descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C 713/24 upr.

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 25 czerwca 2025 roku

Sąd Rejonowy w Radomiu I Wydział Cywilny

w składzie następującym

Przewodniczący Sędzia Dariusz Wieński

Protokolant sekretarz sądowy Arkadiusz Włoskowicz

I

II

III

Sędzia Dariusz Wieński

Uzasadnienie

Pozwem z dnia 19 czerwca 2024 roku (data prezentaty – k. 5) M. K., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata (pełnomocnictwo – k. 8) wniosła o zasądzenie od Towarzystwa (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. na swoja rzecz kwoty 21.735,73 złotych tytułem odszkodowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 6 października 2023 roku do dnia zapłaty. Jednocześnie wniosła o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, że w dniu 3 września 2023 roku doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uszkodzeniu uległ pojazd marki S. (...) o nr rej. (...), będący jej własnością. Zaznaczyła, że zgłosiła szkodę do pozwanego towarzystwa, gdzie sprawca zdarzenia posiadał ubezpieczenie pojazdu w zakresie OC. Wskazała, że w toku postępowania likwidacyjnego pozwana sporządziła kalkulację naprawy na kwotę 23.386,41 złotych, przy zastosowaniu stawki za roboczogodzinę w kwocie 80 złotych i cen części zamiennych, z czym powódka się nie zgodziła, wskazując, że kwota ta nie odpowiadała rzeczywistej wysokości szkody i była niewystarczająca do przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody, zaś stawka za roboczogodzinę zastosowana przez pozwaną jest stawką kosztorysową i nie jest możliwe wykonanie naprawy pojazdu w takim koszcie robocizny. Podniosła, że stawka za roboczogodzinę w (...) wynosi ona 180 złotych, zaś w warsztatach nieautoryzowanych minimum 120 złotych, a także, że ujęte w kalkulacji części zamienne, tj. atrapa, wzmocnienie czołowe, wahacz strony lewej i prawej były niedostępne we wskazanych firmach. Wskazała, że przesłała do pozwanej prywatną kalkulację naprawy na kwotę 45.122,14 złotych, który to kosztorys pozwana zweryfikowała do kwoty 29.778,23 złotych. Odnośnie części zamiennych podniosła, że zamontowanie zamienników nie przywróci pojazdu do stanu sprzed szkody oraz obniży jego wartość. Zaznaczyła, że z uwagi na brak wskazania przez pozwaną serwisu naprawczego oraz brak wypłaty odszkodowania w kwocie wynikającej ze zweryfikowanego kosztorysu, pozwana dokonała sprzedaży pojazdu w stanie uszkodzonym za kwotę 45.000 złotych. Wskazała, że pismem z dnia 13 grudnia 2023 roku pełnomocnik powódki wezwał pozwaną do dobrowolnej wypłaty odszkodowania, jednak pozwana podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Zaznaczyła, że kwota dochodzona pozwem stanowi różnicę pomiędzy kwotą 45.122,14 złotych wynikającą z prywatnego kosztorysu a kwotą 23.386,41 złotych, tj. wypłaconą przez pozwaną (pozew – k. 5-7v.).

W odpowiedzi na pozew, Towarzystwo (...) spółka akcyjna z siedzibą w W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego (pełnomocnictwo – k. 57, pełnomocnictwo substytucyjne – k. 58), wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu pozwana wskazała, że wielokrotnie informowała poszkodowaną o możliwości skorzystania z naprawy przedmiotowego pojazdu w warsztatach współpracujących z pozwaną, wskazując jednocześnie dane do kontaktu z warsztatami (...) i nie (...). Zaprzeczyła, że faktyczny i uzasadniony koszt naprawy pojazdu opiewa na kwotę 45.122,14 złotych brutto, gdyż powyższy koszt naprawy wynika z prywatnej kalkulacji naprawy, co nie stanowi faktycznego, a hipotetyczny koszt naprawy. Podniosła, że w przypadku, gdy poszkodowana naprawiła swój pojazd za odszkodowanie wypłacone przez pozwaną i po zdarzeniu z dnia 3 września 2023 roku korzystała z tego pojazdu, to podstawą roszczeń powódki nie mogą być hipotetyczne koszty naprawy pojazdu, a faktycznie poniesione koszty naprawy. Zakwestionowała także wartość pojazdu w dacie sprzedaży i podniosła, że w jej ocenie wypłacona kwota przez pozwaną stanowi całość odszkodowania należnego poszkodowanej. Zaznaczyła, że nie ma podstaw, aby w niniejszej sprawie uwzględniać dowolne ceny za części zamienne i materiały lakiernicze w sytuacji, gdy poszkodowana mogła skorzystać z propozycji pozwanej i zakupu części i materiałów za ceny wskazane przez pozwaną w kalkulacji. Wobec powyższego zaznaczyła, że powództwo winno ulec oddaleniu w całości (odpowiedź na pozew – k. 37-41).

W dalszym toku postępowania stanowiska stron nie uległy zmianie.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 3 września 2023 roku doszło do zdarzenia drogowego, w wyniku którego uszkodzeniu uległ pojazd marki S. (...) o nr rej. (...), należący do M. K. (okoliczności bezsporne).

Sprawca wypadku poruszał się pojazdem posiadającym ważne ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych zawarte z Towarzystwem (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W.. Szkoda została zgłoszona w dniu 5 września 2023 roku i zarejestrowana pod numerem (...)-01 (okoliczności bezsporne, akta szkody na płycie CD – k. 60).

Decyzją z dnia 3 września 2023 roku ubezpieczyciel przyznał M. K. odszkodowanie w kwocie 23.386,41 złotych. Postawę decyzji stanowiła prywatna kalkulacja, w której wartość kosztów naprawy ustalono na kwotę 23.386,41 złotych brutto, przy zastosowaniu stawki za roboczogodzinę w wysokości 80 złotych oraz cen części zamiennych. Jednocześnie wskazał, że koszty robocizny ujęte w kalkulacji naprawy zostały przyjęte w oparciu o warunki uzgodnione z warsztatem (...), ul. (...), (...)-(...) R. i poinformował o możliwości zorganizowania naprawy przez ubezpieczyciela w rekomendowanym przez niego warsztacie. Dodatkowo pouczył, że poszkodowany ma prawo swobodnego wyboru warsztatu naprawczego, jednak jeżeli koszt naprawy w wybranym warsztacie, który nie jest warsztatem rekomendowanym przez ubezpieczyciela, będzie znacząco wyższy od cen obowiązujących na rynku lokalnym, w uzasadnionym przypadkach ubezpieczyciel zastrzega sobie prawo do weryfikacji wyższych kosztów i ograniczenia wysokości odszkodowania, jeżeli takie koszty są niecelowe i ekonomicznie nieuzasadnione. Warsztat wskazany przez ubezpieczyciela nie zgodził się jednak na naprawę pojazdu za kwotę wskazaną przez ubezpieczyciela (decyzja – k. 9-9v, kalkulacja naprawy – k. 10-14, wycena naprawy pojazdu do szkody – k. 44v.-45, zeznania powódki M. K. – k. 76v.-77).

W dniu 14 września 2023 roku (...) Odszkodowań z siedzibą w R. zleciła sporządzenie kalkulacji prywatnej, na podstawie której wartość kosztów naprawy została ustalona na kwotę 45.122,14 złotych brutto, przy zastosowaniu stawki za roboczogodzinę w kwocie 120 złotych. W tym samym dniu (...) Odszkodowań z siedzibą w R. przesłała do ubezpieczyciela kalkulację celem weryfikacji, wskazując, że stawka zastosowana przez ubezpieczyciela za roboczogodzinę jest zaniżona, nieadekwatna do stawek występujących na rynku, jak również, że naprawa z wykorzystaniem części o niższej jakości, niż uszkodzone oryginalne nie przywróci pojazdu do stanu jak najbardziej zbliżonego, jak przed kolizją. Wskazała ponadto, że otrzymała informację, że wskazane części alternatywne nie posiadają certyfikatów jakości. Dodatkowo wskazane części alternatywne, tj. atrapa, wzmocnienie czołowe, wahacz strony lewej oraz strony prawej nie są dostępne. Ubezpieczyciel zweryfikował powyższą kalkulację do kwoty 29.778,23 złotych brutto, przy zastosowaniu stawki za roboczogodzinę w kwocie 80 złotych (kalkulacja naprawy – k. 16-21, wiadomość mailowa – akta szkody na płycie CD – k. 60).

W dniu 20 września 2023 roku ubezpieczyciel wskazał M. K. dane kontaktowe dostawców poszczególnych części, a także serwisów współpracujących z ubezpieczycielem (wiadomość mailowa – k. 53).

Z uwagi na fakt, że M. K. nie otrzymała od ubezpieczyciela odszkodowania pozwalającego na naprawę przedmiotowego pojazdu, w dniu 4 października 2023 roku dokonała jego sprzedaży za kwotę 45.000 złotych (umowa sprzedaży samochodu – k. 24, zeznania powódki M. K. – k. 76v.-77).

W dniu 24 października 2023 roku (...) Odszkodowań z siedzibą w R. sporządziła wycenę, na podstawie której ustaliła wartość rynkową przedmiotowego pojazdu na kwotę 104.600 złotych brutto (wycena – k. 22-23).

Pismem z dnia 13 grudnia 2023 roku M. K., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata wezwała ubezpieczyciela do zapłaty na swoją rzecz kwoty 36.213,59 złotych tytułem odszkodowania za uszkodzony pojazd – w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego. Wskazała, że z uwagi na fakt, iż przyznana kwota odszkodowania była niewystarczająca na przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody, a poszkodowania nie posiadała własnych środków na jego naprawę, sprzedała ona pojazd w stanie uszkodzonym za kwotę 45.000 złotych i w związku z powyższym należne odszkodowanie powinno wynosić 59.600 złotych, jako różnica pomiędzy wartością pojazdu na dzień szkody, tj. 104.600 złotych a wartością uzyskaną ze sprzedaży (wezwanie do zapłaty – k. 25-26).

Pismem z dnia 3 stycznia 2024 roku ubezpieczyciel wskazał, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia roszczenia i dopłaty odszkodowania (pismo – k. 26-26v.).

Wartość rynkowa przedmiotowego pojazdu w stanie nieuszkodzonym, określona na dzień 3 września 2023 roku wynosi 107.900 złotych, zaś w stanie uszkodzonym – 69.700 złotych brutto. Różnica wartości pojazdu przed szkodą i po szkodzie wynosi 38.200 złotych brutto. Koszt naprawy pojazdu S. wynosi:

- przy zastosowaniu części oryginalnych o jakości ,,O i stawce za roboczogodzinę na poziomie 120 złotych – 46.942,75 złotych brutto,

- przy zastosowaniu części oryginalnych o jakości (...) i stawce za roboczogodzinę na poziomie 120 złotych – 42.039,47 złotych brutto,

- przy zastosowaniu części zamiennych o jakości ,,P i stawce za roboczogodzinę na poziomie 120 złotych – 31.518,20 złotych brutto (opinia biegłego z zakresu motoryzacji, mechaniki pojazdów i urządzeń M. O. – k. 86-173).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci powołanych wyżej dokumentów prywatnych, jak również częściowo na podstawie zeznań powódki M. K.. Prawdziwość i wiarygodność złożonych dokumentów nie nasuwała wątpliwości.

Sąd dał wiarę zeznaniom powódki M. K. w zakresie braku możliwości naprawy pojazdu w kwocie wypłaconej przez ubezpieczyciela oraz powodu sprzedaży przedmiotowego pojazdu.

W celu ustalenia wysokości szkody poniesionej przez powódkę, kosztów przywrócenia pojazdu do stanu sprzed szkody przy zastosowaniu cen części oryginalnych oraz rynkowej stawki za roboczogodzinę obowiązującej w miejscu zamieszkania powódki, zakresu uszkodzeń w pojeździe w związku ze zdarzeniem z dnia 3 września 2023 roku, celowych i uzasadnionych technicznie i ekonomicznie kosztów naprawy pojazdu, przy zastosowaniu cen części o jakości O oraz materiałów lakierniczych od niezależnych dostawców części zamiennych i materiałów lakierniczych, wysokości rynkowej stawki za roboczogodzinę za robociznę i lakierowanie, z uwzględnieniem wcześniejszych uszkodzeń pojazdu, a także wartości pojazdu przed szkodą oraz wartości pozostałości, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu motoryzacji, mechaniki pojazdów i urządzeń M. O.. W ocenie Sądu opinia sporządzona przez biegłego jest jasna, rzetelna, logiczna i zawiera odpowiedzi na wszystkie postawione pytania. Biegły w swej opinii wyliczył wartość kosztów naprawy według trzech wariantów – przy zastosowaniu części oryginalnych o jakości ,,O, części oryginalnych o jakości (...) oraz części zamiennych o jakości ,,P. Wskazał, że nie ma możliwości odtworzenia pojazdu do stanu, jak sprzed szkody, a jedynie istnieje możliwość odtworzenia pojazdu do stanu najbardziej zbliżonego, jak sprzed szkody. Zaznaczył, że pełne przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody nie jest możliwe. Wskazał ponadto, że najlepszą metodą do przywrócenia pojazdu do stanu najbardziej zbliżonego sprzed zdarzenia jest zastosowanie części oryginalnych ,,O pochodzących od producentów pojazdów, posiadających swoją trwałość i wytrzymałość, którą producent sprawdza w toku uzyskiwania homologacji. W ocenie biegłego odbudowa pojazdu do stanu najbardziej zbliżonego, jak sprzed szkody możliwa jest jedynie przy zastosowaniu nowych, oryginalnych części o jakości ,,O pochodzących od producenta pojazdu, a więc wariant naprawy wynoszący 46.942,75 złotych brutto.

Zarzuty do przedmiotowej opinii złożyła strona pozwana, kwestionując ją w zakresie uwzględnienia przez biegłego przy wyliczeniu wartości pojazdu przed szkodą z dnia 3 września 2023 roku korekty za przebieg pojazdu w wysokości 7.676 złotych. Podniosła, że rzeczywisty przebieg przedmiotowego pojazdu nie został w żaden sposób udokumentowany, a sytuacja rynkowa jednoznacznie wskazuje, iż niski nieudokumentowany przebieg pojazdów sprowadzonych z zagranicy nie wpływa na ich wzrost wartości rynkowej. Zaznaczyła, że mając na uwadze powyższe, wartość pojazdu przed szkodą z pominięciem nieuzasadnionej korekty wyniosła 100.273 złotych. Biegły w związku z powyższymi zarzutami sporządził opinię uzupełniającą, w której wskazał, że zastosowanie korekty dodatniej za przebieg nie wymaga potwierdzenia np. książką serwisową. W przypadku przedstawienia książki serwisowej należy zadać kolejną korektę – za serwisowanie pojazdu. Wskazał, że korektę należy stosować w przypadku wskazania sprawnego drogomierza pojazdu, zaś z akt nie wynika, aby drogomierz nie był sprawny. Dodatkowo wskazał, że nie zostało wykazane, aby przebieg pojazdu został sfałszowany. Zaopiniował także, że to nie powód powinien wykazać autentyczność przebiegu, a strona pozwana powinna wykazać, że przebieg ten nie jest autentyczny, co nie zostało wykonane, zatem korekta jest zasadna. Z tych też względów podtrzymał pierwotną opinię w całości (opinia uzupełniająca – k. 184-190v.). Wobec powyższego Sąd uznał opinię pierwotną, z uwzględnieniem wniosków zawartych w opinii uzupełniającej za mogącą stanowić podstawę dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje

Powództwo w niniejszej sprawie okazało się zasadne.

Stosownie do przepisu art. 415 k.c., kto z winy swej wyrządził drugiej osobie szkodę obowiązany jest do jej naprawienia. Z kolei zaś w myśl art. 822 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w § 1, będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia (§2). Uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela (§4).

Problematyka umów odpowiedzialności cywilnej uregulowana została również w przepisach szczególnych, tj. ustawie z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity – Dz. U. z 2013 r. poz. 392 ze zm.).

Zgodnie z art. 34 powołanej ustawy z ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. W myśl przytoczonego przepisu odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń ma charakter pochodny do odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu lub kierującego pojazdem. Powstaje wówczas, gdy istnieje odpowiedzialność posiadacza pojazdu lub kierującego na podstawie przepisów prawa cywilnego.

W sprawie niniejszej pozwana nie kwestionowała istnienia podstaw swojej odpowiedzialności.

Spór pomiędzy stronami dotyczył natomiast określenia wysokości koniecznych, celowych i uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu, niezbędnych do przywrócenia takiego jego stanu, jaki istniał przed wypadkiem, a także wartości sprzedanego pojazdu.

Strony na okoliczność udowodnienia uzasadnionych kosztów naprawy pojazdu przedstawiły prywatne kosztorysy naprawy. Strona powodowa na podstawie zleconej przez siebie kalkulacji naprawy określiła jej wysokość na kwotę 45.122,14 złotych brutto, zaś pozwana na kwotę 23.386,41 złotych brutto.

Sąd spór ten rozstrzygnął na korzyść powódki, opierając się na wnioskach zawartych w opinii biegłego z zakresu motoryzacji, mechaniki pojazdów i urządzeń M. O.. Biegły wskazał, że wartość rynkowa przedmiotowego pojazdu w stanie nieuszkodzonym, określona na dzień 3 września 2023 roku wynosi 107.900 złotych, zaś w stanie uszkodzonym – 69.700 złotych brutto. Różnica wartości pojazdu przed szkodą i po szkodzie wynosi 38.200 złotych brutto. Koszt naprawy pojazdu S. wynosi:

- przy zastosowaniu części oryginalnych o jakości ,,O i stawce za roboczogodzinę na poziomie 120 złotych – 46.942,75 złotych brutto,

- przy zastosowaniu części oryginalnych o jakości (...) i stawce za roboczogodzinę na poziomie 120 złotych – 42.039,47 złotych brutto,

- przy zastosowaniu części zamiennych o jakości ,,P i stawce za roboczogodzinę na poziomie 120 złotych – 31.518,20 złotych brutto.

Biegły w swej opinii wskazał, że nie ma możliwości odtworzenia pojazdu do stanu, jak sprzed szkody, a jedynie istnieje możliwość odtworzenia pojazdu do stanu najbardziej zbliżonego, jak sprzed szkody. Zaznaczył, że pełne przywrócenie pojazdu do stanu sprzed szkody nie jest możliwe. Wskazał ponadto, że najlepszą metodą do przywrócenia pojazdu do stanu najbardziej zbliżonego sprzed zdarzenia jest zastosowanie części oryginalnych ,,O pochodzących od producentów pojazdów, posiadających swoją trwałość i wytrzymałość, którą producent sprawdza w toku uzyskiwania homologacji. W ocenie biegłego odbudowa pojazdu do stanu najbardziej zbliżonego, jak sprzed szkody możliwa jest jedynie przy zastosowaniu nowych, oryginalnych części o jakości ,,O pochodzących od producenta pojazdu, a więc wariant naprawy wynoszący 46.942,75 złotych brutto. Z tych też względów Sąd uznał, że uzasadnione koszty naprawy wynoszą 46.942,75 złotych brutto. Istotnie, jak podnosiła strona pozwana, powódka była informowana o możliwości naprawy pojazdu w warsztacie współpracującym z ubezpieczycielem, jednak – jak wykazała opinia biegłego – naprawa pojazdu przy użyciu części zamiennych nie przywróciłaby pojazdu do stanu najbardziej zbliżonego do stanu sprzed szkody. Ponadto, jak wynika z zeznań powódki, warsztat wskazany przez ubezpieczyciela nie zgodził się na naprawę pojazdu za kwotą wskazaną przez ubezpieczyciela. Pozwana zeznań tych nie zakwestionowała i nie podważyła.

Przedmiotowa szkoda pozostaje w adekwatnym związku przyczynowo skutkowym ze zdarzeniem ubezpieczeniowym, za którego następstwa odpowiedzialność ponosi pozwany z racji zawartej umowy ubezpieczenia pojazdu OC. Zaistniały, zatem, przesłanki określone w art. 822 § 1 k.c. i w art. 361 § 1 k.c. Szkoda w sprawie niniejszej to koszt, jaki musi ponieść powód ze swojego majątku (strata) w celu dokonania naprawy samochodu (przywrócenia stanu poprzedniego). Stosownie do art. 363 § 1 k.c. naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili (§ 2). W istocie powszechnie przyjmuje się, że naprawienie szkody polegającej na uszkodzeniu pojazdu polega przede wszystkim na zapłaceniu kwoty koniecznej do przywrócenia samochodu do stanu poprzedniego.

Powszechne i utrwalone jest stanowisko doktryny i judykatury, że odszkodowanie przysługuje poszkodowanemu niezależnie od tego, czy pojazd został rzeczywiście naprawiony (wyrok SN z dnia 17 czerwca 1987r. sygn.. akt IV CR 158/87, wyrok SN z dnia 16 maja 2002r. sygn. akt V CKN 1273/00, wyrok SN sygn. akt I CR 151/88). Sąd w całości aprobuje wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2018 roku w sprawie II CNP 43/17, Lex 2490615 – „Z art. 822 § 1 k.c. wynika, że obowiązek ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej polega na zapłacie określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone przez ubezpieczonego osobom trzecim, a więc na spełnieniu świadczenia pieniężnego. Poszkodowany może, według swojego wyboru, żądać od ubezpieczyciela zapłaty kosztów hipotetycznej restytucji albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej ustalonej zgodnie z metodą różnicy. Przepis art. 822 § 1 k.c. modyfikuje normę wynikającą z art. 363 § 1 k.c. bowiem jedynie tylko w ten sposób, że roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego przekształca w roszczenie o zapłatę kosztów restytucji. Powstanie roszczenia w stosunku do ubezpieczyciela o zapłacenie odszkodowania, a tym samym jego zakres odszkodowania, nie zależą od tego, czy poszkodowany dokonał restytucji i czy w ogóle ma taki zamiar”.

Wskazać w tym miejscu należy, iż Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 13 czerwca 2003 r. w sprawie III CZP 32/03 (publ. LEX 78592) podkreślił, że iż poszkodowanemu przysługuje wybór odpowiedniego warsztatu naprawczego, któremu powierzy on dokonanie naprawy uszkodzonego pojazdu. Warsztaty te mogą posługiwać się różnymi cenami w zakresie tych samych lub podobnych prac naprawczych. Co więcej, ceny te mogą odbiegać w odpowiedniej skali od cen stosowanych przez warsztaty naprawcze działające na odpowiednim rynku lokalnym (np. na terenie określonego miasta lub gminy). Sąd Najwyższy wskazał też, iż „zgodnie z zasadą pełnej kompensaty poniesionej szkody (art. 361 § 2 k.c.), poszkodowany będzie mógł domagać się od ubezpieczyciela odszkodowania obejmującego poniesione koszty wspomnianych prac naprawczych. Za kategorię "niezbędnych" kosztów naprawy należałoby uznać takie koszty, które zostały poniesione w wyniku przywrócenia uszkodzonego pojazdu do stanu jego technicznej używalności istniejącej przed wyrządzeniem szkody przy zastosowaniu technologicznej metody odpowiadającej rodzajowi uszkodzeń pojazdu mechanicznego. Kosztami "ekonomicznie uzasadnionymi" będą koszty ustalone według cen, którymi posługuje się wybrany przez poszkodowanego warsztat naprawczy dokonujący naprawy samochodu. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że ceny te odbiegają (są wyższe) od cen przeciętnych dla określonej kategorii usług naprawczych na rynku napraw samochodu. Jeżeli nie kwestionuje się bowiem uprawnienia do wyboru przez poszkodowanego warsztatu samochodowego mającego dokonać naprawy, miarodajne w tym zakresie powinny być ceny stosowane właśnie przez ten warsztat naprawczy w związku z naprawą indywidualnie oznaczonego pojazdu mechanicznego”. Przenosząc powyższe stanowisko Sądu Najwyższego na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że ubezpieczyciel nie ma prawa do stawek za prace naprawcze, czy rodzaju części zamiennych.

Strona pozwana podnosiła, że w niniejszej sprawie należą się rzeczywiste koszty poniesionej szkody z uwagi na fakt, że pojazd został sprzedany przez poszkodowaną w stanie uszkodzonym, a zatem niezasadne jest żądanie hipotetycznych kosztów naprawy uszkodzonego pojazdu.

Istotnie, wskazać należy w tym miejscu na dwa ostatnie stanowiska Sądu Najwyższego wyrażone w Uchwałach Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego:

- z dnia 8 maja 2024 roku, sygn. III CZP 142/22, zgodnie z którą ,,jeżeli poszkodowany poniósł już koszty naprawy pojazdu lub zobowiązał się do ich poniesienia, wysokość odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych powinna odpowiadać tym kosztom, chyba że w danych okolicznościach są one oczywiście nieuzasadnione; wysokość odszkodowania nie zależy od ulg i rabatów możliwych do uzyskania przez poszkodowanego od podmiotów współpracujących z ubezpieczycielem. Jeżeli poszkodowany nie poniósł jeszcze kosztów naprawy pojazdu ani nie zobowiązał się do ich poniesienia, wysokość odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych powinna odpowiadać przeciętnym kosztom naprawy na lokalnym rynku, z uwzględnieniem możliwych do uzyskania przez poszkodowanego ulg i rabatów, chyba że skorzystaniu z tych ulg i rabatów sprzeciwia się jego uzasadniony interes (uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 8 maja 2024 roku, sygn. III CZP 142/22, opubl. Biuletyn SN 2024/5). Uzasadnienie uchwały nie zostało jeszcze opublikowane na stronie internetowej Sądu Najwyższego.

- z dnia 11 września 2024 roku w sprawie III CZP 65/23, zgodnie z którą jeżeli naprawa pojazdu przez poszkodowanego stała się niemożliwa, w szczególności w razie zbycia lub naprawienia pojazdu, nie jest uzasadnione ustalenie wysokości odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy.

Sąd w sprawie niniejszej nie podziela stanowiska zawartego w powyższych uchwałach, a wynika to z dwóch powodów.

Po pierwsze uchwały nie mają mocy wiążącej. Zgodnie bowiem z art. 87 par. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym "uchwały pełnego składu (...), składu połączonych izb oraz składu całej izby, z chwilą ich podjęcia, uzyskują moc zasad prawnych. Skład 7 sędziów może postanowić o nadaniu uchwale mocy zasady prawnej". Sąd Najwyższy powyższym uchwałom nie nadał mocy zasady prawnej.

Po drugie, na gruncie niniejszej sprawy wskazówki Sądu Najwyższego nie mają zastosowania, gdyż ubezpieczyciel wskazał warsztat, w którym pojazd mógłby zostać naprawiony, jednak po pierwsze opinia biegłego jednoznacznie wskazuje, że za kwotę deklarowaną przez ubezpieczyciela pojazd nie zostałby przywrócony do stanu sprzed wypadku, a po drugie wskazany warsztat odmówił naprawy za kwotę ustaloną przez pozwaną. Dlatego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie należą się hipotetyczne koszty naprawy.

Wobec powyższego Sąd w całości uwzględnił opinię biegłego M. O. i uznał, że uzasadniony koszty naprawy przedmiotowego pojazdu wynoszą 46.942,75 złotych brutto. Pozwana w toku postępowania likwidacyjnego wypłaciła poszkodowanej odszkodowanie w wysokości 23.386,41 złotych brutto, a więc do dopłaty pozostaje kwota 23.556,34 złotych brutto, a zatem większa, niż dochodzona przez stronę powodową. Sąd, mając na względzie treść art. 321§1 kpc, zgodnie z którym sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem ani zasądzać ponad żądanie, uwzględnił w całości żądanie strony powodowej, tj. do kwoty 21.735,73 złotych. Z tych też względów Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki powyższą kwotę, o czym orzekł w punkcie I. (pierwszym) wyroku.

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c.

Orzekając o odsetkach Sąd zważył, że orzeczenie zasądzające odszkodowanie ma charakter rozstrzygnięcia deklaratoryjnego, zaś zobowiązanie do zapłaty odszkodowania jest zobowiązaniem z natury rzeczy bezterminowym, dlatego też przekształcenie go w zobowiązanie terminowe następuje stosownie do treści art. 455 k.c. (niezwłocznie) – w wyniku wezwania wierzyciela (pokrzywdzonego) skierowanego wobec dłużnika (podmiotu zobowiązanego do naprawienia szkody) do spełnienia świadczenia. Reguła ta, w zakresie terminu spełnienia świadczenia, doznaje modyfikacji w przypadku, gdy podmiotem zobowiązanym do naprawienia szkody jest zakład ubezpieczeń. Wówczas termin do spełnienia świadczenia wyznacza regulacja art. 817 k.c. albo art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych. W art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych ustawodawca zobligował ubezpieczyciela do spełnienia świadczenia w terminie 30 dni od daty otrzymania przez niego zawiadomienia o szkodzie. Na wypadek, gdyby we wskazanym wyżej terminie nie było możliwe ustalanie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń lub wysokości odszkodowania, datę wypłaty świadczenia wyznacza termin 14 – dniowy, liczony od momentu, gdy przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Powódka zgłosiła szkodę do ubezpieczyciela w dniu 5 września 2023 roku, a zatem termin zapłaty odszkodowania upłynął w dniu 5 października 2023 roku. Zasadnym było więc zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia następnego, tj. od dnia 6 października 2023 roku do dnia zapłaty.

Rozstrzygnięcie o kosztach procesu w punkcie II. (drugim) wyroku Sąd oparł na treści art. 98 § 1 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu strona przegrywająca sprawę zwraca przeciwnikowi na jego żądanie niezbędne do celowego dochodzenia praw koszty procesu. Na koszty procesu poniesione przez stronę powodową składają się opłata od pozwu – 1.087 złotych, 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3.600 złotych ustalone w oparciu o §2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie, a także 800 złotych tytułem wykorzystanej zaliczki – łącznie 5.504 złotych.

Sąd dodatkowo na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. orzekł o odsetkach ustawowych za opóźnienie od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu.

W sprawie niniejszej zostały również poniesione wydatki tymczasowo przez Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Radomiu, związane z opiniami biegłego w kwotach 1.263,14 złotych (postanowienie – k. 176) oraz 583,11 złotych (postanowienie – k. 195) – łącznie 1.846,25 złotych. Z uwagi na fakt, że pozwana przegrała niniejszy proces w całości, Sąd nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Radomiu powyższą kwotę tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa, o czym orzekł w punkcie III. (trzecim) wyroku.

Sędzia Dariusz Wieński

ZARZĄDZENIE

(…)