descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VII U 1891/25

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

16 czerwca 2026 r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie

VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie: Przewodnicząca: sędzia (del.) Magdalena Pytel

Protokolant: sekr. sądowy Maria Nalewczyńska

Uzasadnienie

Decyzją nr (...) z 21 lipca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w K. zmienił prawomocną decyzję z 22 stycznia 2018 r. nr (...), stwierdzając że U. K. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności:

1) nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą od 1 stycznia do 7 lutego 1999 r., od 1 lutego do 14 marca 2001 r. oraz od 1 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2014 r.

2) podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność od 8 lutego 1999 r. do 31 stycznia 2001 r. oraz od 15 marca 2001 r. do 25 września 2002 r.

3) podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od 1 lipca 2014 r. do 31 stycznia 2018 r.

4) nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od 1 lutego 2018 r. do 9 marca 2023 r.

W uzasadnieniu organ rentowy powołując się na treść obowiązujących przepisów wskazał, że w okresach od 1 stycznia do 7 lutego 1999 r., od 1 lutego 2001 r. do 14 marca 2001 r., od 1 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2014 r., ubezpieczony jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, a za wskazane okresy należne były jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne (akta rentowe tom (...) k. 64).

U. K. pismem z 22 sierpnia 2025 r. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę przez uznanie, że we wskazanych okresach nie podlegał w Polsce obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, a od 6 do 31 grudnia 2013 r. i od 1 stycznia do 12 lutego 2005 r. także ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Wskazał, że w spornych okresach nie istniał w ogóle tytuł do ubezpieczeń w Polsce, a w krótkim okresie równoległej działalności (2013-2015) odwołujący i tak pozostawał w systemie brytyjskim, a ponadto nie uzyskiwał przychodów z polskiej działalności i opłacał składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Odwołujący wniósł także o stwierdzenie, że nie podlegał on ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 6 do 31 grudnia 2013 r. oraz od stycznia do 12 lutego 2015 r. (k. 3).

W odpowiedzi na odwołanie z 14 października 2025 r., pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Domagał się także zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazał, że mając na uwadze ustalony stan faktyczny oraz powołane w zaskarżonej decyzji przepisy, oddział ustalił, iż U. K. nie podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym we wskazanych okresach jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, zaś za wskazane okresy należne były jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ponadto wskazał, że do odwołania nie przedłożono dokumentów wskazujących na zmianę okoliczności, w związku z tym oddział nie widzi podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji i podtrzymuje stanowisko w niej wyrażone. Następnie podkreślił, że większość wskazanych przez odwołującego okresów została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 1 marca 2022 r., (...) AUa 1619/19 (k. 73).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

U. K. od 4 maja 1995 r. do 28 kwietnia 2013 r. prowadził w Polsce działalność gospodarczą pod firmą (...) (...), a od 6 grudnia 2013 r. do 12 lutego 2015 r. pod firma (...) (informacja z CEIDG - k. 29, akta rentowe tom V k. 3).

U. K. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą był zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego w okresach od 1 stycznia do 7 lutego 1999 r., 1 lutego do 14 marca 2001 r., od 1 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2014 r. oraz od 1 stycznia 2019 r. do 11 maja 2022 r., a do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego 8 lutego 1999 r. do 31 stycznia 2001 r., od 15 marca 2001 r. do 25 września 2002 r., od 23 lipca 2011 do 30 listopada 2012 r. oraz od 1 lipca 2014 r. do 31 stycznia 2018 r.

Jednocześnie był zgłoszony do ubezpieczeń jako pracownik w okresie od 1 stycznia do 7 lutego 1999 r., od 1 lutego do 14 marca 2001 r., od 1 marca 2004 r. do 30 września 2005, od 1 września 2009 r. do 31 maja 2010 r., od 1 grudnia 2012 r. do 14 kwietnia 2024 r. (bezsporne).

Od 2005 r. U. K. przebywał i prowadził działalność gospodarczą w Wielkiej Brytanii. W 2009 r. wrócił do Polski, został zatrudniony na podstawie umowy o pracę w spółce (...). Jednocześnie nadal prowadził działalność w Wielkiej Brytanii (zeznania odwołującego k. 101, 133).

Od 27 listopada 2012 r. do 9 marca 2023 r. odwołujący był wpisany w KRS jako jedyny wspólnik (...) sp. z o. o. z siedzibą w K..

Decyzją nr (...) z 22 stycznia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K. stwierdził, że U. K. podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 8 lutego 1999 r. do 31 stycznia 2001 r., od 15 marca 2001 r. do 25 września 2002 r., od 23 lipca 2011 r. do 30 listopada 2012 r.; podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność będąca wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od 1 lipca 2014 r.; nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą od 1 stycznia 1999 r. do 7 lutego 1999 r., od 1 lutego 2001 r. do 14 marca 2001 r., od 1 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2014 r. (akta rentowe tom V k. 77).

Od powyższych decyzji U. K. odwołał się do Sądu Okręgowego w Warszawie. Podnosił, że w całym spornym okresie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę, nie wskazując jednak aby podlegał innemu niż polskie ustawodawstwu (akta XIII U 450/18).

Wyrokiem z 5 czerwca 2019 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania dowodowego oddalił odwołanie od decyzji z 22 stycznia 2018 r. Wyrokiem z 1 marca 2022 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację U. K. w tym zakresie. W szczególności Sądy przyjęły, że od 2014 r. odwołujący podlegał równolegle ubezpieczeniom jako pracownik i jako wspólnik i jednoosobowej spółki (akta XIII U 450/18 k. 136, 288).

Od października 2018 r. odwołujący otrzymywał od brytyjskiej instytucji (...) korespondencję w języku angielskim związaną z wpłatami na (...) (...) (...), w tym zaległościami składkowymi za lata 2016 - 2017 (k. 43 - 58, 115 - 124).

Decyzją z 8 lipca 2022 r., znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K. stwierdził, że U. K. jest dłużnikiem organu rentowego z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy. Zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosiło łącznie 14. 220,81 zł (akta rentowe tom VII k. 74).

26 czerwca 2023 r. U. K. złożył w oddziale organu rentowego wniosek o ustalenie ustawodawstwa właściwego w zw. z art. 13 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i art. 16 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009) w okresie od 1 czerwca 2005 r. do 30 maja 2023 r., wskazał, że od 2005 r. prowadzi w Anglii działalność gospodarczą i opłaca tam składki na ubezpieczenia społeczne (k. 59).

Pismem z 28 listopada 2023 r., (...) organ rentowy na podstawie art. 13 ust. 2 lit. b Rozporządzenia 883/20041 oraz art. 16 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Nr 987/20092, w sprawie pisma o wykonywaniu pracy w dwóch lub więcej państwach członkowskich, stwierdził, że U. K. podlega tymczasowo ustawodawstwu brytyjskiemu w okresie od 1 czerwca 2010 r. do 30 listopada 2012 r. (akta rentowe tom III k. 61).

1 grudnia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K. na podstawie art. 14 ust. c Rozporządzenia 1408/711 stwierdził, że odwołujący podlega tymczasowo ustawodawstwu polskiemu w okresie od 1 czerwca 2005 r. do 30 września 2005 r. oraz od 1 września 2009 r. do 30 kwietnia 2010 r. (akta rentowe tom III k. 59).

Pismem z 1 grudnia 2023 r., (...) organ rentowy na podstawie art. 13 ust. 2 lit. b Rozporządzenia 1408/71 ( 1) oraz art. 16 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Nr 987/20092, w sprawie pisma o wykonywaniu pracy w dwóch lub więcej państwach członkowskich, stwierdził, że odwołujący podlega tymczasowo ustawodawstwu brytyjskiemu w okresie od 1 października 2005 r. do 31 sierpnia 2009 r. (akta rentowe tom III k. 59 verte; k. 64).

W grudniu 2023 r. celem weryfikacji ustalonego ustawodawstwa organ rentowy poinformował Państwa (...) o ustalonym ustawodawstwie brytyjskim na okres od 1 października 2005 r. do 31 sierpnia 2009 r. i od 1 czerwca 2010 r. do 30 listopada 2012 r. z tytułu prowadzenia działalności na terenie polski i Wielkiej Brytanii, jednocześnie wniósł o wskazanie dokładnych okresów za jakie odprowadzone zostały składki na terenie Wielkiej Brytanii i w jakiej wysokości oraz o udzielenie informacji czy działalność jest dalej prowadzona na jej terenie (akta rentowe tom X i XI).

Pismem z 14 maja 2024 r., znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w K. zawiadomił ubezpieczonego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia okresów podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako osoby prowadzącej pozarolnicze działalności gospodarcze NIP: (...) oraz jako wspólnika jednoosobowej spółki z (...) sp. z o. o. NIP: (...). Dla ubezpieczonego zostało wskazane ustawodawstwo brytyjskie na okres od 1 października 2005 r. do 31 sierpnia 2009 r. i od 1 czerwca 2010 r. do 30 listopada 2012 r. (akta rentowe tom III k. 1).

W odpowiedzi na wezwanie ubezpieczony przedłożył pismo wyjaśniające wraz z załącznikami i kopią informacji o okresie opłacania składek na ubezpieczenie w Wielkiej Brytanii wraz z tłumaczeniem na język polski oraz wydruki z (...) dotyczące firmy (...) (...). i (...) U. K. (akta rentowe tom III k. 6).

Następnie organ rentowy zawiesił postępowanie w sprawie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym U. K. jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność NIP: (...) do momentu potwierdzenia w instytucji brytyjskiej okresów ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności na terenie Wielkiej Brytanii. Organ rentowy pismem z 14 lipca 2025 r. zawiadomił ubezpieczonego o możliwości zapoznania się z całością akt sprawy zgromadzonych w toku postępowania i przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego (akta rentowe tom III k. 45, k. 49, k. 55).

Postanowieniem z 21 lipca 2025 r., nr (...) Zakład w związku z zaistniałymi nowymi okolicznościami w sprawie wznowił postępowanie (akta rentowe tom III k. 53).

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dołączonych do niniejszej sprawy akt XIII U 450/18, a także na podstawie dokumentów zgromadzonych w postępowaniu przed organem rentowym oraz przed Sądem, których autentyczność nie była kwestionowana przez strony i które Sąd uznał za wiarygodne, a także na podstawie zeznań odwołującego (k. 101) przesłuchiwanego w charakterze strony, które to dowody Sąd uznał za wiarygodne w zakresie, w jakim nie były sprzeczne z innymi wiarygodnymi dowodami.

Sąd zważył co następuje

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności w niniejszej sprawie należy ustalić zakres sporu między stronami jak i możliwość skutecznego zaskarżenia decyzji. W poniższej tabeli zestawiono okresy ubezpieczenia, co których organ rentowy wypowiedział się w decyzjach z 2018 r. i 2025 r. oraz zakres zaskarżenia decyzji z 2025 r.

okres

prawomocna decyzja z 22 stycznia 2018 r.

decyzja z 21 lipca 2025 r.

odwołanie z 23 sierpnia 2025 r.

1 stycznia do 7 lutego 1999 r.

nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą

nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą

8 lutego 1999 r. do 31 stycznia 2001 r.

podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność

podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność

wnosi o uznanie, że nie podlegał ubezpieczeniom

1 lutego do 14 marca 2001 r.

nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą

nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą

od 15 marca 2001 r. do 25 września 2002 r.

podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność

podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność

wnosi o uznanie, że nie podlegał ubezpieczeniom

od 23 lipca 2011 do 30 listopada 2012 r.

podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność

od 1 grudnia 2012 r. do 30 czerwca 2014 r.

nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą

nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca działalność gospodarczą

od 1 lipca 2014 r. do 31 stycznia 2018 r.

podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

wnosi o uznanie, że nie podlegał ubezpieczeniom

Zgodnie z art. 83a ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, prawo lub zobowiązanie stwierdzone decyzją ostateczną Zakładu ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub zobowiązanie.

Zgodnie z ust. 3 pkt 1 tego przepisu w sprawach rozstrzygniętych orzeczeniem właściwego sądu Zakład, na podstawie dowodów lub okoliczności, o których mowa w ust. 1 wydaje we własnym zakresie decyzję przyznającą prawo lub określającą zobowiązanie, jeśli jest to korzystne dla zainteresowanego.

W niniejszej sprawie niewątpliwie pojawiły się nowe okoliczności w postaci złożonych przez odwołującego dokumentów dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym w Wielkiej Brytanii i jakkolwiek dotyczyły one jedynie okresu od 2005 r., to organ rentowy wydając zaskarżoną decyzję wypowiedział się o wszystkich okresach podlegania i niepodlegania ubezpieczeniom przez U. K. od 1999 r.

Wydanie nowej decyzji nie oznacza jednak automatycznie możliwości ponownego prowadzenia postępowania w pełnym zakresie.

Zgodnie z art. 199 § 1 pkt 2 KPC, Sąd odrzuci pozew jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona.

Kwestia podlegania ubezpieczeniom społecznym przez U. K. jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą i jako wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością została już prawomocnie osądzona wyrokami z 5 czerwca 2019 r. i z 1 marca 2022 r. w sprawie XIII U 450/18.

Co do dwóch pierwszych zaskarżonych okresów podlegania ubezpieczeniom społecznym (od 8 lutego 1999 r. do 31 stycznia 2001 r. i od 15 marca 2001 do 25 września 2002 r.) nie pojawiły się żadne nowe okoliczności uzasadniające ponowne rozpoznanie sprawy i dlatego w punkcie 2 wyroku Sąd odrzucił odwołanie w tym zakresie.

Oceniając okres podlegania ubezpieczeniom od 1 lipca 2014 r. do 31 stycznia 2018 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że jakkolwiek aktualna pozostaje wykładnia przepisów ustawy systemowej dotyczących podleganiu ubezpieczeniom społecznym przez jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, to odrębnego rozważenia wymaga kwestia podlegania w tym okresie polskiemu ustawodawstwu.

W tym celu konieczne było odwołanie się do przepisów i najistotniejszych zasad rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przede wszystkim zasadą wprost ujętą w art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia jest jednoczesne podleganie tylko jednemu ustawodawstwu. Jednocześnie stosownie do pkt 11 preambuły do rozporządzenia uwzględnianie okoliczności lub wydarzeń mających miejsce w jednym państwie członkowskim nie może w żaden sposób sprawiać, iż właściwym dla nich stanie się inne państwo, albo że będzie się do nich stosować jego ustawodawstwo. Inaczej mówiąc stosowanie przepisów rozporządzenia do osoby podejmującej aktywność w dwu lub więcej państwach rodzącą obowiązek ubezpieczenia powinno doprowadzić do przesądzenia tego, któremu ze zbiegających się ustawodawstw ubezpieczony podlega i zabezpieczyć go przed niepodleganiem ubezpieczeniom w żadnym z tych państw. Przyjąć należy, iż przepisy wspomnianego wyżej rozporządzenia nr 883/2004 koordynacyjnego jak i rozporządzenia wykonawczego nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia nr 883/2004 nie prowadzą do wniosku, że polski organ rentowy jest uprawniony bezpośrednio do ustalenia w wydanej decyzji polegania ubezpieczeniu społecznemu w innym państwie, choć w przypadku przyjęcia ustawodawstwa tymczasowego (art. 16 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego) - być może takie wstępne określenie ustawodawstwa nawet innego państwa należałoby dopuścić, z zastrzeżeniem jego warunkowej skuteczności, która uzależniona byłaby od późniejszej akceptacji wskazanego ustawodawstwa przez uprawniony organ tego państwa (odmiennie K. Ś. : Ustalanie ustawodawstwa tymczasowego na postawie rozporządzeń 883/2004 oraz 987/2009, Praca i Zabezpieczenie (. . .)). Generalnie jednak zasadą winną być, że tylko organ danego kraju może stwierdzić arbitralnie i wiążąco jedynie podleganie ustawodawstwu tego państwa, w imieniu którego działa, natomiast podleganie ustawodawstwu innego państwa może ustalić jedynie pośrednio poprzez wydanie decyzji stwierdzającej niepodleganie ustawodawstwu swojego państwa.

W razie wystąpienia wątpliwości co do właściwego ustawodawstwa instytucja miejsca zamieszkania wnioskodawcy nie może sama rozstrzygać, lecz musi dostosować się do trybu rozwiązywania sporów co do ustalenia ustawodawstwa właściwego wskazanego w szczególności w art. 6, art. 15 oraz art. 16 rozporządzenia nr 987/2009, które nakazują zwrócenie się - w przypadku istnienia wątpliwości bądź rozbieżności - do instytucji innego państwa członkowskiego. Instytucje niezwłocznie dostarczają lub wymieniają między sobą wszystkie dane niezbędne dla ustanowienia i określenia praw i obowiązków osób, do których ma zastosowanie rozporządzenie podstawowe. Przekazywanie tych danych odbywa się bezpośrednio pomiędzy samymi instytucjami lub za pośrednictwem instytucji łącznikowych. Zastosowanie znajduje również decyzja Komisji Administracyjnej w sprawie ustanowienia procedury dialogu 1 koncyliacji w zakresie ważności dokumentów, określenia ustawodawstwa właściwego oraz udzielania świadczeń na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004. Poinformowanie więc przez osobę wykonującą pracę w dwóch lub więcej państwach członkowskich instytucji wyznaczonej przez właściwą władzę państwa członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania, wymaga - ze względu na zaistnienie czynnika ponadkrajowego w ubezpieczeniu społecznym - zastosowania procedury przestrzegającej właściwości i kompetencji instytucji ubezpieczeń społecznych, przewidzianej w przepisach art. 16 rozporządzenia nr 987/2009. Informacja, o której mowa, jest podstawą do niezwłocznego, lecz tylko wstępnego i tymczasowego ustalenia dla niej ustawodawstwa właściwego, stosownie do zasad kolizyjnych ustalonych w art. 13 rozporządzenia podstawowego. O tymczasowym określeniu prawa, według którego obejmuje się tę osobę ubezpieczeniem społecznym, instytucja miejsca zamieszkania wnioskodawcy informuje wyznaczone instytucje państwa, w którym wykonywana jest praca. Od tej chwili biegnie termin dwóch miesięcy, w czasie których przynajmniej jedna z zainteresowanych instytucji może poinformować instytucję miejsca zamieszkania o niemożności zaakceptowania ustalonego ustawodawstwa lub o swojej odmiennej opinii w tej kwestii. Gdy to nie nastąpi, tymczasowe określenie ustawodawstwa staje się ostateczne.

W tym miejscu należy wskazać, że o tym czy dana aktywność powoduje obowiązek ubezpieczenia na terytorium danego państwa władczo rozstrzygnąć może organ tego tylko państwa (wyroki Sądu Najwyższego z: 11 września 2014 r., II UK 587/13; 6 czerwca 2013 r., II UK 333/12; 6 września 2011 r., I UK 84/11; uchwała Sądu Najwyższego z 18 marca 2010 r., II UZP 2/10). Organ tego państwa uprawniony jest zatem w oparciu o przepisy tego kraju do materialnoprawnej oceny tego stosunku, w szczególności do oceny tego, czy rodzi on skutki w sferze ubezpieczeń, czy też np. z powodu pozorności, czy nieważności takowych skutków nie rodzi.

W rozpatrywanej sprawie U. K. powoływał się na prowadzenie działalności od 2005 r. na terenie Wielkiej Brytanii, co uzasadniałoby w zbiegu z działalnością gospodarczą w Polsce - przyjęcie ustawodawstwa brytyjskiego w oparciu o art. 11 ust. 3 rozporządzenia nr 883/2004. Jednak powadzona przez ZUS współpraca z organem brytyjskim nie dała dla odwołującej wyniku pozytywnego. Instytucja brytyjska nie wskazała, by właściwe było ustawodawstwo brytyjskie we wskazanym wyżej okresie, nie wystawiła również odwołującej formularza A1. Organ rentowy przyjął, że odwołujący podlegał brytyjskiemu ustawodawstwu od 1 października 2005 r. do 31 sierpnia 2009 r. i od 1 czerwca 2010 r. do 30 listopada 2012 r.

Co do spornego okresu od 1 lipca 2014 r. do 31 stycznia 2018 r. organ rentowy, a także Sąd, nie miał żadnych podstaw do tego, by przyjąć, że właściwe dla odwołującego jest ustawodawstwo brytyjskie, a nie polskie.

Zgodnie z art. 6 KC w zw. z art. 232 KPC obowiązek wykazania faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa na tej stronie. Zasada ta znajduje zastosowanie również w postępowaniach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W postępowaniu sądowym dotyczącym kontroli decyzji organu rentowego to na stronie kwestionującej decyzję spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów podważających prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ rentowy oraz wykazania okoliczności uzasadniających przyjęcie odmiennego stanu faktycznego.

Sąd po zapoznaniu się z dowodami stwierdził, że nie ma żadnych przesłanek do przyjęcia, że ubezpieczony we wskazanym okresie podlegał obcemu ustawodawstwu, w szczególności, że większość dokumentów przedłożonych przez ubezpieczonego obejmowała okres od kwietnia 2018 r. Jak wskazano powyżej nie zostało wydane zaświadczenie A1 przez brytyjską instytucję ubezpieczeniową w związku z czym Sąd przyjął, że decyzja ZUS jest prawidłowa. Fakt uzyskiwania lub nieuzyskiwania przychodów nie ma znaczenia, ponieważ w tym okresie zdaniem organu rentowego podlegał ubezpieczeniom jako wspólnik spółki jawnej.

Wobec powyższego, w punkcie 1 sentencji wyroku Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 KPC, oddalił odwołanie w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym od 1 lipca 2014 r. do 31 stycznia 2018 r.

Podkreślić należy, że postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma charakter odwoławczy, gdyż inicjowane jest wniesieniem odwołania od decyzji organu rentowego. Przedmiotem postępowania w sprawach o świadczenia z ubezpieczeń społecznych jest zatem co do zasady kontrola decyzji organu rentowego według stanu rzeczy z chwili jej wydania.

Zgodnie z art. 477 9 § 1 KPC odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od doręczenia decyzji lub orzeczenia.

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania w myśl art. 476 § 2 w związku z art. 477 9 KPC wyznacza w pierwszej kolejności przedmiot decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń społecznych, a w drugiej - zakres odwołania od tej decyzji. Rozpoznając odwołanie od decyzji organu rentowego, sąd ubezpieczeń społecznych rozstrzyga o jego zasadności w granicach wyznaczonych z jednej strony zakresem samego odwołania, a z drugiej treścią zaskarżonej decyzji.

W rozpatrywanej sprawie ubezpieczony w odwołaniu wniósł o stwierdzenie, że nie podlegał on ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 6 do 31 grudnia 2013 r. oraz od stycznia do 12 lutego 2015 r. Organ rentowy nie wydał decyzji w tym zakresie i w związku z tym należało wniosek odwołującego przekazać do rozpoznania organowi rentowemu celem wydania decyzji w przedmiocie żądania zgłoszonego przez U. K., od której będzie przysługiwało ubezpieczonemu prawo do złożenia odwołania.

Zgodnie z art. 477 10 § 2 KPC, jeżeli ubezpieczony zgłosił nowe żądanie, dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy, sąd przyjmuje to żądanie do protokołu i przekazuje go do rozpoznania organowi rentowemu.

Wobec powyższego w punkcie trzecim wyroku Sąd przekazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) w K. wniosek odwołującego z 23 sierpnia 2025 r. o stwierdzenie, że nie podlegał on ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 6 do 31 grudnia 2013 r. oraz od 1 stycznia do 12 lutego 2015 r.

W punkcie 4 na podstawie art. 98 KPC Sąd zasądził od odwołującego na rzecz organu rentowego jako strony wygrywającej zwrot kosztów postępowania odpowiadający wynagrodzeniu jednego pełnomocnika.

Jako podstawę określenia wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika Sąd przyjął stawkę minimalną wynikającą z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

SSR (del.) Magdalena Pytel