Cudzoziemiec legalnie zatrudniony w Polsce ma te same prawa pracownicze co obywatel polski: co najmniej minimalne wynagrodzenie, normy czasu pracy, urlop wypoczynkowy, bezpieczne warunki pracy i ochronę przed dyskryminacją. Pracodawca musi zawrzeć z nim umowę na piśmie, przedstawić jej tłumaczenie na zrozumiały dla niego język i zgłosić go do ubezpieczeń społecznych.
Równe traktowanie w zatrudnieniu
Kodeks pracy nie różnicuje pracowników według obywatelstwa. Cudzoziemiec zatrudniony na umowę o pracę korzysta z pełni uprawnień pracowniczych: prawa do wynagrodzenia co najmniej minimalnego, dodatków za nadgodziny, urlopu wypoczynkowego, zwolnień lekarskich, ochrony przed niezgodnym z prawem zwolnieniem oraz bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.
Zakazana jest dyskryminacja w zatrudnieniu — także ze względu na narodowość lub pochodzenie etniczne. Dotyczy to rekrutacji, warunków pracy i płacy, awansów oraz rozwiązania umowy. Pracownik, który doświadczył dyskryminacji, może dochodzić odszkodowania przed sądem pracy. Cudzoziemiec może też wstępować do związków zawodowych na tych samych zasadach co Polacy.
Obowiązki pracodawcy wobec cudzoziemca
Na pracodawcy zatrudniającym cudzoziemca ciążą dodatkowe obowiązki wynikające z przepisów o rynku pracy. Ich naruszenie obciąża pracodawcę, ale znajomość tych zasad pomaga pracownikowi pilnować swoich praw.
- zawarcie umowy na piśmie przed rozpoczęciem pracy i przekazanie jej egzemplarza pracownikowi
- przedstawienie cudzoziemcowi przed podpisaniem tłumaczenia umowy na język dla niego zrozumiały
- warunki pracy i płacy nie gorsze niż wskazane w zezwoleniu na pracę lub oświadczeniu
- zgłoszenie pracownika do ZUS i odprowadzanie składek oraz zaliczek na podatek
- legalne powierzenie pracy — sprawdzenie i przechowywanie kopii dokumentu pobytowego cudzoziemca
Gdzie szukać pomocy w razie naruszeń
Pierwszą instytucją kontrolną jest Państwowa Inspekcja Pracy, która przyjmuje skargi na pracodawców — także od cudzoziemców i także wtedy, gdy praca była wykonywana bez wymaganych zezwoleń. Skarga może dotyczyć np. niewypłaconego wynagrodzenia, braku umowy czy naruszeń bhp; inspekcja nie ujawnia pracodawcy, kto ją złożył.
Roszczeń finansowych — zaległej pensji, ekwiwalentu za urlop, odszkodowania — dochodzi się przed sądem pracy. W wielu miastach działają też organizacje pozarządowe wspierające migrantów bezpłatną poradą prawną w sprawach pracowniczych.
Praca bez zezwolenia a prawa pracownika
Nawet praca wykonywana nielegalnie nie pozbawia prawa do zapłaty — za wykonaną pracę należy się wynagrodzenie, a główny ciężar sankcji za nielegalne powierzenie pracy spada na pracodawcę. Cudzoziemiec musi się jednak liczyć z konsekwencjami pobytowymi, z decyzją o zobowiązaniu do powrotu włącznie. Dlatego przed podjęciem pracy warto upewnić się, że pracodawca dopełnił formalności — dokumenty legalizujące pracę dotyczą konkretnego pracodawcy i stanowiska.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.