descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt V GC 212/25

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 28 listopada 2025 r.

Sąd Rejonowy w Krośnie V Wydział Gospodarczy w składzie następującym :

Przewodniczący : SSR Bogdan Uliasz

Protokolant : sekretarz sądowy Małgorzata Strzelczyk-Janas

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 marca 2023 r. do dnia zapłaty,

II. w pozostałym zakresie powództwo oddala,

III. koszty postepowania między stronami wzajemnie znosi

IV. nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Krośnie kwotę 584,00 zł ( pięćset osiemdziesiąt cztery złote ) tytułem połowy opłaty od pozwu.

Uzasadnienie

wyroku z dnia 28 listopada 2025 r.

Powód Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. wniósł o zasądzenie od pozwanego Z. P., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firma P. P.H.U. (...) w B. kwoty 23 321,85 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od 14 marca 2023 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, stosownie do art. 98 § 1 1 k.p.c.

W uzasadnieniu pozwu powód podał, że w dniu 6 czerwca 2022 r. strony zawarły umowę sprzedaży drewna. Realizację sprzedaży zaplanowano w okresie od 20 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. Odbiór zakupionego drewna miał nastąpić w pierwszym i drugim kwartale 2022 roku, w rozbiciu masy drewna na poszczególne kwartały. Pozwany zawarł z powodem umowę w ramach wykonywanej działalności gospodarczej. Nadleśnictwo dysponowało zapasami drewna i było gotowe do jego sprzedaży na rzecz pozwanego Z. P.. Po 31 grudnia 2022 r. zawarta pomiędzy stronami umowa sprzedaży wygasła. Pozwany nie wykonał zobowiązań umownych i nie odebrał całości masy całej drewna wynoszącej 3 793 m 3. Pozwany odebrał jedynie 3 212,83 m 3 drewna. W związku z brakiem odbioru całości masy drewna objętej umową powód obciążył pozwanego karą umowną. Nadleśnictwo L. wystawiło notę księgową, którą wysłano na adres pozwanego. Kara umowna została naliczona zgodnie z formułą przewidzianą w zwartej umowie sprzedaży i wynosiła 23 321,85 zł. Pozwany kilkukrotnie wzywał powoda do zapłaty ww. kwoty. Pozwany w odpowiedzi na wezwanie powoda zwrócił się do niego z prośbą o anulowanie nałożonej kary, na co powód nie wyraził zgody.

W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm prawem przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, stosownie do art. 98 § 1 1 k.p.c.

Pozwany podniósł zarzut miarkowania kary umownej, wobec wykonania w znacznej części umowy, nieponiesienia przez powoda szkody oraz wobec jej nadmiernego wygórowania.

Pozwany przyznał, że prowadzi zakład drzewny zajmujący się produkcją palet drewnianych. W związku z prowadzącą działalnością regularnie kupuje surowiec drzewny od okolicznych nadleśnictw, w tym od powoda. Pozwany wyjaśnił, że w okresie wakacyjnym 2022 r. zaczął mieć problemy ekonomiczne spowodowane sytuacją na rynku światowym i spadkiem zamówień na produkty drewniane. Początkowy spadek, a następnie całkowite zahamowanie produkcji spowodowało, że w listopadzie pozwany został zmuszony do wysłania swoich pracowników na urlopy bezpłatne. Z częścią pracowników rozwiązał umowy o pracę za porozumieniem. Nadzwyczajna sytuacja na rynku krajowym i zagranicznym spowodowała, że pozwany nie mógł zrealizować umowy, bowiem odbiór drewna zgodnie z umową naraziłby pozwanego na poważne straty finansowe, na co pozwany nie mógł sobie pozwolić. Pomimo braku zamówień i złej kondycji finansowej firmy, pozwany zrealizował przedmiotową umowę w 85%. Powód obciążył pozwanego karą umowną wobec niewykonania umowy w całości. Pozwany w odpowiedzi na wezwania do zapłaty zwracał się do powoda z prośbą o anulowanie nałożonej kary z uwagi na nadzwyczajną sytuację, na którą pozwany nie miał wpływu..

Powód odnosząc się do treści odpowiedzi na pozew, w piśmie z dnia 1 października 2025 r., podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwany Z. P. prowadzi działalność gospodarczą pod firma P. P.H.U. (...) z siedzibą w B.. W ramach tej działalności zajmuje się produkcją palet drewnianych, w związku z czym od wielu lat współpracuje z okolicznymi nadleśnictwami, w tym z powodem ( dowody : wypis z (...) k. 16, zeznania świadka M. M. - protokół rozprawy k. 158, nagranie 01:01:59, zeznania świadka K. P. - protokół rozprawy k. 159-160, nagranie 01:10:16- 01:19:50, zeznania świadka R. Z. - protokół rozprawy k. 159, 01:27:55- 01:34:00, zeznania pozwanego Z. P. - protokół rozprawy k. 159 01:34:39- 01:50:00 ).

Z. P. wziął udział w aukcji internetowej organizowanej przez Nadleśnictwo L., na której wylicytował drewno modrzewia, jodły, sosny i świerka. Strony w dniu 6 czerwca 2022 r. zawarły umowę, przedmiotem której była sprzedaż drewna wielkowymiarowego w grupach handlowo-gatunkowych tj. jodła w ilości ( masie ) 2 713 m 3, modrzew w ilości ( masie ) 30 m 3, sosna w ilości ( masie ) 1000 m 3 oraz świerk w ilości ( masie ) 50 m 3. Łączna ilość ( masa ) stanowiącego przedmiot sprzedaży drewna wynosiła 3 793,00 m 3. Szacunkowa wartość drewna została określona na kwotę 2 265 166,00 zł. Realizacja sprzedaży miała nastąpić w okresie od 20 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. Zgodnie z harmonogramem dostaw odbiór zakupionego drewna miał nastąpić w pierwszym i drugim kwartale 2022 roku. Strony zawarły umowę przy wykorzystaniu wzorca umowy przedłożonego przez powoda ( dowody : umowa sprzedaży nr (...) k. 11-13, załączniki do umowy k. 14-15, zeznania świadka J. B. - protokół rozprawy k. 158, nagranie 00:08:11 - 00:40:00, zeznania świadka K. C. - protokół rozprawy k. 158, nagranie 00:40:50 – 00:56:00, zeznania pozwanego Z. P. - protokół rozprawy k. 159, nagranie 01:34:39- 01:50:00).

Przez cały okres obowiązywania umowy Nadleśnictwo L. dysponowało zapasami drewna i było gotowe do jego sprzedaży na rzecz pozwanego ( dowody : zestawienia zapasów drewna k. 17-41, zeznania świadka J. B. - protokół rozprawy k. 158, nagranie 00:08:11- 00:40:00, zeznania świadka K. C. - protokół rozprawy k. 158, nagranie 00:40:50 – 00:56:00 ).

Zawarta pomiędzy stronami umowa sprzedaży wygasła po 31 grudnia 2022 r. Pozwany nie wykonał w całości przyjętych zobowiązań umownych. Pozwany odebrał część masy drewna, tj. 3 212,83 m 3 z masy całej drewna wynoszącej 3 793 m 3. Ze względu na specyficzne właściwości sosny zasadnym był jej odbiór w okresie zimowym. Pozwany nie odebrał zamówionego sosny w umówionym terminie, bowiem kondycja finansowa prowadzonej przez niego działalności w grudniu 2022 r. była zła i nie posiadał środków na zapłatę za zamówione drewno ( dowody : zestawienie realizacji sprzedaży drewna k. 42, zeznania świadka J. B. - protokół rozprawy k. 158, nagranie 00:08:11- 00:40:00, zeznania świadka K. C. - protokół rozprawy k. 158, nagranie 00:40:50 – 00:56:00, zeznania pozwanego Z. P. - protokół rozprawy k. 159, nagranie 01:34:39- 01:50:00 ).

Pozwany nie zwracał się do powoda z prośbą o odroczenie terminu odbioru drewna ( dowody : zeznania świadka J. B.- protokół rozprawy k. 158, nagranie 00:08:11- 00:40:00, zeznania świadka K. C. - protokół rozprawy k. 158, nagranie 00:40:50 – 00:56:00 ).

W dniu 23 lutego 2023 r. Nadleśnictwo L. wystawiło notę księgową nr (...) nakładając na pozwanego karę umowną z związku z brakiem odbioru całości zamówionego drewna w terminie zakreślonym w umowie. Kara umowna została naliczona zgodnie z § 4 ust. 1, ust. 2, ust. 7 i ust. 8 umowy sprzedaży i obliczona jako różnica całkowita ilości drewna określona w umowie i pomnożona przez 95 % i ilość rzeczywiście odebranego drewna. Kara umowna nałożona na pozwanego wynosi 23 321,85 zł i stanowi 10% wartości nieodebranego drewna. Nota księgowa została doręczona pozwanemu w dniu 27 lutego 2023 r. ( dowód : nota księgowa nr (...) k. 43, potwierdzenie odbioru k. 44, zeznania świadka J. B. - protokół rozprawy k. 158, nagranie 00:08:11- 00:40:00, zeznania świadka K. C. - protokół rozprawy k. 158, nagranie 00:40:50 – 00:56:00 ).

Pozwany zrealizował zawartą umowę w 85%. W 2022 r. m.in. z powodu wybuchu wojny w Ukrainie na rynku światowym doszło do kryzysu w przemyśle drzewnym, co skutkowało brakiem zamówień na produkty wykonywane przez pozwanego. Firma (...) zaczęła odnotowywać stopniowy spadek zamówień w czerwcu 2022 r., tj. już po zawarciu umowy z powodem. Drastyczny spadek zamówień na palety drewniane zarówno tych na rynku krajowym jak i zagranicznym nastąpił w listopadzie 2022 r. Powód został zmuszony do udzielenia większości pracownikom urlopów bezpłatnych. Z kilkoma pracownikami powód rozwiązał umowy na mocy porozumienia stron oraz zrezygnował z zatrudniania osób skazanych. W grudniu 2022 r. produkcja palet została całkowicie wstrzymana. W tym czasie powód posiadał zgromadzone zapasy drewna ( dowód : wnioski o urlop bezpłatny k. 71-81, rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron k. 83-84, informacja k. 85-89, wiadomości e-mail k. 103-124, zeznania pozwanego Z. P. - protokół rozprawy k. 159, nagranie 01:34:39- 01:50:00, zeznania świadka M. M. - protokół rozprawy k. 158, nagranie 01:01:59, zeznania świadka K. P. - protokół rozprawy k. 159-160, nagranie 01:10:16 - 01:19:50, zeznania świadka S. S. - protokół rozprawy k. 159, nagranie 01:19:57 – 01:23:30, zeznania świadka R. Z. - protokół rozprawy k. 159, nagranie 01:27:55 - 01:34:00 ).

Nieodebranie drewna sosny przez pozwanego w umówionym terminie spowodowało szkodę po stronie powoda. Upływ czasu doprowadził do spadku wartości drewna, które w późniejszym czasie zostało sprzedane przez Nadleśnictwo w cenie stanowiącej około połowę pierwotnej jego wartości ( dowód : zeznania świadka J. B. - protokół rozprawy k. 158, nagranie 00:08:11- 00:40:00, zeznania świadka K. C. - protokół rozprawy k. 158, nagranie 00:40:50 – 00:56:00 ).

Powód kilkukrotnie wzywał pozwanego do zapłaty kwoty 23 321,85 zł. W piśmie z dnia 19 sierpnia 2024 r. pozwany zwrócił się do powoda z prośbą o anulowanie nałożonej na niego kary umownej. Pozwany nie uwzględnił prośby powoda ( dowód: wezwania do zapłaty wraz z potwierdzeniem odbioru k. 45-54, pismo pozwanego k. 55, prośba o anulowanie kary umownej k. 70, zeznania pozwanego Z. P. - protokół rozprawy k. 159, nagranie 01:34:39- 01:50:00 ).

Stan faktyczny sprawy został ustalony na podstawie dowodów z dokumentów oraz osobowych źródeł dowodowych w postaci zeznań świadków i pozwanego. Zeznania wszystkich przesłuchanych w sprawie świadków oraz zeznania pozwanego były w przekonaniu Sądu w pełni wiarygodne i zasługiwały na uwzględnienie w całości. Przesłuchane w sprawie osoby zeznawały na okoliczności dotyczące zawarcia umowy sprzedaży pomiędzy stronami oraz jej wykonania. Na podstawie zeznań pozwanego oraz świadków K. P., R. Z., M. M. i S. S. udało się ustalić przyczyny braku wykonania przez powoda w całości zawartej umowy. Złożone przez świadków zeznania były ze sobą spójne i wzajemnie się uzupełniały. Zgromadzone w aktach sprawy dowody z dokumentów zostały sporządzone we właściwej formie przez uprawnione do tego osoby. Ich wiarygodność nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. Jako takie nie budziły one także wątpliwości Sądu rozpoznającego sprawę.

Sąd zważył, co następuje

Roszczenie powoda zasługiwało na uwzględnienie w połowie.

Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę ( art. 535 § 1 k.c. ). Natomiast stosownie do treści art. 483 § 1 k.c. można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy ( kara umowna ). W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania kara umowna należy się wierzycielowi w zastrzeżonej na ten wypadek wysokości bez względu na wysokość poniesionej szkody. Żądanie odszkodowania przenoszącego wysokość zastrzeżonej kary nie jest dopuszczalne, chyba że strony inaczej postanowiły. Jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane, dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej; to samo dotyczy wypadku, gdy kara umowna jest rażąco wygórowana ( art. 484 k.c. ).

W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną było zawarcie pomiędzy stronami umowy sprzedaży, fakt nieodebrania przez pozwanego części zamówionego drewna oraz niezrealizowania w całości nałożonych na niego obowiązków umownych. Spór dotyczył możliwości domagania się przez powoda od pozwanego zapłacenia zastrzeżonej w treści umowy kary umownej oraz jej wysokości.

Powód w sposób właściwy wykazał przysługujące mu względem pozwanego roszczenie. W treści § 4 pkt 2 umowy sprzedaży wyraźnie zastrzeżono, że „kupujący, który odbierze w całym okresie obowiązywania umowy mniej niż 95 % umówionej na ten okres ilości drewna, zobowiązany będzie zapłacić sprzedawcy tytułem kary umownej kwotę stanowiącą 10 % wartości netto drewna nieodebranego w tym okresie wyliczonej na podstawie ust. 7 i 8 umowy”.

Po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz treści zawartej pomiędzy stronami umowy należy stwierdzić, że powód miał prawo domagać się zasądzenia od pozwanego kary umownej z tytułu niewykonania przez pozwanego zobowiązania w całości. Zdaniem Sądu roszczenie powoda co do zasady zasługiwało na uwzględnienie. W tym miejscu jednak należy odnieść się do postawionego przez pozwanego zarzutu dotyczącego konieczności miarkowania nałożonej na niego kary umownej.

Obecnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że miarkowanie kary umownej jest instytucją tzw. prawa sędziowskiego. Miarkowanie kary umownej jest przejawem prawa sądu do ingerencji w stosunku umowne równorzędnych podmiotów, katalog kryteriów pozwalających na zmniejszenie kary umownej jest otwarty, a decyzja sądu meriti o miarkowaniu lub odmowie redukcji tej kary jest silnie uwarunkowana okolicznościami konkretnej sprawy ( postanowienie SN z dnia 15.08.2025 r., sygn. akt I CSK 968/25 ).

Przepis art. 484 § 2 k.c. daje sędziemu prawo do redukcji kary umownej, jeśli w danym stanie faktycznym stwierdzi, że kara umowna w ustalonej w umowie wysokości jest nieadekwatna. Przepisy prawa nie określają szczegółowych przesłanek miarkowania kary umownej. Do wypracowanych przez orzecznictwo należą: stosunek wysokości kary umownej do wartości zobowiązania wykonanego z opóźnieniem, fakt wykonania zobowiązania w znacznej części, stosunek wysokości zastrzeżonej kary do wysokości szkody doznanej przez wierzyciela oraz stosunek kary do odszkodowania, które należałoby się wierzycielowi na zasadach ogólnych.

Katalog ten nie jest jednak katalogiem zamkniętym. Nie jest zatem wykluczona redukcja kary umownej z innych przyczyn niż wyżej wskazane.

Jak stwierdził w wyroku z dnia 21.06.2017r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie w sprawie o sygn. akt I ACa 230/17 „To, iż świadczenie nie jest wykonane przez dłużnika w całości i stan taki nie satysfakcjonuje wierzyciela, nie stoi na przeszkodzie miarkowaniu kary umownej, co wynika wprost z przepisu art. 484 § 2 k.c. Wspomniany przepis został przewidziany właśnie na wypadek istnienia roszczenia o zapłatę kary umownej w sytuacji niewykonania ( lub nienależytego wykonania ) zobowiązania przez dłużnika. Należy jednak w każdym konkretnym przypadku wyważyć relacje zastrzeżonej i należnej dla wierzyciela kary oraz jego interes ( prawny lub gospodarczy ), który doznał uszczerbku na skutek niewykonania przez stronę przeciwną zobowiązania.” Możliwość miarkowania wysokości kary umownej na podstawie art. 484 § 2 k.c. nie jest wyłączona w stosunkach między podmiotami gospodarczymi, w ramach prowadzonej przez nie działalności. Wykonanie w uzgodnionym przez strony terminie większości robót może uzasadniać obniżenie kary, której wysokość została ustalona w odniesieniu do wartości całych robót. Z kolei ocena, czy kara jest w konkretnych okolicznościach rażąco wygórowana może uwzględniać szereg okoliczności, w tym także relację między wysokością kary umownej i wartością robót ustaloną w umowie, w której kara umowna została zastrzeżona” ( A. M., Przesłanki miarkowania kary umownej, LEX/el. 2019 ).

Przenosząc niniejsze rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że Sąd w pełni podziela powyższe zapatrywania, uznając, że okoliczności ujawnione w toku postępowania przemawiają za koniecznością miarkowania nałożonej na pozwanego kary umownej. Pozwany udowodnił, że niewykonanie przez niego zobowiązania nastąpiło z przyczyn zewnętrznych i od niego niezależnych. Zarówno z zeznań pozwanego jak i przesłuchanych w sprawie świadków tj. K. P., S. S., M. M. i R. Z. wynika, że pozwany nie miał wpływu na nagły, drastyczny spadek zamówień na wykonywane towary. Pozwany w sposób właściwy za pomocą osobowych źródeł dowodowych oraz dowodów z dokumentów wykazał, że w okresie obowiązywania umowy pozostawał w złej kondycji finansowej, był zmuszony do znacznej redukcji zatrudnienia i ograniczenia ponoszonych wydatków do minimum. Okoliczności te w przekonaniu Sądu zasługują na uwzględnienie oraz uzasadniają konieczność miarkowania nałożonej na pozwanego kary umownej. Za miarkowaniem przemawia także okoliczność, że pozwany wykonał przedmiotową umowę w 85%, a więc w przeważającej większości.

Odnosząc się z kolei do stanowiska powoda, a w szczególności do okoliczności dotyczącej poniesienia przez niego szkody spowodowanej niezrealizowaniem przez powoda zawartej umowy sprzedaży stwierdzić należy, iż niewątpliwie zasady doświadczenia życiowego pozwalają uznać, iż drewno na skutek upływu czasu ulega degradacji. Wpływ na to mają takie czynniki, jak warunki w jakich jest ono przechowywane, pogoda, okres jego przelegiwania, rodzaj drewna. Zdaniem Sądu, z okoliczności przytoczonych przez powoda oraz zeznań świadków, a także z zasad doświadczenia życiowego wynika, iż powód poniósł szkodę, bowiem sprzedał on drewno innemu odbiorcy za połowę wysokości jego pierwotnej ceny. Co prawda kwestia poniesienia przez powoda szkody nie ma znaczenia dla ustalenia zasadności domagania się zapłaty kary umownej, niemniej jednak zasady słuszności i sprawiedliwości społecznej wskazują, że okoliczność tą także należało wziąć pod uwagę podczas ustalania wysokości należnej powodowi kary umownej.

Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę, skoro powód sprzedał drewno mniej więcej za połowę ceny wylicytowanej przez pozwanego, to i roszczenie powoda zasługiwało co do zasady na uwzględnienie w połowie. Zasądzenie na rzecz powoda całości dochodzonej przez niego kary umownej, w świetle okoliczności sprawy, byłoby niesłuszne i krzywdzące dla pozwanego.

W tych okolicznościach, na podstawie art. 483 § 1 k.c. i art. 484 § 1 i 2 k.c .. Sąd uwzględnił dochodzone przez powoda roszczenie w połowie i w pkt I wyroku zasądził od pozwanego Z. P., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. P.H.U. (...) w B. na rzecz powoda Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. kwotę 11 660, 93 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 14 marca 2023 r. do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone ( pkt II wyroku ).

Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Pozwany był zobowiązany do zapłaty kary umownej w terminie 14 dni od doręczenia noty księgowej, tj. do 13 marca 2023 r., dlatego też ustawowe odsetki za opóźnienie zasądzono zgodnie z żądaniem pozwu od dnia 14 marca 2023 r . do dnia zapłaty.

Mając na uwadze, że powództwo zostało uwzględnione w 50%, zarówno powód jak i pozwany byli reprezentowani przez profesjonalnych pełnomocników Sąd zniósł wzajemnie koszty postępowania pomiędzy stronami na podstawie art. 100 k.p.c. ( pkt III wyroku ).

Ściągnięcie od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Krośnie kwoty 584,00 zł tytułem połowy opłaty od pozwu uzasadnia art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( Dz.U. z 2024 r., poz. 959 ze zm. ).

ZARZĄDZENIE

1. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powoda radcy pr. E. C. ( za pośrednictwem PI ).

2. K.. 14 dni

K., 12.12.2025 r.