descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt V GC 1447/22/S

Uzasadnienie

wyroku z dnia 7 sierpnia 2025 roku

Pozwem z dnia 31 maja 2022 roku /data prezentaty/ powód J. P. domagał się zapłaty na swoją rzecz od strony pozwanej M. (...) (...) sportowej spółki akcyjnej z siedzibą w D. (obecnie: (...) spółka akcyjna z siedzibą w D.) kwoty 61 500 zł wraz z odsetkami oraz kosztami procesu.

W uzasadnieniu powód wskazał, iż strony łączyła ustna umowa dotycząca wykonania robót budowlanych realizowanych w ramach inwestycji przy ul. (...) w D.. Przedmiot umowy obejmował prace budowlane związane z przebudową i rozbudową istniejących budynków użyteczności publicznej wraz z wykonaniem wewnętrznych instalacji: elektrycznej, centralnego ogrzewania oraz sanitarnej. Powód podniósł, że zakres robót ulegał modyfikacjom na etapie ich wykonywania, a po zakończeniu poszczególnych etapów wystawiał faktury dokumentujące wykonane prace. Dochodzona w niniejszym postępowaniu należność stanowi wartość niezapłaconych faktur.

W dniu 30 czerwca 2022 roku został wydany nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.

W sprzeciwie od nakazu zapłaty strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazała, że nie zlecała żadnych dodatkowych prac powodowi, a jedynie poprawki do uprzednio wykonanych, które bądź nie zostały ukończone w terminie lub zostały wykonane nienależycie. Ponadto kwoty z faktury z dnia 28 grudnia 2021 roku, których domaga się powód nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym, gdyż odpowiadają one kwotom za realizację poszczególnych etapów prac objętych zleceniem głównym. Strona pozwana podniosła także, że uregulowała już wynagrodzenie powoda w kwocie 200 000 zł. Wobec powyższego powód domaga się świadczenia nienależnego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Strony zawarły ustną umowę o roboty budowlane, której przedmiotem była inwestycja przy ul. (...) w D., w zakresie parteru oraz klatek schodowych. Początkowo strony umówiły się na wynagrodzenie w kwocie 200 000 zł netto za realizację umowy. Prace rozpoczęły się w marcu 2021 roku.

dowód: bezsporne

Powód, poza zakresem pierwotnie ustalonym przy zawieraniu ustnej umowy, wykonywał również prace o charakterze dodatkowym, które zostały mu zlecone przez stronę pozwaną już w toku realizacji inwestycji. Roboty te nie były przewidziane ani w początkowych ustaleniach stron, ani w ramach negocjacji poprzedzających rozpoczęcie przedsięwzięcia budowlanego, kiedy strony czyniły ustalenia co do zakresu prac głównie w oparciu o projekt budowalny. Część tych prac została rozliczona, natomiast nie wypłacono powodowi wynagrodzenia za wykonane przez niego prace dodatkowe w postaci: wykonania remontu dwóch dodatkowych łazienek (instalacje hydrauliczna i elektryczna, wylewki, skucie płytek, regipsy, flizowanie, biały montaż), prac instalacyjnych o charakterze elektrycznym (wykonanie większej rozdzielni elektrycznej w nowym miejscu, zmiana sterowania oświetleniem) wykonania sufitów podwieszanych, skucia posadzki i wylania wylewki samopoziomującej na parterze, wykonania nowej posadzki bez progu na korytarzu, a także montażu grzejników. Zakres ten miał charakter uzupełniający wobec pierwotnego przedmiotu umowy i został zrealizowany w odpowiedzi na bieżące potrzeby inwestycyjne zgłaszane przez stronę pozwaną.

dowód: zeznania świadka A. J. (k. 170v), zeznania M. B. (k. 171), zeznania K. R. (k. 171v.), zeznania W. G. (171v.-172), przesłuchanie powoda (k. 225-226), konfrontacja powoda oraz świadka B. D. (k. 230-231), projekt budowlany (załącznik do akt sprawy)

Wszystkie prace określone jako prace dodatkowe zostały zrealizowane w miejscu prowadzenia inwestycji. Strony nie ustaliły w toku realizacji inwestycji wysokości wynagrodzenia za ich wykonanie. Kwoty wskazane na fakturach wystawionych przez powoda odpowiadają rynkowej wartości prac opisanych w odniesieniu do każdej z wyżej wymienionych faktur.

dowód: opinia biegłego sądowego (k.278-283)

W dniu 29 października 2021 roku została wystawiona przez powoda faktura nr (...) na kwotę 13 530 zł brutto tytułem częściowego pokrycia kosztów prac elektrycznych.

dowód : faktura nr (...) z opisem (k. 12-13)

W dniu 29 października 2021 roku została wystawiona przez powoda faktura nr (...) na kwotę 11 070 zł brutto tytułem prac hydraulicznych.

dowód : faktura nr (...) z opisem (k. 14-15)

W dniu 28 grudnia 2021 roku została wystawiona przez powoda faktura nr (...) na kwotę 36 900 zł brutto tytułem końcowych rozliczeń dodatkowych prac. Faktura obejmuje wykonanie sufitów podwieszanych, skucie płytek, wylanie wylewki samopoziomującej, wylanie dwóch wylewek w łazienkach, końcowe rozliczenie hydrauliki i elektryki.

dowód : faktura nr (...) z opisem (k. 16-17)

Powyższy stan faktyczny sprawy ustalono w oparciu o ww. dokumenty, których autentyczność nie była kwestionowana.

Oparto się także na zeznaniach powoda J. P., który jako bezpośredni wykonawca dysponował własną wiedzą co do przebiegu robót i ich zakresu. Jego relacja była logicznie uporządkowana, konsekwentna i pozbawiona wewnętrznych sprzeczności. Powód wskazywał konkretne czynności, etapy oraz korelację czasową prac, a przedstawione przezeń informacje pozostawały w zgodzie z pozostałym materiałem dowodowym. Wiarygodność tej depozycji została dodatkowo zweryfikowana w toku konfrontacji ze świadkiem B. D.. Należy podkreślić, że konfrontacja nie tylko nie podważyła istotnych elementów przesłuchania, lecz przeciwnie potwierdziła je, gdyż świadek D. nie zdołał wskazać konkretnych okoliczności, które falsyfikowałyby opisywany przebieg prac, ograniczając się do twierdzeń o charakterze polemicznym i zasłaniając się już na tym etapie niepamięcią.

Sąd dał wiarę także zeznaniom A. A., M. B., K. R. i W. G., którzy - jako osoby współpracujące z powodem przy inwestycji - posiadali wiedzę o rodzaju i zakresie wykonywanych prac. Ich relacje były konsekwentne i wzajemnie się uzupełniały, a w części dotyczącej prac dodatkowych korespondowały z zakresem czynności wykazanym pozostałym materiałem dowodowym.

Za wiarygodną uznano również opinię biegłego sądowego. Opinia ta jest pełna, jasna i wewnętrznie spójna, została sporządzona na podstawie właściwej metodyki, odnosi się do całokształtu materiału dowodowego i zawiera przekonujące, logiczne uzasadnienie. Wnioski biegłego jednoznacznie potwierdzają, że prace ujęte w fakturach zostały wykonane oraz że wskazane w nich wynagrodzenie odpowiada wartości rynkowej tych świadczeń. Zastrzeżeń podważających merytorycznie tę opinię nie sformułowano. Nadto opinia ta była przydatna dla szerszych ustaleń w sprawie, bowiem biegły fachowo wskazał, że prace za które powód domaga się wynagrodzenia nie były ujęte w projekcie lub występowały tam jako wariant, co potwierdziło że powód nie mógł na podstawie samego projektu ustalić że będą one wchodziły w zakres robót i ująć ich w pierwotnym wynagrodzeniu.

Natomiast zeznania świadka B. D. Sąd ocenił jako niewiarygodne w zakresie, w jakim pozostają w sprzeczności z wyżej wskazanymi, spójnymi i wzajemnie się potwierdzającymi dowodami, a także z opinią biegłego. Relacja tego świadka była niekonsekwentna i fragmentaryczna, a jej tezy miały w znacznej mierze charakter polemiczny, niepoparty konkretnymi spostrzeżeniami własnymi. Jego zeznania co do tego jakoby całość zakresu prac była od początku uzgodniona i wynikała z projektu budowlanego zostały podważone już w trakcie przesłuchania, kiedy świadek nie potrafił wskazać gdzie w projekcie przewidziano poszczególne rozwiązania i zakresy wykonane przez powoda, za które dochodzi on zapłaty. Nielogiczne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego pozostawały jego zeznania jakoby powód miał samowolnie rozszerzać zakres prac. Wskazać trzeba, że skoro powód miał z góry ustalony zakres prac i wynagrodzenie, to w jego interesie leżałoby raczej ograniczenie zakresu, a nie wykonywanie niezleconych prac ryzykując że nie dostanie za nie wynagrodzenia. Podobnie zeznania jakoby powód miał się domyślać niektórych elementów do wykonania, np. podwieszanych sufitów pozostają nielogiczne, bowiem to zamawiający wyznacza zakres prac i skoro zlecono położenie kabli na suficie, a nie zlecono z góry wykonania sufitu podwieszanego to już sprawą strony pozwanej, a nie powoda pozostawało w jaki sposób kable te zostaną zakryte, szczególnie że przed rozpoczęciem prac nie komunikowano nawet że mają być zakryte w jakikolwiek sposób, a był to co najwyżej rodzaj milczącej preasumpcji ze strony świadka D., która jednak nie mogła mieć znaczenia dla sprawy. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że w toku konfrontacji świadek zaczął zasłaniać się niepamięcią i wycofywać ze stanowczych wcześniej zeznań, co również wskazuje na jego niewiarygodność.

Zeznania świadka Z. J. nie były przydatne dla ustalenia faktów istotnych dla sprawy, jak zeznał świadek, nie brał on udziału w ustalaniu zakresu prac z powodem.

Zeznania I. K. oraz M. D. także okazały się nieprzydatne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Obaj świadkowie wykonywali prace na innym piętrze/obszarze niż objęty umową łączącą strony, nie uczestniczyli w uzgodnieniach dotyczących zakresu robót powoda ani nie dysponowali bezpośrednią wiedzą o pracach dodatkowych, co wyłącza ich relacje z kręgu dowodów mających znaczenie dla sprawy.

Również zeznania B. G. nie wniosły treści relewantnych dla sprawy, mimo że świadek pełni funkcję kierowniczą w szkole, w której prowadzono inwestycję, nie nadzorował on spornego remontu, a jego wiedza miała charakter ogólny.

Sąd zważył co następuje

Powództwo podlegało uwzględnieniu w całości.

Linią sporu pomiędzy stronami pozostawała wyłącznie kwestia zakresu dodatkowych robót budowlanych zlecanych przez stronę pozwaną powodowi.

Niewątpliwym jest, że strony zawarły ustną umowę o roboty budowlane co pozostawało kwestią niesporną w procesie. Natomiast prace dodatkowe zlecone przez stronę pozwaną uznać należy za umowę o dzieło. Zgodnie z art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Ponadto, zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego w sprawie o sygn. akt I USKP 71/22 „ efekt robót budowlanych może być także przedmiotem umowy o dzieło, jednak aby tak było, strony umowy nie mogą poprzestać na określeniu tylko rodzaju i ilości prac oraz miejsca ich wykonania, lecz muszą oznaczyć konkretny rezultat takich prac, mający indywidualny charakter, pozwalający na odróżnienie go od efektu prac rodzajowo podobnych. Jednocześnie, jeżeli w umowie o podwykonawstwo (art. 647 1 k.c.) strony, po określeniu wszystkich istotnych cech dzieła, dokonały dalszej indywidualizacji jego przedmiotu w formie rozwiniętego opisu rezultatu pod względem technicznym, zawartego w dokumentacji projektowej stanowiącej załącznik do umowy, wówczas umowa musi być kwalifikowana jako umowa o dzieło”.

Ustalenia faktyczne poczynione w niniejszej sprawie pozwalają na określenie zakresu prac dodatkowych, które zostały wykonane w ramach prowadzonej inwestycji. Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktów, z których powód wywodzi skutki prawne, spoczywał na powodzie. Obowiązkowi temu powód sprostał, przedstawiając spójny materiał dowodowy w postaci opinii biegłego, zeznań swoich oraz świadków, a także dokumentów rozliczeniowych, z których jednoznacznie wynika zakres i wykonanie prac dodatkowych.

Linia obrony strony pozwanej opierała się przede wszystkim na zarzutach braku zlecania dodatkowych robót oraz – ewentualnie – na twierdzeniu, że wszelkie prace mieściły się w projekcie budowlanym, a więc powód miał z góry znać i wycenić całość prac. Taka argumentacja nie zasługuje na aprobatę. Po pierwsze, nawet przyjęcie, że strony umówiły wynagrodzenie ryczałtowe za pierwotny zakres robót, nie oznacza objęcia tym ryczałtem świadczeń wykraczających poza ten zakres. Ryczałt dotyczy prac przewidzianych pierwotnie, natomiast roboty dodatkowe, jeżeli zostały zlecone i wykonane rodzą po stronie zamawiającego odrębne zobowiązanie do zapłaty wynagrodzenia, bowiem zmienił się zakres prac – zlecono wykonanie prac nie planowanych wcześniej. Nie sposób przyjąć, aby ryczałt prowadził to możliwości nieograniczonego zlecania dalszych prac w ramach danego budynku, bez oferowania za nie stosownego wynagrodzenia.

Po drugie, twierdzenie strony pozwanej, że całość prac za które powód żąda obecnie wynagrodzenia wynikała z projektu mu przedłożonego pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym. Prace takie jak wykonanie sufitów podwieszanych, wykonanie remontu dodatkowych łazienek, wylanie wylewek samopoziomujących na posadzkach na parterze czy przerobienie instalacji elektrycznej, względnie wyrównanie progu na korytarzu nie zostały wykazane w dokumentacji projektowej. Przeciwnie, jak ustalono, były to czynności zamówione już w toku realizacji prac głównych jako prace dodatkowe i jako takie zostały wykonane.

Podkreślić trzeba, że wobec braku zawarcia pisemnej umowy przez strony, konieczne było odtworzenie zakresu umówionych wstępnie prac w oparciu o inny materiał dowodowy. Strona pozwana nie przedstawiła przy tym dowodów jakoby wstępny zakres prac obejmował już prace za które powód dochodził w niniejszej sprawie wynagrodzenia. Zeznania świadka B. D. nie były w tym zakresie wiarygodne, zresztą zmierzały raczej do wskazania, iż powód miał się pewnych zakresów domyślić, mimo iż nie zostały mu uprzednio przedstawione do wyceny. Również przedłożony projekt budowlany potwierdził, że szereg prac nie był planowany, co musi prowadzić do przyjęcia, iż istotnie zlecono je powodowi już w trakcie prac, a skoro tak to powód winien otrzymać za nie należne wynagrodzenie.

Wobec kwestionowania przez stronę pozwaną rynkowości żądanego przez powoda wynagrodzenia, dokonano jego weryfikacji w toku postępowania dowodowego, ustalając że wskazane w pozwie kwoty mają w pełni rynkowy charakter, co odpowiada dyspozycji art. 628 k.c., skoro bezspornie nie ustalono z góry wynagrodzenia za te prace.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i ocenę prawną, powództwo uwzględniono w całości o czym orzeczono jak w punkcie I wyroku na podstawie ww. przepisów. O odsetkach orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu na podstawie art. 481 k.c. zasądzając je od dat wymagalności każdej z faktur.

W pkt II wyroku orzeczono o kosztach procesu zgodnie z art. 98 k.p.c. Powód, który wygrał sprawę w całości, był uprawniony do otrzymania zwrotu poniesionych kosztów procesu w pełnym zakresie. Na jego koszty złożyły się następujące kwoty: 3 075 zł opłaty od pozwu, 5 400 zł tytułem taryfowego wynagrodzenia pełnomocnika, 17 zł opłaty od pełnomocnictwa oraz 1 726,86 zł tytułem wykorzystanej części zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłego.

ZARZĄDZENIE

1. (...);

2. (...);

3. (...).

K., 11.09.2025 r.

Asesor sądowy Tomasz Lenartowicz