Treść orzeczenia
Sygn. akt XXIII Gz 82/24
Postanowienie
Dnia 23 maja 2024 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy i Zamówień Publicznych w składzie:
Przewodniczący: sędzia Anna Gałas
po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. o zapłatę na skutek zażalenia kuratora pozwanego na pkt. 2 postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt XV GC 1012/23 postanawia:
I. uchylić zaskarżone postanowienie,
II. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawić Sądowi Rejonowemu dla m. st. Warszawy w Warszawie.
sędzia Anna Gałas
Uzasadnienie
postanowienia z dnia 23 maja 2024 r. w całości
Postanowieniem z dnia 14 listopada 2023 r. Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie oddalił wniosek kuratora pozwanej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 17 października 2023 r. (pkt 1) i odrzucił wniosek kuratora pozwanej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 17 października 2023 r. (pkt 2).
Kurator pozwanej wywiódł zażalenie zaskarżając postanowienie w części, w zakresie pkt 2. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1. naruszenie art. 168 § 1 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie podczas gdy niezłożenie przez kuratora wniosku o uzasadnienie wyroku w terminie było niezawinione;
2. naruszenie art. 328 § 4 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 października 2023 r. jako spóźnionego, podczas gdy kurator wskazał okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności i taki wniosek w ustawowym terminie złożył;
3. błąd w ustaleniach faktycznych i błędną ocenę materiału dowodowego, polegające na przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie przepisu art. 168 § 1 k.p.c. i w konsekwencji odrzucenie wniosku kuratora pozwanej o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 października 2023 r.
Powołując się na te zarzuty skarżący wniósł m. in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zażalenie zawiera też wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Zażalenie skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Zarzuty zażalenia dotyczą wadliwego uznania przez Sąd Rejonowy, że skarżący nie uprawdopodobnił, że bez swojej winy uchybił terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 17 października 2023 r.
Jak wynika z akt sprawy, to termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 17 października 2023 r. upływał z dniem 24 października 2023 r. i do końca tego dnia nie wpłynął taki wniosek. W dniu 30 października 2023 r. kurator pozwanej spółki złożył wniosek o przywrócenie mu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 17 października 2023 r. i też złożył wniosek o uzasadnienie wyroku z dnia 17 października 2023 r. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu kurator wskazał na to, że w ostatnich dniach terminu 23-24 października 2023 r. pozostawał niezdolny do pracy z uwagi na opiekę nad małoletnią córką, która była chora i nie mogła chodzić do szkoły. Z uwagi na stan zdrowia dziecka, które było pod jego opieką w czasie choroby, kurator nie mógł wykonywać żadnych czynności zawodowych.
Poddając, zgodnie z uzasadnieniem zażalenia na podstawie art. 380 k.p.c. pod ocenę rozstrzygnięcie zawarte w pkt 1 postanowienia z dnia 14 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że błędna była analiza przesłanek uzasadniających zastosowanie przepisu art. 168 § 1 k.p.c. w zw. z art. 169 § 1 i 2 k.p.c. Otóż, strona, która domaga się przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, ma obowiązek złożyć pismo zawierające wniosek o przywrócenie tego terminu, w którym uprawdopodobni okoliczności uzasadniające wniosek. Natomiast sąd postanowi przywrócenie terminu, jeżeli z uprawdopodobnionych okoliczności wynika, iż strona uchybiła czynności procesowej bez swojej winy (art. 168 § 1 k.p.c.).
Uczestnik wskazał, że w ostatnich dniach terminu był niezdolny do pracy z powodu choroby córki, nad którą sprawował opiekę. Okoliczności te nie budzą żadnych wątpliwości. Na potwierdzenie złożył zaświadczenie lekarskie, dodatkowo złożył zaświadczenie jako załącznik do zażalenia. Z całą pewnością podane okoliczności są wiarygodne wobec treści tego dokumentu i wyjaśnień kuratora w postępowaniu przed sądem I instancji oraz w zażaleniu odnośnie do czasu trwania choroby, który był dłuższy niż dwa dni, jak wadliwie ustalił Sąd Rejonowy i odnośnie do dodatkowej opieki nad drugim dzieckiem ledwie 3 latkiem. Według sądu II instancji argumentacja kuratora, co do braku możliwości w tym czasie jakiejkolwiek aktywności zawodowej zasługuje na akceptację. Wystarczające jest w okolicznościach sprawy powołanie się już tylko na rozsądek i doświadczenie życiowe, które w istocie nakazują ocenę, że opieka ojca nad jednym dzieckiem w chorobie ze stanem poważnej infekcji z dodatkową opieką nad drugim małym dzieckiem skarżącego z pewnością wyłączyły go z aktywności zawodowej i nie tylko. Godzi się też wskazać, że kurator, co prawda jest adwokatem ale w tej sprawie pełni inna rolę a zatem sąd I instancji nie był uprawniony do formułowania wobec niego wymogów jakich należy oczekiwać od zawodowych pełnomocników.
W ocenie Sądu Okręgowego stanowisko Sądu Rejonowego odnośnie spełnienia przesłanek do przywrócenia terminu było wadliwe, ponieważ nie odnosiło się do powoływanych okoliczności, bazując na obszernym orzecznictwie nie mającym zastosowania w stanie faktycznym tej sprawy. Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie zasadniczo na tym, że skarżący mógł złożyć wniosek w terminie. Stanowisko to nie może być zaakceptowanie wobec przytoczonych wyżej racji. Skarżący bowiem uprawdopodobnił, że wówczas nie mógł wykonywać czynności zawodowych a do takich należą wnioski procesowe w sprawie, w której sąd I instancji ustanowił go kuratorem pozwanej. Bez znaczenia jest to, że przeszkoda trwała przez dwa ostatnie dni terminu, ponieważ ustawodawca założył termin tygodniowy, a strona ma prawo oczekiwać ze złożeniem wniosku do ostatniego dnia terminu. Czynności procesowe mogą być przecież dokonywane w ostatnim dniu biegnącego terminu.
Sąd II instancji zgadza się z ogólną tezą, którą wywodzi z szeregu orzeczeń powołanych przez sąd I instancji. Otóż, niezdolność do pracy nie wyłącza jednak a priori możliwości powierzenia czynności innej osobie, co prawidłowo uwypuklił Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Konieczność podjęcia takich działań przez kwalifikowanego pełnomocnika procesowego może być postrzegana jako mieszcząca się w wymaganiu należytej staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2013 r., II CZ 163/12). Jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy występuje kurator, który owej sprawy nie prowadzi, jako zawodowy pełnomocnik oraz należało stwierdzić, że oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniosku o uzasadnienie wyroku i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem kwestii tych nie poruszało. Natomiast, sąd II instancji już wskazał, że w opisanych okolicznościach opieki ojca nad dwójką dzieci, w tym jednym chorym a drugim 3 letnim, nie istniało prawdopodobieństwo realnego starania się jeszcze o pomoc osób trzecich w sprawach wniosków kuratora, który przecież nie ma możliwości ustanowienia substytuta, jak adwokat czy radca prawny.
W konsekwencji nieprawidłowe było orzeczenie, którym rozstrzygano o przesłankach przywrócenia terminu, ponieważ kurator nie złożył wniosku w terminie bez swojej winy. To spowodowało konieczność uchylenia zaskarżalnego postanowienia o odrzuceniu wniosku kuratora o uzasadnienie wyroku z dnia 17 października 2023 r.
Obecnie Sąd Rejonowy powinien uznać wniosek kuratora za skuteczny i go rozpoznać.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie działając na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. (pkt I.) i orzekając odnośnie kosztów zgodnie z art. 108 § 2 k.p.c. (pkt II.).
sędzia Anna Gałas