gdy następca nie spełnia warunków do przejęcia gospodarstwa
rolnego albo odmówił jego przejęcia, gospodarstwo rolne na wniosek rolnika przejmuje
Państwo.
Art. 52.3 orzeczenia
Jeżeli rolnik lub jego małżonek są właścicielami lub posiadaczami kilku gospodarstw
rolnych, przekazaniu podlegają wszystkie gospodarstwa.
Art. 53.2 orzeczenia
Jeżeli rolnik przekazujący gospodarstwo rolne następcy:
1)
dzierżawi grunty rolne - następca wstępuje w prawa dzierżawcy,
2)
wydzierżawia grunty rolne - następca wstępuje w prawa wydzierżawiającego.
Art. 54.3 orzeczenia
Następca przejmuje gospodarstwo rolne wraz z prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem
tego gospodarstwa, z wyjątkiem zaległych składek na ubezpieczenie społeczne rolników.
Art. 55.2 orzeczenia
Następca, który przejął gospodarstwo rolne lub jego część na własność, nie może przed
upływem 10 lat od dnia przejęcia zbyć w całości lub w części nieruchomości wchodzących
w skład tego gospodarstwa. Zbycie nieruchomości lub jej części przed upływem tego
terminu może nastąpić za zgodą terenowego organu administracji państwowej stopnia
podstawowego, jedynie w wypadkach społecznie i gospodarczo uzasadnionych.
Art. 56.5 orzeczeń
1.
Rolnik, który przekazał gospodarstwo rolne następcy lub Państwu wraz z budynkami,
ma prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich
w zakresie niezbędnym do zaspokajania swoich potrzeb i potrzeb członków rodziny.
2.
Rolnik, który przekazał gospodarstwo rolne następcy lub Państwu, ma prawo do użytkowania
działki gruntu rolnego o powierzchni nie przekraczającej 10% obszaru przekazanego
gospodarstwa, nie więcej jednak niż o powierzchni 0,3 ha.
3.
Jeżeli prawo do emerytury lub renty przysługuje obojgu małżonkom, uprawnienia określone
w ust. 1 i 2 przysługują im łącznie.
4.
Uprawnienia określone w ust. 1 i 2 przysługują również dożywotnikowi, jeżeli działka
gruntu rolnego wchodziła w skład dożywocia i dożywotnik z niej korzystał. Przepis
ust. 3 stosuje się odpowiednio do małżonka dożywotnika.
Art. 57.4 orzeczenia
1.
Z gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu rolnik może wyłączyć i zachować własność
działki gruntu, na której wzniesione są budynki lub ich część, a także inwentarz żywy
i martwy. Z własnością wyłączonej nieruchomości związana jest służebność gruntowa
w zakresie niezbędnym do korzystania z tej nieruchomości. O wielkości działki, a także
ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego
w drodze decyzji.
2.
W razie sprzedaży działki, o której mowa w ust. 1, Państwu przysługuje prawo pierwokupu
według cen określonych w przepisach o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych,
a w wypadku sprzedaży budynków - po cenie odpowiadającej szacunkowi obowiązującemu
przy ubezpieczeniu budynków w Państwowym Zakładzie Ubezpieczeń, a w razie darowizny
lub zamiany - prawo wykupu, z zastosowaniem odpowiednio przepisów o pierwokupie. W
wypadku wykonania prawa pierwokupu lub wykupu koszty związane z przeniesieniem własności
pokrywa Państwo.
Art. 58.2 orzeczenia
1.
W razie przejęcia przez Państwo gospodarstwa rolnego, Państwo odpowiada za zadłużenia
dotychczasowego właściciela związane z prowadzeniem gospodarstwa wobec jednostek gospodarki
uspołecznionej oraz z tytułu obciążeń na rzecz osób trzecich hipotekami lub innymi
prawami ujawnionymi w księdze wieczystej albo w zbiorze dokumentów - do wysokości
wartości przejętej nieruchomości rolnej lub gospodarstwa, z wyjątkiem zaległych składek
na ubezpieczenie społeczne rolników.
2.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady odpowiedzialności
Państwa z tytułu zadłużeń rolnika przekazującego gospodarstwo rolne Państwu i praw
osób trzecich obciążających to gospodarstwo oraz tryb ich uregulowania.
Art. 59.40 orzeczeń
1.
Przekazanie gospodarstwa rolnego następcy następuje w drodze umowy zawartej w formie
aktu notarialnego.
2.
Przekazanie gospodarstwa rolnego następcy przez rolnika będącego tylko posiadaczem
następuje w drodze umowy sporządzonej przez terenowy organ administracji państwowej
stopnia podstawowego.
3.
Przekazanie gospodarstwa rolnego Państwu następuje w drodze decyzji terenowego organu
administracji państwowej stopnia podstawowego.
4.
Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Finansów, w drodze rozporządzenia,
określa wysokość opłat i warunki zwalniania od opłat należnych w związku ze sporządzeniem
aktu notarialnego.
Art. 60.
1.
Ilekroć prawo do świadczeń określonych w ustawie jest uzależnione od przekazania gospodarstwa
rolnego następcy lub Państwu, warunek ten uważa się za spełniony również w wypadku,
gdy gospodarstwo zostało zwrócone właścicielowi przez posiadacza.
2.
Zwrot gospodarstwa rolnego właścicielowi stwierdza terenowy organ administracji państwowej
stopnia podstawowego.
Rozdział 5
Przepisy szczególne, przejściowe i końcowe
Art. 61.1 orzeczenie
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa:
1)
zasady uznawania dochodów z prowadzenia gospodarstwa rolnego za główne źródło utrzymania,
2)
zasady uznawania spełnienia warunku pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym
z rolnikiem,
3)
szczegółowe zasady stosowania ustawy do rolników będących współwłaścicielami gospodarstw
rolnych lub członkami zespołów rolników indywidualnych,
4)
zasady przyznawania emerytur i rent inwalidzkich ubezpieczonym, którzy przekazali
gospodarstwa rolne na własność Państwa i nie osiągnęli wymaganej wartości sprzedaży
produktów rolnych.
Art. 62.2 orzeczenia
Rozporządzenia do ustawy mogą być wydane po zasięgnięciu opinii Krajowego Związku
Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych.
Art. 63.
W sprawach nie uregulowanych, a dotyczących świadczeń określonych w ustawie, stosuje
się:
1)
w zakresie świadczeń emerytalnych i rentowych - przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin,
2)
w zakresie innych świadczeń - przepisy o odpowiednich świadczeniach przysługujących
pracownikom i członkom ich rodzin.
Art. 64.
Emerytura lub renta inwalidzka, o której mowa w art. 18, przysługuje w wysokości:
1)
80% najniższej emerytury pracowniczej do dnia 31 grudnia 1984 r.
2)
90% najniższej emerytury pracowniczej w okresie od dnia 1 stycznia 1985 r. do dnia
31 grudnia 1985 r.
Art. 65.
1.
Zasiłek macierzyński, o którym mowa w art. 12 ust. 1, przysługuje w okresie do dnia
31 grudnia. 1984 r. przez:
1)
8 tygodni - w wypadku urodzenia jednego dziecka,
2)
12 tygodni - w wypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.
2.
Od dnia 1 stycznia 1985 r. okres, w którym przysługuje zasiłek macierzyński, ulega
zwiększeniu co dwa lata:
1)
o 2 tygodnie - w wypadku określonym w ust. 1 pkt 1,
2)
o 3 tygodnie - w wypadku określonym w ust. 1 pkt 2.
Art. 66.
Zasiłek rodzinny, o którym mowa w art. 13 ust. 1, przysługuje od dnia 1 lipca 1986 r.
Art. 67.2 orzeczenia
1.
Emerytury lub renty inwalidzkie przyznane obojgu małżonkom na podstawie przepisów
obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy ulegają podziałowi i są wypłacane
w równych częściach każdemu małżonkowi odrębnie.
2.
Jeżeli emerytura lub renta inwalidzka każdego z małżonków po jej podziale jest niższa
od określonej w art. 18, podwyższa się ją do wysokości określonej w tym przepisie.
3.
Podwyższeniu podlega emerytura lub renta inwalidzka wypłacana na rzecz jednego małżonka,
jeżeli jej wysokość jest niższa od określonej w art. 18.
4.
Osobom pobierającym emerytury lub renty inwalidzkie przyznane przed dniem wejścia
w życie ustawy przysługuje zwiększenie tych świadczeń z tytułu wartości przekazanych
Państwu budynków, lasów i obszaru gruntów oraz z tytułu zrzeczenia się prawa do bezpłatnego
korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich w wysokości dotychczasowej.
5.
Jeżeli osoby, o których mowa w ust. 4, nie nabyły prawa do zwiększenia emerytury lub
renty inwalidzkiej z tytułu przekazanych Państwu gruntów, świadczenia te ulegają zwiększeniu
o 200 zł miesięcznie za każdy przekazany ha gruntów.
6.
Zwiększenie, o którym mowa w ust. 4 i 5, nie może przekroczyć łącznie 1.000 zł miesięcznie.
7.
Kwota, o której mowa w ust. 4 i 5, podlega podziałowi w równych częściach między małżonków
pobierających emeryturę lub rentę inwalidzką, a gdy do tych świadczeń uprawniony jest
tylko jeden z małżonków, przysługuje ona w całości temu małżonkowi.
8.
Osobom pobierającym świadczenia pieniężne, przyznane na podstawie art. 23 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych
świadczeniach dla rolników i ich rodzin , przyznaje się odpowiednio emerytury lub renty inwalidzkie w wysokości określonej
w art. 18. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio.
9.
Osobom pobierającym świadczenia pieniężne przyznane na podstawie ustawy, o której
mowa w ust. 8, przysługują dodatki wymienione w art. 30, które są wypłacane osobie
uprawnionej.
10.
Wypłacane w dniu wejścia w życie ustawy dodatki w kwocie 500 zł miesięcznie, przyznane
na podstawie art. 12 pkt 2 i art. 14 ustawy wymienionej w ust. 8, zamienia się odpowiednio
na emerytury lub renty w wysokości określonej w art. 18. Przepis ust. 9 stosuje się
odpowiednio.
11.
Przepisy ust. 1-7 stosuje się odpowiednio do współwłaścicieli przekazanych Państwu
gospodarstw rolnych, pobierających z tego tytułu renty częściowe na podstawie przepisów
dotychczasowych, z tym że zwiększenie, o którym mowa w ust. 4 i 5, ulega podziałowi
proporcjonalnie do ich udziałów we współwłasności.
12.
Renty rodzinne przyznane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia
w życie ustawy podwyższa się do wysokości określonej w art. 29, przyjmując za podstawę
wymiaru kwotę emerytury lub renty inwalidzkiej, jaka przysługiwałaby dla jednej osoby
po podwyższeniu w myśl ust. 3-6.
Art. 68.
Świadczenia podwyższone w myśl art. 67 wypłaca się według następujących zasad:
1)
emerytury i renty ulegają zwiększeniu od dnia 1 lipca 1983 r. o kwotę odpowiadającą
rekompensacie z tytułu podwyżki cen, przysługującą renciście w dniu 30 czerwca 1983 r.,
a pozostałą kwotę podwyżki wypłaca się w dwóch ratach: pierwszą - od dnia 1 lipca
1983 r., drugą - od dnia 1 lipca 1984 r., z tym że pierwsza rata nie może być niższa
niż 500 zł, chyba że kwota podwyżki nie przekracza 500 zł,
2)
świadczenia, o których mowa w art. 67 ust. 8 i 10, wypłaca się w kwotach wynikających
z art. 18 od dnia 1 lipca 1983 r., a dodatki wymienione w art. 30 - od dnia 1 lipca
1984 r.
Art. 69.
1.
Osobom, które do dnia 1 stycznia 1978 r. przekazały nieodpłatnie gospodarstwa rolne
najbliższym członkom rodziny albo których gospodarstwa rolne zostały nieodpłatnie
przejęte przez Państwo w trybie administracyjnym oraz osiągnęły wiek emerytalny lub
zostały uznane za inwalidów I lub II grupy, a ponadto nie posiadają stałych źródeł
dochodu - przysługuje emeryture lub renta w wysokości określonej w art. 18.
2.
Osobom wymienionym w ust. 1 przysługują dodatki, o których mowa w art. 30 - poczynając
od dnia 1 lipca 1984 r.
Art. 70.2 orzeczenia
Osobom, które po dniu 1 stycznia 1978 r. przekazały nieodpłatnie gospodarstwa rolne
następcom w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego, przysługuje emerytura
lub renta inwalidzka w myśl przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach
dla rolników i ich rodzin. Przepisy art. 67 ust. 1-3 i 9 stosuje się odpowiednio.
Art. 71.
Osobom, które przekazały gospodarstwa rolne na własność Państwa na podstawie:
1)
ustawy z dnia 28 czerwca 1962 r. o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w
zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli
tych nieruchomości i ich rodzin ,
2)
ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących
nieruchomości rolne na własność Państwa ,
3)
ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa
za rentę i spłaty pieniężne i z tego tytułu nie nabyły prawa do świadczeń emerytalnych, do okresu zatrudnienia
wymaganego do przyznania emerytury lub renty określonej w przepisach o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników i ich rodzin zalicza się okres pracy w rolnictwie po ukończeniu
16 lat, jeżeli po przekazaniu gospodarstwa były zatrudnione w uspołecznionym zakładzie
pracy co najmniej 5 lat.
Art. 72.
Warunek opłacania składki na ubezpieczenie społeczne rolników, o którym mowa w art.
15 ust. 1 pkt 2 i art. 16 ust. 1 pkt 2, uważa się za spełniony, jeżeli:
1)
rolnik opłacił składki na Fundusz Emerytalny Rolników, do opłacenia których był zobowiązany
na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników
i ich rodzin oraz na podstawie niniejszej ustawy,
2)
rolnik opłacił składki na ubezpieczenie za domowników, do opłacania których jest zobowiązany
na podstawie niniejszej ustawy, jednak za okres nie krótszy niż 1 rok.
Art. 73.1 orzeczenie
Warunek sprzedaży produktów rolnych jednostkom gospodarki uspołecznionej, o którym
mowa w art. 15 ust. 1 pkt 3 i art. 16 ust. 1 pkt 3, uważa się za spełniony, jeżeli
rolnik:
1)
prowadząc gospodarstwo rolne w okresie od dnia 1 stycznia 1977 r. do dnia 31 grudnia
1982 r. wytwarzał i sprzedawał jednostkom gospodarki uspołecznionej produkty rolne,
a w okresie od dnia 1 stycznia 1980 r. do dnia 31 grudnia 1982 r. wartość tej sprzedaży
nie była mniejsza niż 15.000 zł rocznie,
2)
wytwarzał w prowadzonym gospodarstwie rolnym i sprzedawał jednostkom gospodarki uspołecznionej
produkty rolne o wartości nie mniejszej niż odpowiadająca równowartości 5 q żyta rocznie
z każdego ha przeliczeniowego w każdym roku kalendarzowym w okresie od dnia 1 stycznia
1983 r. aż do końca roku poprzedzającego rok przekazania gospodarstwa.
Art. 74.
Środki zgromadzone na rachunku Funduszu Emerytalnego Rolników przekazuje się na rachunek
Funduszu Ubezpieczenia Społecznego Rolników.
Art. 75.3 orzeczenia
1.
Pobierającym emerytury i renty na podstawie ustawy nie przysługują rekompensaty z
tytułu podwyżek cen, wypłacane na podstawie przepisów dotychczasowych.
2.
Uprawnionym do zasiłku porodowego na podstawie ustawy nie wypłaca się jednorazowego
zasiłku z tytułu urodzenia dziecka, przewidzianego w odrębnych przepisach.
Art. 76.1 orzeczenie
Traci moc ustawa z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach
dla rolników i ich rodzin .
Art. 77.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1983 r.