descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I Ca 230/25

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 16 czerwca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Krośnie I Wydział Cywilny w składzie:

Sędzia Tamara Piechnik

st. sekretarz sądowy Katarzyna Koperstyńska

po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2026 roku

na rozprawie

sprawy z powództwa I. D. i J. D.

przeciwko (...) S.A. z siedzibą we Z.

o zapłatę i ustalenie

w przedmiocie apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Lesku z dnia 21 lutego 2025 roku sygn. akt I C 201/24

I. zmienia zaskarżony wyrok w części, w ten sposób że w punkcie drugim (ptk II) – oddala powództwo w pozostałym zakresie;

II. oddala apelację w pozostałym zakresie;

III. zasądza od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kwotę 280 zł (słownie: dwieście osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego do dnia zapłaty;

IV. prostuje postanowienie Sądu Rejonowego w Lesku z dnia 4 kwietnia 2025 roku w przedmiocie sprostowania punktu III wyroku z dnia 21 lutego 2025 roku w ten sposób, że w miejsce kwoty 11 370,00 zł wpisuje 11 317, 00 zł (słownie: jedenaście tysięcy trzysta siedemnaście złotych);

V. nakazuje Skarbowi Państwa - Sądowi Okręgowemu w Krośnie zwrócić powodom solidarnie kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem uiszczonej opłaty sądowej od zażalenia na zwrot pozwu.

Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie

z dnia 16 czerwca 2026 roku

Pozwem z dnia 2 kwietnia 2021 roku (data prezentaty) powodowie I. D. i J. D. wnieśli o zasądzenie od pozwanego (...) S.A. z siedzibą we Z. łącznie kwoty 61.433,62 zł, tytułem bezpodstawnego wzbogacenia w związku z nieważnością zawartej przez strony umowy kredytu i pobraniem świadczeń nienależnych

w okresie od 18 kwietnia 2011 roku do 18 grudnia 2020 roku wraz

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 18 lutego 2021 roku do dnia zapłaty, o ustalenie nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowy kredytu hipotecznego nominowanego do (...) nr (...) standardowe oprocentowanie

z dnia 2 stycznia 2006 roku wobec stwierdzenia jej nieważności oraz

o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych, wskazując

w szczególności, na wadliwość klauzul przeliczeniowych objętych sporną umową, co prowadzi do jej nieważności w całości .

Zarządzeniem z dnia 15 kwietnia 2021 roku Przewodniczący w Sądzie Okręgowym w Krośnie zarządził zwrot pozwu (k. 54, 61-61v), które

to orzeczenie następnie zostało uchylone w trybie art. 395 § 2 k.p.c. (k. 73).

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) S.A. z siedzibą we Z. wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów procesu na jego rzecz według norm przepisanych, podnosząc zarzut nadużycia prawa podmiotowego oraz potrącenia wierzytelności dochodzonej przez powoda z wierzytelnością pozwanego, dotyczącą zwrotu kapitału udostępnionego powodowi w kwocie 68.390,70 zł, kwestionując również przedstawione w pozwie twierdzenia i argumenty przytoczone na poparcie zgłoszonych przez powodów żądań (k. 85-95).

Postanowieniami z dnia 18 stycznia 2022 roku Sąd Okręgowy w Krośnie ustalił wartość przedmiotu sporu na 70.030 zł (k. 140) i stwierdził swą niewłaściwość, przekazując sprawę Sądowi Rejonowemu w Lesku jako sądowi właściwemu (k. 142, 189).

Wyrokiem z dnia 15 listopada 2023 roku Sąd Rejonowy zasądził

od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kwotę 27.808,20 zł wraz

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 18 lutego 2021 roku oraz zasądził od pozwanego na rzecz powodów solidarnie tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 7.620,41 zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (k. 258, 280-284).

Pismem z dnia 22 listopada 2023 roku powodowie wnieśli

o uzupełnienie wyroku poprzez orzeczenie co do zgłoszonych przez stronę powodową żądań głównych pozwu zawartych w punkcie 1 i 2 pozwu (k. 266).

Wyrokiem uzupełniającym z dnia 1 grudnia 2023 roku Sąd Rejonowy

w Lesku oddalił żądanie główne pozwu (k. 277, 296).

Wyrok z dnia 15 listopada 2023 roku uzupełniony wyrokiem uzupełniającym z 1 grudnia 2023 roku zaskarżyli powodowie w całości apelacją, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych (k. 300-305), jak też pozwany - w części uwzględniającej powództwo oraz co do orzeczenia o kosztach procesu – wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a ewentualnie o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa

w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych (k. 311-315).

W odpowiedzi na apelację pozwanego powodowie wnieśli o jej oddalenie oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych (k. 328-331).

W odpowiedzi na apelację powodów pozwany wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych (k. 335-337v).

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2024 roku Sąd Okręgowy w Krośnie uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Lesku do ponownego rozpoznania (k. 356, 370-373).

Pismem z dnia 17 stycznia 2025 roku (data prezentaty) pozwany ponowił zarzut potrącenia (k. 411-412).

Wyrokiem z dnia 21 lutego 2025 roku Sąd Rejonowy w Lesku ustalił nieważność umowy kredytu hipotecznego nominowanego do (...)

nr (...) zawartego między stronami w dniu 2 stycznia 2006 roku, zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę 61.433,62 zł

z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 18 lutego 2021 roku do dnia zapłaty i zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów solidarnie, tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 7.617 zł z ustawowymi odsetkami na wypadek opóźnienia liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (k. 432-432v, 444-446).

Pismem z dnia 10 marca 2025 roku (data prezentaty) powodowie wnieśli o udzielenie im zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego kredytu wynikającego ze spornej umowy, poprzez wstrzymanie obowiązku dokonywania przez powodów na rzecz pozwanego świadczeń z tytułu rat kapitałowo-odsetkowych kredytu

w wysokości i terminach określonych w spornej umowie, zakazanie pozwanemu złożenia wobec powodów oświadczenia woli o wypowiedzeniu ww. umowy, zakazanie pozwanemu przekazywania informacji w celu dokonywania wpisów w rejestrach prowadzonych przez Biuro Informacji Kredytowej S.A. i Związek Banków Polskich oraz biura informacji gospodarczej o braku spłaty rat kapitałowo-odsetkowych wynikających ze spornej umowy oraz zakazanie pozwanemu kierowania do powodów monitów oraz wezwań do zapłaty, jak również podobnej korespondencji dotyczącej braku spłaty rat kapitałowo-odsetkowych wynikających ze spornej umowy; wnieśli również

o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania zabezpieczającego (k. 452-455v).

W odpowiedzi na powyższy wniosek pozwany wniósł o jego oddalenie, zarzucając brak godnego ochrony interesu prawnego oraz istnienie mniej dolegliwych dla pozwanego sposobów zabezpieczenia (k. 461-463).

Postanowieniem z dnia 24 marca 2025 roku Sąd Rejonowy w Lesku zakazał pozwanemu wypowiadania spornej umowy oraz nakazał powodom wpłat rat z tytułu tejże umowy do depozytu sądowego (k. 467, 501-502).

Wnioskiem z dnia 31 marca 205 roku (data prezentaty) powodowie wnieśli o sprostowanie w punkcie 3 sentencji wyroku z dnia 21 lutego 2025 roku poprzez wpisanie kwoty w wysokości prawidłowej, tj. 11.317 zł, a to w miejsce błędnie obliczonej kwoty 7.617 zł oraz podstawy jej zasądzenia, tj. także tytułem zwrotu kosztów w postępowaniu apelacyjnym (k. 472-472v).

Wyżej wskazany wyrok apelacją zaskarżył w całości pozwany, zarzucając naruszenie:

1. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej, sprzecznej z zasadami logiki oceny dowodów z przesłuchania strony powodowej, świadka R. X. oraz z dokumentów kredytowych (wniosku kredytowego oraz umowy kredytu), a w konsekwencji ustalenie przez Sąd pierwszej instancji, że powód nie został szczegółowo poinformowany o ryzyku walutowym, w sytuacji, gdy jedynym dowodem na rzekome zapewnienie o bezpieczeństwie kredytu są zeznania powoda, który jest żywo majątkowo zainteresowany wynikiem postępowania (tj. uzyskaniem darmowego kredytu), a jest to najmniej wiarygodny z swej natury dowód, co doprowadziło do błędnego ustalenia, jakoby powód nie wiedział o ryzyku kursowym – choć w świetle doświadczenia życiowego wiedział o nim doskonale;

2. art. 65 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 56 k.c. poprzez błędne wyłożenie treści oraz skutków oświadczeń woli stron zawartych w:

a. § 2 ust. 1 umowy (udzielenie kredytu);

b. § 3 ust. 2 umowy (wypłata kredytu);

c. § 5 ust. 5 umowy (spłata kredytu);

i niesłuszne wyprowadzenie wniosku, że brak zawarcia w umowie matematycznego, sztywnego algorytmu wyliczania kursów waluty obcej prowadzi do sytuacji, w której bank miał dowolność w zakresie ustalania świadczenia kredytobiorcy – podczas gdy z prawidłowo wyłożonej umowy wynika stan przeciwny:

a. kurs sprzedaży – kluczowy dla kredytobiorcy (gdyż stosowany przez kilkadziesiąt lat przez bank względem klienta) – jest sztywno związany z kursem ustalonym i opublikowanym przez Narodowy Bank Polski;

b. kurs kupna – stosowany tylko przy wypłacie kredytu, który klient może zweryfikować na chwilę zawierania umowy – bank jest zobowiązany ustalić na zwykłym, rzeczywistym, aktualnym rynkowym poziomie i nie ma prawa go „naginać” na niekorzyść konsumenta;

2. art. 385 1 § 1 k.c. w zw. z art. 385 2 k.c. poprzez oparcie twierdzenia

o abuzywności klauzuli umownej dotyczącej kursu kupna na konstatacji, że Bank miał swobodę w zakresie ustalania kursu waluty, w sytuacji gdy:

a. brak opisania w umowie sposobu obliczania kursu nie wpływa na to, że Bank był zobowiązany ustalić rzetelnie i wskazać w swej tabeli rynkowy kurs kupna;

b. niewłaściwe, nierzetelne ustalenie kursu nie miałoby żadnej podstawy umownej i mieściłoby się w sferze wykonania (nieprawidłowego) umowy, a nie jej treści;

c. Bank mógłby „naginać” kursy w swojej tabeli, także wtedy, gdyby w treści umowy wprowadził sztywny algorytm wyliczania kursu, oparty choćby o średni kurs Narodowego Banku Polskiego

z poprzedniego dnia, czy też kurs opublikowany przez agencję (...) o konkretnej godzinie;

d. wykroczenie przez Bank poza ścisły algorytm, tak samo jak wykroczenie poza zobowiązanie do publikowania w tabeli rzeczywistego aktualnego rynku kursowego – prowadziłoby do powstania po stronie konsumenta dokładnie takiego samego roszczenia o prawidłowe wykonanie umowy;

e. transparentność w zakresie wykonywania umowy nie ma nic wspólnego z zawarciem sztywnego algorytmu w treści umowy lub brakiem takowego; niezależnie od treści umowy, konsument może chronić się przed nadużyciami ze strony banku tylko i wyłącznie porównując kursy z tabeli banku z kursami rynkowymi albo kursami Narodowego Banku Polskiego;

3. art. 385 1 § 2 k.c. poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało błędnym uznaniem, że na skutek kontroli abuzywności umowę kredytu należy uznać za nieważną w całości, mimo że w przypadku ewentualnego usunięcia z treści umowy klauzul uznanych za abuzywne:

a. umowa w dalszym ciągu posiadałaby wszystkie elementy niezbędne dla odtworzenia treści głównych zobowiązań stron,

a jedyna luka dotyczyłaby sposobu wykonania zobowiązania;

b. możliwe jest utrzymanie umowy w pozostałym zakresie w mocy poprzez zastosowanie w miejsce pominiętego postanowienia umowy innego pozostającego w mocy postanowienia umownego lub powszechnie obowiązującego przepisu prawa;

c. możliwość wykonania umowy istnieje na gruncie art. 69 ust. 3 Prawa bankowego w obecnym brzmieniu oraz art. 358 § 2 k.c., albowiem powód ma możliwość spełniania świadczenia bezpośrednio w walucie CHF (na mocy art. 69 ust. 3 Prawa bankowego) nie tracąc przy tym uprawnienia do spłaty w walucie PLN (art. 358 § 2 k.c.), a w konsekwencji umowy mogą być wykonywane poprzez spełnienie zobowiązania w walucie obcej lub w walucie PLN;

d. w przypadku przyjęcia za abuzywne postanowień dotyczących spłaty kredytu możliwe jest, wobec regulacji art. 358 § 2 k.c.,

art. 783 k.p.c. w brzmieniu na dzień zawarcia umowy, art. 8 ustawy

z dnia 18 grudnia 1998 roku Prawo dewizowe w brzmieniu obowiązującym na dzień zawarcia umowy kredytu oraz art. 24 ust. 2 ustawy o Narodowym Banku Polskim, zastosowanie średniego kursu NBP jako przelicznika waluty obcej;

4. art. 65 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 358 § 1 k.c. w zw. z art. 56 kc. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że strony jakiegokolwiek stosunku cywilnoprawnego muszą zawrzeć w treści swoje umowy sposób obliczania wartości wybranego przez nie per se obiektywnego miernika wysokości ich świadczeń pod rygorem nieważności umowy, w sytuacji gdy w rzeczywistości umówienie się na rozliczenie według aktualnych kursów kupna/sprzedaży franka szwajcarskiego jest samoistnie w pełni wystarczające do stworzenia całkowicie ważnej, jasnej i korzystającej z ochrony prawnej klauzuli waloryzacyjnej – a skutkiem tego było bezpodstawne ustalenie, że umowa jest nieważna bez odwołania do tabeli ogłaszanej przez Bank;

5. art. 58 § 2 k.c. w zw. z art. 385 1 § 1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i niesłuszne przyjęcie, że o sprzeczności z dobrymi obyczajami lub zasadami współżycia społecznego może przesądzać to, że powoda nie uprzedzono dostatecznie dobitnie o tym, że kursy walut obcych względem złotego mogą się zmieniać i to drastycznie na przestrzeni dekad, w sytuacji, gdy nie jest to materia umowna, ani „bankowa” lub

w ogóle w jakikolwiek sposób „profesjonalna”, a absolutnie powszechna wiedza społeczno-ekonomiczna, zaś pozwany w całym procesie zawierania umowy zwracał uwagę powodowi na istnienie ryzyka kursowego;

6. art. 357 k.c. poprzez niezastosowanie i brak uwzględnienia ww. przepisu przy orzekaniu, a w konsekwencji pominięcie, że w sytuacji gdy spełnienie świadczenia polega na zapłacie sumy pieniężnej, a w umowie brak jest bliższych wskazówek co do jej wysokości, wysokość tego świadczenia powinna być ustalona według zwykłych stawek stosowanych za dany rodzaj usług lub przyjętych w stosunkach danego rodzaju, co skutkowało pominięciem, że wysokość świadczeń stron powinna być zatem określona za pomocą średniego kursu Narodowego Banku Polskiego;

7. art. 65 § 1 i 2 k.c. zw. z art. 498 § 1 k.c. w zw. z art. 203 1 k.p.c.

w zw. z art. 455 k.c. poprzez błędną wykładnię zarzutu potrącenia (zgłoszonego w odpowiedzi na pozew) i niesłusznie przyjęcie, że:

a. oświadczenie o potrąceniu zostało złożone w sposób warunkowy, co jest niedopuszczalne, podczas gdy dopuszczalność zgłoszenia ewentualnego zarzutu potrącenia jest ugruntowana

w orzecznictwie i w pełni uzasadniona;

b. uznanie, że strona pozwana nie podjęła czynności zmierzających do wykazania wysokości uzasadnionej kwoty do potrącenia, a tym samym nie dostarczyła Sądowi podstaw do dokonania rozliczeń, podczas gdy kwota kapitału wynika z dokumentów załączonych zarówno do pozwu, jak i odpowiedzi na pozew, a nadto jej wysokość nie była kwestionowana przez powoda, zatem wysokość roszczenia pozwanego została wykazana i udowodniona w trakcie postępowania;

8. art. 189 k.p.c. w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. poprzez wydanie wyroku dotyczącego stwierdzenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z nieważności umowy w sytuacji, gdy było to niedopuszczalne, gdyż

w ramach tego samego postępowania powód domagał się zasądzenia świadczenia pieniężnego w oparciu właśnie o nieważność umowy,

a wyrok uwzględniający żądanie zapłaty oparty i uzasadniony nieważnością umowy ma moc wiążącego przesądzenia o nieważności umowy (niejako dodatkowe ustalenie nieważności stanowi superfluum dla prawnych skutków zasądzenia w oparciu o nieważność i stanowi jawne i jaskrawe naruszenie podstawowych zasad stosowania art. 189 k.p.c.) – a zatem brak jest interesu prawnego dla żądania ustalenia

Mając na względzie powyższe wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych (k. 477-485v).

Wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2025 roku (data prezentaty) powodowie wnieśli o uzupełnienie postanowienia z dnia 24 marca 2025 roku w przedmiocie zabezpieczenia – poprzez orzeczenie co do zgłoszonych przez stronę powodową żądań wniosku o udzielenie zabezpieczenia z dnia 3 marca 2025 roku, zawartych w punkcie 1.1, 1.3, 1.4 oraz 4 (k. 488-488v).

Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2025 roku Sąd Rejonowy w Lesku sprostował wyrok z dnia 21 lutego 2025 roku w punkcie III w ten sposób, że w miejsce błędnie obliczonej kwoty 7.617 zł wpisał kwotę 11.370 zł z dodaniem zwrotu „tytułem zwrotu kosztów postępowania i kosztów w postępowaniu apelacyjnym” – k. 499.

Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2025 roku Sąd Rejonowy w Lesku uzupełnił postanowienie z dnia 24 marca 2025 roku w ten sposób, że dodał punkt 3 o treści „w pozostałej części wniosek oddala” – k. 500, 510.

Postanowienie z dnia 24 marca 2025 roku zażaleniem zaskarżyli powodowie w części, w której Sąd Rejonowy nakazał powodom wpłatę rat

z tytułu umowy kredytu hipotecznego nominowanego nr (...)

do depozytu sądowego, zarzucając naruszenie art. 321 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 738 k.p.c. poprzez udzielenie zabezpieczenia

w sposób, który nie został wskazany we wniosku powodów, a w konsekwencji wyjście przez Sąd poza - wiążącego go - granice wniosku o zabezpieczenie, wnosząc o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i o umorzenie postępowania zabezpieczającego w tym zakresie, jak też o zasądzenie

od pozwanego na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego

(k. 512-513v).

Wyżej wymienione postanowienie zażaleniem zaskarżył w całości również pozwany, zarzucając naruszenie:

1. art. 730 1 § 2 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że wykonywanie umowy przez powoda na rachunek pozwanego do końca procesu uniemożliwi lub w jakikolwiek sposób utrudni osiągnięcie celów przedmiotowego postępowania, którymi są:

a. zasądzenie określonej w pozwie kwoty, uiszczonej przez powoda tytułem rat;

b. definitywne przesądzenie o nieważności umowy

- a wpłacenie kilku lub kilkunastu rat nie stoi w najmniejszej sprzeczności

z żadnym z ww. celów przedmiotowego postępowania;

2. art. 730 1 § 2 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że godnym zabezpieczenia interesem prawnym może być uchronienie powoda przed ewentualną koniecznością złożenia kolejnego prostego pozwu o zapłatę na nieznaczną kwotę i to opartego na niewzruszalnym prejudykacie, uniemożliwiającym pozwanemu a limine jakąkolwiek obronę;

Tym samym wniósł o zmianę postanowienia i oddalenie wniosku powodów

w przedmiocie udzielenia im zabezpieczenia roszczenia w całości oraz

o zasądzenie od powodów na jego rzecz kosztów postępowania zabezpieczającego według norm przepisanych (k. 516-517v).

Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2025 roku (w przedmiocie wniosku

o zabezpieczenie) zażaleniem zaskarżyli w całości powodowie, zarzucając naruszenie:

1. art. 730 1 § 1 i 2 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, iż strona powodowa nie uprawdopodobniła interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia,

w tym w szczególności przez wzgląd, iż nie zachodzi sytuacja, w której brak zabezpieczenia uniemożliwiałby lub poważnie utrudnił osiągnięcie celu postępowania w sprawie, pomimo iż powodowie wykazali, iż mają interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia, w szczególności poprzez wykazanie, iż brak udzielenia zabezpieczenia będzie prowadził do sytuacji, w której powodowie w dalszym ciągu będą zobowiązani regulować należności w oparciu o abuzywne mechanizmy zawartej umowy;

2. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie w sposób wykraczający poza ramy swobodnej oceny dowodów, co objawia się bezpodstawnym uznaniem, iż żądania powodów nie dążą do skutecznego zabezpieczenia powództwa, natomiast stwarzają stronie powodowej przywilej rozstrzygniętej sprawy bez formalnego wytoczenia powództwa, podczas gdy zabezpieczenie powództwa w polskim systemie prawnym jest jedynym środkiem procesowym gwarantującym powodowi skuteczną ochronę przed skutkami zastosowania niedozwolonych postanowień umownych na czas postępowania sądowego;

wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku w oddalonym zakresie oraz o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego (k. 524-529).

W odpowiedzi powodów na zażalenie pozwanego na postanowienie z dnia 24 marca 2025 roku powodowie wnieśli o jego oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego (k. 543).

W odpowiedzi na apelację pozwanego powodowie wnieśli o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania przed Sądem drugiej instancji według norm przepisanych (k. 547-556).

W odpowiedzi na zażalenie powoda na postanowienie z dnia 24 marca 2025 roku pozwany wniósł o oddalenie zażalenia oraz o zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych (k. 558).

W odpowiedzi na zażalenie powoda na postanowienie z dnia 30 kwietnia 2025 roku pozwany wniósł o oddalenie zażalenia oraz o zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych (k. 563).

Pismem z dnia 20 sierpnia 2025 roku pozwany ponowił zarzut potrącenia, przedstawiając w tym celu wierzytelność w kwocie 70.029,39 zł (tytułem zwrotu wypłaconego kapitału kredytu) oraz 12.129,66 zł (tytułem zwrotu różnicy pomiędzy kwotą nominalnego kapitału kredytu a zwaloryzowanym kapitałem kredytu w związku ze zmianą wartości pieniądza w czasie albo tytułem zwrotu realnej wartości kapitału (k. 572).

Postanowieniem z dnia 10 września 2025 roku Sad Okręgowy w Krośnie, rozpoznając zażalenie stron na postanowienie z dnia 24 marca 2025 roku oraz zażalenie powodów na postanowienie z dnia 4 kwietnia 2025 roku, zmienił postanowienie z dnia 24 marca 2025 roku w ten sposób, że uchylił punkt 2 tego orzeczenia, oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie z dnia 24 marca 2025 roku, zmienił postanowienie z dnia 4 kwietnia 2025 roku w ten sposób, że częściowo uwzględnił wniosek o zabezpieczenie oraz oddalił zażalenie powodów na to orzeczenie w pozostałym zakresie (k. 596-596v).

Na rozprawie apelacyjnej w dniu 10 marca 2026 roku strony podtrzymały swe stanowiska, z tym że pełnomocnik powodów wniósł nadto – na wypadek uznania zasadności zarzutu potrącenia – o uwzględnienie dochodzonej kwoty wraz z odsetkami, które według jego wyliczeń wynosić miałyby na dzień rozprawy 28.288,92 zł; biorąc pod uwagę uznawaną przez powodów kwotę kapitału do potrącenia w wysokości 70.029,37 zł finalnie na rzecz powodów winna zostać zasądzona kwota 19.692,92 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 26 sierpnia 2025 roku do dnia zapłaty (k. 621-621v, stanowisko uszczegółowione w piśmie procesowym z dnia 24 marca 2026 roku – k. 622-623).

W replice na powyższe z dnia 16 kwietnia 2026 roku pozwany wniósł

o oddalenie powództwa w całości, wskazując na niezasadność kapitalizacji odsetek ustawowych za opóźnienie, podkreślając retroaktywny charakter skutków potrącenia (k. 629-631v).

Na drugiej rozprawie apelacyjnej pozwany podtrzymał zarzuty zgłoszone w pisemnej apelacji uzupełnione w treści pisma z dnia 16 kwietnia 2026 roku, natomiast powodowie wnieśli jak w odpowiedzi na apelację, uzupełnionej stanowiskiem zajętym w piśmie z dnia 24 marca 2026 roku odnośnie zgłoszonego zarzutu potrącenia (k. 649v).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Apelacja zasługiwała na uwzględnienie w części.

Dla skuteczności podniesienia zarzutu potrącenia na podstawie art. 203 1 k.p.c. i odbioru takiego oświadczenia wystarczające jest pełnomocnictwo procesowe (uchwała SN z 2.07.2024 r., III CZP 2/24, OSNC 2025, nr 3, poz. 27); skorzystanie natomiast z potrącenia wierzytelności, o której mowa w art. 455 k.c., nie wymaga uprzedniego wezwania do zapłaty, gdyż celem potrącenia jest właśnie uniknięcie otrzymania świadczenia pieniężnego - wierzyciel

i jednocześnie dłużnik, składający oświadczenie o potrąceniu, nie chce, aby jego dłużnik mu zapłacił, a potem on musiał mu zapłacić tę samą sumę. Na podstawie art. 499 k.c. chwilą zapłaty przez potrącenie jest więc chwila, w której potrącenie stało się możliwe (art. 499 k.c.), czyli chwila w której wierzyciel mógł wezwać do zapłaty. Artykuły 499 i 502 k.c. wyrażają wolę ustawodawcy obiektywizacji skutków potrącenia, tj. ich niezależności od chwili złożenia oświadczenia o potrąceniu. Ponieważ potrącenie następuje na mocy jednostronnego oświadczenia woli, jego skutki nie mogą zależeć od wezwania do zapłaty, dokonywanego także jednostronnie. Chwilą, w której potrącenie stało się możliwe (art. 499 k.c.) nie jest chwila wezwania do zapłaty (zbędnego przy realizacji wierzytelności przez potrącenie), lecz chwila, w której wezwanie do zapłaty stało się możliwe (postanowienie SN z 27.03.2025 r., I CSK 3778/23, LEX nr 3850603). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się nadto,

że przewidziane w art. 96 in fine k.c. oświadczenie woli mocodawcy

o udzieleniu pełnomocnictwa, tak jak oświadczenie o potrąceniu, może być złożone w sposób wyraźny lub dorozumiany, nawet przez fakt tolerowania przez mocodawcę występowania danej osoby w jego imieniu, natomiast dyrektywa celowego działania mocodawcy w kierunku wygrania procesu pozwala przyjąć, że zakresem umocowania strona objęła także złożenie w jej imieniu określonego oświadczenia woli, jeśli jest to niezbędne w ramach obrony jej praw w procesie (zob. wyroki SN: z 20 października 2004 r., I CK 204/04, OSNC 2005, Nr 10, poz. 176; z 4 lutego 2004 r., I CK 181/03, i z 23 lutego 2017 r., V CSK 305/16). W sprawie niniejszej przedłożone do akt pełnomocnictwo udzielone przez pozwanego obejmowało swoim zakresem także składanie materialnoprawnych oświadczeń o potrąceniu (k. 96). Niewątpliwie zatem pełnomocnicy obu stron umocowani byli do skutecznego zgłoszenia i odebrania w niniejszym procesie zarzutu potrącenia, choć naturalnie było ono skuteczne jedynie w tym zakresie, w jakim odnosiło się do faktycznie istniejącej wierzytelności pozwanego (a więc nie w zakresie, tak czy inaczej nazywanego, wynagrodzenia za korzystanie z kapitału – zob. wyrok TS z 15.06.2023 r., C-520/21, ARKADIUSZ SZCZEŚNIAK PRZECIWKO BANKOWI M. SA., LEX nr 3568733). Skoro powodowie dochodzili – tytułem roszczenia głównego - kwoty 61.433,62 zł, zaś pozwanemu przysługiwała wierzytelność odpowiadająca kwocie wypłaconego powodom kapitału

( 70 029,39 zł ), to ich wierzytelność pieniężna (wraz z świadczeniami odsetkowymi – patrz wyżej w zw. z art. 499 zd. 2 k.c.) uległa umorzeniu w całości, co prowadzić musiało do oddalenia powództwa w tym zakresie.

W pozostałej części natomiast apelację uznać należało za bezzasadną.

W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sąd art. 233 § 1 k.p.c. wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej, niż przyjął sąd, wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich ocenie odmiennej od oceny sądu (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 14.10.1998 r., II CKN 4/98, LEX nr 322031). Por. również wyrok SN z 10.04.2000 r., V CKN 17/00, OSNC 2000/10, poz. 189; wyrok SN z 5.08.1999 r., II UKN 76/99, OSNAPiUS 2000/19, poz. 732. Co więcej, Kodeks postępowania cywilnego nie nadaje, chociażby, zeznaniom świadka silniejszej mocy dowodowej ani większej wiarogodności niż zeznaniom przesłuchanej strony, lecz pozostawia ich ocenę uznaniu sądu (orzeczenie SN z 15 stycznia 1935 r., C.II. 2246/34, Zb.Urz. 1935/7, poz. 293; OSP 1935, poz. 706; PS 1935, poz. 722 i 736; PS 1936, poz. 158; Gł.Adw. 1935/9–10, s. 302; Gł.Prawa 1935/7–8, s. 488; Bibl.Orz., k.p.c. dział XVIII, poz. 1, dział XXXII, poz. 33; SPO, t. 1, poz. 5 do art. 243–261 k.p.c., poz. 12 do art. 425 k.p.c.) – negowanie zaś a priori znaczenia dowodowego zeznań stron w przewidywaniu ich subiektywnego nastawienia obraża przepisy art. [299 i nast.] k.p.c. Sąd orzekający ma możność krytycznej oceny zeznań stron przy uwzględnieniu stopnia ich subiektywności, nie można więc wbrew ustawie negować celowości samej instytucji dowodu

z przesłuchania stron (por. orzeczenie SN z 22 sierpnia 1950 r., C 147/50, NP 1951/6, s. 76), a do tego w istocie zmierza zgłoszony w punkcie 1 apelacji zarzut naruszenia art. 233 k.p.c. (przy czym, jak też wspomniano, jednocześnie stanowi on tylko polemikę z oceną dokonaną przez Sąd Rejonowy, bez wykazania uchybienia przez ten Sąd zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego). Na marginesie wypada tylko dodać, że w świetle art. 385 ( 1) § 1 k.c. nie jest wystarczające wskazanie w umowie, że ryzyko ponosi konsument oraz odebranie od niego oświadczenia o standardowej treści, iż został poinformowany o ponoszeniu ryzyka kursowego i przyjął je do wiadomości oraz je akceptuje - przedkontraktowy obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien zostać wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający konsumentowi, że tego rodzaju produkt kredytowy jest bardzo ryzykowny (por. wyrok SN z 8 marca 2023 r., II CSKP 1096/22, Pr.Asek. 2023/3, s. 88 z omówieniem J. Repsa, Przegląd orzecznictwa). Z art. 3 i 5 dyrektywy 93/13, a także z pkt 1 lit. j i I oraz pkt 2 lit. b i d załącznika do tej dyrektywy wynika, że " do celów przestrzegania wymogu przejrzystości zasadnicze znaczenie ma kwestia, czy umowa wskazuje w sposób przejrzysty powody i specyfikę mechanizmu przeliczania waluty obcej, a także związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach dotyczących uruchomienia kredytu, tak aby konsument mógł przewidzieć, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tego faktu konsekwencje ekonomiczne". Zwrot "w innych warunkach" oznacza, że w momencie zawarcia umowy, konsument powinien móc przewidzieć to, co będzie w momencie spłaty poszczególnych rat miesięcznych. Ocena świadomości konsumenta przy zawieraniu umowy jest możliwa jedynie w ramach kontroli incydentalnej, a wszelkie wątpliwości co do spełnienia przez bank wymogu przejrzystości powinny być interpretowane na korzyść konsumenta (zob. też uzasadnienie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 30 kwietnia 2014 r., C - 26/13, sprawa Árpad Kásler, Hajnalka Káslernè Rábai przeciwko OTP Jelzálogbank Zrt). Jakkolwiek kurs wymiany waluty obcej w stosunku do waluty krajowej zmienia się w długim okresie kredytowania, co utrudnia także kredytodawcy przewidzenia zmiany obciążenia finansowego, jakie może pociągać za sobą określony w umowie kredytu mechanizm przeliczeniowy, jednakże okoliczność ta nie może uzasadniać niewskazania w postanowieniach umowy, a także w informacjach przekazywanych przez przedsiębiorcę konsumentowi przed jej zawarciem, kryteriów stosowanych przez bank w celu ustalenia kursu wymiany mającego zastosowanie do obliczenia kwoty wypłaconego kredytu i kwot poszczególnych rat. Konsument musi mieć zapewnioną możliwość zrozumienia, do czego się zobowiązuje (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 18 listopada 2021 r., C - 212/20, MP, BP przeciwko "A" prowadzącego działalność za pośrednictwem 'A' S.A.). Ciężar dowodu, że klauzula umowna w rozumieniu art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 była jasna i zrozumiała spoczywa na przedsiębiorcy (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 10 czerwca 2021 r., C - 776/19, C - 782/19, VP i in. przeciwko BNP Paribas Personal Finance S.A oraz AV i in. przeciwko BNP Paribas Personal Finance S.A., Procureur de la Republique). Postanowienia umowy kredytu zawierające tzw. klauzulę ryzyka kursowego (walutowego) również dotyczą głównego świadczenia konsumentów (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 czerwca 2021 r., C - 776/19, C - 782/19, VP i in. przeciwko BNP Paribas Personal Finance S.A oraz AV i in. przeciwko BNP Paribas Personal Finance S.A., Procureur de la Republique). W celu zadośćuczynienia wymaganiu ich transparentności, nie jest wystarczająca ogólna informacja przedsiębiorcy pozwalająca konsumentowi na zrozumienie, że w zależności od zmian kursu wymiany zmiana parytetu pomiędzy walutą rozliczeniową a walutą spłaty może pociągać za sobą niekorzystne konsekwencje dla jego zobowiązań finansowych, ani przedstawienie mu ewentualnych wahań kursów wymiany. Konsument powinien być jasno poinformowany, że podpisując umowę kredytu denominowanego w walucie obcej, ponosi przez cały okres obowiązywania umowy ryzyko kursowe, które z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się dla niego trudne do udźwignięcia w przypadku silnej deprecjacji waluty, w której otrzymuje wynagrodzenie (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 czerwca 2021 r., C - 776/19,

C - 782/19, VP i in. przeciwko BNP Paribas Personal Finance S.A oraz AV i in. przeciwko BNP Paribas Personal Finance S.A., Procureur de la Republique oraz wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22) – zob. wyrok SN

z 28.10.2022 r., II CSKP 902/22, LEX nr 3437879. Bezzasadne jest zatem stanowisko pozwanego w zakresie w jakim za wystarczające uznaje on w tym kontekście odwołanie się do jakoby powszechnej w społeczeństwie wiedzy

o chwiejności kursów walutowych. Istotnie, ich zmienność – jako taką – można uznać za fakt powszechnie znany, niemniej w kontekście zadośćuczynienia przez przedsiębiorcę obowiązkom wynikającym z art. 385 ( 1) k.c.

w zw. z przepisami dyrektywy 93/13/EWG za konieczne uznać należy uświadomienie przez niego konsumenta co do tego, w jaki sposób ogólne zjawisko zmienności kursów walutowych będzie mogło oddziaływać na zakres jego zobowiązania w okresie trwania umowy. Wymagałoby to w szczególności uwrażliwienia kontrahenta na okoliczność, że wkładane na niego ryzyko kursowe jest niczym nieograniczone i może w pewnych scenariuszach prowadzić do drastycznego wzrostu świadczeń, do spełniania których będzie on zobligowany w przyszłości (co należy uznać za szczególnie istotne również z uwagi na przeznaczenie kredytów hipotecznych zaciąganych przez konsumentów na zaspokajanie własnych potrzeb mieszkaniowych). Nawet więc gdyby powodowie nie byli czynnie zapewniani przez pozwanego o bezpieczeństwie przedmiotowego produktu finansowego, to i tak w realiach niniejszej sprawy uznać należy, że Bank nie zadośćuczynił obowiązkowi dostatecznego pouczenia ich o ryzyku kursowym. Pod tym względem postanowienia spornej umowy jawią się jako abuzywne również o tyle, o ile powodują one nierównomierne rozłożenie ciężaru ekonomicznego wykonania umowy między jej stronami. Oto bowiem Bank, osoba prawna prowadząca działalność gospodarczą na wielką skalę, zastrzega sobie prawo do uzyskiwania każdorazowo równowartości zobowiązania wyrażonego w walucie obcej, kiedy to konsumenci, tj. osoby fizyczne osiągające dochody w PLN i zaciągające kredyt na zaspokajanie własnych bieżących potrzeb życiowych, obciążane są w istocie w całości wynikającym z treści umowy ryzykiem kursowym, bowiem to wartość ich świadczeń poddana została ryzyku znacznego wzrostu na skutek zmian kursu CHF. Właściwie więc cały realny ciężar wynikający z powiązania kredytu z kursem waluty obcej włożony został jedynie na konsumenta, który - siłą rzeczy - będąc podmiotem ekonomicznie znacznie słabszym od Banku, miał być jednocześnie zobowiązany do czynienia świadczeń o wartościach zmiennych w czasie, nie wyłączywszy hipotetycznie także takich, które mogły w stopniu istotnym ujemnie odbić się na jego płynności majątkowej, destabilizując funkcjonowanie prowadzonego gospodarstwa domowego (na potrzeby którego to przecież kredyt został zaciągnięty). Nawet więc jeżeli Bank nie zyskiwał na aprecjacji franka szwajcarskiego, to dla stwierdzenia nierównomiernego rozłożenia ciężaru ekonomicznego wynikającego z powiązania kredytu z kursem waluty obcej – godzącego w dobre obyczaje i rażąco naruszającego interesy powodów – wystarczające jest stwierdzenie, że to on w świetle umowy każdorazowo gwarantowane miał mieć pełne zaspokojenie swej wierzytelności, której wysokość wyrażona w CHF była stała, natomiast to jego kontrahenci będący konsumentami musieli liczyć się i ponosić ciężary wynikające ze wzrostu kursu CHF, co automatycznie przekładało się na zwiększenie ich zobowiązania

w PLN (a to w tej przecież walucie uzyskiwali oni dochody, żyjąc i pracując

w Polsce).

Nie ulega też wątpliwości, że prokonsumencka wykładnia przedmiotowej umowy nie mogła prowadzić do odmiennej kwalifikacji jej spornych postanowień przeliczeniowych. Art. 5 i 6 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować bowiem w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by sąd krajowy, który stwierdził nieuczciwy charakter warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej dyrektywy, dokonał wykładni tego warunku w celu złagodzenia jego nieuczciwego charakteru, nawet jeśli taka wykładnia odpowiadałaby wspólnej woli stron (wyrok TS z 18.11.2021 r., C-212/20, M.P. I B.P. PRZECIWKO „A.” PROWADZĄCY DZIAŁALNOŚĆ ZA POŚREDNICTWEM „A.” S.A., LEX nr 3256973), albowiem w przypadku stwierdzenia przez sąd krajowy nieważności nieuczciwego warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą

a konsumentem art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w taki sposób, iż niezgodny z tym artykułem jest przepis prawa krajowego dający sądowi krajowemu możliwość uzupełnienia tej umowy poprzez zmianę treści owego warunku (wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r., Bank BPH, C-19/20, EU:C:2021:341, pkt 67 i przytoczone tam orzecznictwo). Gdyby bowiem sąd krajowy mógł zmieniać treść nieuczciwych warunków zawartych w takich umowach, to takie uprawnienie mogłoby zagrażać realizacji długoterminowego celu ustanowionego w art. 7 dyrektywy 93/13. Uprawnienie to przyczyniałoby się bowiem do wyeliminowania zniechęcającego skutku wywieranego na przedsiębiorców poprzez sam brak stosowania takich nieuczciwych warunków wobec konsumentów, ponieważ nadal mogliby oni dostrzegać korzyść

w stosowaniu rzeczonych warunków, wiedząc, że nawet gdyby miały one być unieważnione, to jednak umowa mogłaby zostać uzupełniona w niezbędnym zakresie przez sąd krajowy, tak aby zagwarantować w ten sposób interes rzeczonych przedsiębiorców (wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r., Bank BPH,

C-19/20, EU:C:2021:341, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo). Tymczasem dokonanie postulowanej wykładni na podstawie art. 65 kodeksu cywilnego sprowadzałoby się in fine do zmiany treści rozpatrywanego w postępowaniu głównym warunku dotyczącego indeksacji, ponieważ prowadziłoby do zmiany jego rozumienia poprzez wprowadzenie odesłania do 'wartości rynkowej' waluty obcej ( ibid.).

Co się zaś tyczy samego stosowania kursów z tabeli kursowej ustalanej przez kredytodawcę to zaakcentować należy, że badanie postanowienia umownego pod kątem zgodności z art. 385 ( 1) k.c. nie może ograniczać się jedynie do ekonomicznej oceny o charakterze ilościowym - znacząca nierównowaga może bowiem wynikać z samego faktu wystarczająco poważnego naruszenia sytuacji prawnej, w której konsument, jako strona danej umowy, znajduje się na mocy właściwych przepisów krajowych, w postaci czy to ograniczenia treści praw, które zgodnie z rzeczonymi przepisami przysługują mu na podstawie tej umowy, czy to przeszkody w ich wykonywaniu, czy też nałożenia na niego dodatkowego obowiązku, którego nie przewidują normy krajowe (wyrok

z dnia 3 października 2019 r., Kiss i CIB Bank, C-621/17, EU:C:2019:820, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo). W związku z tym wskazuje się, że sprawdzić należy, czy przedsiębiorca traktujący konsumenta w sposób sprawiedliwy

i słuszny mógłby racjonalnie spodziewać się, iż konsument ten przyjąłby dane postanowienie w drodze negocjacji indywidualnych (wyrok TS z 14.03.2013 r., C-415/11, CURIA).

Zastosowanie odesłania do tabeli kursów pozwanego oznacza tymczasem nic innego jak narzucenie konsumentowi przez przedsiębiorcę ceny, jaką dopiero w przyszłości ustali dla niego ten ostatni. Jednostronne ustalanie wysokości zobowiązania konsumenta względem przedsiębiorcy uznać należy za prowadzące per se do wyczerpania znamion abuzywności postanowienia umownego opisanych w art. 385 1 § 1 k.c., albowiem tak daleko idące zakłócenie autonomii stron stosunku obligacyjnego nie tylko godzi w dobre obyczaje kupieckie, ale wręcz w samą istotę stosunku zobowiązaniowego (art. 353 1 k.c.). Nie ma tutaj znaczenia to, jak daleko sięgała faktyczna swoboda pozwanego w kształtowaniu tych kursów, co wynika zarówno z dyspozycji art. 385 2 k.c., w świetle którego to przepisu oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (a zatem irrelewantne są okoliczności mające miejsce już po tym momencie), jak i z szerokiego rozumienia pojęcia „rażącego naruszenia interesów konsumenta” w świetle art. 385 1 § 1 k.c. Abuzywność odesłania do tabeli kursowych ustalanych przez przedsiębiorcę wynika już nawet nie tylko ze stworzenia mu sposobności do „zawyżenia” świadczeń konsumenta (lub „zaniżenia” świadczeń przedsiębiorcy), ale z samego zastrzeżenia na jego rzecz pewnej sfery dyskrecjonalności w kształtowaniu treści praw i obowiązków stron umowy zawartej z konsumentem. Oczywistym jest bowiem, że nawet cena „rynkowa” nigdy nie ma waloru sztywnej wartości – nie jest to w szczególności najwyższa lub najniższa cena obowiązująca na rynku danych towarów lub usług, ani też wyliczona w taki czy inny sposób sztywna wartość uśredniona.

W warunkach gospodarki rynkowej opartej na kształtowaniu się czynników cenowych na podstawie podaży i popytu cena, jaką oferuje na danym rynku przedsiębiorca, zawsze stanowi wyraz dokonania przez niego dyskrecjonalnej oceny co do tego, na ile oferowane dobro wycenić w kontekście istniejącej na rynku konkurencji, kosztów jego nabycia/przygotowania oraz popytu nań wśród klienteli. Nawet więc jeżeli uznać by za nieprawdopodobne, aby faktycznie pozwany Bank miał możliwość drastycznego manipulowania kursami, to i tak cieszył się on co najmniej (nawet przy zastosowaniu najbardziej życzliwej dla konsumenta wykładni) pewną dozą dyskrecjonalności, poprzez brak możliwości ustalenia sztywnych granic, w jakich plasować miałaby się ustalana przez niego wartość kursu wymiany walut. Nawet więc jeżeli w praktyce stosowane przez pozwanego stawki nie przekraczałyby cen minimalnych istniejących na rynku, to stworzenie dla konsumenta stanu normatywnego, w którym choćby potencjalnie wystawiony byłby on na możliwość kształtowania jego sytuacji majątkowej w sposób dyskrecjonalny przez przedsiębiorcę prowadzić musi do naruszenia dobrych obyczajów oraz rażącego naruszenia interesów kredytobiorcy.

Jeżeli natomiast chodzi o pozostałe zarzuty, należy je skwitować wskazaniem, że w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów, a w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie (uchwała SN z 25.04.2024 r., III CZP 25/22, OSNC 2024, nr 12, poz. 118). Nawet gdyby negatywną ocenę odnieść jedynie do postanowień dotyczących przeliczenia salda na wartość wyrażoną w CHF to już samo stwierdzenie ich bezskuteczności prowadzi do uniemożliwienia wykonania spornej umowy

(a to wobec sposobu naliczania rat kapitałowo-odsetkowych od takiej właśnie wartości wyrażonej w walucie obcej). Niemożność uzupełnienia bezskutecznego postanowienia skutkuje więc niemożnością ustalenia świadczenia kredytobiorcy, a zatem musi to prowadzić do upadku umowy

w całości.

Odnosząc się do ostatniego zarzutu, tj. zarzutu naruszenia art. 189 k.p.c. wskazać wypada, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia

5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, w związku z zasadą skuteczności, stoi na przeszkodzie przepisom krajowym, które w celu uwzględnienia wytoczonego przez konsumenta powództwa zmierzającego do ustalenia bezskuteczności nieuczciwego warunku w umowie zawartej z przedsiębiorcą wymagają dowodu na istnienie interesu prawnego (postanowienie SN z 19 grudnia 2025 r., I CSK 2009/25, EPS 2026/4, s. 56 za wyrokiem TS z 23.11.2023 r., C-321/22, ZL I IN. PRZECIWKO PROVIDENT POLSKA S.A., LEX nr 3629863). Niezależnie od tego błędny jest pogląd skarżącego, jakoby orzeczenie

w przedmiocie żądania zapłaty opiewającego na zwrot kwot już przez powodów wyłożonych w wykonaniu spornej umowy czyniło zbędnym ustalenie jej nieważności – interes prawny powodów jako konsumentów wyraża się tutaj bowiem w ich uzasadnionym roszczeniu, co do rozstrzygnięcia o ich sytuacji prawnej w związku z zarzutami podniesionymi pod adresem spornej, a rzekomo wiążącej (według pozwanego), umowy kredytu. Samo orzeczenie o obowiązku zwrotu dotychczas dokonanych przez nich wpłat, tytułem jej wykonania nie rozstrzyga jeszcze definitywnie sporu o jej obowiązywanie między stronami, skoro kwoty te nie wyczerpują jeszcze całości zobowiązania, jakie rzekomo zobowiązani mieliby spełnić wobec pozwanego Banku. Zakres przedmiotowy mocy wiążącej prawomocnego wyroku (art. 365 § 1 k.p.c.) i jego powagi rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.) rozciąga się bowiem wyłącznie na rozstrzygnięcie zawarte w jego sentencji i nie obejmuje oceny kwestii wstępnej, stanowiącej podstawę tego rozstrzygnięcia (wyrok SN z 12 marca 2020 r., IV CSK 584/18, niepubl.). Innymi słowy brak orzeczenia w przedmiocie ustalenia nieważności spornej umowy prowadziłby do dalszego pozostawania powodów w stanie niepewności, co do ich sytuacji prawnej – teoretycznie bowiem nie byłoby w takim przypadku wykluczone, że pozwany podtrzymując swe stanowisko co do obowiązywania umowy mógłby w przyszłości skutecznie pozwać powodów o należności określone jako raty kapitałowo-odsetkowe należne na podstawie umowy. Prawnie (dyrektywa 93/13/EWG w zw. z art. 76 KRP) chroniony interes powodów jako konsumentów w ustaleniu nieważności spornej umowy, wyraża się więc tutaj w potrzebie definitywnego, wiążącego na przyszłość także inne sądy, rozstrzygnięcia o treści praw i obowiązków stron (bądź ich braku).

Biorąc to wszystko pod uwagę, przyjmując za własne ustalenia i oceny Sądu pierwszej instancji w pozostałym zakresie, orzec należało jak w punkcie I i II wyroku.

O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono w punkcie III mając na względzie uchwałę SN z 26.02.2014 r., III CZP 117/13, OSNC 2014, nr 12, poz. 123, z tezy której wynika, że przy ustalaniu wysokości opłaty pierwszorzędne znaczenie ma nie przedmiot sprawy, lecz rodzaj postępowania (gdy po wydaniu zaskarżonego wyroku zażalenia wnoszone były na postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia) oraz uchwały III CZP 8/25

i III CZP 11/25, wedle których jeżeli wniosek o udzielenie zabezpieczenia został rozstrzygnięty w postępowaniu rozpoznawczym, do kosztów procesu, których zwrotu można żądać od strony przeciwnej, nie zalicza się odrębnego wynagrodzenia adwokata za występowanie w postępowaniu o udzielenie zabezpieczenia. Powodowie uiścili 100 zł opłaty od wniosku o udzielenie zabezpieczenia (k. 452), dwukrotnie wnosili o doręczenie postanowień

z uzasadnieniem (2 x 30 zł – k. 491 i 507), a także skarżyli wydane przez Sąd Rejonowy postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118) nie określa stawek obowiązujących w postępowaniu zabezpieczającym, zaś wobec jego odrębności względem postępowania rozpoznawczego za nieuzasadnione uznać należy stosowanie stawek określonych w § 2, opierających się na kryterium wartości przedmiotu sprawy. Postępowanie zabezpieczające – choć odrębne (akcesoryjne) wobec postępowania rozpoznawczego – opiera się w istotnej mierze na zbieżnych przesłankach (w zakresie, w jakim wniosek o udzielenie zabezpieczenia wymaga przytoczenia twierdzeń usprawiedliwiających

w świetle norm materialnoprawnych określone roszczenie), a różnica w istocie sprowadza się do wykazania interesu prawnego (który to częstokroć – również w niniejszej sprawie – ma charakter bardziej abstrakcyjny, niż konkretny, więc nie wymaga przeprowadzania dodatkowych czynności dowodowych) oraz wskazania postulowanego sposobu zabezpieczenia. Skoro zatem udział

w postępowaniu zabezpieczającym uprawnionego zasadza się w istotnej mierze na twierdzeniach i oświadczeniach opracowanych już na potrzeby postępowania rozpoznawczego, a powyższe pozostałe kwestie (interesu prawnego i sposobu zabezpieczenia) zasadniczo mają wobec nich znaczenie już tylko bagatelne (a na pewno wiążące się ze znacznie mniejszym nakładem starań na ich opracowanie), to za najwłaściwsze uznać należy stosowanie do kosztów postępowania zabezpieczającego stawki opisanej w § 8 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, a to w związku z jego § 20. Stosownie do § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia stawki minimalne wynoszą za prowadzenie spraw

w postępowaniu zażaleniowym przed sądem rejonowym lub przed sądem okręgowym - 25 % stawki minimalnej, a jeżeli w pierwszej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 50 % stawki minimalnej, w obu przypadkach niemniej niż 120 zł, toteż 100 zł + 2 x 30 zł + 120 zł = 280 zł,

co należało zasądzić od pozwanego na rzecz powodów w punkcie III wyroku.

W punkcie V rozstrzygnięto stosownie do art. 99 u.k.s.c., który stanowi, że nie pobiera się opłaty sądowej, a uiszczoną opłatę zwraca się, jeżeli zażalenie, wniesione na zarządzenie przewodniczącego o zwrocie pisma albo

na postanowienie sądu o odrzuceniu środka zaskarżenia, sąd uzna

za oczywiście uzasadnione, albowiem powodowie uiścili 100 zł tytułem opłaty od wniosku o doręczenie zarządzenia o zwrocie pozwu z dnia 15 kwietnia 2021 roku z uzasadnieniem, a następnie 100 zł tytułem opłaty od zażalenia

na to zarządzenie, które ostatecznie zostało przez Sąd Okręgowy w Krośnie (działający wówczas jako sąd pierwszej instancji – jeszcze przed przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu w Lesku) uchylone w trybie samokontroli.

W punkcie IV natomiast stosownie do art. 350 § 1 i 3 k.p.c. sprostowano orzeczenie o kosztach postępowania zawarte w punkcie III wyroku z dnia

21 lutego 2025 roku, określając sumę zasądzonych kosztów postępowania na 11.317 zł (jak podali sami powodowie – k. 472), zamiast błędnie wskazanej w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2025 roku kwoty 11.370 zł. Koszty poniesione przez stronę powodową w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wyniosły co prawda 9.417 zł (1.000 zł opłaty od pozwu + 3.000 zł zaliczki na biegłego + 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa + 5.400 zł kosztów zastępstwa procesowego), niemniej uchybienia tego nie brał Sąd Okręgowy pod uwagę, zważywszy na fakt, iż powodowie nie zaskarżyli orzeczenia o kosztach procesu, a objęcie go apelacją pozwanego również nie mogło prowadzić do jego zmiany na niekorzyść apelującego (art. 384 k.p.c.).

W sytuacji, gdy Sąd Odwoładczy orzeka ponownie, to przy ponownym rozpoznaniu sprawy, przy rozstrzygnięciu o kosztach postępowania apelacyjnego powinien mieć na uwadze ostateczny wynik tegoż postępowania odwoławczego (a nie postępowań apelacyjnych) i wysokość kosztów poniesionych przez strony w jego toku, bez względu na fakt dwukrotnego orzekania w postępowaniu apelacyjnym przez ten sąd (wyrok SA w Szczecinie z 10.07.2013 r., III AUa 152/13, LEX nr 1422411). Toteż w wyroku niniejszym nie orzeczono dodatkowo o kosztach postępowania apelacyjnego, bowiem objęte zostały one już wydanym przez Sąd pierwszej instancji orzeczeniem

(w związku z wydanym już wyrokiem kasatoryjnym). Stronę powodową należało uznać za wygrywającą zarówno proces jako taki, jak i postępowanie apelacyjne, albowiem pozew w momencie jego wniesienia jawił się jeszcze jako uzasadniony, a wytoczenie powództwa ocenić należało za uzasadnione

i celowe dla ochrony przysługujących powodom roszczeń. Jego oddalenie natomiast (w zakresie żądania zapłaty) stanowiło konsekwencję zdarzeń później już zaistniałych, a to umorzenia wierzytelności pieniężnej wskutek jej potrącenia przez pozwanego. Art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz zasadę skuteczności w świetle zasad pewności prawa i proporcjonalności oraz prawa do skutecznej ochrony sądowej należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, która w ramach wszczętego przez konsumenta postępowania mającego na celu ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego, którą zawarł on z przedsiębiorcą oraz zwrot rat miesięcznych zapłaconych w wykonaniu tej umowy, pozwala na to, by ten przedsiębiorca, utrzymując tytułem głównym, że rzeczona umowa jest ważna, podniósł tytułem ewentualnym zarzut potrącenia oparty na wierzytelności odpowiadającej kwocie tego kredytu hipotecznego, pod warunkiem, po pierwsze, że ta ostatnia wierzytelność nie zostanie uznana za wymagalną, zanim właściwy sąd ustali nieważność samej umowy, a po drugie, że fakt uwzględnienia takiego zarzutu nie pociąga za sobą rozstrzygnięcia

w przedmiocie kosztów postępowania, które mogłoby zniechęcić konsumenta do skorzystania z praw przyznanych mu przez tę dyrektywę (wyrok TS z 22.01.2026 r., C-902/24, RM I EM PRZECIWKO SANTANDER BANK POLSKA S.A., LEX nr 4014883, gdzie wskazano również, że sąd krajowy powinien być w stanie ocenić wszystkie okoliczności zawisłej przed nim sprawy w celu uwzględnienia, w stosownym przypadku, ewentualnej złej wiary konsumentów, którzy pomimo informacji otrzymanych od sądu niesłusznie sprzeciwiają się potrąceniu między tymi konsumentami

a przedsiębiorcą należnych wzajemnych wierzytelności (zob. podobnie wyrok z dnia 22 września 2022 r., Servicios prescriptor y medios de pagos EFC,

C-215/21, EU:C:2022:723, pkt 42, 43). Mając na uwadze, iż wykładnia art. 498

i n. k.c. wciąż pozostaje w orzecznictwie polskich sądów chwiejna, a przyjęta

w tej sprawie stanowi także odstępstwo od dotychczas przyjmowanych poglądów oraz przełamuje wykładnię literalną (w zakresie w jakim za zbędne uznaje postawienie w stan wymagalności potrącanej wierzytelności bezterminowej), konsekwentne wyrażanie przez powodów stanowiska polegającego na podtrzymywaniu żądania pozwu uznać należało

za obiektywnie rzecz biorąc usprawiedliwione (tj. nienoszące znamion działania w złej wierze), a zatem niemogące prowadzić do negatywnego dla nich ukształtowania rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Skądinąd wypada

na marginesie też wskazać, że sprzeczne z zasadą skuteczności jest zaniechanie zasądzenia na rzecz konsumenta kosztów postępowania w razie nieuwzględnienia lub uwzględnienia tylko w części żądania zapłaty sformułowanego przez konsumenta, jeżeli konsument co do zasady miał rację co do nieuczciwego charakteru badanego warunku umownego (wyrok

TS C-224/19, Caixabank, pkt 98; wyrok TS z 13.07.2023 r., C-35/22, CAJASUR Banco SA przeciwko JO, IM, EU:C:2023:569, pkt 26), a tak właśnie było w niniejszej sprawie.

Orzeczenie Sądu Okręgowego znajduje uzasadnienie w treści art. 385 i 386 kpc oraz art. 100 zd.2 w zw. z art. 391 § 1 kpc.