descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt XVII AmE 317/24

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 27 kwietnia 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie:

Sędzia SO Dariusz Dąbrowski

co daje karę w łącznej wysokości 10000 zł (dziesięciu tysięcy złotych),

2. oddala odwołanie w pozostałej części,

3. znosi wzajemnie koszty postępowania między stronami.

SSO Dariusz Dąbrowski

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 4 lipca 2024 r. znak: (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej jako: „ Prezes URE”, „pozwany”) na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12b w związku z art. 56 ust. 2, ust. 4, ust. 6 i 6a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266 z późn. zm., dalej jako: „ p.e.”) oraz w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: „ k.p.a.”) i art. 30 ust. 1 p.e., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej Przedsiębiorcy: (...) Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej również jako: „ powód”, „przedsiębiorca”, „odwołujący”), w związku z nieprzekazaniem w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d p.e., za miesiące luty, maj, czerwiec, lipiec 2023 r. orzekł,

1. że przedsiębiorca nie zachował terminu na przekazanie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące luty, maj, czerwiec, lipiec 2023 r.,

2. za działanie opisane w pkt 1 wymierzył przedsiębiorcy kary pieniężne w łącznej wysokości 40 000 zł, tj.:

a. 10 000 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc luty 2023 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki,

b. 10 000 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc maj 2023 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki,

c. 10 000 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc czerwiec 2023 r. do Prezesa Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych,,

d. 10 000 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc lipiec 2023 r. do Prezesa Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych.

(decyzja Prezesa URE z dnia 4.07.2024 r. k. 6-16 akt sąd.)

(...) Sp. z o. o. z siedzibą w T. zaskarżył decyzję w części, tj. w zakresie pkt 2 i zarzucił jej naruszenie:

a) art. 56 ust. 6a p.e. poprzez jego błędną wykładnię i w rezultacie niezastosowanie, poprzez uznanie, iż stopień szkodliwości czynu, którego dopuściła się Spółka w zakresie niezłożenia w odpowiednim terminie sprawozdań, o których mowa w art. 43d Prawa energetycznego za miesiące: luty 2023 r., maj 2023 r., czerwiec 2023 r., lipiec 2023 r., należy ocenić jako znaczny, czym organ przekroczył granice uznania administracyjnego, podczas gdy z okoliczności sprawy bezsprzecznie wynika, iż należało uznać, że zachowanie Spółki należy zaklasyfikować jako działanie o niskiej szkodliwości, zaś gdyby Spółka nie złożyła wniosku o wpis do rejestru wraz z wyjaśnieniami, Prezes URE nie był świadomy o istnieniu takiego podmiotu jak Spółka, która przywozi smary i preparaty smarowe i od czasu złożenia ww. sprawozdań wewnętrzny proces został ustalony i sprawozdania są składane regularnie, nie można więc przyjąć, że po stronie Spółki nie wystąpiły żadne działania ostrożnościowo - prewencyjne,

b) art. 56 ust. 6 p.e. poprzez jego niezastosowanie, polegające na wymierzeniu kary pieniężnej w stopniu nieusprawiedliwionym okolicznościami sprawy poprzez nieprawidłowe przyjęcie znacznej szkodliwości czynu zarzuconego spółce oraz jednocześnie całkowite pominięcie przy wymiarze kary dotychczasowego zachowania spółki oraz nieznacznej ilości przywiezionych wyrobów podlegających obowiązkowi sprawozdawczemu,

c) art. 2 Konstytucji to jest zasady demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej oraz proporcjonalności kary w stosunku do przewinienia, a w szczególności wynikającej z niej zasady zaufania obywateli do państwa poprzez błędną kwalifikację czynu Spółki jako czynu o stopniu szkodliwości wyższym niż znikomy oraz przekroczeniu granic uznania administracyjnego.

W związku z powyższym, powód wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w części tj. w zakresie pkt 2 oraz orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez orzeczenie o odstąpieniu od wymierzenia kary w całości na podstawie art. 56 ust 6a p.e., ewentualnie, w razie nieuwzględnienia powyższego, przedsiębiorca wniósł o zmianę decyzji w zaskarżonej części oraz orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez wymierzenie kary łącznej w wysokości 10 000 zł. Ponadto, powód wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania na podst. art. 177 § 1 pkt 31 k.p.c., z uwagi na skierowanie przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w dniu 3 lutego 2023 r. (sygn. akt VII AGa 718/22, sygn. akt przed TK P 3/23) pytania do Trybunału Konstytucyjnego, a także o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Ponadto, powód wniósł o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w odwołaniu na fakty w nim wskazane.

(odwołanie powoda z dnia 1624.07.2024 r. wraz z załącznikami k. 18-57v akt sąd.)

Pozwany w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, pominięcie wniosków dowodowych (wydruków z Biuletynów Branżowych URE) jako nieistotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (odpowiedź pozwanego na odwołanie z dnia 7.02.2025 r. k. 63-73v akt sąd.)

W dalszym toku postępowania powód podtrzymał prezentowane stanowisko, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2024 r. i wskazał, że nałożona na niego kara pieniężna jest niesprawiedliwa i rażąco wysoka.

(protokół z rozprawy z dnia 27.04.2026 r. k. 99-100 akt sąd.)

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

(...) Sp. z o. o. z siedzibą w T. jest spółką prawa handlowego, której przeważającym przedmiotem działalności gospodarczej jest produkcja maszyn dla górnictwa i do wydobywania oraz budownictwa.

(odpis pełny KRS powoda k. 90-92v akt sąd.)

Powód w miesiącach: luty, maj, czerwiec, lipiec 2023 r. dokonywał przywozu paliw ciekłych w postaci smarów oznaczonych kodami: CN: 2710 19 99 oraz 3403 19 80.

(pismo powoda z dnia 31.08.2023 r. k. 4-9 akt adm., sprawozdania za miesiąc: luty, maj, czerwiec, lipiec 2023 r. k. 72-90 akt adm.)

W dniu 6 lutego 2023 r. powód złożył wniosek o wpis do rejestru podmiotów przywożących wraz ze sprawozdaniami o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące: październik 2018 r. – grudzień 2022 r.

(pismo powoda z dnia 6 lutego 2023 r. k. 44-47 akt adm.)

Przedsiębiorca 4 kwietnia 2023 r. został wpisany do Rejestru Podmiotów Przywożących (dalej jako: „ RPP” ) na mocy decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, znak: (...), pod numerem (...).

(decyzja Prezesa URE z dnia 4.04.2023 r. k. 10-11 akt adm.)

Pismem z dnia 4 kwietnia 2023 r. Prezes URE powiadomił powoda o konieczności jak i sposobie realizacji obowiązku sprawozdawczego. Dodatkowo, poinformował o tym, że w drugim kwartale 2023 r. Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych uruchomi system informatyczny – Platforma Paliwowa, który ma na celu usprawnienie przepływu informacji pomiędzy organami administracji publicznej a przedsiębiorcami, realizującymi obowiązku informacyjne i sprawozdawcze. Pozwany, powiadomił powoda również o tym, że konto użytkownika może już założyć lub w późniejszym terminie, jednakże przed uruchomieniem Platformy Paliwowej.

(pismo Prezesa URE z dnia 4.04.2023 r. k. 12-12v akt adm.)

W dniu 16 czerwca 2023 r. do Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych wpłynął wniosek powoda o założenie kont dla czterech wymienionych we wniosku osób. Dnia 7 lipca 2023 r. zostało utworzone konto w systemie ww. osobom. Tego samego dnia jeden z użytkowników (wymienionych przez powoda we wspomnianym wniosku) dokonał modyfikacji konta i uzyskał dostęp do Portalu (Platformy Paliwowej). Kolejne osoby w dniu 23 sierpnia 2023 r. dokonały modyfikacji konta i miały możliwość zalogowania się do ww. Portalu.

(pismo (...) z dnia 18.12.2023 r. wraz z załącznikiem k. 36, 38 akt adm.)

Prezes URE pismem z dnia 27 września 2023 r. zawiadomił powoda o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z nieprzekazaniem w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d p.e. za miesiące: luty, maj, czerwiec, lipiec 2023 r. Jednocześnie, pozwany wezwał powoda do przedłożenia w terminie 14 dni wyjaśnień z rozróżnieniem na poszczególne miesiące sprawozdawcze, na temat przyczyn nieprzekazywania w terminie przedmiotowego sprawozdania za miesiące: luty, maj, czerwiec, lipiec 2023 r. oraz do przekazania za pośrednictwem Portalu sprawozdania za ww. miesiące.

( zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 27.09.2023 r. k. 1-2 akt adm., z.p.o. k. 3-3v akt adm.)

Przedsiębiorca przedstawił żądane sprawozdania (w dniu 27 października 2023 r. przedmiotowe sprawozdania zostały przekazane), jednak nie przesłał żądanych wyjaśnień. W związku z powyższym, Prezes URE ponownie wezwał powoda do złożenia szczegółowych wyjaśnień przyczyn nieprzekazania w terminie sprawozdania za miesiące: luty, maj, czerwiec i lipiec 2023 r. Jednocześnie, pozwany wezwał powoda do wskazania dokładnej daty, kiedy wystąpił do Prezesa Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych z wnioskiem o rejestrację w systemie teleinformatycznym Platforma Paliwowa.

(wezwanie Prezesa URE z dnia 3.11.2023 r. k. 15-15v akt adm., z.p.o. k. 16-16v akt adm., pismo powoda z dnia 16.11.2023 r. k. 17-19v, k. 21-26 akt adm., sprawozdania za miesiące: luty, maj, czerwiec, lipiec 2023 r. k. 72-91 akt adm.)

W odpowiedzi na powyższe wezwanie, powód pismem z dnia 16 listopada 2023 r. wskazał, iż „ fakt niezłożenia przez Spółkę sprawozdań za miesiące: luty, maj, czerwiec lipiec 2023 r. był każdorazowo determinowany tożsamymi względami, a co za tym idzie poniższe wyjaśnienia dotyczą każdego za wskazanych miesięcy”. Wspomniał również, że główną przyczyną niezłożenia w terminie sprawozdań były zmiany personalne oraz organizacyjne w spółce. Powód przekazał też pozostałe informacje odnoszące się do rejestracji w systemie teleinformatycznym Platforma Paliwowa.

(pismo powoda z dnia 16.11.2023 r. k. 17-19v, 21-26 akt adm.)

Pismem z dnia 4 grudnia 2023 r. Prezes URE wezwał powoda do złożenia wyjaśnień, w przedmiocie nieaktywowania przez niego konta w systemie teleinformatycznym Platforma Paliwowa przed upływem terminów na złożenie sprawozdań za miesiące czerwiec i lipiec 2023 r. Powód, w odpowiedzi na powyższe wskazał, iż przyczyną braku aktywacji konta w systemie były zmiany personalne i organizacyjne w spółce.

(wezwanie Prezesa URE z dnia 4.12.2023 r. k. 28 akt adm., z.p.o. k. 29-29v akt adm., pismo powoda z dnia 20.12.2023 r. k. 30 akt adm.)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o bezsporne twierdzenia stron oraz dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych.

Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje

Odwołanie powoda jest częściowo zasadne.

Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 56 ust. 1 pkt 12b w zw. z art. 56 ust. 2, ust. 3, ust. 6 i 6a oraz art. 30 ust. 1 p.e.

Pierwszy ze wskazanych przepisów reguluje, że karze pieniężnej podlega ten kto nie przekazuje w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d p.e. Z kolei przepis wskazany in fine zakłada, iż art. 43d ust. 1 w zw. z art. 62d pkt 4 oraz art. 62da pkt 4 p.e. (tj. w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.) przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesje na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności przekazywało Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych a także ich przeznaczeniu- w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie. Natomiast zgodnie z treścią art. 43d ust. 1 p.e. (obowiązującą w okresie od dnia 1 lipca 2023 r. do dnia 7 września 2023 r.) przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności, przekazywało Prezesowi Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych za pośrednictwem formularza udostępnionego w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 43f ust. 1, miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu - w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie. W myśl aktualnego brzmienia przepisu art. 43d ust. 1 p.e., przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności, przekazuje Prezesowi URE miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu - w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie.

Zgodnie zaś z art. 43d ust. 1b p.e. sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, przekazuje się w formie dokumentu elektronicznego, opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym za pośrednictwem portalu Platforma Paliwowa (dalej również jako: „ (...) (...)).

Szczegółowy wykaz paliw ciekłych, objętych obowiązkiem koncesyjnym oraz których przywóz wymaga wpisu do rejestru podmiotów przywożących określa rozporządzenie Ministra Aktywów Państwowych z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego wykazu paliw ciekłych, których wytwarzanie, magazynowanie lub przeładunek, przesyłanie lub dystrybucja, obrót, w tym obrót z zagranicą, wymaga koncesji oraz których przywóz wymaga wpisu do rejestru podmiotów przywożących (Dz.U. 2019 r., poz. 2332).

Treść odwołania wskazuje, iż decyzja z dnia 4 lipca 2024 r. zaskarżona została wyłącznie w tej części, w której za poszczególne delikty wymierzono przedsiębiorcy kary po 10 000 zł.

Przedsiębiorca nie kwestionował rozstrzygnięcia Prezesa URE, zawartego na wstępie zaskarżonej decyzji tj. w zakresie, w jakim stwierdzono dopuszczenie się przez powoda deliktu administracyjnego. Powód zakwestionował jedynie rozstrzygnięcie w zakresie wymierzonych tą decyzją kar pieniężnych. Spór w sprawie sprowadzał się do kwestii zasadności wymierzenia przedsiębiorcy kar pieniężnych za stwierdzone delikty.

Pierwszy, najdalej idący zarzut odwołania, odnosił się do naruszenia prawa materialnego tj. art. 56 ust. 6a p.e. poprzez jego błędną wykładnię i w rezultacie niezastosowanie, poprzez uznanie, iż stopień szkodliwości czynu, którego dopuścił się powód w zakresie niezłożenia w odpowiednim terminie sprawozdań, o których mowa w art. 43d p.e. za miesiące: luty 2023 r., maj 2023 r., czerwiec 2023 r., lipiec 2023 r., należy ocenić jako znaczny, czym organ przekroczył granice uznania administracyjnego, podczas gdy z okoliczności sprawy bezsprzecznie wynika, iż należało uznać, że zachowanie przedsiębiorcy należy zaklasyfikować jako działanie o niskiej szkodliwości, zaś gdyby powód nie złożył wniosku o wpis do rejestru wraz z wyjaśnieniami, Prezes URE nie był świadomy o istnieniu takiego podmiotu jak on, który przywozi smary i preparaty smarowe i od czasu złożenia ww. sprawozdań wewnętrzny proces został ustalony i sprawozdania są składane regularnie, nie można więc przyjąć, że po stronie powoda nie wystąpiły żadne działania ostrożnościowo – prewencyjne.

Przed odniesieniem przywołanego zarzutu do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego pokrótce wyjaśnić należy zasady stosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, a także jej cel i zakres kontroli sądowej.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że odstąpienie od wymierzenia kary stanowi wyraz tzw. uznania administracyjnego, rozumianego jako uprawnienie organu do wyboru konsekwencji prawnej. Uznanie to stanowi zatem sferę dyskrecjonalności, w ramach której organ władzy publicznej ma swobodę wyboru skutku prawnego, jaki w konkretnej sprawie będzie wiązał się z zaistnieniem danych okoliczności. Co istotne Prezes Urzędu nie ma obowiązku skorzystania z odstąpienia od wymierzenia kary, nawet wówczas gdy spełnione są przesłanki określone w przywołanym przepisie art. 56 ust.6a p.e. Wynika to z wykładni literalnej normy, która wskazuje, że prezes urzędu jedynie „ może” odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej. Nie jest to więc tzw. decyzja związana, do której wydania obligują obowiązujące przepisy prawa ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, opubl. system Legalis, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 09 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VII AGa 763/18, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).

Pozostawienie oceny spełnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej organowi regulacyjnemu, nie oznacza jednak, że ocena zasadności i legalności skorzystania z tej instytucji wyłączona jest spod kompetencji sądu ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, z dnia 06 lutego 2018 r. sygn. akt III SK 7/17). Należy jednak mieć tu na uwadze, że celem ustawodawcy umieszczającego decyzję w sferze uznania administracyjnego jest poszerzenie władzy organu, a w konsekwencji kontrola sądowa w tym wypadku nie może sięgać głęboko, gdyż w innym wypadku instytucja uznania administracyjnego stałaby się iluzoryczna. Jak szeroko uzasadnił to Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt I NSK 95/18 ( op.cit), należy tu pamiętać że to Prezes Urzędu kształtuje politykę wymiaru kar wobec przedsiębiorców popełniających delikty administracyjne. Dlatego przepis art. 56 ust. 6a p.e. należy interpretować z uwzględnieniem zasady sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych, a także zasad równowagi i podziału władzy. Dlatego też interwencja sądu w treść decyzji organu regulacyjnego powinna następować dopiero wtedy, gdy nosi ona znamiona dowolności tj. opiera się na arbitralnych przesłankach, zawiera zdawkowe i ogólnikowe uzasadnienie, odwołuje się do nieudowodnionych informacji itp. Dla takiej ingerencji konieczne jest zatem nie tylko wykazanie, że zachodzą przesłanki spełnione w omawianym przepisie, ale również że organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Szerzej ujmując oznacza to, że Sąd rozpoznający odwołanie od decyzji organu, co prawda jest władny zmienić tę decyzję, jakkolwiek ku temu konieczne jest wykazanie, że podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, stopień społecznej szkodliwości czynu jest znikomy, a nadto że pozwany organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Należy przy tym pamiętać, że omawiana instytucja stanowi wyjątek, który powinien być stosowany jedynie wówczas, gdy nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej na jakimkolwiek poziomie z podstawowymi funkcjami kary, o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia.

Przechodząc do podstaw odstąpienia od wymierzenia kary, to zgodnie z treścią art. 56 ust 6a p.e. to pierwszymi, mogącymi występować alternatywnie przesłankami, jest zaprzestanie naruszania prawa lub realizacja obowiązku przez adresata kary. W stanie faktycznym jak w omawianej sprawie, kiedy to odwołujący nie wykonał w terminie obowiązków sprawozdawczych wyjaśnić należy, że na gruncie drugiej z wymienionych podstaw odstąpienia od wymierzenia kary - realizacji obowiązku - odróżnić należy pojęcie niedopełnienia obowiązku jako przesłanki ogólnej do nałożenia kary pieniężnej, od niewłaściwej realizacji obowiązków ustawowych, co wiążę się min. z nieterminowym lub niepełnym ich wykonaniem. Samo niedopełnienie obowiązków ustawowych uruchamia postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej i obliguje Prezesa Urzędu do jej nałożenia, natomiast późniejsze zrealizowanie tych obowiązków stanowi uprawnienie do odstąpienia od wymierzenia kary, którą w innym przypadku Prezes urzędu byłby obowiązany nałożyć ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, sygn. akt III SK 47/13, z dnia 06 lutego 2018 r. sygn. akt III SK 7/17, Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 842/15, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).

W niniejszej sprawie Sąd miał na uwadze dobrowolne zrealizowanie obowiązku (po terminie) po wszczęciu postępowania, jednak, w niniejszej sprawie nie została spełniona druga z przesłanek umożliwiająca odstąpienie od wymierzenia kary.

Kolejną, konieczną, przesłanką odstąpienia od wymierzenia kary jest bowiem znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu. Przesłanka ta nawiązuje do dyrektywy wymiaru kary w koncepcji prawa karnego, dlatego też powszechnie przyjmuje się, że przy jej interpretacji konieczne jest odwołanie się do sposobu weryfikacji stopnia szkodliwości czynu wypracowanego na gruncie art. 115 k.k. Oznacza to konieczność odniesienia się do rodzaju i charakteru naruszonego dobra, rozmiaru wyrządzonej szkody, sposobu i okoliczności popełnienia czynu, wagi naruszonych obowiązków, postaci zamiaru, motywacji sprawcy oraz rodzaju naruszonych reguł ostrożności i stopnia ich naruszenia. Wszystkie te kryteria powinny zostać uwzględnione, albowiem konieczna jest ocena całościowa, odnosząca się do całokształtu okoliczności sprawy. Niemniej jednak w orzecznictwie wskazuje się, że jednym z podstawowych czynników mających istotne znaczenie dla dokonania właściwej oceny czynu sprawcy jest rodzaj i charakter naruszonego dobra chronionego prawem ( zob. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 09 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VII AGa 763/18, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15). Powszechnie także przyjmuje się, że przy ocenie przesłanki znikomej szkodliwości społecznej czynu Prezes Urzędu dysponuje pewnym luzem decyzyjnym, a dalej nawet w przypadku stwierdzenia jej ziszczenia się, uznaniem administracyjnym przy wyborze wariantu rozstrzygnięcia tj. nałożenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia.

Przechodząc do stanu faktycznego sprawy, to odwołujący zarzucając Prezesowi URE naruszenie art. 56 ust. 6a p.e. powołał się na okoliczności, które powinny skutkować odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej tj. na: (i) marginalną ilość przywiezionych paliw ciekłych, (ii) rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej, oraz (iii) dobrowolne naprawienie sytuacji za okresy przeszłe przed wydaniem przez Prezesa URE decyzji o wymierzeniu kary.

Wobec tego w pierwszej kolejności wskazać należy, że przy weryfikacji stopnia społecznej szkodliwości czynu (w tym przy odwołaniu się do oceny wypracowanej na gruncie prawa karnego), w ogóle nie uwzględnia się okoliczności, które wystąpiły po popełnieniu czynu. Nie mieszczą się one w omawianej regulacji ( zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, opubl. OSNP 2016/8/112). Złożenie zaległych sprawozdań do Prezesa Urzędu jest więc rozpatrywane tylko w omówionym już wyżej zakresie „zrealizowania obowiązku” (art. 56 ust. 6a p.e.) .

Bez znaczenia dla nałożenia kary jest fakt, że powód przywoził jedynie niewielkie ilości paliw, o których powinien raportować. Z punktu widzenia regulacji art. 43d p.e., ilość przywiezionych paliw nie ma znaczenia, gdyż de facto brak sprawozdań nie musi wcale świadczyć o niewielkich ilościach przywożonych paliw. Dopóki przedsiębiorca nie zaraportuje organowi o ilości przywiezionych paliw, dopóty ten nie ma wiedzy ani o fakcie przywozu, ani o jego ilości jak również nie może podejmować czynności kontrolnych wobec podmiotu przywożącego, skoro nie wie, że taki przywóz jest dokonywany. Dlatego też, ilość oraz sposób wykorzystania przywożonego paliwa nie miała znaczenia dla oceny zachowania powoda, pod kątem naruszenia ustawowego obowiązku sprawozdawczego.

Ponadto, powód dopiero po interwencji Prezesa URE i wszczęciu przez niego postępowania administracyjnego, zrealizował swój ustawowy obowiązek.

Przedstawione wywody przemawiały zdaniem Sądu za uznaniem, że Prezes URE słusznie stwierdził, że okoliczności sprawy nie dawały podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej (brak było spełnienia jednej z dwóch łącznie wymienionych przesłanek wskazanych w art. 56 ust. 6a p.e. tj. stopień szkodliwości czynu nie był znikomy), a już na pewno niezasadne byłoby przyjęcie, że doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego. Natomiast jeszcze raz przypomnieć należy, że tylko w takim przypadku Sąd byłby uprawniony ingerować w treść wydanej decyzji – poprzez zmianę decyzji i odstąpienie od wymierzenia kary w całości.

Natomiast kolejny zarzut odwołania odnosił się do naruszenia art. 56 ust. 6 p.e. poprzez jego niezastosowanie, polegające na wymierzeniu kary pieniężnej w stopniu nieusprawiedliwionym okolicznościami sprawy. Powyższy przepis zawiera ogólną dyrektywę, wskazującą, że ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe. Miarkowanie kary w oparciu o te kryteria możliwe jest jednak tylko w przypadkach, w których wysokość kary pieniężnej pozostawiona została przez ustawodawcę uznaniu administracyjnemu (np. art. 56 ust. 2g p.e.). Chodzi tu zatem o sytuację, w której ustawodawca określił górną lub dolną granicę wysokości kary ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, opubl. OSNP 2016/8/112). Natomiast kara za naruszenie obowiązku określonego w art. 43d p.e. określona została w sposób sztywny. I tak, w myśl art. 56 ust. 2h pkt 4 p.e. kara ta wynosi 10 000 zł. Oznacza to, że Prezes URE nie ma możliwości miarkowania tej kary skoro została ona expressis verbis wyrażona w ustawie. Stwierdzając niedopełnienie przez przedsiębiorcę obowiązku sprawozdawczego, Prezes Urzędu jest zatem zobligowany do nałożenia na dany podmiot kary pieniężnej w stałej wysokości określonej na kwotę 10 000 zł. Dla wymierzenia kary nie ma więc znaczenia ocena stopnia szkodliwości czynu, stopnia zawinienia, dotychczasowego zachowania powoda, czy jego możliwości finansowych. Zgodnie z art. 56 ust. 1 pkt 12 b) p.e., karze pieniężnej podlega ten, kto nie przekazuje w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d. Na podstawie art. 56 ust. 2h pkt 4) p.e., wysokość kary w przypadkach określonych w art. 56 ust. 1 pkt 12b wynosi 10 000 zł. Natomiast w myśl art. 43d w zw. z art. 62d pkt 4 oraz art. 62da pkt 4 p.e. (tj. w okresie od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.) przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesje na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności przekazywało Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych a także ich przeznaczeniu- w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie. Natomiast zgodnie z treścią art. 43d ust. 1 p.e. (obowiązującą w okresie od dnia 1 lipca 2023 r. do dnia 7 września 2023 r.) przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności, przekazywało Prezesowi Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych za pośrednictwem formularza udostępnionego w systemie teleinformatycznym, o którym mowa w art. 43f ust. 1, miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu - w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie. W myśl aktualnego brzmienia przepisu art. 43d ust. 1 p.e., przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności, przekazuje Prezesowi URE miesięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu - w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie.

Mając na uwadze brzmienie przytoczonych powyżej przepisów wskazać należy, iż każe podlega ten, kto nie przekazuje miesięcznego sprawozdania, a kara za to naruszenie wynosi 10 000 zł za każdy miesiąc niewypełniania obowiązku z art. 43 d ust 1 p.e.

Należy w tym miejscu dodać, że brak jest jakichkolwiek podstaw do miarkowania kary łącznej, jak żąda tego w odwołaniu powód. Skoro przepis art. 56 ust. 1 p.e. wymienia w kolejnych punktach czyny podlegające karze pieniężnej, („ Kto (…) podlega karze”), a art. 56 ust. 6 p.e. wskazuje ogólne kryteria, jakimi powinien kierować się Prezes URE przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej („ustalając wysokość kary pieniężnej Prezes URE uwzględnia (…)” to nie budzi wątpliwości Sądu, że wysokość kary pieniężnej musi być bezpośrednio skorelowana z konkretnym czynem wymienionym w art. 56 ust. 1 p.e., a jak wyżej wskazano niezłożenie w każdym ze wskazanych miesięcy sprawozdania, stanowi odrębny delikt administracyjny. W sytuacji, gdy Prezes URE w jednym postępowaniu stwierdza dopuszczenie się przez przedsiębiorcę różnych czynów sankcjonowanych karą pieniężną na podstawie art. 56 ust. 1 p.e. musi zrelatywizować kryteria wymiaru kary podane w art. 56 ust. 6 p.e. do każdego zindywidualizowanego naruszenia stwierdzonego w wydanej przez siebie decyzji (tak też Sąd Najwyższy na gruncie kar pieniężnych wymierzanych przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na podstawie art. 209 ust. 1 Prawa telekomunikacyjnego w postanowieniu z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt III SK 31/12).

Chociaż powód wprost nie wskazał na płynącą z zasady sprawiedliwości społecznej zasadę proporcjonalności – to Sąd zwarzył co następuje. Dotychczas było przyjęte, iż nie ma możliwości oceny adekwatności nałożonej kary. Tym samym każde naruszenie wiązało się z nałożeniem kary w wysokości 10 000 zł, jako adekwatnej oraz proporcjonalnej. Wyłączało to badanie kary pod względem subiektywnym. W konsekwencji samo naruszenie obowiązku powodowało nałożenie kary w wysokości 10 000 zł, niezależnie od winy podmiotu zobowiązanego (tak też: postanowienie z 28 czerwca 2022 r., sygn. P 8/19, OTK ZU A/2022, poz. 43). Jednakże w kontekście zasady proporcjonalności należy zważyć, iż nałożona na powoda kara a tym samym jej dolegliwość - nie jest proporcjonalna do wagi zidentyfikowanego naruszenia – uchybień przedsiębiorcy oraz wagi naruszenia.

W związku z powyższym należy przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 października 2024 r. w sprawie P 3/23 stwierdził, że art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. — Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwia sądowi powszechnemu miarkowanie kary pieniężnej za złożenie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d ust. 1 powołanej ustawy, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 oraz art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W powyższym kontekście zasadne i dopuszczalne było rozważanie możliwości miarkowania kary pieniężnej wymierzonej powodowi. Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Trzeba jednocześnie przypomnieć, że analogiczne stanowisko Trybunał Konstytucyjny wydawał w sprawach wcześniej przez niego rozpoznawanych w których orzeczenia zostały opublikowane zgodnie z art. 190 ust. 2 Konstytucji RP. Należy przywołać choćby wyrok Trybunał Konstytucyjny z dnia 20 grudnia 2022 r., SK 66/21, w którym stwierdzono, że art. 9xb pkt 2, art. 9zc ust. 1 oraz art. 9zf ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022 r. poz. 2519), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. do 8 sierpnia 2022 r., w zakresie, w jakim przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za przekazanie po terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 9o powołanej ustawy, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 20, art. 22, art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Także Sąd Najwyższy kilkakrotnie potwierdził, że sądy powszechne posiadają kompetencję do odmowy zastosowania przepisu ustawy uznawanego przez nie za niekonstytucyjny i mogą wyrokować z pominięciem takiego przepisu, stosując bezpośrednio Konstytucję (por. postanowienie z dnia 26 maja 1998 r., III SW 1/98, wyrok z dnia 19 kwietnia 2000 r., II CKN 272/2000).

Uzupełniająco należy dodać, że zgodnie z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej , przy czym w myśl art. 10 ust. 2 Konstytucji RP władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministrów, a władzę sądowniczą sądy i trybunały. Natomiast art. 175 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne , sądy administracyjne oraz sądy wojskowe.

Odnosząc się wprost do zastosowanej regulacji, w sytuacji, w której przepis ustawowy wprost (a nie z zastosowaniem dolnej i górnej granicy) określa karę pieniężną, która może być wymierzona podmiotowi przywożącemu trudno uznać że to Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a następnie Sąd Apelacyjny sprawują wymiar sprawiedliwości w danej sprawie – który nie może zdecydować o tym jaka kara jest odpowiednia z uwagi na okoliczności popełnienia czynu. Narusza to jednak zarówno konstytucyjną zasadę podziału i równowagi władz (art. 10 ust. 1 Konstytucji RP) oraz jak również sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez sądy (art. 175 ust. 1 w zw. z art. art. 10 ust. 2 Konstytucji RP). Należy zaś przypomnieć, że zgodnie z art. 479 46 pkt 1 k.p.c. to do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów należy rozpatrywanie odwołać od decyzji Prezesa URE. W sytuacji jednak w której ustawodawca określa karę pieniężną za delikt administracyjny w jednej tylko wysokości, rozpatrywanie odwołań od decyzji Prezesa URE ma charakter jedynie fasadowy, zwłaszcza gdy dotyczą one tak jak w niniejszej sprawie jedynie wysokości kary. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie ma bowiem w takiej sytuacji możliwości zmiany wysokości kary wymierzonej sprawcy deliktu administracyjnego. Tymczasem odpowiedzialność administracyjna w rozważanej sytuacji zbliża się swoim charakterem do odpowiedzialności karnej, która opiera się przede wszystkim na indywidualizacji tejże odpowiedzialności. W sytuacji w której ustawodawca wprost określa karę pieniężną, która ma być wymierzona sprawcy deliktu administracyjnego, uwzględnienie szczególnych okoliczności danego czynu np. winy przez Sąd Powszechny nie jest możliwe, albowiem to ustawodawca, za Sąd, decyduje jaka kara jest uzasadniona. Jest to jednak trudne do pogodzenia z normami wynikającymi z art. 10 w zw. z art. 175 ust 1 Konstytucji RP. Powyższe ma jeszcze większe znaczenie jeśli zważyć, że art. 56 ust. 6a Pe bardzo wąsko określa granice w których możliwe jest odstąpienie od wymierzenia kary. Z powyższych względów art. 56 ust. 2h pkt 4 w związku z art. 56 ust. 1 pkt 12b Pe został uznany za niezgodny z powołanymi przepisami Konstytucji RP w zakresie w którym uniemożliwiał miarkowania kary pieniężnej.

Należy jeszcze dodać, że tut. Sąd, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd Sądu Apelacyjnego w Warszawie wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 maja 2017 r., sygn. VI ACa 1909/15. Sąd Apelacyjny wskazał mianowicie, że sąd orzekający w pierwszej i drugiej instancji w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa URE sprawuje pełną merytoryczną kontrolę nad wymiarem kary pieniężnej. Sąd jest także władny samodzielnie dostosować poziom ostatecznie wymierzanej kary pieniężnej do ustalonych w sprawie okoliczności, z uwzględnieniem funkcji kar pieniężnych oraz przesłanek wymiaru kary określonych w ustawie, bądź wynikających z ogólnych zasad prawa, regulacji konstytucyjnych, czy zobowiązań prawnomiędzynarodowych. Sąd nie jest przy tym związany praktyką Prezesa Urzędu i wypracowanym przez niego sposobem dochodzenia do ustalenia wysokości kary pieniężnej. W zależności od okoliczności sprawy może inaczej rozłożyć akcenty, a nawet przypisać większe lub mniejsze znaczenie poszczególnym elementom wpływającym na ostateczny wymiar kary pieniężnej.

Sąd uwzględnił również stosowaną już przez sądy powszechne praktykę miarkowania kar, podzielając w tym zakresie m.in. stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie VII AGa 579/24 (niepubl.).

W kontekście rozważenia możliwości miarkowania nałożonej na powoda kary pieniężnej należy ponownie przywołać art. 56 ust 6 p.e., zgodnie z którym ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes URE uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe. Zdaniem Sądu w świetle regulacji art. 56 ust. 6 p.e. zasadne było zmiarkowanie kary pieniężnej nałożonej na powoda do kwot po 3 000 zł za dwa pierwsze naruszenia, 2 000 zł za dwa ostatnie wskazane naruszenia.

Badając czy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do miarkowania kary nałożonej na powoda przede wszystkim należy zwrócić uwagę na społeczną szkodliwość czynu powoda, która co prawda nie jest znikoma, niemniej nie może być uznana również za bardzo wysoką. Powyższe bez wątpienia stanowi okoliczność łagodzącą. Należy przypomnieć, że ilość paliwa przywożonego przez powoda była dość niewielka. Zakładanym zaś rezultatem art. 43d ust. 1 p.e. jest także skuteczne zwalczenie nadużyć w sektorze paliw poprzez ograniczenie możliwości prowadzenia działalności w sposób nielegalny, a z drugiej strony umożliwienie szybkiej identyfikacji i karania takiej działalności, co ma przełożyć się m.in. na lepszą ściągalność danin publicznych (tak uzasadnienie projektu ustawy dostępne na stronie internetowej Sejmu RP, druk 653). Bezspornym jest natomiast, że powód nie dopuszczał się tak określonych nadużyć. Głównym przedmiotem działalności powoda jest produkcja maszyn dla górnictwa i do wydobywania oraz budownictwa. Przedsiębiorca przywoził paliwa ciekłe w postaci smarów oznaczonych kodami CN: 2710 19 99 oraz 3403 19 80 do celów związanych z prowadzoną działalnością.

Niewątpliwie zatem należy rozróżnić sytuację, w której przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą i zajmujące się np. przywozem znacznej ilości klasycznych paliw ciekłych (takich jak np. benzyny), nie dopełnia obowiązku złożenia sprawozdania, o jakim nowa w art. 43d ust. 1 p.e, od sytuacji przedsiębiorcy niebędącego przedsiębiorstwem energetycznym i nieposiadającego koncesji w tym zakresie, a zajmującego się prowadzeniem działalności gospodarczej, przy której wykorzystuje niewielkie ilości sprowadzanych paliw ciekłych, do których ustawodawca zaliczył różnego rodzaju smary, olej biały, gaz płynny oraz benzyny lakowe i przemysłowe. W obu przedstawianych przypadkach stopień społecznej szkodliwości czynu jest diametralnie różny.

Poza tym należy podkreślić, że w przypadku pierwszego z przypisanych powodowi deliktów opóźnienie z wykonaniem obowiązku wynosiło 221 dni, a najkrótszy 68 dni. To rozpiętość czasowa znalazła swoje odzwierciedlenie w wymiarze kary zmiarkowanej wobec powoda przez Sąd. Sąd uznał bowiem, że inna jest szkodliwość czynu, w której okres nie wykonania ustawowego obowiązku wynosi 221 dni, a inna dni 68.

Sąd miał również na uwadze to, że przedsiębiorca złożył zaległe sprawozdanie, o którym mowa w art. 43d ust. 1 p.e. (po wszczęciu postępowania), dobrowolnie zgłosił się do pozwanego z informacją o uchybieniu terminów do złożenia przedmiotowych sprawozdań, jak również zgłosił fakt bycia podmiotem przywożącym (wniosek o wpis do RPP). Powyższych okoliczności nie sposób pominąć przy ustalaniu wysokości kary.

Niezasadnym byłoby bowiem w tych okoliczności przyjmowanie, że możliwe i celowe jest traktowanie powoda w takim sam sposób jak podmiotu, który w ogóle nie wykonał obowiązku określonego w art. 43d ust. 1 p.e. Zrealizowanie przez powoda analizowanego obowiązku (wprawdzie po wszczęciu przez Prezesa URE postępowania) powoduje jednocześnie, że odpada cel prewencji indywidualnej wymierzanej kary. Kara powinna bowiem odstraszać powoda od popełnienia w przyszłości deliktu administracyjnego. Tymczasem, w niniejszej sprawie, postawa powoda jasno wskazuje, że nie tylko spełnił on swoje obowiązki (po ustawowym terminie), ale aktywnie działa na rzecz zgodności z prawem prowadzonej działalności. Powód zrozumiał swój błąd i usunął skutki które powstały w wyniku naruszenia przez niego obowiązku określonego w art. 43d ust. 1 p.e. Co do zasady, kara ma bowiem na celu ukaranie za niewłaściwe postępowanie, tak, aby nie powtórzyło się ono w przyszłości. Powód na mocy decyzji Prezesa URE z dnia 4 kwietnia 2023 r. został wpisany do rejestru podmiotów przywożących.

Sąd miał także na uwadze fakt, że analizowany czyn został popełniony nieumyślnie w wyniku niedbalstwa powoda związanego z nieznajomością prawa. Powód nie jest podmiotem prowadzącym działalność w branży paliw ciekłych ani branży energetycznej. Naruszony zaś obowiązek został wprowadzony na mocy ustawy z dnia 22 lipca 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2016, poz. 1165). Stanowił on swoiste novum zwłaszcza dla podmiotów nieprowadzących zasadniczej działalności gospodarczej w branży energetycznej.

Ustalając wreszcie wysokość kary pieniężnej wymierzanej powodowi Sąd wziął również pod uwagę wynikające z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego zasady, których organy ochrony prawnej zobowiązane są przestrzegać przy stosowaniu administracyjnej kary pieniężnej (zob. orzeczenie TK z dnia 1 marca 1994 r., U 7/93, OTK 1994, nr 1, poz. 5, jak również M. Wyrzykowski, M. Ziółkowski (w:) System Prawa Administracyjnego, t. 2, Warszawa 2012, s. 361 i n., oraz powołane tam orzecznictwo TK). Należy zaś podkreślić, że podstawową zasadą dopuszczającą możliwość zastosowania kary pieniężnej oraz wskazującą granice kompetencji organów administracji publicznej przy stosowaniu tej formy represji jest zasada proporcjonalności (zob. wyrok TK z dnia 27 kwietnia 1999 r., P 7/98, OTK 1999, nr 4, poz. 72). Uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy kara wymierzona przez Prezesa URE nie jest proporcjonalna i dlatego należało ją miarkować.

Z tych wszystkich względów w ocenie Sądu zasadne było obniżenie kary pieniężnej wymierzonej powodowi do łącznej wysokości 10 000 zł, a poszczególnych kar pieniężnych określonych w podpunktach od 1)a i b do kwoty 3 000 zł, w podpunktach 1)c i d do kwoty 2 000 zł, a więc wysokości która dla każdego z deliktów popełnionych przez powoda nie przekracza wysokości kary wynikającej z art. 56 ust. 2h pkt 4 i w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 12b p.e.

Zdaniem Sądu tak określona kara uwzględnia stopień społecznej szkodliwości czynu przypisanego powodowi, okoliczności jego popełnienia, stopień winy, jak również dotychczasowe jego postępowanie. Kara w tej wysokości spełnia jednocześnie cele kary tak w zakresie prewencji, jak i represji. Uwzględnia ona również trafne stanowisko Sądu Apelacyjnego w Warszawie wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 stycznia 2023 r. VII AGa 939/22 w którym zwrócono uwagę, że powinno być premiowanie zachowanie powodujące naprawienie nieprawidłowości, a nie trwanie w niej i dokonywanie kolejnych zaniedbań. Nie powinno też bardziej „opłacać się” przedsiębiorcy ukrywanie swoich zaniechań i dalsze ich dokonywanie w nadziei, że delikt nie zostanie wykryty lub że się przedawni w całości lub w części.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 479 53 § 2 k.p.c., Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji, zmieniając zaskarżoną decyzję w części poprzez uwzględnienie odwołania powoda w części w ten sposób, że wymierzoną karę w wysokości 10 000 zł za każdy z czynów obniżył odpowiednio do kwot po 3 000 zł i 2 000 zł w zależności od czasu trwania popełnionego deliktu.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. z uwagi na częściowe uwzględnienie żądań koszty procesu zostały wzajemnie zniesione między stronami.

SSO Dariusz Dąbrowski