Treść orzeczenia
Sygnatura akt IV Ka 370/26
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 17 lipca 2026 r.
Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
SSO Agnieszka Połyniak
Magdalena Telesz
przy udziale Julity Podlewskiej Prokuratora Prokuratury Okręgowej, po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2026 r. sprawy R. H. syna J. i I. z domu R. urodzonego (...) w J. oskarżonego z art. 190 § 1 kk w zw. z art. 31 § 2 kk, art. 288 § 1 kk w zw. z art. 31 § 2 kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 12 marca 2026 r., sygnatura akt III K 1467/25
I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;
II. zasądza od oskarżonego na rzecz Zakładu (...) sp. z o.o. w R. 840 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym;
III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. I. K. 1033,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym;
IV. zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych związanych z postępowaniem odwoławczym, zaliczając wydatki za to postępowanie na rachunek Skarbu Państwa.
Uzasadnienie
Formularz UK 2
Sygnatura akt
Sygn. akt IV Ka 370/26
Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
CZĘŚĆ WSTĘPNA
Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
wyrok Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 12 marca 2026 r., sygn. akt III K 1467/25
Podmiot wnoszący apelację
☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ oskarżyciel posiłkowy
☐ oskarżyciel prywatny
☒ obrońca
☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ inny
Granice zaskarżenia
Kierunek i zakres zaskarżenia
☒ na korzyść
☐ na niekorzyść
☐ w całości
☒ w części
☒co do winy
☒co do kary
☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐brak zarzutów
Wnioski
☐uchylenie
☒zmiana
Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
Ustalenie faktów
Fakty uznane za udowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
2.1.1.1.
R. H.
uprzednia karalność sądowa oskarżonego
informacja z Krajowego Rejestru Karnego
140-141
Fakty uznane za nieudowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
2.1.2.1.
Ocena dowodów
Dowody będące podstawą ustalenia faktów
Lp. faktu z pkt 2.1.1
Dowód
Zwięźle o powodach uznania dowodu
2.1.1.1.
informacje z Krajowego Rejestru Karnego
dokument urzędowy, którego treść nie budzi wątpliwości i nie był kwestionowany przez strony
Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
Dowód
Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
Lp.
Zarzut
3.1.
Obrońca oskarżonego na podstawie art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k. zarzuciła:
1) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 5 § 2 k.p.k., polegającą na uznaniu braku wiarygodności wyjaśnień oskarżonego w zakresie przebiegu zdarzenia zakwalifikowanego jako występek z art. 190 § 1 k.k.
2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia a mający wpływ na treść rozstrzygnięcia polegający na przyjęciu, iż świadkowie składający zeznania w przedmiotowym postępowaniu nie mieli interesu w bezpodstawnym obciążaniu oskarżonego, podczas gdy świadkowi będący jednocześnie mieszkańcami tego samego budynku od dłuższego czasu czynili starania mające na celu ,,pozbycie się” oskarżonego z nieruchomości, albowiem był on osobą powszechnie nie budzącą szacunku, jego działania były postrzegane jako kontrowersyjne
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
Zarzuty apelacji obrońcy oskarżonego okazały się chybione i to w stopniu wręcz oczywistym.
Pomimo, że skarżąca podniosła zarzut obrazy art. 5 §2 k.p.k., to jednakże wskazała, iż upatruje go w tym, że Sąd meriti nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego, który odmiennie aniżeli przesłuchani świadkowie przedstawił przebieg zdarzenia z 15 lutego 2025 roku.
Skoro zatem obrońca kwestionuje ustalenia faktyczne, które Sąd I instancji poczynił w oparciu o dowody, którym dał wiarę, wskazując podstawy odmowy takiego przymiotu wyjaśnieniom oskarżonego, to brak jest podstaw do sformułowania zarzutu opartego na zasadzie art. 5 §2 k.p.k. Nie ulega przecież wątpliwości to, że naruszenie zasady in dubio pro reo możliwe jest jedynie wtedy, gdy sąd w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie dowodowe i w sposób zgodny z art. 7 k.p.k. ocenił zgromadzone dowody, a pomimo tego z dowodów uznanych za wiarygodne nadal wynikają co najmniej dwie wersje faktyczne. Dopiero wówczas sąd ma prawo rozstrzygnąć te niedające się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego. Taka sytuacja w omawianej sprawie nie zaistniała. Nadto apelująca nie przedstawiała żadnych wątpliwości, które można by było ocenić z uwzględnieniem normy art. 5 §2 k.p.k., a które Sąd orzekający oceniłby wbrew tej powinności. Takim uchybieniem nie jest odmowa przymiotu wiarygodności relacji R. H..
Chybiony jest także zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, które w ocenie apelującej winny być czynione przez pryzmat wersji wydarzeń przedstawionej przez oskarżonego. Już tylko pobieżna analiza wyjaśnień R. H. nasuwa poważane wątpliwości co do ich wiarygodności. Kiedy zaś zestawi się je z relacjami świadków (M. N., I. N., F. I., I. B. i Z. P.) oraz nagraniem, na którym widać stojącego oskarżonego z siekierą w dłoni, to dowody te istotnie tworzą spójną i logiczną całość. Ich wymowa nie pozostawia wątpliwości co do tego, że oskarżony wzbudził obawę nie tylko u M. N., ale i pozostałych sąsiadków, którzy widzieli i słyszeli agresywnego i pobudzonego R. H. z siekierą w ręku. W tych okolicznościach nie przekonują twierdzenia obrońcy, że postępowanie to stanowi efekt „zmowy” sąsiadów. Przecież to nie oni włożyli do ręki oskarżonego siekierę i nie oni prowokowali go do ujawnionych zachowań, które wespół z wypowiadanymi treściami wzbudziły uzasadnioną obawę u M. N., że sąsiad zdolny jest do spełnienia swych gróźb pozbawienia go życia i zdrowia.
Oceniając wyjaśnienia oskarżonego i zaistniałą sytuację należy także uwzględnić wnioski biegłych lekarzy psychiatrów oraz psychologa przedstawione w opinii pisemnej oraz uzupełniającej (psychologicznej), z których wynika, że u R. H. występują wtórne zaburzenia osobowości i zachowania na podłoży organicznego uszkodzenia OUN, co demonstruje się drażliwością, chwiejnością afektywną, skłonnością do działań i zachowań impulsywnych i obniżeniem kontroli emocji, głębokim obniżeniem krytycyzmu, gdzie nadto prezentuje objawy picia szkodliwego substancji psychoaktywnej (alkoholu etylowego), który wywołuje u niego szkody psychiczne (k. 119). Te stwierdzone zaburzenia skutkowały tym, że w chwili czynu miał znacznie ograniczoną zdolność do rozpoznania znaczenia swego czynu i pokierowania swoim postępowaniem (art. 31 §2 k.k.).
Uznanie sprawstwa oskarżonego, jak też ustalenie, że ponosi on winę za ten czyn stanowi zatem wynik prawidłowo i rzetelnie przeprowadzonego postępowania karnego, w trakcie którego zgromadzono i poddano ocenie materiał dowody, niebudzący wątpliwości do jego wymowy. Nie jest to wynik zmowy sąsiadów, lecz konsekwencja nagannego, sprzecznego z zasadami prawa i współżycia społecznego zachowania R. H., które wyczerpało ustawowe znamiona występku z art. 190 §1 k.k., zaś jego stan zdrowia psychicznego nie wyłączył jego winy.
Z tych też względów żaden z zarzutów apelacji nie mógł podważyć trafności ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji, ani też doprowadzić do zmiany wyroku w postulowanym zakresie.
Wniosek
1.
o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzutu opisanego w punkcie I części wstępnej wyroku i o zwolnienie oskarżonego od ponoszenia kosztów postępowania przed Sądem II instancji z uwagi na brak pracy zarobkowej, oraz trudną sytuację materialną oskarżonego.
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
Z przyczyn wskazanych powyżej wniosek o uniewinnienie R. H. od zarzutu popełnienia czynu z art. 190 §1 k.k. w zw. z art. 31 §2 k.k. (gdyż o to tylko w istocie wniosła obrońca) nie mógł być skuteczny.
Zgromadzone dowody nie budzą żadnych wątpliwości i w sposób jednoznaczny wskazują, iż jest on sprawcą czynu przypisanego w punkcie I tiret pierwsze. Nie ujawniły się przesłanki, które uwolniłyby oskarżonego od odpowiedzialności karnej za ten czyn, co uprawniło do uznania jego winy i wymierzenia mu kary. Okoliczności, które wskazywały na ograniczoną jego poczytalność w realiach sprawy nie uzasadniały zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary. Tym bardziej, że Sąd orzekający wymierzył oskarżonemu karę oscylującą w dolnych granicach ustawowego zagrożenia. Także kara łączna orzeczona za oba przypisanego oskarżonemu czyny orzeczona została na zasadzie asperacji zbliżonej do absorpcji.
OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
4.1.
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
5.1.1.
Przedmiot utrzymania w mocy
wyrok Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 12 marca 2026 r., sygn. akt III K 1467/25 w zakresie rozstrzygnięcia z pkt I tiret pierwsze obejmującego skazanie na karę jednostkowa 4 miesięcy pozbawienia wolności za czyn z art. 190 §1 k.k. w zw. z art. 31 §2 k.k. oraz z punktu II dotyczącego kary łącznej 8 miesięcy pozbawienia wolności,
jak też nieskarżone rozstrzygnięcia dotyczące skazania za czyn z art. 288 §1 k.k. w zw. z art. 31 §2 k.k., orzeczonych środków: probacji, kompensacyjnego oraz zabezpieczającego (terapii ambulatoryjnej) i orzeczenia o kosztach procesu
Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
Z przyczyn wskazanych w sekcji 3.1 niniejszego uzasadnienia nie doszło do zmiany wyroku w sposób wskazany w apelacji obrońcy, natomiast pozostałe rozstrzygnięcia, które nie zostały zaskarżone, znajdują oparcie w obowiązujących przepisach prawa karnego materialnego i procesowego, stanowiąc konsekwencję prawidłowo przeprowadzonego postępowania karnego.
Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
5.2.1.
Przedmiot i zakres zmiany
Zwięźle o powodach zmiany
Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
5.3.1.1.1.
Zwięźle o powodach uchylenia
5.3.1.2.1.
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
Zwięźle o powodach uchylenia
5.3.1.3.1.
Konieczność umorzenia postępowania
Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
5.3.1.4.1.
Zwięźle o powodach uchylenia
Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
Koszty Procesu
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
pkt II, III i IV
Ponieważ w sprawie występował oskarżyciel posiłkowy Zakład (...) Sp. z o.o. w R. reprezentowany przez pełnomocnika, a zakres apelacji obrońcy obejmował także karę łączną, obejmująca skazanie za czyn popełniony na szkodę tego pokrzywdzonego, konieczne było zawiadomienie i tej strony postępowania. W takim zaś przypadku, kiedy to apelacja okazała się niezasadna, zgłoszony wniosek o zasądzenie od oskarżonego zwrotu kosztów związanych z udziałem pełnomocnika podlegał uwzględnieniu. Stosownie więc do brzmienia art. 627 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k., jak też uwzględniając stawki określone w § 11 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie zasądzono od oskarżonego na rzecz Zakładu (...) sp. z o.o. w R. 840 złotych tytułem kosztów tego zastępstwa procesowego.
Z racji tej, że oskarżony w toku postępowania odwoławczego korzystał z pomocy obrońcy z urzędu a koszt tej obrony nie został opłacony, tut. Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokat I. K. 1033,20 złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym (§17 ust. 2 pkt 4 i §4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa (…) kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu).
Z uwagi na brzmienie art. 636 § 1 k.p.k. i wynik postępowania odwoławczego, mając przy tym na uwadze, że uiszczenie kosztów sądowych byłoby dla oskarżonego zbyt uciążliwe, a to ze względu na jego sytuację materialną i majątkową, Sąd - na podstawie art. 624 §1 k.p.k. - z zwolnił oskarżonego od obowiązku poniesienia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając wydatkami tego postępowania Skarb Państwa.
PODPIS
SSO Agnieszka Połyniak
Granice zaskarżenia
Kolejny numer załącznika
Podmiot wnoszący apelację
obrońca
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
wyrok Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z 12 marca 2026 r., sygn. akt III K 1467/25 w zakresie uznania sprawstwa i winy oraz wymiaru kary za czyn z art. 190 §1 k.k. w zw. z art. 31 §2 k.k., jak też orzeczenia kary łącznej 8 miesięcy pozbawienia wolności
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☒ na korzyść
☐ na niekorzyść
☐ w całości
☒ w części
☒
co do winy
☒
co do kary
☐
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
1.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐brak zarzutów
1.4. Wnioski
☐uchylenie
☒
zmiana