Treść orzeczenia
Sygnatura akt IV Ka 201/25 L., dnia 13 maja 2025 r.
Sygnatura akt oskarżyciela: 4332-4.Ds.3313.2024
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Sąd Okręgowy w Legnicy IV Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Paweł Pratkowiecki
Protokolant: Ewelina Smólska
przy udziale Prokuratora Magdaleny Oborskiej po rozpoznaniu dnia 13 maja 2025 r. sprawy R. O. (O.) syna K. i R. z domu K. urodzonego (...) w J. oskarżonego o czyny z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez Prokuratora Rejonowego w L. (...) od wyroku Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 12 lutego 2025 r. sygn. akt II K 1509/24
I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że z punktu I części dyspozytywnej eliminuje zwrot „z wykorzystaniem tej samej sposobności” oraz zwrot „które kwalifikuje jako ciąg występków z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k.” i w to miejsce ustala, że czynów zarzuconych w punktach I i II części wstępnej, tj. występku z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 2 k.k. oraz występku z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. oskarżony dopuścił się w warunkach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k.,
II. w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,
III. zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.
Sygn. akt IV Ka 201/25
Uzasadnienie
Dla zachowania przejrzystości wywodu Sąd Okręgowy odstąpił od sporządzeniu pisemnego uzasadnienia wyroku na formularzu, o którym mowa w art. 99a § 1 k.p.k.
Sąd Rejonowy w Legnicy orzekając w sprawie o sygn. akt II K 1509/24 wydał w dniu 12 lutego 2025 r. wyrok wobec oskarżonego R. O..
Powyższy wyrok zaskarżył prokurator na niekorzyść oskarżonego w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze i stawiając zarzuty, o których mowa w art. 438 pkt 1 i 2 k.p.k., wniósł o zmianę tego wyroku i przyjęcie, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 91 § 1 k.k. i tym samym o orzeczenie wobec oskarżonego kar jednostkowych i w konsekwencji kary łącznej.
Sąd Okręgowy zważył co następuje
Apelacja co do zasady nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie, dla jasności dalszego wywodu należy podkreślić, że Sąd Okręgowy na rozprawie apelacyjnej wydał w trybie art. 105 § 1 i 2 k.p.k. postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w części wstępnej zaskarżonego wyroku poprzez wskazanie, że zarzut z punktu I kwalifikowany był z zastosowaniem art. 12 § 2 k.k. (k- 76).
Zdaniem apelującego Sąd Rejonowy błędnie przyjął, że oskarżony dopuścił się dwóch występków z art. 284 § 2 k.k. w warunkach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k., albowiem jeden z tych czynów zakwalifikowany był z zastosowaniem art. 12 § 2 k.k. (zarzut z punktu I), zaś drugi z zastosowaniem art. 12 § 1 k.k. (zarzut z punktu II). W ocenie prokuratora taka sytuacja wykluczała przyjęcie ciągu przestępstw, gdyż podstawę wymiaru kary za czyn opisany w zarzucie II stanowił także art. 57b k.k., który nie miał zastosowania do podstawy wymiaru kary za czyn opisany w zarzucie I, a przez to nie został spełniony warunek tożsamości podstawy wymiaru kary. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić.
Z treści art. 91 § 1 k.k. wynika, że jednym z warunków przyjęcia konstrukcji ciągu przestępstw jest, aby dla każdego z przestępstw tożsamy był „przepis stanowiący podstawę wymiaru kary”. Jak zatem widać ustawodawca wskazał tu na tożsamość „przepisu”, a nie na tożsamość całej „podstawy wymiaru kary”. Ta ostatnia (podstawa wymiaru kary) może się bowiem składać z kilku przepisów, a ściślej, oprócz przepisu części szczególnej kodeksu może nadto wymagać przywołania przepisów części ogólnej, takich jak właśnie art. 57b k.k., czy też art. 64 § 1 lub § 2 k.k. Okoliczność ta nie zmienia jednak faktu, że tożsamy dla wszystkich przestępstw pozostaje „przepis” stanowiący podstawę wymiaru kary, a więc przepis części szczególnej kodeksu - w niniejszej sprawie jest to art. 284 § 2 k.k. To właśnie ten przepis jest punktem wyjścia („podstawą”) do ostatecznego ukształtowania kary, które w określonej sytuacji może się odbywać także z zastosowaniem przepisów części ogólnej kodeksu (np. art. 57b k.k.), co jednak nie stoi na przeszkodzie przyjęciu konstrukcji ciągu przestępstw. A zatem na gruncie art. 91 § 1 k.k. konieczne jest odróżnienie „podstawy wymiaru kary” od „przepisu stanowiącego podstawę jej wymiaru” ( patrz: Komentarz do kodeksu karnego pod redakcją B. Gadeckiego, Legalis, tezy I.4 i II.5 do art. 91).
W konsekwencji możliwe będzie również przyjęcie ciągu przestępstw w sytuacji, gdy do pozostających w zbiegu realnym przestępstw zastosowanie znajdą różne reguły nadzwyczajnego wymiaru kary. Przykładowo, nie będzie przeszkód do przyjęcia ciągu przestępstw kradzieży z art. 278 § 1 k.k. w sytuacji, gdy jedno z nich popełniono w warunkach art. 64 § 1 k.k., a drugie już po upływie okresu 5 lat wskazanego w art. 64 § 1 k.k., ale za to w warunkach art. 12 § 1 k.k. Wprawdzie bowiem co do obu tych czynów inne będą podstawy wymiaru kary (art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. oraz art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 57b k.k.), ale nadal tożsamy będzie „przepis stanowiący podstawę jej wymiaru”, tj. art. 278 § 1 k.k. W takiej sytuacji do ustalenia podstawy wymiaru jednej kary na podstawie art. 91 § 1 k.k., konieczne będzie sięgnięcie do unormowania z art. 57 k.k.
Reasumując, nie stanowi przeszkody do przyjęcia ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k. fakt, że różne są podstawy wymiaru kary za pozostające w zbiegu realnym przestępstwa, jeśli tylko dla każdego z tych przestępstw tożsamy jest „przepis” stanowiący podstawę jej wymiaru.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Okręgowy dokonał jedynie redakcyjnych zmian w punkcie I części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku (po uprzednim sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej), natomiast utrzymał w mocy istotę rozstrzygnięcia przyjmującego, że oskarżony działał w warunkach ciągu przestępstw z art. 91 § 1 k.k. i tym samym nie podzielił odmiennego stanowiska, zaprezentowanego w przywołanym w apelacji wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie o sygn. akt II AKa 280/21.
W mocy utrzymano także wskazaną w zaskarżonym wyroku podstawę prawną wymiaru kary tj. art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 57b k.k. w zw. z art. 91 § 1 k.k., gdyż jest ona zgodna z dyrektywą art. 57 § 3 k.k. Otóż zbiegły się tu podstawy do nadzwyczajnego zaostrzenia kary, z których jedna miała charakter obligatoryjny (art. 57b k.k.), druga zaś fakultatywny (art. 91 § 1 k.k.). W tej sytuacji zgodnie z art. 57 § 3 k.k. karę należało orzec według reguły wskazanej w przesłance obligatoryjnej, co wymagało przywołania w podstawie wymiaru kary właśnie art. 57b k.k. Ale konieczne było również przywołanie tam art. 91 § 1 k.k., a to dlatego, by wskazać przyczynę orzeczenia jednej kary za dwa popełnione przestępstwa – rola art. 91 § 1 k.k. ograniczała się zatem do wskazania podstawy orzeczenia jednej kary, a nie podstawy jej wymiaru – ten wymiar determinowały przepisy art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 57b k.k.
O kosztach procesu za postępowanie odwoławcze rozstrzygnięto na podstawie art. 624 § 1 k.p.k., kierując się względami słuszności.