Ustawa o obywatelstwie polskim przewiduje cztery drogi: nabycie z mocy prawa (głównie przez urodzenie z rodzica-obywatela), nadanie przez Prezydenta RP, uznanie za obywatela przez wojewodę oraz przywrócenie obywatelstwa. Najczęstsza ścieżka dla imigrantów to uznanie — wymaga m.in. odpowiednio długiego legalnego pobytu i potwierdzonej znajomości polskiego.
Cztery drogi do obywatelstwa
Z mocy prawa obywatelstwo nabywa przede wszystkim dziecko, którego co najmniej jedno z rodziców jest obywatelem polskim — niezależnie od miejsca urodzenia. Pozostałe drogi wymagają wniosku dorosłego cudzoziemca.
- nadanie przez Prezydenta RP — Prezydent może nadać obywatelstwo każdemu cudzoziemcowi; nie jest związany żadnymi warunkami ustawowymi ani terminami i nie uzasadnia decyzji
- uznanie za obywatela — decyzja wojewody dla cudzoziemców spełniających warunki ustawowe, m.in. co do długości pobytu
- przywrócenie obywatelstwa — dla osób, które utraciły obywatelstwo polskie przed 1999 r.
Uznanie za obywatela: warunki
Uznanie za obywatela to ścieżka najczęściej wybierana przez cudzoziemców mieszkających w Polsce na stałe. Podstawowy wariant obejmuje cudzoziemca przebywającego w Polsce nieprzerwanie co najmniej 3 lata na podstawie zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia rezydenta długoterminowego UE, który ma stabilne źródło dochodu i tytuł prawny do lokalu.
Ustawa przewiduje też krótsze okresy w sytuacjach szczególnych — m.in. dla małżonków obywateli polskich, uchodźców i osób polskiego pochodzenia. Wspólnym warunkiem jest urzędowo potwierdzona znajomość języka polskiego: certyfikatem państwowym co najmniej na poziomie B1 albo świadectwem ukończenia szkoły w Polsce.
Gdzie złożyć wniosek i co dalej
Wniosek o uznanie za obywatela składa się do wojewody właściwego dla miejsca zamieszkania; postępowanie kończy się decyzją administracyjną, od której przysługuje odwołanie. Wniosek o nadanie obywatelstwa przez Prezydenta składa się za pośrednictwem wojewody, a za granicą — konsula; tu rozstrzygnięcie nie podlega zaskarżeniu.
Polska akceptuje podwójne obywatelstwo: nabycie polskiego nie wymaga zrzeczenia się dotychczasowego. Trzeba jednak pamiętać, że wobec polskich organów osoba z podwójnym obywatelstwem występuje wyłącznie jako obywatel polski. Czy kraj pochodzenia pozwala zachować swoje obywatelstwo — to już kwestia tamtejszego prawa.
Podstawa prawna
Opracowanie: zespół Prawnet, na podstawie publicznych aktów prawnych (Dz.U., M.P.). To ogólna informacja prawna, nie porada — w indywidualnej sprawie skonsultuj się ze specjalistą.