descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt II C 562/25 upr

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 16 stycznia 2026 roku

Sąd Rejonowy w Białymstoku, II Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Karol Olszewski

Protokolant: stażysta L. A.

Uzasadnienie

Powódka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w (...) w pozwie skierowanym przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w V. wniosła o zapłatę kwoty 8.653,84 złote wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 8.410,18 od dnia 28 lutego do dnia zapłaty oraz od kwoty 243,66 złotych od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wskazała, iż pozwany w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przyjął odpowiedzialność za szkodę, do jakiej doszło w dniu 30 października 2024 r. pojeździe marki X. o nr rej. (...). W toku postępowania likwidacyjnego pozwany ubezpieczyciel przyznał odszkodowanie tytułem uszkodzenia przedmiotowego pojazdu, które w ocenie powódki zostało zaniżone. Powódka niniejszym pozwem dochodzi kwoty 8.653,84 złote tytułem dopłaty odszkodowania. Wyjaśniła, że realizuje w tej sprawie roszczenie wynikające z zawartej umowy przelewu wierzytelności.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Wskazał, iż wypłacił dotychczas kwotę 2.506,61 złotych. Podniósł, że ustalony hipotetyczny koszt naprawy metodą kosztorysową został oparty na częściach oryginalnych, niezależnie od tego, czy uszkodzony pojazd został naprawiony lub sprzedany po szkodzie. Wskazał, iż powinno się ustalić, czy pojazd został sprzedany, a jeżeli nie, to czy nastąpiła jego naprawa, zaś w obu przypadkach wyliczenie odszkodowania powinno nastąpić metodą dyferencyjną, tj. poprzez wyliczenie różnicy między wartością pojazdu przed szkodą oraz wartością pojazdu po skodzie z uwzględnieniem kwoty dotychczas wypłaconej przez pozwanego. Podniósł, że powód nie wykazał, by poszkodowany naprawił pojazd. Końcowo pozwany kwestionował roszczenie odsetkowe dochodzone pozwem.

Sąd ustalił, co następuje

W dniu 30 października 2024 r. w wyniku zderzenia drogowego uszkodzeniu uległ samochód marki X. o nr rej. (...). Pojazd sprawcy zdarzenia objęty był aktualnym na datę szkody obowiązkowym ubezpieczeniem OC wykupionym w (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w V..

Dowód: akta szkody płyta CD k. 45, zeznania świadka U. Z. k. 156.

Szkoda zgłoszona została ubezpieczycielowi 30 października 2024 r., który w oparciu o sporządzoną w toku postępowania likwidacyjnego kalkulację naprawy decyzją z dnia 29 listopada 2024 r. przyznał odszkodowanie tytułem kosztów naprawy pojazdu w wysokości 2.506,61 zł.

Dowód: decyzja, k. 18.

Poszkodowany nie sprzedał uszkodzonego auta, ani go nie naprawił. Na uszkodzonym pojeździe przed przedmiotową sytuacja nie było innych szkód nienaprawionych.

Dowód: zeznania świadka U. Z. k. 156.

W dniu 20 grudnia 2024 r. poszkodowany U. Z. zawarł z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością w V. umowę przelewu wierzytelności nr (...) w związku z przedmiotową szkodą. Następnie (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w V. zbyła przedmiotowe roszczenie na rzecz powódki w drodze umowy przelewu wierzytelności z dnia 8 stycznia 2025 roku.

Dowód: umowa przelewu wierzytelności nr (...), k. 19-20; umowa cesji wierzytelności na szkodę z 8.01.2025, k. 21-21v.

W dniu 10 grudnia 2024 r. sporządzona została ekspertyza dotycząca kosztów naprawy przedmiotowego pojazdu po szkodzie z 30 października 2024 r. Koszt naprawy niezbędnej w celu przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody oszacowano na kwotę 10,916,79 zł brutto, przy zastosowaniu stawek rbg na poziomie 130/140 zł netto oraz przy uwzględnieniu części oryginalnych jakości „O”.

Dowód: kalkulacja naprawy 22 – 25.

Koszt naprawy uszkodzonego pojazdu pozostający w związku ze szkodą, przy zastosowaniu stawek rbg na poziomie 130/140 zł netto, wynosi 9.259,07 zł brutto.

Dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu techniki samochodowej, k. 65-72.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił opierając się na dokumentach załączonych do akt, w tym aktach szkody. Istotny był ponadto dowód z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej. Opinia ta została sporządzona w sposób rzetelny i fachowy. Biegły udzielił odpowiedzi na pytania sformułowane w tezie dowodowej. Wniosek o przeprowadzenie opinii uzupełniającej miał charakter warunkowy, uzależniony od uzyskania wiedzy od poszkodowanego o naprawie lub sprzedaży pojazdu. Skoro pojazd nie został naprawiony ani sprzedany to nie zachodziły podstawy do uzupełnienia opinii. Ponadto Sąd oparł się na dowodzie z zeznań świadka U. Z..

Sąd zważył, co następuje

Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był art. 822 §1 k.c. w zakresie odpowiedzialności ubezpieczyciela. Podstawę odpowiedzialności posiadacza pojazdu mechanicznego stanowi art. 415 k.c. w zw. z art. 436 § 2 k.c. Szkoda objęta pozwem podlega naprawieniu według zasad określonych w art. 361 – 363 k.c.

Niezasadne było twierdzenie pozwanego, że skoro poszkodowany nie zdecydował się na naprawę w sieci ubezpieczyciela, to powód nie ma uprawnienia do dochodzenia wyższej kwoty. W tym zakresie Sąd miał na uwadze aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym obowiązek odszkodowawczy jest niezależny od rzeczywistej naprawy pojazdu, a szkodą jest uzasadniony koszt przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego. Dodatkowo zgodnie z art. 361 § 2 k.c. szkodą jest różnica między stanem majątku poszkodowanego po zdarzeniu, a stanem, który istniałby gdyby zdarzenie w ogóle nie wystąpiło. Szkodą bezpośrednią jest uszkodzenie pojazdu i to w momencie jej wystąpienia powstaje odpowiedzialność sprawcy i ubezpieczyciela. Koszt taki w niniejszej sprawie został ustalony w oparciu o opinię biegłego przy zastosowaniu stawek (...) 130/140 zł netto tożsamych, w oparciu o które opinię prywatną sporządzono na zlecenie powódki.

Należy podkreślić, iż zakład ubezpieczeń, jako strona umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej, nie ma żadnych podstaw do narzucania osobie trzeciej nie będącej stroną umowy – tj. poszkodowanemu – jakichkolwiek obowiązków w zakresie dotyczącym sposobu naprawy samochodu (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2003r., III CZP 32/03).

Należy również wskazać, iż obowiązek naprawienia szkody nie jest uzależniony od tego, czy poszkodowany dokonał naprawy pojazdu i czy w ogóle zamierzał go naprawić. W takim przypadku określenie wartości uzasadnionej ekonomicznie naprawy wyznaczającej wysokość należnego odszkodowania polega na hipotetycznym ustaleniu, jakie wydatki należałoby ponieść, aby doprowadzić pojazd do należytego stanu.

Sądowi znane są poglądy wyrażone w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego w orzeczeniach: 1. uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2024 r. w sprawie o sygn. III CZP 142/22 i 2. uchwale Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2024 r. w sprawie o sygn. III CZP 65/23, gdzie Sąd Najwyższy wyraził odmienny pogląd od prezentowanego wyżej, kwestionując zasadność ustalenia odszkodowania, w przypadku szkody częściowej, jako równowartość hipotetycznie określonych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego także wtedy, gdy przed ustaleniem wysokości odszkodowania pojazd zostanie naprawiony. Sąd Rejonowy nie podziela stanowiska wyrażonego w ww. uchwałach, aprobując stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w orzeczeniu z dnia 20 lutego 2019 r. w sprawie III CZP 91/18. W ocenie Sądu Rejonowego przyjęcie poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w uchwałach o sygn. III CZP 142/22 i III CZP 65/23 prowadziłoby do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej poszkodowanych, którzy naprawili pojazd w stosunku do tych poszkodowanych, którzy takiej naprawy nie dokonali (ta druga grupa poszkodowanych mogłaby domagać się naprawienia szkody w wysokości hipotetycznie określonych kosztów przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego naprawy, podczas, gdy pierwsza grupa poszkodowanych tylko do wysokości kosztów faktycznie poniesionych na naprawę).

Sąd Najwyższy również w wyroku z 12 września 2024 r., II CNPP 26/22, potwierdził, że w kwestii dopuszczalności żądania odszkodowania obliczonego metodą kosztorysową nadal istnieją dwa przeciwstawne, ale zarazem dobrze uargumentowane stanowiska. Wybór przez sąd jednej z możliwych i akceptowanych w orzecznictwie dróg interpretacyjnych nie może być uznany za błąd.

W świetle powyższego, wysokość należnego odszkodowania powinna odpowiadać kosztom niezbędnym do przywrócenia pojazdu do stanu poprzedniego – sprzed szkody, ustalonym w oparciu o obiektywne kryteria, takie jak wycena sporządzona przez biegłego. Uzależnianie wysokości odszkodowania od wykazania faktycznej naprawy nie znajduje uzasadniania.

Biegły sądowy z zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego U. I. w opinii z dnia 16 czerwca 2025 roku szczegółowo określił zakres uszkodzonych elementów w pojeździe marki X. (...) nr rej. (...) w wyniku zdarzenia drogowego z 30 października 2024 roku. Koszt naprawy przedmiotowego pojazdu biegły określił w trzech wariantach: wariant I – z uwzględnieniem cen nowych, oryginalnych części zamiennych, oznaczonych logiem producenta pojazdu „(...)” przy wysokości stawki za (...) przyjętą przez powódkę w wysokości 130/140 zł netto na kwotę 9.529,07 zł brutto, wariant II - z uwzględnieniem cen nowych, oryginalnych części zamiennych, oznaczonych logiem producenta pojazdu (...) przy wysokości stawki za (...) przyjętą przez pozwanego w wysokości 180/180 zł netto na kwotę 10.333,98 zł brutto oraz wariant III - z uwzględnieniem cen nowych, najtańszych zamienników części w jakości PJ, a w pozostałym zakresie z uwzględnieniem cen nowych, oryginalnych części zamiennych, oznaczonych logiem producenta pojazdu (...) przy wysokości stawki za (...) przyjętą przez powódkę w wysokości 180/180 zł netto na kwotę 8.122,24 zł brutto. Opiniujący wskazał, iż stawki za roboczogodzinę zaproponowane i przyjęte przez powódkę w sporządzonej przez nią kalkulacji w wysokości 130/140 zł netto mieszczą się w granicach stawek obowiązujących w województwa (...) w 2024 roku, które to miały zakres od 120 od 250 zł netto za (...) prac blacharsko-lakierniczych. Dodał także, że pojazd po szkodzie z 30 października 2024 r. nie został naprawiony. Zostało wskazane w opinii zakres uszkodzeń pozostających w związku z przedmiotową szkodą. Wskazał, iż czynności przeprowadzone przez pozwanego w czasie oględzin pojazdu pozwalają stwierdzić, że w aucie nie były montowane części alternatywne lub nadmiernie zużyte, co uzasadnia przyjęcie, iż pojazd był zbudowany z części oryginalnych, zamontowanych przez producenta pojazdu lub wymienionych na pełnowartościowe części oryginalne.

Sąd nie zgodził się z zarzutem naruszenia przez poszkodowanego ustawowego obowiązku współdziałania z dłużnikiem przy naprawieniu szkody wynikającego z art. 354 § 2 k.c. i art. 826 k.c. – poprzez nieskorzystanie z możliwości naprawy pojazdu w warsztacie sieci partnerskiej spółki (...). Poszkodowany niewątpliwie ma obowiązek współdziałania z dłużnikiem (tu ubezpieczycielem) w procesie likwidacji szkody, co wynika wprost z art. 354 § 2 k.c. Należy jednak wskazać, iż zdaniem Sądu, poszkodowany nie jest bezwzględnie zobowiązany w ramach działania, o jakim mowa w art. 354 § 2 k.c., do skorzystania z oferty naprawienia pojazdu w warsztacie współpracującym z ubezpieczycielem. Poszkodowany ma prawo wyboru warsztatu, w którym przeprowadzi naprawę i prawo to nie ogranicza się do kryterium ceny. Poszkodowany, wybierając warsztat może wziąć pod uwagę również inne, nawet subiektywne czynniki, takie jak na przykład renoma, czy zaufanie do konkretnego podmiotu, któremu powierzy swoją rzecz i w oparciu o nie podjąć decyzję w sprawie naprawy. Ma on również prawo do tego, by pojazdu w ogóle nie naprawiać.

Ponadto pozwany nie wykazał, aby współpracował z warsztatem, którego usługi proponował poszkodowanemu i aby w ramach tej współpracy warsztat zobowiązany był stosować określone stawki. Nie złożył do akt sprawy chociażby umowy opisującej zasady współpracy ubezpieczyciela z warsztatem, co jest praktykowane przez ubezpieczycieli w tego typu sprawach. Wynika stąd, że nie ma pewności, aby proponowana naprawa faktycznie miała nastąpić za podaną przez ubezpieczyciela kwotę. Tym samym pozwany nie wykazał realności swojej propozycji. Nie można nie zauważyć, że odwoływanie się do rzekomych preferencyjnych warunków naprawy przedstawianych poszkodowanemu może stanowić łatwy sposób na sztuczne obniżenie odszkodowania, jak też godzić w prawo poszkodowanego do wyboru sposobu likwidacji szkody.

Szkoda objęta odpowiedzialnością ubezpieczyciela podlega naprawieniu według zasad ogólnych określonych w art. 361 – 363 k.c. W przypadku uszkodzenia samochodu odszkodowanie obejmuje przede wszystkim kwotę pieniężną, konieczną do opłacenia jego naprawy lub przywrócenia do stanu sprzed wypadku. Osoba odpowiedzialna jest zobowiązana zwrócić poszkodowanemu wszelkie celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki poniesione w celu przywrócenia poprzedniego stanu samochodu, do których należą koszty nowych części i innych materiałów (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.10.1972 r., sygn. akt II CR 425/72, publ. OSNCP 1973/6 poz. 111). Przywrócenie rzeczy uszkodzonej do stanu poprzedniego polega na doprowadzeniu jej do stanu używalności w takim zakresie, jaki istniał przed wyrządzeniem szkody. Z uwagi na kompensacyjny charakter odszkodowania naprawa samochodu przez poszkodowanego nie może być źródłem jego wzbogacenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11.06.2003 r., sygn. akt V CKN 308/01 nie publ.). W orzecznictwie sądowym podkreśla się jednolicie, że obowiązek naprawienia szkody powstaje z chwilą jej wyrządzenia i nie jest uzależniony od dalszych losów uszkodzonego pojazdu. Nie jest więc istotne, czy poszkodowany dokonał naprawy, jedynie naprawy prowizorycznej, czy też nie dokonał jakiejkolwiek czynności naprawczej i rozporządził samochodem w stanie uszkodzonym. Podkreśla się także to, na co zwrócono uwagę wcześniej, iż naprawa może przebiegać także z zastosowaniem części nowych. Jedyną barierą limitującą (ograniczającą) poszkodowanego w naprawie jest to, by wartość auta po ewentualnie wykonanej naprawie nie przekraczała wartości samochodu sprzed szkody. Gdyby do takiej sytuacji jednak doszło, odszkodowanie powinno podlegać odpowiedniemu zmniejszeniu o stopień wzrostu wartości pojazdu (tak SN w uchwale sygn. III CZP 80/11). Dalej w orzecznictwie podkreśla się także i to, że poszkodowany nie jest ograniczony w wyborze warsztatu, w którym naprawa będzie przeprowadzona (swoboda wyboru i brak możliwości narzucenia przez ubezpieczyciela warsztatu poszkodowanemu), a zarazem nie musi jej w ogóle przeprowadzać, może według swego wyboru ograniczyć żądanie do odpowiedniej sumy pieniężnej (art. 363 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.). Odpowiednią sumą pieniężną jest wówczas koszt naprawy nawet i przy użyciu części nowych (tutaj absolutnie poszkodowany nie jest ograniczony z zastrzeżeniem jedynie j.w. wskazanym w treści przywołanej uchwały SN, sygn. akt III CZP 80/11), według średnich stawek naprawy obowiązujących na terenie miejsca zamieszkania poszkodowanego. Żądaniem pozwu objęta była kwota 8.653,84 zł (po stawce wynikająca z prywatnej kalkulacji naprawy w wysokości 130/140 zł netto), sporządzonej na zlecenie powódki.

W tym miejscu należy podkreślić, iż zakład ubezpieczeń, jako strona umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej, nie ma żadnych podstaw do narzucania osobie trzeciej nie będącej stroną umowy – tj. poszkodowanemu – jakichkolwiek obowiązków w zakresie dotyczącym sposobu naprawy samochodu (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2003r., III CZP 32/03). Sąd podzielił wariant z ustaleń biegłego, wskazujący na uwzględnienie w kosztach naprawy cen nowych części nowych, oryginalnych oznaczonych logiem producenta pojazdu (...). Biegły wskazał, że naprawa pojazdu przy ich uwzględnieniu nie doprowadziłaby do wzrostu wartości pojazdu w stosunku do jego wartości sprzed kolizji z dnia 30 października 2024 r.

Mając na uwadze powyższe, w szczególności wyliczenia biegłego co do kosztów naprawy z uwzględnianiem stawki powódki za roboczogodzinę w wysokości 130/140 złotych oraz zastosowanie części oryginalnych z oznaczeniem „O” (wariant I), przyjąć należy, iż zasadny koszt przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody wynosi (...),07 brutto. Z uwagi na fakt, iż pozwany wypłacił już kwotę 2.506,61 złotych, to w związku z tym tytułem dalszego odszkodowania należało zasądzić od pozwanego na rzecz powódki różnicę w wysokości 6.752,46 zł.

Powódka wnosiła także zasądzenie kwoty stanowiącej równowartość skapitalizowanych odsetek liczonych od dnia upływu terminu na wypłacenie odszkodowania do dnia 27 lutego 2025 roku. Stosownie do treści art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych: zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Zdarzenie szkodowe zgłoszone zostało ubezpieczycielowi najpóźniej w dniu 30 października 2024 roku, zatem trzydziesty dzień upłynął z końcem dnia 29 listopada 2024 roku. Z racji tego, iż Sąd zasądził kwotę 6.752,46 złotych, to od tej kwoty winna być liczona wysokość skapitalizowanych odsetek. Sąd wyliczył ją na kwotę 187,31 złotych przy zastosowaniu kalkulatora odsetek ustawowych dostępnego na stronie internetowej https://kalkulatory.gofin.pl/kalkulatory/kalkulator-odsetek-ustawowych.

Łącznie zatem w pkt I wyroku zasądzono kwotę 6.939,77 zł.

O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. zasądzając je w stosunku do kwoty 6.752,46 złotych od dnia 28.02.2025 r. do dnia zapłaty. Odsetki od kwoty 187,31 zł zostały zasądzone od dnia wniesienia pozwu, tj. od 11 marca 2025 roku do dnia zapłaty.

W pkt II wyroku oddalono powództwo w pozostałym zakresie.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c., zgodnie z którym koszty postępowania w razie częściowego uwzględnienia żądań zostają wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Na koszty poniesione przez powoda złożyły się: opłata od pozwu w wysokości 500 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 1.800 zł ustalone na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz kwota 17 zł z tytułu poniesionej przez powoda opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego. Łącznie 2.317 zł. Na koszty poniesione przez pozwanego złożyły się z kolei koszty zastępstwa procesowego w wysokości 1800 zł ustalone na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych, kwota 17 zł z tytułu poniesionej przez pozwanego opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego oraz kwota 2.000 złotych tytułem zaliczki na poczet opinii biegłego. Łącznie 3.817 zł. Tym samym całkowita kwota kosztów poniesionych przez strony wyniosła 6.134 zł. Z uwagi na fakt, że powództwo okazało się zasadne w 80,19 %, to pozwany przegrał w takim zakresie sprawę i winien ponieść koszty procesu w kwocie 4.918,85 zł. Skoro jednak pozwany poniósł dotychczas łącznie 3.817 zł, to należało uznać, iż powodowi należy się od pozwanego tytułem zwrotu kosztów procesu różnica w wysokości 1.101,85 zł.

O odsetkach za opóźnienie liczonych od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku od zasądzonych kosztów procesu Sąd orzekł w oparciu o art. 98 § 1 1 k.p.c.

Stosownie do art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 100 k.p.c. Sąd nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Białymstoku tytułem uiszczenia tymczasowo pokrytych przez Skarb Państwa wydatków związanych z przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego: od powoda kwotę 133,60 zł (674,39 zł x 19,81%) od pozwanego kwotę 540,79 zł (674,39 zł x 80,19%).