descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt V GC 144/25 upr

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

9 października 2025 r.

Sąd Rejonowy w Nowym Sączu V Wydział Gospodarczy

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSR Anna Dobosz

Protokolant: Paulina Kowalik

SSR Anna Dobosz

Sygn. akt GC 144/25 upr

Uzasadnienie wyroku z 09 października 2025.

Powód P. domagał się zasądzenia od S. C. kwoty 15 789 zł a następnie w piśmie z 7 sierpnia 2025 r., cofnął powództwo co do kwoty 156 zł.

Roszczenie powoda stanowi kwota utraconych dochodów z tytułu opłat za udostępnienie szlaku wodnego przełomem G.. Wg wskazań powoda - uiszczanie opłat odbywa się na podstawie zarządzenia Dyrektora P. nr (...) z 15 marca 2021 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu dla zwiedzających oraz opłat za udostępnienie parku (...) wraz z zarządzeniem nr (...) z 6 lipca 2021 r. w sprawie zmian zarządzenia nr (...) w którym to załączniku ustalono zasady pobierania opłat i ich wysokość za udostępnianie niektórych obszarów i obiektów parku.

Pozwany w odpowiedzi na pozew wnosił o oddalenie powództwa. Zarzucił przede wszystkim, iż powód nie posiada podstawy prawnej do żądania wnoszenia opłat za wstęp na teren P.. Przedstawił swój wywód odnośnie niezgodności przepisów stanowiących zarządzenia Dyrektora P. – z konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Powód kwestionował legalność opłat w kontekście art.8e ust. 1, art. 12 ust. 3, ust. 4 ustawy o ochronie przyrody. W ocenie pozwanego Dyrektor P. naruszył normę art. 12 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody z uwagi na wydanie przedmiotowego zarządzenia, w którym ustala wysokość opłat. Pozwany twierdził, że nie ma w polskim prawie normy, która umożliwiałaby dyrektorowi P. ustalanie opłat za korzystanie z parku. Wobec tego nie posiada uprawnień do pobierania opłat. Co więcej pozwany wskazuje, że P. nie został wskazany w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 18 marca 2013 r. w sprawie parków narodowych lub niektórych ich obszarów, gdzie za wstęp pobiera się opłaty (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1030).

Zdaniem pozwanego wprowadzenie opłaty za korzystanie z parku nie może odbywać się w drodze zarządzenia dyrektora, gdyż nie stanowi ono aktu prawa miejscowego. Pozwany w swojej argumentacji podnosił także niedopuszczalność wprowadzania opłat na podstawie prawa wodnego. Następnie pozwany kwestionował sposób i wysokość wyliczenia powoda, gdyż w jego ocenie na terenie P. działają także inne firmy, które używają pontonów kolorystycznie zbliżonych do tych należących do powoda.

odpowiedź na pozew (k. 118-121).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy.

Pozwany uzyskał zgodę na korzystanie ze szlaku wodnego – przełom G., zgodnie z zarządzeniem Dyrektora P. nr (...) z 28 marca 2023 r. Zezwolenie obejmowało sezon 2023 r. trwający od 1 kwietnia 2023 r. do 31 października 2023 r. (k. 7). Pozwany w ramach zezwolenia był zobligowany do zakupu i wydania biletów uczestnikom spływu przełomem G.. Bilet ten stanowił jednorazową kartę i był potwierdzeniem uiszczenia opłaty za udostępnienie szlaku wodnego (§ 1 lit. A pkt 6 zezwolenia (...)). Korzystający ze spływu mieli obowiązek posiadania przy sobie ważnych biletów podczas spływu (§ 1 lit. B pkt 5 zezwolenia).

Bilety sprzedawane były w punktach obsługi ruchu turystycznego na przystani bądź w punkcie informacyjnym. Zakup biletu obligował kupującego do podania daty oraz przedziału czasowego rozpoczęcia spływu.

Pozwany częściowo realizował obowiązek wynikający z w/w zezwolenia. Początkowo w sezonie 2022 r. – opłacał cały sezon, a w 2023 r. tylko w okresie kwiecień – lipiec.

Brak opłat został stwierdzony przez powódkę na skutek przeprowadzenia wyrywkowych kontroli. Pozwany kwestionował zasadność ponoszenia opłat za korzystanie z P., czemu wyraz dał w piśmie z 30 czerwca 2023 r. (k.21-22). S. C. podnosił, że pobieranie opłat jest niezgodne z prawem m.in. z art. 12 ust. 10 ustawy o ochronie przyrody. Powoływał się także na to, że normy wydane przez dyrektora P. są sprzeczne z Konstytucją.

Powód kierował do pozwanego pisma w których proponował polubowne rozwiązanie problemu braku opłat. W związku z brakiem odpowiedzi, powód wystosował do pozwanego wezwanie do zapłaty (k. 24 i 25).

Powód wysokość żądania ustalił w oparciu o szacunkową liczbę biletów, które pozwany powinien wykupić. Ustalenia powoda w tym zakresie zostały dokonane poprzez ilość turystów, którzy korzystali z usługi firmy pozwanego w okresie od lipca do października 2023 r. Liczba biletów normalnych, niewykupionych przez pozwanego wyniosła 1953 sztuki x 6 zł – stawka określona przez Dyrektora P. = 11 718 zł. Z kolei liczba biletów ulgowych wynosi 1357 sztuk x 3 zł = 4071 zł. Suma tych dwóch kwot daje 15 789 zł – którą to sumę powód pierwotnie dochodził, a następnie pomniejszył o kwotę zasądzoną w wyroku w sprawie karnej II W 1006/23 tj. 156 zł.

(d. notatka służbowa dotycząca ilości firm świadczących usługi raftingowe na rzece G. w sezonie 2022 – okres 10 kwietnia – 31 lipca 2022 (k. 26-39) oraz 1 sierpnia – 31 października 2022 (k. 40-49). Notatka służbowa z ruchu na rzece G. za 2023 r. k. 50-52, kolejna notatka k. 72, dotycząca innych dni sierpnia i września 2024 r. , kolejna notatka k. 72, dotycząca innych dni sierpnia i września 2024 r. oraz dokumentacja fotograficzna k. 73-80).

Pobór opłat za korzystanie ze szlaku wodnego został ustanowiony na podstawie zarządzenia Dyrektora P. nr (...) z 15 marca 2021 r. w sprawie regulaminu dla zwiedzających oraz opłat za udostępnienie parku (...) wraz z zarządzeniem nr (...) z 6 lipca 2021 r. w sprawie zmiany zarządzenia nr (...). Dyrektor w zarządzeniu określił obszar za skorzystanie z którego należna jest opłata oraz jej wysokość. Opłaty były pobierane w formie jednorazowych biletów (pkt 2 regulaminu). Stawka opłaty wynosiła 6 zł – bilet normalny i 3 zł bilet ulgowy - § 1 ust. 1 lit a załącznika nr 2 do zarządzenia nr (...) (k. 8-12).

Pozwany składał skargi do WSA w Krakowie, której przedmiotem było stwierdzenie nieważności zarządzenia nr (...) dyr. P. z 15 marca 2021 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu dla zwiedzających oraz opłat za udostępnienie P. – w zakresie opłat.

WSA postanowieniem z 25 kwietnia 2024 r. w sprawie II SA/Kr 178/24 odrzucił w/w skargę (k. 53). Sąd administracyjny wskazał, że Dyrektor P. nie może być uznany za terenowy organ administracji rządowej – wobec tego nie jest dopuszczalna kontrola zarządzeń w/w podmiotu w trybie sądowo-administracyjnym. Równocześnie sąd zważył, że Dyrektor P. jest organem państwowej osoby prawnej, jego zarządzenia nie mają charakteru aktów prawnych powszechnie obowiązujących, jednak wiążą wszystkich, którzy znajdują się na terenie P.. Są one więc aktami wewnętrznymi konkretyzującymi reżim P..

Pozwany 30 kwietnia 2024 r. zawarł z powodem umowę dotyczącą wzajemnych relacji, tymczasowo obowiązujące w 2024 r. w przedmiocie zakupu biletów za udostępnianie szlaku wodnego w przełomie G. (k. 58).

Powód informował KP w S. o sprawie możliwego popełnienia przez pozwanego wykroczenia stypizowanego w art. 121 § 2 k.w. (k. 59). Do zawiadomienia powódka dołączyła notatkę służbową straży parkowej z której wynikała ilość przepływów pozwanego w poszczególnych dniach lipca i sierpnia 2024 r. (k. 60), oraz dokumentację fotograficzną k. 61-65.

Przeciwko pozwanemu był wydany wyrok w sprawie o wykroczenie – akta II W 1006/23 – sprawa toczyła się z zawiadomienia P..

Słuchany w toku czynności sprawdzających pozwany zeznał, że powódka opłaty pobiera bezprawnie (k. 26). Nadto w trakcie rozprawy (k. 83 – akt W), pozwany zeznał, że przez zdarzeniem objętym wnioskiem o ukaranie wykupywał bilety na spływy – tj. przez 7 lat. Obecnie tego nie robi, ponieważ jego zdaniem p. pobiera opłaty nielegalnie.

Wyrokiem SR w Nowym Targu w sprawie II W 1006/23 z 19 lipca 2024 r. obwiniony S. C. został uznany za winnego popełnienia wykroczeń z art. 121 § 2 k.w. – popełnionych 16 czerwca 2023r., 15 lipca 2023r. i 3 sierpnia 2023r. Pozwany został obciążony obowiązkiem zapłaty równowartości wyłudzonego mienia w kwocie 156,00 zł (k. 110-111). Sąd Okręgowy utrzymał ten wyrok w mocy (k. 164 akt II W 1006/23).

Sąd zważył, co następuje

Powództwo podlegało uwzględnieniu.

Podstawę roszczeń powoda w omawianym stanie faktycznym stanowi art. 471 k.c., zgodnie z którym dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Do wysokości roszczenia powoda zastosować należało art. 361 § 2 k.c. zgodnie z którym naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdy szkoda nie została wyrządzona. Powód dochodzi kwoty 15 633 zł – jako równowartości utraconych korzyści, które by uzyskał, gdyby pozwany w okresie od lipca do października 2023 r. wykupywał bilety.

Odpowiedzialność pozwanego tak jak wyżej wskazano opiera się o reżim kontraktowy. Nie znajdują bowiem w tym stanie faktycznym zastosowania przepisy o odpowiedzialności deliktowej.

Tak jak zaznaczył WSA w swoim orzeczeniu, dyrektor P. nie jest organem administracji, lecz organem zarządzającym państwową osobą prawną (art. 8d ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1478 z późn. zm. dalej: o.p.). Osobowość prawna parku (...) została z kolei określona w art. 8a ust. 1 o.p. Dyrektor P. może określać w drodze zarządzeń „regulamin” użytkowania parku, który precyzuje bądź dostosowuje przepisy ogólne. Oznacza to, że „regulamin” – tutaj zarządzenia dyr. P. – wiążą wszystkie osoby decydujące się na korzystanie z P.. Dochodzi zatem do zawarcia dorozumianej formy umowy na korzystanie z parku. Umowa ta zbliżona jest do umowy o świadczenie usług o której mowa w art. 750 k.c. Można przy tej okazji posłużyć się analogią, gdzie korzystając z parkingu wykupujemy bilet i akceptujemy postanowienia jego regulaminu. Identycznie rzecz się ma z korzystaniem z P. – gdzie pozwany jako przedsiębiorca korzystając z możliwości urządzania spływów na G. akceptuje postanowienia zarządzenia dyr. P. dotyczącego opłat. Mamy więc do czynienia z konkludentną formą zawarcia umowy o świadczenie usług.

Powracając do kwestii deliktu.

Skoro pozwany zawarł z powódką konkludentną umowę o świadczenie usług nie można jego odpowiedzialności względem P. traktować w kategorii czynu niedozwolonego. Powód wykonywał bowiem spływy na rzece w sezonie, co znajdowało potwierdzenie w zarządzeniu Dyrektora P. o korzystaniu z parku. Gdyby pozwany urządzał spływy poza sezonem, to wówczas jego odpowiedzialność znajdowałaby oparcie w reżimie deliktowym. Skoro pozwany wykonywał spływy w zakresie uregulowanym w zarządzeniu Dyrektora P. to jego odpowiedzialność będzie wynikać z zasad odpowiedzialności kontraktowej.

Pozwany, co wynika z akt, uzyskał zezwolenie nr (...) r., które było poprzedzone złożeniem przez niego wniosku o dopuszczenie go do „korzystania z rzeki”, oraz dalszą umowę, która regulowała prawa i obowiązki stron w 2024 r. Powyższe potwierdza argumentację, że strony łączyła umowa. Nie można także tracić z pola widzenia faktu, że pozwany znał zasady dotyczące opłat w P. gdyż przez wiele lat uiszczał opłaty.

Dopiero od 2023 r. pozwany uznał, że dyrektor pobiera opłaty bez podstawy prawnej.

Twierdzenia pozwanego w tym zakresie są błędne i pozbawione podstaw prawnych. W pierwszej kolejności pozwany powołuje się na rozporządzenie Ministra Środowiska z 18 marca 2013 r. w sprawie parków narodowych lub niektórych ich obszarów, gdzie za wstęp pobiera się opłaty (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1030), że P. nie został ujęty w w/w akcie prawnym. Zdaniem pozwanego fakt nieujęcia P. w rozporządzeniu wskazuje na to, że dyrektor nie jest uprawniony do pobierania opłat. Argumentacja pozwanego jest chybiona ponieważ przywołane rozporządzenie reguluje kwestię opłat za wstęp do wybranych parków narodowych. Pozwany błędnie rozumie zapisy przedmiotowego rozporządzenia. Akt wykonawczy bowiem reguluje tylko kwestię opłaty za wstęp do wybranych parków narodowych. Z kolei za wstęp do P. nie są pobierane opłaty – tak jak słusznie wskazuje pozwany.

Czym innym jest jednak opłata za wstęp, a czym innym opłata za korzystanie z parku dla osiągania własnych korzyści majątkowych. Do P. można wejść bez żadnych opłat, nie oznacza to jednak, że za korzystanie z określonych części p. tej opłaty pobrać nie można. Takie rozumowanie znajduje potwierdzenie choćby w art. 12 ust. 3 o.p. Dlatego też brak podstaw do przyjęcia, że Dyrektor P. działał bez podstawy prawnej. Podkreślenia ponadto wymaga, że pozwany przebywając na terenie P. świadczył tam usługi w celach zarobkowych wykorzystując do tego obszar tego P.. Do pozwanego nie znajduje zastosowania sytuacja - którą wskazał w odpowiedzi na pozew - osoby wchodzącej do p. w celu turystycznym czy rekreacyjnym.

Pozwany bowiem nie występuje tutaj jako turysta, ale świadczy usługi przy wykorzystaniu łodzi czy pontonów i pobiera za to od usługobiorców opłaty. Jest więc w zupełnie innej sytuacji niż turysta zwiedzający obszary p.. Do niego nie znajdują więc zastosowania powoływane przepisy.

Na marginesie sąd wskazuje, że do kontroli zgodności z konstytucją aktów prawnych powoływany jest Trybunał Konstytucyjny.

Art. 188. Konstytucji stanowi:

Trybunał Konstytucyjny orzeka w sprawach:

1) zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją,

2) zgodności ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie,

3) zgodności przepisów prawa, wydawanych przez centralne organy państwowe, z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami,

4) zgodności z Konstytucją celów lub działalności partii politycznych,

5) skargi konstytucyjnej, o której mowa w art. 79 ust. 1.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie II SA / Kr 178/24 – zwrócił uwagę na to, że zarządzenia dyrektorów parków narodowych nie są aktami prawnymi powszechnie obowiązującymi w rozumieniu Konstytucyjnego systemu źródeł prawa, natomiast są aktami wewnętrznymi konkretyzującymi reżim Parku Narodowego. Wobec tego nie podlegają jako takie kontroli zgodności z Konstytucją.

Co do wysokości szkody.

Pozwany zarzucał, że powód nie udowodnił wysokości szkody.

Sąd zupełnie zarzutu tego nie podzielił. Przeciwnie. Wskazać należy, że powód prawidłowo wyliczył ilość kursów i pasażerów, którzy korzystali z usług pozwanego. W obliczeniach przyjęto metodę procentową / proporcjonalną do średniej ilości osób, które korzystały z usług powoda w 2022 r. – tj. 3310 z czego 59 % to bilety normalne a 41% - ulgowe). Powód oszacował zatem, że w 2023 r. pozwany powinien wykupić 1953 sztuki biletów normalnych x 6 zł – stawka określona przez Dyrektora P. = 11 718 zł. Z kolei liczba biletów ulgowych wynosi 1357 sztuk x 3 zł = 4071 zł. Ta kwota pomniejszona o kwotę zasądzoną w wyroku w sprawie o wykroczenie powinna dać sumę należną powodowi. Są to bowiem korzyści, które powód powinien osiągnąć gdyby pozwany wykupywał bilety.

Szkoda w postaci utraconych korzyści musi być przez poszkodowanego wykazana z tak dużym prawdopodobieństwem, aby uzasadniała w świetle doświadczenia życiowego przyjęcie, że utrata korzyści rzeczywiście nastąpiła, jako typowe następstwo zdarzeń w zaistniałym układzie stosunków i warunków oraz zwyczajnym biegu rzeczy. Poziom prawdopodobieństwa fikcyjnego przebiegu zdarzeń musi być tak wysoki, że nakazuje w świetle osiągnięć wiedzy i przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego wykluczyć możliwe alternatywne modele i uznać, że wypadki najpewniej potoczyłyby się według przyjętej hipotezy - Postanowienie SN z 31.03.2025 r., I CSK 4468/23, LEX nr 3848647.

Powód dostatecznie uprawdopodobnił utracone przez siebie korzyści, gdyż przedłożył zarówno wyliczenie z 2022 r. jak i prognozę kursów w 2023 r. Dlatego też jego roszczenie znajduje uzasadnienie zarówno co do meritum jak i co do wysokości.

Nie ma racji pozwany który twierdzi, że powód w żaden sposób nie udowodnił wysokości żądanej przez siebie kwoty. Powód w uzasadnieniu pozwu szczegółowo wskazał sposób wyliczenia odnosząc się do danych z roku wcześniejszego oraz zapisów z notatek służbowych. Przyjęto również proporcję jaką obliczono w związku ze sprzedażą biletów ulgowych i normalnych.

Do wyliczeń tych pozwany w żaden sposób się nie odniósł, w szczególności nie podważył ich i nie przedstawił własnych danych, a nie budzi wątpliwości że pozwany prowadził spływy G.. W takim wypadku, jeżeli pozwany uważał, że kwota wyliczona przez powoda jest zawyżona mógł uczciwie przedstawić informacje o ilości osób którym usługi świadczył. Samo bowiem zaprzeczenie twierdzeniom pozwu nie jest wystarczające do obalenia dowodów prowadzonych przez stronę przeciwną. Dla sądu wyliczenie powoda ma swoje podstawy i zostało zrobione w odniesieniu do konkretnych danych i zastosowanej analogii. Jak inaczej powód miałby wyliczyć kwotę należności w związku z dokonanymi przez pozwanego usługami? Pozwany w sytuacji gdy został skazany w sprawie karnej w związku z tym, że 3 razy został skontrolowany w trakcie organizowanych przez siebie spływów kiedy stwierdzono brak wniesienia opłat, to stawki tam przyjęte i wyliczone w sprawie karnej mogą również stanowić odniesienie do wyliczenia obecnych, przy przyjęciu że powód usługi świadczył i miał pełne obłożenie klientami w swoich łodziach.

Pozwany jeśli chciał obalić, podważyć prawidłowości wyliczenia szkody przez powoda - powinien był ze swej strony przedstawić dane o ilości klientów którzy korzystali z jego usług w okresach objętych sporem. W tym zakresie jednak pozwany pozostał w całości bierny.

Powód cofnął powództwo w zakresie kwoty 156 zł – wobec cofnięcia powództwa należało w tym zakresie postępowanie umorzyć – art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 § 1 k.p.c.

Cofnięcie pozwu było skutkiem tego, że w sprawie karnej sąd kwotę tę od pozwanego zasądził na rzecz powoda. Sytuacja ta dała podstawy do przyjęcia, że powód wygrał proces w całości, czego skutkiem było zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrot wpisu sądowego 1 000 zł oraz wynagrodzenia fachowego pełnomocnika powoda w stawce minimalnej, obliczonej od podanej wartości przedmiotu sporu (k. 151 akt).