Ustawaz dnia 14 lipca 1961 r.o gospodarce terenami w miastach i osiedlach
Spis treści
Treść ustawy
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.17 orzeczeń
1.
Ustawa niniejsza normuje gospodarkę terenami:
1)
położonymi w granicach administracyjnych miast i osiedli oraz
2)
położonymi poza granicami administracyjnymi miast i osiedli terenami państwowymi,
które jako włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta (osiedla) przekazane
zostały dla realizacji zadań jego gospodarki.
2.
Użyte w niniejszej ustawie określenie „tereny państwowe” oznacza tereny stanowiące
własność Państwa położone na obszarach określonych w ust. 1.
Art. 2.9 orzeczeń
1.
Gospodarka terenami państwowymi należy do rad narodowych i ich prezydiów; gospodarka
ta jest wykonywana przez właściwe do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organy
prezydium miejskiej rady narodowej (rady narodowej osiedla).
2.
Decyzje dotyczące terenów państwowych, położonych poza granicami miast i osiedli (art.
1 ust. 1 pkt 2), wydaje właściwy do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organ
prezydium powiatowej rady narodowej na wniosek organu do spraw gospodarki komunalnej
i mieszkaniowej prezydium rady narodowej, do której planów zagospodarowania przestrzennego
tereny te zostały włączone. Decyzję wydaje się po zasięgnięciu opinii biura prezydium
właściwej gromadzkiej rady narodowej.
Art. 3.11 orzeczeń
1.
Tereny państwowe mogą być przekazywane jednostkom państwowym i organizacjom społecznym
w użytkowanie, innym zaś osobom prawnym i osobom fizycznym w wieczyste użytkowanie.
2.
Organizacjami społecznymi w rozumieniu niniejszej ustawy są organizacje polityczne,
związki zawodowe i organizacje spółdzielcze, prócz spółdzielni budownictwa mieszkaniowego
i rolniczych spółdzielni produkcyjnych. Użytkowanie terenów przekazywanych organizacjom
społecznym jest odpłatne.
3.
Przekazywanie terenów spółdzielniom budownictwa mieszkaniowego i rolniczym spółdzielniom
produkcyjnym normują odrębne przepisy.
Art. 4.4 orzeczenia
1.
Przewidziane w art. 3 przekazywanie terenów państwowych w użytkowanie lub w wieczyste
użytkowanie jest dopuszczalne, jeżeli jest zgodne z celami ustalonymi w planie zagospodarowania
przestrzennego, a w razie jego braku - z wstępnie ustalonymi założeniami tego planu.
2.
Przekazywanie w użytkowanie lub w wieczyste użytkowanie terenów w portach morskich
i w morskim nadbrzeżnym pasie technicznym wymaga porozumienia z właściwym organem
państwowej administracji morskiej.
3.
Przekazywanie w użytkowanie lub w wieczyste użytkowanie terenów na obszarach górniczych
wymaga porozumienia z właściwym okręgowym urzędem górniczym.
Art. 5.2 orzeczenia
Użytkowanie terenu państwowego przez jednostkę państwową lub organizację społeczną
uprawnia do korzystania z terenu z wyłączeniem innych osób - zgodnie z jego przeznaczeniem
w planie zagospodarowania przestrzennego.
Art. 6.
Wieczyste użytkowanie terenu państwowego uprawnia do korzystania z niego z wyłączeniem
innych osób oraz do rozporządzania nim w granicach ustawy.
Art. 7.61 orzeczeń
Nie można nabyć własności terenu państwowego w drodze zasiedzenia.
Art. 8.12 orzeczeń
Jeżeli ustanowienie wieczystego użytkowania terenu państwowego nie jest dopuszczalne
(art. 4), teren taki może być wydzierżawiony, chyba że wydzierżawienie utrudniałoby
realizację planu zagospodarowania przestrzennego lub wstępnie ustalonych założeń tego
planu.
Art. 9.2 orzeczenia
Stawki czynszu dzierżawnego w przypadkach, o których mowa w art. 8, ustala prezydium
powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady
narodowej według wytycznych Rady Ministrów. Rada Ministrów może również wydać wytyczne
do ustalenia przez prezydia powiatowych (miejskich) rad narodowych wiążących stawek
czynszu przy wydzierżawianiu terenów nie stanowiących własności Państwa.
Rozdział 2
Przekazywanie terenów państwowych w użytkowanie
Art. 10.9 orzeczeń
1.
Przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym
w użytkowanie następuje w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej
i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat
lub wyłączonego z województwa) rady narodowej wydanej na wniosek jednostki ubiegającej
się o przekazanie terenu; decyzja powinna zawierać określenie czasu i warunków użytkowania.
2.
Miejska rada narodowa miasta wyłączonego z województwa może przekazać dzielnicowym
radom narodowym uprawnienia dotyczące przekazywania jednostkom państwowym i organizacjom
społecznym terenów (ust. 1) nie mających znaczenia ogólnomiejskiego.
3.
Wydanie decyzji o przekazaniu terenów państwowych będących w zarządzie organów do
spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej prezydiów rad narodowych osiedli oraz
miast nie stanowiących powiatów miejskich następuje po wysłuchaniu opinii tych organów.
4.
Przekazanie terenu państwowego między jednostkami państwowymi bez zmiany sposobu użytkowania
nie wymaga decyzji przewidzianej w ust. 1. Przekazywanie takich terenów normują odrębne
przepisy; o przekazaniu terenu na podstawie tych przepisów jednostka przekazująca
teren jest obowiązana zawiadomić organ do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej
prezydium właściwej rady narodowej (art. 2 ust. 1).
Art. 11.4 orzeczenia
1.
W przypadku takich zmian w planie zagospodarowania przestrzennego (wstępnie ustalonych
założeń tego planu), które nie pozwalają na dalsze użytkowanie terenu (części terenu)
przez daną jednostkę, albo gdy teren lub jego część stał się dla tej jednostki zbędny,
organ gospodarki komunalnej i mieszkaniowej prezydium powiatowej (miejskiej, dzielnicowej
w przypadkach przewidzianych w art. 10 ust. 2) rady narodowej wydaje decyzję o wygaśnięciu
służącego tej jednostce prawa użytkowania terenu lub jego części. Do czasu wydania
decyzji jednostka użytkująca korzysta nadal z prawa użytkowania terenu.
2.
Jeżeli teren znajduje się w użytkowaniu Sił Zbrojnych, decyzję o wygaśnięciu prawa
użytkowania wydaje Minister Gospodarki Komunalnej w porozumieniu z Ministrem Obrony
Narodowej.
3.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady i tryb przekazywania terenów
państwowych w użytkowanie jednostkom państwowym i organizacjom społecznym, zasady
i tryb wydawania decyzji o wygaśnięciu prawa użytkowania oraz zasady rozliczania się
z jednostkami państwowymi i organizacjami społecznymi w razie wygaśnięcia użytkowania
i w razie potrzeby zapewnienia im użytkowania innego terenu państwowego.
Rozdział 3
Ustanawianie wieczystego użytkowania terenów państwowych
Art. 12.8 orzeczeń
1.
Wieczyste użytkowanie może być ustanowione tylko na terenie państwowym.
2.
Ustanowienie wieczystego użytkowania terenu zabudowanego następuje jednocześnie z
zawarciem umowy sprzedaży budynków, do których mają zastosowanie przepisy o sprzedaży
przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych. Warunki korzystania z innych
budynków i urządzeń określi Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.
3.
Ustanowienie wieczystego użytkowania może nastąpić na rzecz jednej lub kilku osób.
4.
Prawo wieczystego użytkowania podlega wpisowi do księgi wieczystej.
Art. 13.4 orzeczenia
1.
Ustanowienie wieczystego użytkowania terenu państwowego następuje na 99 lat z możnością
przedłożenia na dalszy okres. W wyjątkowych przypadkach, gdy cel gospodarczy wieczystego
użytkowania nie wymaga ustanowienia go na 99 lat, może ono nastąpić na okres krótszy,
nie niżej jednak lat 40.
2.
Odmowa przedłużenia prawa wieczystego użytkowania na dalszy okres do 99 lat, nie niżej
lat 40, dopuszczalna jest tylko ze względu na ważny interes publiczny.
3.
Do ustanowienia wieczystego użytkowania terenu stanowiącego gospodarstwo rolne mają
zastosowanie przepisy o normach obszarowych i kwalifikacjach rolniczych nabywcy gruntu.
Art. 14.3 orzeczenia
1.
Ustanowienie i przedłużenie prawa wieczystego użytkowania następuje w drodze umowy
zawartej w formie aktu notarialnego, który stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej.
2.
Przeniesienie przez wieczystego użytkownika w drodze umowy prawa wieczystego użytkowania
wymaga formy aktu notarialnego oraz wpisu do księgi wieczystej.
3.
Minister Sprawiedliwości unormuje w drodze rozporządzenia sprawę zakładania i prowadzenia
ksiąg wieczystych dla nieruchomości oddanych w wieczyste użytkowanie.
Art. 15.28 orzeczeń
1.
Prawo wieczystego użytkowania może być obciążone hipoteką lub innym ograniczonym prawem
rzeczowym.
2.
Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Gospodarki Komunalnej unormuje
w drodze rozporządzenia, sprawę egzekucji z prawa wieczystego użytkowania.
Art. 16.2 orzeczenia
Wieczysty użytkownik obowiązany jest przez czas trwania wieczystego użytkowania uiszczać
opłatę roczną.
Art. 17.3 orzeczenia
1.
Sposób korzystania z terenu przez wieczystego użytkownika powinien być określony i
ujawniony w księdze wieczystej.
2.
Jeżeli oddanie terenu w wieczyste użytkowanie następuje celem wzniesienia na nim budynków
lub urządzeń, umowa powinna określać:
1)
termin rozpoczęcia i zakończenia robót,
2)
rodzaj budynków lub urządzeń oraz obowiązek utrzymywania ich w należytym stanie,
3)
warunki i termin odbudowy w razie zniszczenia albo rozbiórki budynków lub innych urządzeń
w okresie trwania wieczystego użytkowania,
4)
wynagrodzenie, jakie przysługuje wieczystemu użytkownikowi za budynki i inne urządzenia
istniejące na terenie w dniu wygaśnięcia wieczystego użytkowania.
Art. 18.8 orzeczeń
1.
Umowę wieczystego użytkowania zawiera na podstawie decyzji organu gospodarki komunalnej
i mieszkaniowej prezydium powiatowej (miejskiej, dzielnicowej) rady narodowej przedstawiciel
tego organu.
2.
Decyzja wymieniona w ust. 1 powinna w szczególności określać osobę wieczystego użytkownika
oraz przedmiot i warunki wieczystego użytkowania.
3.
Jeżeli teren mający stanowić przedmiot wieczystego użytkowania pozostaje w zarządzie
organu prezydium rady narodowej miasta nie stanowiącego powiatu lub osiedla, wydanie
decyzji, o której mowa w ust. 1, następuje po zasięgnięciu opinii organu do spraw
gospodarki komunalnej i mieszkaniowej prezydium zainteresowanej rady narodowej.
4.
Ustanowienie wieczystego użytkowania lub wydzierżawienie (art. 8) na rzecz osoby prawnej,
nie będącej jednostką państwową lub organizacją społeczną, wymaga zgody prezydium
wojewódzkiej (miasta wyłączonego z województwa) rady narodowej.
Art. 19.
1.
Prawo wieczystego użytkowania wygasa z upływem okresu ustalonego w umowie albo przez
rozwiązanie umowy przed upływem tego okresu.
2.
Prezydium powiatowej (miejskiej, dzielnicowej) rady narodowej może rozwiązać umowę
i zarządzić odebranie terenu:
1)
w razie użytkowania terenu oddanego w wieczyste użytkowanie w sposób wyraźnie niezgodny
z jego przeznaczeniem określonym w umowie,
2)
w razie niewzniesienia budowli wbrew obowiązkom określonym w umowie.
Przepis art. 18 ust. 3 ma odpowiednie zastosowanie.
3.
Wieczystemu użytkownikowi służy prawo odwołania się od decyzji prezydium określonej
w ust. 2 do prezydium wojewódzkiej rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego
z województwa).
4.
Prawo wieczystego użytkowania może być wywłaszczone. Zasady odszkodowania w tych przypadkach
określi Rada Ministrów w drodze rozporządzenia. W przypadkach wymienionych w art.
23 ust. 3 wydaje się jedynie orzeczenie o ustaleniu odszkodowania.
Art. 20.8 orzeczeń
Z wygaśnięciem prawa wieczystego użytkowania wygasają ustanowione na nim obciążenia.
Art. 21.1 orzeczenie
W przypadku wygaśnięcia prawa wieczystego użytkowania wieczystemu użytkownikowi należy
się ustalone w umowie wynagrodzenie za wzniesione przez niego budynki i inne urządzenia
istniejące w dniu zwrotu nieruchomości. W braku umownego ustalenia tego wynagrodzenia
wieczystemu użytkownikowi należy się wynagrodzenie w wysokości jednej czwartej części
wartości budynków i innych urządzeń istniejących na terenie w dniu wygaśnięcia wieczystego
użytkowania. Za budynki lub urządzenia wzniesione wbrew postanowieniom umowy wynagrodzenie
nie przysługuje; wieczysty użytkownik obowiązany jest na żądanie odłączyć je od gruntu
i zabrać, przywracając teren do pierwotnego stanu.
Art. 22.
1.
Wierzycielom wieczystego użytkownika, którzy utracili hipoteki wskutek wygaśnięcia
wieczystego użytkowania, służy ustawowe prawo zastawu na roszczeniach wieczystego
użytkownika określonych w art. 21; pierwszeństwo praw zastawu oznacza się według pierwszeństwa,
jakie służyło wygasłym hipotekom.
2.
Roszczeń o wynagrodzenie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z terenu (art.
19 ust. 2) i roszczeń wieczystego użytkownika, wynikających z art. 21, nie można dochodzić
po upływie 3 lat od zwrotu nieruchomości.
Rozdział 4
Obszary urbanizacyjne
Art. 23.3 orzeczenia
1.
Obszar miast, dzielnic miejskich lub ich części, na którym zgodnie z zatwierdzonym
planem zagospodarowania przestrzennego ma być przeprowadzona skoncentrowana działalność
inwestycyjna, może być uznany w drodze rozporządzenia Rady Ministrów na wniosek wojewódzkiej
rady narodowej (rady narodowej miasta wyłączonego z województwa) za obszar urbanizacyjny.
2.
Na obszarze urbanizacyjnym przechodzą na własność Państwa z mocy samego prawa, bez
odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, nieruchomości stanowiące własność osób
fizycznych oraz osób prawnych nie będących jednostkami gospodarki uspołecznionej.
3.
Właścicielom domów jednorodzinnych, lokali w małych domach mieszkalnych, budynków
przeznaczonych na warsztaty rzemieślnicze, a w miejscowościach uzdrowiskowych i letniskowych
również budynków przeznaczonych na prowadzenie małych pensjonatów, właścicielom jedynych
działek pod budowę domu jednorodzinnego oraz właścicielom gospodarstw rolnych, sadowniczych
i warzywniczych zostaną tereny oddane w wieczyste użytkowanie. Jeżeli oddanie w wieczyste
użytkowanie byłoby niezgodne z planami zagospodarowania przestrzennego albo jeżeli
niezgodność ta okaże się w okresie trwania wieczystego użytkowania, będzie właścicielom
przyznane odszkodowanie na podstawie przepisów o wywłaszczeniu nieruchomości.
4.
Wieczysty użytkownik wymieniony w ust. 3 zwolniony jest od ponoszenia opłat związanych
z wieczystym użytkowaniem terenu i zachowuje własność znajdujących się na terenie
budynków.
5.
Rada Ministrów może w drodze rozporządzenia objąć przepisami ust. 3 i 4 również właścicieli
innych nieruchomości niż wymienione w ust. 3 oraz szczegółowo unormować tryb postępowania
w sprawach wymienionych w ust. 2 i 3.
Rozdział 5
Opłaty
Art. 24.4 orzeczenia
1.
Wysokość opłaty rocznej za teren państwowy oddany w użytkowanie lub w wieczyste użytkowanie
określa cennik ustalony przez prezydium powiatowej rady narodowej (rady narodowej
miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa).
2.
Przy ustalaniu stawek cennika należy brać pod uwagę położenie gruntu (centrum miasta,
przedmieście) i jego uzbrojenie.
3.
Rada Ministrów wyda wytyczne dla ustalenia wysokości opłat na terenie całego kraju
lub poszczególnych regionów.
Art. 25.8 orzeczeń
W razie zmian cennika w okresie trwania użytkowania lub wieczystego użytkowania, wynikających
ze zmiany wytycznych wymienionych w art. 24 ust. 3, wysokość opłaty rocznej ulega
odpowiedniej zmianie począwszy od dnia pierwszego stycznia roku następującego po wprowadzeniu
zmiany cennika.
Art. 26.8 orzeczeń
1.
Wysokość opłat ustalona w cenniku może w uzasadnionych przypadkach być obniżona ze
względu na interes społeczny.
2.
Poza przypadkami określonymi w art. 25 wysokość opłat rocznych lub stawek czynszu
dzierżawnego może w czasie trwania użytkowania, wieczystego użytkowania lub dzierżawy
ulegać podwyższeniu w miarę ulepszania użytkowania terenu wskutek wybudowania przez
Państwo dróg dojazdowych, kanalizacji, wodociągów, doprowadzenia elektryczności, gazu,
komunikacji i innych urządzeń komunalnych oraz w przypadku, gdy zaszły warunki uzasadniające
zastosowanie innej stawki cennika (np. zmiana osiedla na miasto).
3.
Podwyższoną opłatę uiszcza się w przypadkach wymienionych w ust. 2 od dnia pierwszego
stycznia roku następującego po powstaniu warunków uzasadniających podwyżkę opłat.
Art. 27.2 orzeczenia
1.
Pobieranie podwyższonych opłat wymienionych w art. 26 ust. 2 nie wyklucza pobierania
jednorazowych opłat za przyłączenie do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej,
elektrycznej itp.
2.
Udział jednostek państwowych w ponoszeniu kosztów budowy urządzeń komunalnych określa
Rada Ministrów.
Art. 28.4 orzeczenia
1.
Osoby fizyczne i prawne, będące właścicielami terenów określonych w art. 1 ust. 1
pkt 1, są obowiązane pokrywać koszty pierwszego urządzenia ulic i placów komunikacyjnych
oraz część kosztów innych urządzeń komunalnych (wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych,
elektrycznych) odpowiadającą wzrostowi wartości ich nieruchomości powstałemu wskutek
wybudowania tych urządzeń; koszty budowy ulic i placów oraz innych urządzeń komunalnych
mogą być pobierane w formie opłat rocznych.
2.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady, wysokość i sposób pokrywania
kosztów wymienionych w ust. 1.
Art. 29.4 orzeczenia
Opłaty określone w niniejszym rozdziale oraz inne opłaty związane z gospodarką terenami
państwowymi, jak czynsze z umów dzierżawy, będą odprowadzane na rzecz funduszów mieszkaniowych.
Rozdział 6
Prawo pierwokupu
Art. 30.2 orzeczenia
Prezydium miejskiej rady narodowej służy prawo pierwokupu w przypadku sprzedaży nieruchomości,
nie stanowiących własności Państwa, położonych na terenach określonych w art. 1 ust.
1 pkt 1. W miastach nie stanowiących powiatu i w osiedlach prawo to wykonuje prezydium
powiatowej rady narodowej po wysłuchaniu opinii prezydium właściwej rady narodowej
miasta lub osiedla.
Art. 31.2 orzeczenia
Właściciel nieruchomości określonej w art. 30 może sprzedać ją osobie trzeciej tylko
pod warunkiem, że prezydium rady narodowej, któremu służy prawo pierwokupu, prawa
tego nie wykona.
Art. 32.1 orzeczenie
1.
Prawo pierwokupu może być wykonane w ciągu trzech miesięcy od dnia otrzymania przez
prezydium właściwej miejskiej (powiatowej) rady narodowej zawiadomienia o treści umowy
sprzedaży nieruchomości zawartej z osobą trzecią.
2.
Obowiązek zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, ciąży na sprzedawcy oraz na notariuszu,
który sporządził umowę sprzedaży.
3.
W przypadkach, gdy prezydium rady narodowej nie zamierza korzystać z prawa pierwokupu,
zobowiązane jest w terminie 1 miesiąca od otrzymania zawiadomienia wymienionego w
ust. 1 zwrócić się do prezydium wojewódzkiej rady narodowej o wyrażenie zgody na nieskorzystanie
z tego prawa.
Art. 33.
Prawo pierwokupu przewidziane w art. 30 nie ma zastosowania w przypadkach:
1)
gdy sprzedaż następuje na rzecz osób uprawnionych do dziedziczenia ustawowego po osobie
dokonywającej sprzedaży albo
2)
gdy przedmiotem sprzedaży jest gospodarstwo rolne (ogrodnicze, sadownicze, leśne lub
rybne) położone na
terenach przeznaczonych według planów zagospodarowania przestrzennego do użytkowania
rolniczego, a sprzedaż następuje na rzecz osób posiadających kwalifikacje rolnicze
wymagane przy nabywaniu państwowych nieruchomości rolnych.
Art. 34.
W przypadkach wykonania prawa pierwokupu cenę kupna wypłaca się w terminie i w ratach
przewidzianych dla wypłaty ceny kupna za nieruchomość nabytą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości .
Art. 35.
Rada Ministrów ustalać będzie wytyczne określające, w jakich warunkach prezydia rad
narodowych korzystać powinny z prawa pierwokupu przewidzianego w niniejszym rozdziale.
Art. 36.1 orzeczenie
W przypadkach darowizn lub zamiany nieruchomości określonej w art. 30 prezydium rady
narodowej służy prawo wykupu tej nieruchomości przy odpowiednim zastosowaniu przepisów
art. 30-35.
Art. 37.1 orzeczenie
1.
Prezydia wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw)
zobowiązane są na podstawie wytycznych Rady Ministrów do ustalania maksymalnych cen
obrotu gruntów, położonych na obszarach określonych w art. 1 ust. 1, stanowiących
własność osób fizycznych lub prawnych, nie będących jednostkami państwowymi, oraz
zasad ustalania maksymalnych cen obrotu budynków i innych urządzeń znajdujących się
na tych gruntach.
2.
Do czasu ustalenia maksymalnych cen prawo pierwokupu wykonuje się według ceny odpowiadającej
wysokości odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną.
3.
Przepis ust. 2 stosuje się również w przypadkach wykupu w razie darowizny lub zamiany
(art. 36).
4.
W przypadkach, gdy umówiona cena sprzedaży jest niższa, niż cena obliczona według
ust. 1, nabycie nieruchomości w wykonaniu prawa pierwokupu następuje za cenę ustaloną
w umowie.
Rozdział 7
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 38.32 orzeczenia
Tereny stanowiące własność Państwa, będące do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy
w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodzą w użytkowanie tych jednostek.
Art. 39.11 orzeczeń
1.
Nieruchomości, które przed dniem 9 maja 1945 r. stanowiły własność niemieckich lub
gdańskich osób prawnych prawa publicznego, a na podstawie dotychczasowych przepisów
prawnych nie przeszły na własność polskich osób prawnych, stanowią własność Państwa.
2.
Rada Ministrów może w drodze uchwały wydzielić poszczególne nieruchomości spośród
wymienionych w ust. 1 i przekazać je osobom prawnym na własność lub w wieczyste użytkowanie.
Przepis niniejszy nie narusza przepisów o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych
i działek budowlanych oraz państwowych nieruchomości rolnych.
3.
Nieruchomości stanowiące zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich własność osób, którym wobec uzyskania przez nie stwierdzenia narodowości polskiej
służyło obywatelstwo polskie, przechodzą z samego prawa na własność Państwa, jeżeli
osoby te w związku z wyjazdem z kraju utraciły lub utracą obywatelstwo polskie.
4.
Gospodarka nieruchomościami wymienionymi w ust. 1 i 3 należy do właściwych organów
prezydiów rad narodowych.
5.
Tytuł własności Państwa do nieruchomości wymienionych w ust. 1 i 3 podlega wpisowi
do księgi wieczystej na wniosek organów prezydiów powiatowych (miejskich, dzielnicowych)
rad narodowych do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, w odniesieniu zaś do
nieruchomości rolnych - organów do spraw rolnictwa.
6.
Przepisy ust. 1-5 stosuje się również do nieruchomości położonych w gromadach.
Art. 40.21 orzeczeń
1.
Ilekroć dotychczasowe przepisy przewidują zbywanie gruntów państwowych na własność
czasową, rozumieć przez to należy oddawanie w wieczyste użytkowanie w trybie określonym
w niniejszej ustawie.
2.
Osoby, którym na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania
nieruchomości przysługuje prawo do otrzymania działki zamiennej, otrzymują taką działkę, o ile
jest ona położona w granicach administracyjnych miast i osiedli (art. 1 ust. 1 pkt
1), w wieczyste użytkowanie, z tym że nie uiszczają opłat z tytułu wieczystego użytkowania,
w przypadkach jednak określonych w art. 26 ust. 2 opłacają różnicę pomiędzy stawką
obowiązującą po ulepszeniu a stawką obowiązującą przed ulepszeniem.
Art. 41.9 orzeczeń
Istniejące w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy prawa własności czasowej prawa
zabudowy, prawa wieloletniej dzierżawy lub użytkowania gruntu jako prawa wieczystego
albo zarząd i użytkowanie gruntu (nieruchomości) ustanowione na rzecz innych jednostek
niż państwowe, staną się prawem użytkowania lub prawem wieczystego użytkowania w rozumieniu
niniejszej ustawy w przypadkach i na warunkach, które określi Minister Gospodarki
Komunalnej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości w drodze rozporządzenia. Dotyczy
to w szczególności praw ustanowionych na podstawie:
1)
dekretu z dnia 6 grudnia 1946 r. o przekazywaniu przez Państwo mienia nierolniczego
na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska ,
2)
dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o odstępowaniu przez Państwo nieruchomego mienia
nierolniczego na cele mieszkaniowe oraz na cele budownictwa indywidualnych domów jednorodzinnych ,
3)
ustawy z dnia 28 maja 1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek
budowlanych ,
4)
dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze
m. st. Warszawy ,
5)
dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych
dla realizacji narodowych planów gospodarczych .
Art. 42.
1.
Grunty budowlane oraz inne nieruchomości nierolnicze na terenie gromad, stanowiące
własność Państwa, nie podpadające pod przepisy art. 1 ust. 1 pkt 2, mogą być odstępowane
osobom prawnym nie będącym jednostkami państwowymi lub organizacjami społecznymi w
wieczyste użytkowanie.
2.
W przypadkach określonych w ust. 1 przepisy art. 18 i 19 mają odpowiednie zastosowanie.
Art. 43.
W przypadkach określonych w art. 73 § 2 prawa rzeczowego posiadacz nieruchomości stanowiącej
własność Państwa nie może żądać przeniesienia własności tej nieruchomości, lecz oddania
jej w wieczyste użytkowanie.
Art. 44.1 orzeczenie
Przepisy wydane lub utrzymane w mocy na podstawie art. 57 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz na podstawie art. 81 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych nie mają zastosowania do terenów państwowych określonych w art. 1 ust. 1 - z wyłączeniem
przypadków wymienionych w art. 10 ust. 4.
Art. 45.
1.
Przepisów niniejszej ustawy nie stosuje się:
1)
do państwowych gruntów, które znajdują się: pod uprawą leśną albo w planie zagospodarowania
przestrzennego przeznaczone są pod tę uprawę,
2)
do mienia gromadzkiego położonego poza granicami miast i osiedli.
Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia zasady stosowania przepisów niniejszej
ustawy do mienia gromadzkiego położonego na terenie miast i osiedli.
2.
Przepisów niniejszej ustawy dotyczących terenów państwowych nie stosuje się do gruntów,
które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zostały oddane w posiadanie osobom
trzecim na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej , dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarach Ziem
Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska , dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych
z reformą rolną i osadnictwem rolnym , oraz na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz
uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa
rolnego , i nadal są w posiadaniu tych osób lub ich prawo nabywców, chociażby osoby te nie
nabyły jeszcze prawa własności.
Art. 46.2 orzeczenia
1.
Traci moc dział IV (art. 100-112) dekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe .
2.
W ustawie z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w
miastach i osiedlach wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 3 ust. 2 skreśla się wyrazy „na koszt Państwa”,
2)
skreśla się art. 25 i 26.
Art. 47.1 orzeczenie
W ustawie z dnia 6 czerwca 1958 r. o ściąganiu należności Państwa z tytułu najmu lokali wprowadza się następujące zmiany:
1)
tytuł ustawy otrzymuje brzmienie:
„
Ustawa z dnia 6 czerwca 1958 r. o ściąganiu czynszów najmu i innych należności Państwa
związanych z korzystaniem z terenów i budynków państwowych
”
;
2)
dodaje się art. 1a w brzmieniu:
„
Art. 1a.
Należnościami Państwa podlegającymi przymusowemu ściąganiu od dłużników określonych
w art. 1 wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi, w trybie egzekucji administracyjnej
świadczeń pieniężnych są również należności z tytułu:
1)
opłat za korzystanie z terenu oddanego w użytkowanie lub w wieczyste użytkowanie,
2)
czynszu dzierżawnego od terenów stanowiących własność Państwa,
3)
wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z terenów, budynków lub lokali - do wysokości
czynszu należnego od tych obiektów. Za należności Państwa z tytułu tego wynagrodzenia
odpowiadają solidarnie wszystkie osoby i instytucje faktycznie korzystające z danego
obiektu.
”
;
3)
dodaje się w art. 6 ust. 2 w brzmieniu:
„
2.
Sprawy procesowe i egzekucyjne wszczęte po dniu 6 czerwca 1958 r. o należności, o
których mowa w art. 1a, a będące jeszcze w toku, będą prowadzone według przepisów
niniejszej ustawy.
”
;
4)
dotychczasowa treść art. 6 staje się ust. 1.
Art. 48.
W rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o własności
lokali przepisy dotyczące współwłasności nieruchomości, z której wydzielona została odrębna
własność lokali, stosuje się odpowiednio do wieczystego użytkowania tej nieruchomości.
Art. 49.
W ustawie z dnia 30 grudnia 1950 r. - Przepisy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych dotychczasową treść art. 72 oznacza się jako ust. 1 i dodaje się ust. 2 w brzmieniu:
„
2.
Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z Ministrem Gospodarki Komunalnej określi
wysokość opłat od wniosku o wpis prawa wieczystego użytkowania.
”
Art. 50.2 orzeczenia
Ustawa wchodzi w życie z upływem 3 miesięcy od dnia ogłoszenia z wyjątkiem art. 7,
23, 39, 43 i 47, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia.