descriptionTreść orzeczenia

Sygnatura akt: IV P 556/25

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

O., 10 lutego 2026 r.

Sąd Rejonowy w Olsztynie – IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy Dominik Mieczkowski-Wilga

po rozpoznaniu 10 lutego 2026 r. w O.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa A. M.

przeciwko R. w O.

o zapłatę

I. oddala powództwo;

II. zasądza od powoda A. M. na rzecz pozwanego R. w O.kwotę 900,00 zł (dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

asesor sądowy Dominik Mieczkowski-Wilga

Sygn. akt IV P 556/25

Uzasadnienie sporządzone w trybie art. 505 8 k.p.c.

Powództwo, jako bezzasadne, podlegało oddaleniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż brak było podstaw do pomijania wniosków dowodowych powoda mając na uwadze, iż wnioski te miały charakter ewentualny. W istocie spór w niniejszej sprawie dotyczył prawa, nie zaś faktów, co zostało wprost przyznane przez pozwanego.

W spornym okresie powód był powoływany do pełnienia terytorialnej służby wojskowej w myśl art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 2022 roku o obronie Ojczyzny. Zgodnie z art. 305 ust. 1 i 3 w/w ustawy pracodawca udziela pracownikowi powołanemu do pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, z wyjątkiem służby pełnionej jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy, urlopu bezpłatnego na okres trwania tej służby. W czasie trwania urlopu bezpłatnego pracownik zachowuje wszystkie uprawnienia wynikające ze stosunku pracy, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia.

Zgodnie z § 2 ust. 3 decyzji Ministra Obrony Narodowej (nr 166/DSS) z dnia 27 maja 2023 roku w sprawie promowania pełnienia służby wojskowej w jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej zaleca się, z uwzględnieniem prowadzonej polityki kadrowej, okresowe zwiększenie miesięcznego wynagrodzenia o łączną kwotę 1.000 zł pracownikom którzy zostali powołani do terytorialnej służby wojskowej. Decyzją Ministra Obrony Narodowej (nr 420/ZOiU – P1) z dnia 28 października 2024 roku decyzja nr 166/DSS została uchylona, zaś okresowe zwiększenie miesięcznego wynagrodzenia przyznano na czas trwania tej służby, nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 2025 roku.

Jak wskazuje § 5 ust. 2 (błędnie określony w rozkazie jako punkt) zakładowego regulaminu premiowania pracowników resortu obrony narodowej R. O., w przypadku otrzymania dodatkowych środków finansowych na premie pracodawca może w danym miesiącu zwiększyć jednorazowo premie kwotowo lub procentowo zgodnie z wytycznymi przełożonego oraz porozumieniem podpisanym między organizacją związkową i Komendantem R. przekazującego środki (premia indywidualna dodatkowa). Trzeba jednak mieć na uwadze, iż w istocie zapis ten statuuje przyznawanie dwóch odrębnych świadczeń – z jednej strony nagrody (na co wskazuje zapis „może przyznać”, świadczący o charakterze uznaniowym tejże decyzji) bądź premii, o ile wytyczne przełożonego nałożą na osobę decyzyjną obowiązek przyznania świadczenia po spełnieniu określonych warunków, w tym wypadku wstąpienia do terytorialnej służby wojskowej.

Na podstawie rozkazu Komendanta R. O.z dnia 16 grudnia 2024 roku, w związku z decyzją nr 166/DSS MON z dnia 27 maja 2023 roku, na rzecz powoda przyznano premię indywidualną dodatkową w kwocie 1000,00 zł od dnia 13 grudnia 2024 roku do dnia 31 grudnia 2024 roku z uwzględnieniem daty dobrowolnego zgłoszenia do służby. Na podstawie rozkazu nr (...) Komendanta R.z dnia 11 grudnia 2024 roku premia ta została przyznana również na okres od 1 stycznia 2025 roku do 31 grudnia 2025 roku, przy czym pracownik został zobowiązany do okresowego informowania przełożonego o pozostawaniu w służbie terytorialnej.

Istotą sporu między stronami było ustalenie czy premia indywidualna dodatkowa, przyznawana powodowi pośrednio na mocy decyzji Ministra Obrony Narodowej, zaś bezpośrednio na podstawie rozkazu Komendanta R., była w istocie składnikiem wynagrodzenia czy też dodatkowym świadczeniem pieniężnym mającym charakter uprawnienia pracowniczego. W ocenie Sądu należało przyjąć, że premia ta stanowiła element wynagrodzenia, w związku z czym brak było podstaw do uwzględnienia powództwa.

W kształtującym się od dawna, a obecnie utrwalonym, orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazywano na kryteria tego rozróżnienia, takie jak „źródło pokrycia świadczeń” według zasady - premia z funduszu płac, nagroda z innych funduszów, czy nazwa świadczenia (por. uzasadnienia wyroków Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 1963 r., II PR 846/63, OSNCP 1965 nr 2, poz. 25 i z dnia 5 maja 1976 r., I PR 80/76, OSNCP 1976 nr 12, poz. 271; NP 1977 nr 6, s. 919 z glosą J. Brola). Decydujące jest jednak to, czy odpowiednie akty prawne przewidują z góry skonkretyzowane i zobiektywizowane (podlegające weryfikacji) przesłanki nabycia prawa do świadczenia; w takim przypadku mamy do czynienia z premią, której pracownik może dochodzić od pracodawcy, wykazując spełnienie przesłanek nabycia prawa (tak zwany roszczeniowy charakter świadczenia), czy też nabycie prawa do świadczenia zależy wyłącznie od decyzji (uznania) pracodawcy (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: wyrok z dnia 30 marca 1977 r., I PRN 26/77, OSNCP 1977 nr 11, poz. 225; uchwała z dnia 27 kwietnia 1977 r., I PZP 6/77, OSNCP 1977 nr 11, poz. 207; NP 1979 nr 1, s. 135 z glosą M. du Valla; uchwała z dnia 24 sierpnia 1978 r., I PZP 21/78, OSNCP 1979 nr 2, poz. 29; wyrok z dnia 31 marca 1980 r., I PRN 138/79, Służba Pracownicza 1980 nr 10, s. 34; uchwała z dnia 10 czerwca 1983 r., III PZP 25/83, OSNCP 1983 nr 12, poz. 192; OSPiKA 1984 nr 11, poz. 235).

Nie można tracić z pola widzenia tego, że nagroda uregulowana jest w dziale czwartym Kodeksu pracy (obowiązki pracodawcy i pracownika), a nie w przepisach o wynagrodzeniu za pracę. Oznacza to, że w przypadku nagrody nie należy jej traktować jako składnika wynagrodzenia, a co za tym idzie, wszelkie inne formy, znajdujące swoją podstawę w indywidualnych bądź zbiorowych źródłach prawa pracy, mające charakter usystematyzowany, należy traktować jako premię tj. składnik wynagrodzenia.

Kluczowym elementem, stanowiącym w ocenie Sądu podstawę do uznania, iż świadczenie te miało charakter premii – a więc elementu wynagrodzenia – nie zaś nagrody bądź innego świadczenia pieniężnego nie stanowiącego wynagrodzenia był fakt, iż nabycie świadczenia w kwocie 1.000,00 zł wynikało ze spełnienia określonej przesłanki – wstąpienia do terytorialnej służby wojskowej. W takim przypadku, na mocy Decyzji Ministra Obrony Narodowej, każdemu pracownikowi jednostek organizacyjnych podległych MON przysługiwało prawo do otrzymywania dodatku w określonej kwocie.

Nie sposób było przyjąć, iż świadczenie w kwocie 1.000,00 zł, przyznawane potencjalnie niemalże 50.000 cywilom zatrudnionym w sektorze wojskowym, miałoby być traktowane jako nagroda. Ze swej istoty nagrody nie mogą dotyczyć wszystkich albo większej liczby pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy i dlatego powszechnie stosowana praktyka odbiegająca od reguły wyrażonej w art. 105 k.p., polegająca na szerokim stosowaniu nagród, nagród "uznaniowych", czy "premii uznaniowych" nie powinna być aprobowana (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II PSKP 15/21).

Sąd miał przy tym na uwadze, że w poglądzie powyższym może występować pewna sprzeczność – jak bowiem można traktować świadczenie w kwocie 1.000 zł za premię, nie zaś nagrodę, skoro wstąpienie do terytorialnej służby wojskowej jest aktywnością ponadstandardową, występującą ponad obowiązki wynikające ze zwykłego stosunku służbowego pracownika jednostek podlegających pod resort obrony narodowej. Niewątpliwie bowiem nagrody są świadczeniami wyjątkowymi, które mogą być przyznawane za to, co wykracza poza katalog czynności, do których pracownik zobowiązał się nawiązując stosunek pracy, a więc za to, co przekracza jego (zwyczajne) obowiązki. Innymi słowy, nagrody mogą być przyznawane pracownikowi jedynie za ponadprzeciętne wykonywanie obowiązków służbowych, a nie za "normalnie" wykonywaną pracę (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2024 r., sygn. akt II PSKP 25/23). Trzeba mieć przy tym również na uwadze brzmienie regulaminu wynagradzania w pozwanej jednostce, wskazującej literalnie, iż przełożony „może” przyznać dodatkową premię indywidualną.

Sprzeczność ta ma bowiem jedynie charakter pozorny, w istocie bowiem pracodawca zawsze podejmuje decyzję o przyznaniu określonego świadczenia pieniężnego na rzecz pracownika, bez względu na to, czy jest to – w rozumieniu kodeksowym – premia czy nagroda. W pierwszym jednak przypadku pracodawca podejmuje decyzję merytoryczną ustalając, czy doszło do spełnienia przesłanki określonej w danym źródle prawa pracy, w drugim zaś przyznaje świadczenie w sposób całkowicie uznaniowy.

Jeżeli więc świadczenie ma określone przesłanki jego nabycia, to ocena pracodawcy co do ich spełnienia i decyzja o wypłacie podlegają weryfikacji w postępowaniu sądowym, gdyż wynika to z roszczeniowego charakteru premii. Analizowane świadczenie miało określone warunki w sposób dostateczny dla ich weryfikacji – niezbędne było wstąpienie do terytorialnej służby wojskowej. Gdyby pracodawca takiego świadczenia na rzecz powoda nie przyznał, to powodowi przysługiwałoby prawo do żądania zapłaty tejże premii, w kwocie 1.000 zł, pomniejszonej proporcjonalnie za okresy urlopu bezpłatnego udzielonego w związku z pełnieniem terytorialnej służby wojskowej. Podstawą wypłaty takiego roszczenia byłaby decyzja MON nr 166/DSS z dnia 27 maja 2023 roku w sprawie promowania służby wojskowej w jednostkach organizacyjnych podległych MON w zw. z § 5 regulaminu wynagradzania.

Podsumowując powyższe, a więc fakt, iż zgodnie z decyzją MON nr 166/DSS z dnia 27 maja 2023 roku w sprawie promowania służby wojskowej w jednostkach organizacyjnych podległych MON pracodawca powoda był zobligowany do wypłacania powodowi świadczenia w kwocie 1.000 zł miesięcznie za przystąpienie do pełnienia służby w terytorialnej służbie wojskowej Sąd doszedł do przekonania, iż świadczenie te ma charakter premii, nie zaś nagrody.

Mając w/w argumenty na uwadze należało przejść do ustalenia czy w takiej sytuacji wynagrodzenie powoda winno być pomniejszone o te świadczenie – mając na uwadze, iż okresowo przebywał na urlopie bezpłatnym. Nie budziło wątpliwości Sądu, iż mając na uwadze art. 305 ustawy o obronie Ojczyzny (i pozostawiając poza sporem kwestię czy urlop bezpłatny w tym zakresie jest tożsamy instytucjonalnie z urlopem bezpłatnym określonym w art. 174 k.p., bowiem tożsamość przepisów w tym zakresie jest nieistotna) podczas przebywania na urlopie bezpłatnym w związku z pełnieniem terytorialnej służby wojskowej pracownik nie ma prawa do wynagrodzenia. Przyjmując zaś, na podstawie argumentów wyżej wskazanych, że świadczenie w kwocie 1.000 zł stanowi premię, nie zaś nagrodę, co oznacza, że wlicza się do wynagrodzenia pracownika, nie sposób było uznać, iż pracodawca postąpił nieprawidłowo zmniejszając proporcjonalnie do bezpłatnych dni urlopowych wynagrodzenie, w tym również świadczenie w kwocie 1.000 zł. W tożsamym zakresie dotyczyło to innych, dochodzonych pozwem świadczeń, których podstawa materialnoprawna w istocie odnosiła się do przyznanego 1.000 zł – bez względu na to do którego składnika wynagrodzenia zostało ono „przyporządkowane” przez pracodawcę.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i § 1 2 k.p.c. mając na uwadze, iż pozwany poniósł koszty w zakresie pełnomocnika procesowego. Ze względu na zwolnienie podmiotowe określone w art. 96 ust. 1 pkt 4 u.k.s.c. o opłacie sądowej nie orzekano.

asesor sądowy Dominik Mieczkowski-Wilga