Treść orzeczenia
Sygn. akt VIII U 907/24
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23.02.2024 r ZUS II Oddział w Ł. odmówił W. L. prawa do doliczenia okresów składkowych, ponieważ decyzją z dnia 29.11.2021 roku o przeliczeniu emerytury zostały doliczone okresy składkowe do 30.09.2021 roku, a po przeliczeniu emerytury ubezpieczona nie podjęła zatrudnienia i nie pozostawała w ubezpieczeniu emerytalno – rentowym.
/decyzja – k. 149 akt ZUS/
W odwołaniu z dnia 26.03.2024 r ubezpieczona podniosła, że w istocie jej zatrudnienie zakończyło się w dniu 30.09.2021 r, to dopiero w lutym i listopadzie 2022 roku otrzymała od pracodawcy dwie wypłaty: trzynastkę i nagrodę naukową za rok 2021 r, od których odprowadzono składki na ubezpieczenie społeczne w wysokości 1142,31 zł. Gdyby Sąd zdecydował, że nie można doliczyć składek do ubezpieczenia emerytalnego, to uważa, że należy jej się ich zwrot wraz z odsetkami.
/odwołanie – k. 3 /
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji, podnosząc dodatkowo, iż ubezpieczona ma przyznane prawo do emerytury na podstawie art. 53 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zatem doliczenie składek nie jest możliwe (taka możliwość istnieje w przypadku emerytury obliczonej w oparciu o art. 26 ustawy emerytalnej), nadto decyzją z dnia 29.11.2021 roku uwzględniono staż pracy do 30.09.2021 r.
/odpowiedź na odwołanie – k. 5-6/
Na rozprawie w dniu 23.07.2024 r wnioskodawczyni wniosła o doliczenie składek i przeliczenie emerytury, ewentualnie zażądała zwrotu składek wraz z odsetkami.
/e – prot. 00:01:08/
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia 23.09. 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznał W. L. od 1.08.2010 r emeryturę w kwocie 4060,13 zł. Emerytura została ustalona na podstawie art. 53 ustawy emerytalnej (24 % x 2716,71 zł, 425 x 1,3%:12 x 6791,78 zł, 71 x 0,7% :12 x 6791,78 zł; do podstawy wymiaru emerytury przyjęto wynagrodzenie – dochód- przychód, które stanowiło podstawę wymiaru składek z 10 lat kalendarzowych – 01.2000 – 12.2009, wskaźnik podstawy wymiaru wyniósł 265, 85 % i został ograniczony do 250 %,; podstawa wymiaru obliczona przez pomnożenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru 250 % przez 2716 zł, tj. kwotę bazową wynosi 6791,78 zł; uwzględniono 425 miesięcy okresów składkowych, 71 miesięcy okresów nieskładkowych.
/decyzja w aktach ZUS – k. 33 akt ZUS/
Decyzją z dnia 26.05.2011 r emerytura ubezpieczonej została przeliczona w związku ze zmianą stażu pracy i podstawą wymiaru.
/decyzja – k. 62 akt ZUS/
Decyzją z dnia 12.10.2011 r emerytura ubezpieczonej została przeliczona w związku ze zmianą stażu pracy.
/decyzja – k. 77 akt ZUS/
Decyzją z dnia 22.02.2012 r emerytura ubezpieczonej została przeliczona w związku ze zmianą stażu pracy.
/decyzja – k. 80 akt ZUS/
Decyzją z dnia 25.04.2013 r emerytura ubezpieczonej została przeliczona w związku ze zmianą okresu, z którego ustalono podstawę wymiaru świadczenia. Do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia przyjęto okres 01.2001 – 12.2010.
/decyzja – k. 110 akt ZUS/
Decyzją z dnia 7.09.2018 r emerytura ubezpieczonej została przeliczona w związku ze zmianą stażu pracy.
/decyzja – k. 124 akt ZUS/
Decyzją z dnia 3.09.2019 r emerytura ubezpieczonej została przeliczona w związku ze zmianą stażu pracy.
/decyzja – k. 128 akt ZUS /
Decyzją z dnia 3.09.2020 r emerytura ubezpieczonej została przeliczona w związku ze zmianą stażu pracy.
/decyzja – k. 132 akt ZUS/
Decyzją z dnia 3.09.2020 r organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do doliczenia składek do wysokości emerytury, z uwagi na to ,że doliczenie składek na koncie jest możliwe przy emeryturze, której wysokość została wyliczona w oparciu o art. 25 ustawy tj. zwaloryzowane składki zapisane na koncie i zwaloryzowaną wartość kapitału początkowego , natomiast emerytura ubezpieczonej została wyliczona w oparciu o art. 53, ustawy, więc emerytura może być przeliczona poprzez doliczenie okresów składkowych i nieskładkowych.
/decyzja – k. 134 akt ZUS/
Decyzją z dnia 3.09.2020 r emerytura ubezpieczonej została przeliczona w związku ze zmianą stażu pracy.
/decyzja – k. 132 akt ZUS/ /
W dniu 8.11.2021 r ubezpieczona złożyła wniosek o ponowne obliczenie świadczenia z uwzględnieniem składek zapisanych na koncie po przyznaniu świadczenia.
/wniosek – k. 136/
Decyzją z dnia 29.11.2021 r emerytura ubezpieczonej została przeliczona w związku ze zmianą stażu pracy – doliczono okres składkowy 1.08.2020 – 30.09.2021.Ubezpieczona została poinformowana, że w jej przypadku przeliczenie emerytury może nastąpić poprzez doliczenie okresów składkowych i nieskładkowych.
/decyzja – k. 138 akt ZUS/
W dniu 11.08.2023 r ubezpieczona złożyła wniosek o ponowne obliczenie świadczenia z uwzględnieniem składek zapisanych na koncie po przyznaniu świadczenia.
/wniosek – k. 142 akt ZUS/
Decyzją z dnia 23.08.2023 r organ rentowy odmówił ubezpieczonej prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury, podnosząc , że zasady przeliczenia emerytury z art. 108 ustawy emerytalnej dotyczy emerytury określonej na zasadzie art. 26 lub 183 ustawy emerytalnej, natomiast ubezpieczona ma emeryturę ustaloną na podstawie art. 53 ustawy emerytalnej.
/decyzja – k. 144 akta ZUS/
W dniu 27.12.2023 r ubezpieczona złożyła wniosek o ponowne obliczenie świadczenia z uwzględnieniem składek zapisanych na koncie po przyznaniu świadczenia.
/wniosek – k. 145 Akt ZUS/
Decyzją z dnia 10.01.2024 organ rentowy odmówił przeliczenia emerytury, informując, że w jej przypadku emerytura, ustalona na podstawie art. 53 ustawy emerytalnej , może być przeliczona poprzez doliczenie okresów składkowych.
/decyzja –k. 147 akt ZUS/
W dniu 7.02.2024 r ubezpieczona złożyła wniosek o doliczenie okresów składkowych.
/wniosek – k. 148 akt ZUS/
Decyzją z dnia 23.02.2024 r ZUS II Oddział w Ł. odmówił W. L. prawa do doliczenia okresów składkowych, ponieważ decyzją z dnia 29.11.2021 roku o przeliczeniu emerytury zostały doliczone okresy składkowe do 30.09.2021 roku, a po przeliczeniu emerytury ubezpieczona nie podjęła zatrudnienia i nie pozostawała w ubezpieczeniu emerytalno – rentowym.
/decyzja – k. 149 akt ZUS/
Ubezpieczona nie pozostawała w zatrudnieniu po 30.09.2021 roku.
/bezsporne/
Powyższy stan faktyczny był pomiędzy stronami bezsporny.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, iż przedmiotem postępowania była możliwość przeliczenia emerytury ubezpieczonej poprzez doliczenie składek, odprowadzonych w związku z wypłatą dodatkowych świadczeń przez pracodawcę po ustaniu stosunku pracy, przy czym ubezpieczona posługuje się zamiennie pojęciem „składek” i „okresów składkowych”. W przeszłości składała także wnioski o doliczenie składek i otrzymywała decyzje odmowne, a jej emerytura ulegała zmianie w związku z systematycznym doliczaniem stażu pracy na skutek kontynuacji ubezpieczenia. Dla porządku należy tylko przypomnieć, że okresem składkowym jest m.in. okres ubezpieczenia (art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 17.12.98 e emeryturach i rentach z FUS, Dz.U.2023.1251 t.j.), natomiast składki to składki na ubezpieczenia społeczne osób wymienionych w pkt 1, czyli ubezpieczonych (art. 4 pkt. 3 ustawy z dnia 13.10.1998 o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U. 2024, poz. 497 t.j.).
Zgodnie z art. 53 ustawy emerytalnej:
1.
Emerytura wynosi:
1)
24% kwoty bazowej, o której mowa w art. 19, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4, oraz
2)
po 1,3% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych,
3)
po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych
- z uwzględnieniem art. 55.
2.
Przy obliczaniu emerytury okresy, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.
3.
Emeryturę, której podstawę wymiaru stanowi podstawa wymiaru świadczenia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, oblicza się od tej samej kwoty bazowej, którą ostatnio przyjęto do ustalenia podstawy wymiaru, a następnie emeryturę podwyższa się w ramach waloryzacji przypadających do dnia nabycia uprawnień do emerytury.
4.
Przepisu ust. 3 nie stosuje się, jeżeli zainteresowany po nabyciu uprawnień do świadczenia, którego podstawę wymiaru wskazał za podstawę wymiaru emerytury, podlegał co najmniej przez 30 miesięcy ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
5.
Przepisy ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio, jeżeli podstawę wymiaru emerytury stanowi podstawa wymiaru emerytury przyjętej do obliczenia świadczenia przedemerytalnego.
Zgodnie z art. 109 ustawy emerytalnej:
1.
Na wniosek emeryta lub rencisty wysokość emerytury określonej w art. 53 oraz renty ulega ponownemu ustaleniu na zasadach określonych w art. 111-113.
2.
Jeżeli w wyniku ponownego ustalenia emerytura lub renta jest niższa, świadczenie przysługuje w dotychczasowej wysokości.
Zgodnie z art. 111 ustawy emerytalnej:
1.
Wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, od podstawy wymiaru ustalonej w myśl art. 15, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego:
1)
z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia,
2)
z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty, z uwzględnieniem art. 176,
3)
z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury lub renty
- a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.
2.
Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, obliczony na zasadach określonych w art. 15, mnoży się przez kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia.
3.
Podstawa wymiaru emerytury lub renty, ustalona na zasadach określonych w ust. 1 i 2, podlega wszystkim waloryzacjom przysługującym do dnia zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie tej podstawy.
Zgodnie z art. 112 ustawy emerytalnej:
1.
Jeżeli emeryt lub rencista zgłosi wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia przez doliczenie nieuwzględnionych dotychczas w wymiarze świadczenia okresów składkowych, kwotę przysługującego świadczenia zwiększa się, doliczając:
1)
do kwoty emerytury, o której mowa w art. 53, lub renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy po 1,3% podstawy wymiaru, ustalonej w wyniku waloryzacji, za każdy rok okresów składkowych, o których mowa w art. 6;
2)
do kwoty renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz do kwoty renty rodzinnej część wzrostu, o którym mowa w pkt 1, ustaloną przy zastosowaniu wskaźnika procentowego określonego odpowiednio w art. 62 ust. 2 lub w art. 73 ust. 1.
2.
Przy obliczaniu wzrostu, o którym mowa w ust. 1, okresy składkowe ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.
Zgodnie z art. 113 ustawy emerytalnej:
1.
Ponowne ustalenie wysokości emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, poprzez doliczenie nieuwzględnionych dotychczas w wymiarze świadczenia okresów składkowych, następuje na wniosek zgłoszony nie wcześniej niż po zakończeniu kwartału kalendarzowego, jeżeli emeryt lub rencista pozostaje w ubezpieczeniu, chyba że w kwartale kalendarzowym ustało ubezpieczenie.
2.
Wniosek, o którym mowa w ust. 1, może być złożony nie częściej niż raz w roku kalendarzowym.
Mając na względzie powyższe regulacje organ rentowy prawidłowo argumentował, że w przypadku ubezpieczonej brak jest możliwości przeliczenia emerytury poprzez doliczenie odprowadzanych składek od wypłaconych dodatkowych świadczeń po ustaniu zatrudnienia. Należy podkreślić, że wypłacone świadczenia w kolejnym roku nie wpływają na wydłużenie okresu ubezpieczenia (okresu składkowego), który w przypadku ubezpieczonej zakończył się w dniu 30.09.2021 r. Jednocześnie okres zatrudnienia do 30.09.2021 r został już doliczony do stażu emerytalnego na mocy decyzji z dnia 29.11.2021 r, zatem wydana decyzja jest prawidłowa. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił odwołanie na podstawie art. 477 14§ 1 k.p.c.
Ubezpieczona wystąpiła z żądaniem alternatywnym w postaci żądania zwrotu wpłaconych składek. Wniosek ten nie był dotychczas przedmiotem rozpoznania w drodze decyzji. Sąd przekazał go więc do rozpoznania organowi rentowemu na podstawie art. 477 ze z. 10 § 2 kpc. Bowiem odwołanie od decyzji organu rentowego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych pełni rolę pozwu i wszczyna postępowanie sądowe. Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji a spornych między stronami; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć. Przed sądem ubezpieczony może jedynie żądać korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swą rację, odnosząc się do przedmiotu sporu objętego decyzją, nie może natomiast żądać czegoś, o czym organ rentowy nie decydował. Dlatego też odwołanie wniesione od decyzji organu rentowego nie ma charakteru samodzielnego żądania, a jeżeli takie zostanie zgłoszone, sąd nie może go rozpoznać, lecz zobowiązany jest - zgodnie z treścią art. 477 10 § 2 k.p.c. - przekazać go do rozpoznania organowi rentowemu. Tym samym kontrolna rola sądu musi korespondować z zakresem rozstrzygnięcia dokonanego w decyzji organu rentowego, gdyż - stosownie do treści art. 477 14 § 2 i art. 477 14a k.p.c.- w postępowaniu wywołanym wniesieniem odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji w granicach jej treści i przedmiotu. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w pkt. 2 wyroku.