descriptionTreść orzeczenia

Sygnatura akt I C 690/24

Uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju

z dnia 18 marca 2025 roku

Pozwem z 17 czerwca 2024 roku powód M. B. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 88.787,90 zł i kwoty 676,54 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 marca 2024 roku do dnia zapłaty. Wniesiono także o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego – w podwójnej wysokości stawki minimalnej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od czasu uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty – według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powód podał, że dochodzona pozwem kwota stanowi zwrot równowartości wszystkich środków uiszczonych przez powoda na rzecz pozwanego tytułem spłat rat kredytu, środków tytułem ubezpieczenia w związku z przekroczeniem standardowego wskaźnika LTV oraz prowizji za udzielenie kredytu.

Powód podkreślił jednocześnie, że dochodząc zwrotu całości pobranych przez pozwanego w toku realizacji umowy kredytu objęła żądaniem pozwu zarówno roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej z uwagi na nieważność umowy kredytu w całości, jak i zawierające się w niej roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej z uwagi na częściową bezskuteczność abuzywnych postanowień umownych.

W odpowiedzi na pozew (...) S.A z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Pozwany wskazał, iż klauzule umowne sformułowane są w sposób precyzyjny

i jednoznaczny, przez co nie mogą stanowić niedozwolonych postanowień umownych,

a ponadto kwestionowane przez powoda klauzule umowne zostały indywidualnie uzgodnione. W szczególności klauzule dotyczące denominacji udzielonego kredytu

i ustalenia kursu kupna i sprzedaży CHF nie zostały stronie powodowej narzucone przez Bank. Pozwany podniósł nadto, że brak jest sprzeczności umowy kredytu z zasadami współżycia społecznego. Pozwany podniósł także zarzut braku bezpodstawnego wzbogacenia po stronie Banku, zarzut przedawnienia oraz zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez powoda.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 20 kwietnia 2006 r. M. B. zawarł z poprzednikiem prawnym pozwanego - (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w K. - umowę kredytu hipotecznego denominowanego do CHF nr (...). Kwota kredytu wynosiła 22.763,30 CHF, a kredytobiorca zobowiązał się do wykorzystania i zwrotu kredytu zgodnie z warunkami umowy. Bank udzielił kredytobiorcy kredytu na okres od dnia 20 kwietnia 2006 roku do dnia 10 kwietnia 2025 roku. Kredyt przeznaczony był na sfinansowanie nabycia spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w J. przy ul. (...) – stanowiącego własność kredytobiorcy. Kredytobiorca był zobowiązany do zapłaty opłaty przygotowawczej od kwoty przyznanego kredytu w wysokości 569,08 CHF, co stanowi 2,50% kwoty kredytu. Na całkowity koszt kredytu składała się opłata przygotowawcza w wysokości 569,08 CHF oraz należne odsetki w wysokości 9.853,11 CHF. Całkowity koszt kredytu na dzień sporządzenia umowy wyniósł 26.228,07 zł. W dniu sporządzenia umowy roczna stopa oprocentowania kredytu wynosi 4,03%. Roczna rzeczywista stopa procentowa wyniosła 4,54%.

W celu zabezpieczenia wierzytelności banku z tytułu udzielonego kredytu została ustanowiona hipoteka zwykła na nieruchomości położonej w J. przy ulicy (...) do wysokości 22.763,30 CHF i hipoteka kaucyjna w wysokości 12.292,18 CHF z tytułu odsetek umownych i kosztów udzielonego kredytu. Dodatkowo stronu ustaliły, że prawne zabezpieczenie spłaty udzielonego kredytu stanowi cesja praw z polisy ubezpieczenia nieruchomości od ognia i zdarzeń losowych – suma ubezpieczenia pierwszej polisy wynosiła 61.000,00 zł oraz wpływy na rachunek wskazany w umowie prowadzony w Banku wraz z pełnomocnictwem do pobierania środków na spłatę zadłużenia. W całym okresie kredytowania odsetki naliczane są od faktycznego zadłużenia i płatne w terminach określonych w harmonogramie spłat. Za dzień spłaty uznaje się dzień wpływu środków na rachunek kredytu. Strony umowy ustaliły, że w okresie spłaty kredyt będzie spłacany w równych ratach miesięcznych obejmujących kapitał i odsetki, przy czym w miarę spłaty zadłużenia udział odsetek w racie kredytu będzie malał, a kapitał wzrastał.

W załączniku nr 3 do umowy kredytu hipotecznego określono zasady zabezpieczenia spłaty części kredytu wynikającej z przekroczonego standardowego wskaźnika LTV. Bank oświadczył w tym zakresie, że dokona wypłaty kredytu w przypadku przekroczonego standardowego wskaźnika LTV, jeśli do czasu spłaty przez kredytobiorcę części kredytu stanowiącej kwotę wynikająca z przekroczonego standardowego poziomu wskaźnika LTV, kredytobiorca ubezpieczy kwotę kredytu. Kredytobiorca wyraził zgodę na objęcie ubezpieczeniem części kredytu na okres 60 miesięcy kalendarzowych w kwocie 103,65 CHF. W załączniku nr 8 do umowy wskazano przykład wpływu zmiany kursu walutowego na raty spłacanego kredytu walutowego.

dowód: umowa kredytu hipotecznego nr (...) z 20.04.2006r. k.25-28 oraz 88-92; załącznik nr 3 do umowy kredytu hipotecznego k.29; załącznik nr 8 do umowy kredytu hipotecznego k.30; regulamin kredytowania osób fizycznych w (...) S.A nie objętych ustawą o Kredycie Konsumenckim k.31-32;

Kredyt został wypłacony jednorazowo w dniu 21 kwietnia 2006 roku w wysokości 22.763,30 CHF z czego kwota 569,08 CHF stanowiła prowizję z tytułu udzielonego kredytu i została pobrana z kwoty kredytu, kwota 107,46 CHF (co stanowiło 257,91 zł) jako koszty zabezpieczenia spłaty kredytu z tytułu przekroczenia standardowego wskaźnika LTV oraz kwota 22.086,76 CHF, co stanowiło 53.010,43 zł, tytułem zakupu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. W zaświadczeniu wskazano, że kredyt został całkowicie spłacony w dniu 17 grudnia 2013 roku.

dowód: zaświadczenie – historia spłat kredytu z dnia 08.08.2023r. k.33-35;

Dnia 1 marca 2024 roku powód skierował do strony pozwanej pismo stanowiące reklamację dotyczącą umowy w zakresie nienależnie pobranych od powoda środków w okresie od dnia 10 maja 2006 roku do dnia 17 grudnia 2013 roku w kwocie 88.529,99 zł, nienależnie pobranych od mandanta kosztów opłaty manipulacyjnej z tytułu przekroczenia dopuszczalnego wskaźnika obciążenia nieruchomości kredytem w kwocie 107,46 CHF oraz nienależnie pobranych od powoda środków z tytułu prowizji 569,08 CHF.

dowód : reklamacja z dnia 01.03.2024r. k.36-38;

Bank w piśmie stanowiącym odpowiedź na reklamację wskazał, iż jej nie uznał. Bank uznał umowę kredytu jako obowiązującą, wskazał, że kredyt jest rozliczany zgodnie z umową, z uwzględnieniem przepisów prawa i natury stosunku prawnego. Bank wskazał, że nie zgadza się ze stwierdzeniami wskazanymi w reklamacji, gdyż postanowienia umowy są zgodne z prawem bankowym oraz kodeksem cywilnym. Wobec tego postanowienia są wiążące, świadczenia nie pozostają nienależne i nie uległy przedawnieniu.

dowód : odpowiedź na reklamację z dnia 11.03.2024r. k.39-40;

Powodowi zaproponowano kredyt denominowany do CHF. Powód działał w zaufaniu do instytucji bankowej i zakładał, że proponowane założenia są dla niego korzystne. Umowa została zawarta w oddziale (...) w R.. Przed podpisaniem umowy powodowi przekazano informacje dotyczące technicznej obsługi kredytu. Powód nie pamiętał czy został poinformowany o ryzyku kredytowym. Powód kredyt spłacał terminowo, nie posiadał żadnej niedopłaty. Powód nie pamiętał czy był informowany o stabilności kursu franka szwajcarskiego oraz nie pamiętał konkretnych wskazań pracownika banku dotyczących ustalania kursu franka na potrzeby spłaty raty. Powód nie przeczytał umowy przed podpisaniem.

dowód: zeznania powoda k. 174-175;

Przedstawiony wyżej stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody z wyżej wymienionych dokumentów, jak również na podstawie przesłuchania powoda.

Sąd uznał za wiarygodne oraz przydatne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy dowody z dokumentów zebrane w sprawie, albowiem zostały sporządzone we właściwej formie, przewidzianej dla tego typu dokumentów. Dokumenty pozwoliły na pełne odtworzenie stanu faktycznego niezbędnego dla merytorycznego rozpoznania przedmiotowej sprawy. Ponadto, autentyczność tych dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu ani stron postępowania.

Sąd pominął dowód z opinii biegłego z zakresu bankowości, finansów

i rachunkowości oraz opinie prywatne K. J. i K. N. uznając, że są to dowody nieistotne dla rozstrzygnięcia sporu i oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Sąd zważył co następuje

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części.

W pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że z punktu widzenia polskiego systemu prawnego można wyróżnić trzy rodzaje kredytów, w których występuje waluta obca: indeksowany, denominowany i walutowy. W kredycie indeksowanym kwota kredytu jest podana w walucie krajowej i w tej walucie zostaje wypłacona, ale zostaje przeliczona na walutę obcą według klauzuli umownej opartej również na kursie kupna tej waluty, przy czym spłata kredytu następuje w walucie krajowej. W kredycie denominowanym kwota kredytu jest wyrażona w walucie obcej, a zostaje wypłacona w walucie krajowej według klauzuli umownej opartej na określonym kursie kupna waluty obcej, zaś spłata kredytu następuje w walucie krajowej. W kredycie walutowym kwota kredytu jest wyrażona w walucie obcej i spłata również jest dokonywana w tej walucie. Tylko w tym ostatnim wypadku roszczenie kredytobiorcy w stosunku do kredytodawcy jest wyrażone w walucie obcej, tj. kredytobiorca może żądać od kredytodawcy wypłaty kwoty kredytu w walucie obcej. W dwóch pozostałych wypadkach żądanie kredytobiorcy w stosunku do kredytodawcy w zakresie spełnienia świadczenia (czyli wypłaty kwoty kredytu) dotyczy wyłącznie waluty krajowej (vide wyroki Sądu Najwyższego z 30 września 2020 r., I CSK 556/18, LEX nr 3126114 oraz z 7 listopada 2019 r., IV CSK 13/19). W niniejszej sprawie mamy do czynienia z kredytem denominowanym. Kwota kredytu została bowiem określona w walucie obcej (§ 2 ust. 1 umowy). Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy przede wszystkim oceny abuzywności zawartych w analizowanej umowie kredytu postanowień umownych dotyczących sposobu przeliczania świadczeń obu stron z waluty polskiej na walutę obcą.

Punktem wyjścia do dalszych rozważań związanych ze stosowaniem art. 385 1 § 1 i 2 k.c. jest okoliczność, iż powód jest konsumentem w rozumieniu art. 22 1 k.c.

Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Obecny kształt tego przepisu został mu nadany ustawą z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. z 2000 r. Nr 22, poz. 271 z późn. zm.) Ustawa ta wdrożyła między innymi dyrektywę Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Ścisły związek art. 385 1 -385 3 k.c. z przepisami dyrektywy 93/13/EWG wiąże się z koniecznością uwzględnienia przy wykładni i stosowaniu tych przepisów prawa UE (zwłaszcza art. 3, 4 i 6 dyrektywy 93/13/EWG oraz załączników do niej) oraz dotyczącego go znacznego dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2006 r., I CK 297/05, Biul. SN 2006, nr 5, s. 12]". I tak, art. 385 1 § 1 zdanie pierwsze k.c. koresponduje z art. 3 ust. 1 dyrektywy, art. 385 1 § 1 zdanie drugie k.c. z art. 4 ust. 2 dyrektywy, art. 385 1 § 3 k.c. z art. 3 ust. 2 zdanie pierwsze dyrektywy, a art. 385 1 § 4 k.c. z art. 3 ust. 2 zdanie trzecie dyrektywy.

Istotą sporu między stronami w niniejszej sprawie pozostawała kwestia oceny zgodności z prawem powstałego między stronami stosunku prawnego oraz ocena treści postanowień zawartych w § 2 ust.1 umowy kredytu, ust. 2 pkt 2 i 3 załącznika nr 8 do umowy kredytu, dotyczących wprowadzenia klauzuli denominacyjnej świadczeń stron dwoma miernikami wartości – kupna i sprzedaży, określanymi przez pozwaną dowolnie oraz w załączniku nr 3 do umowy kredytu dotyczących obciążenia kredytobiorcy obowiązkiem refinansowania ubezpieczenia niskiego wkładu własnego pod kątem ich abuzywności w świetle przepisów prawa, skutku ich abuzywności dla ostateczne kształtu powstałego pomiędzy stronami stosunku prawnego, w tym również w kontekście oceny jego ewentualnej całkowitej nieważności na skutek ich bezskuteczności,

a w konsekwencji określenia wymiaru w jakim pozwana pozostawać będzie bezpodstawnie wzbogaconą kosztem strony powodowej.

Pozwany bank nie kwestionował faktu zawarcia z powodem umowy kredytu hipotecznego denominowanego do CHF oraz posiadania przez niego statusu konsumenta. Negował jednak niedozwolony charakter mechanizmu denominacji przewidzianego w umowie oraz wskazywał, że kwestionowane przez powoda klauzule umowne zostały

z nim indywidualnie uzgodnione.

Dokonując oceny zasadności tak sprecyzowanego powództwa należy odnieść się do istoty łączącego strony stosunku prawnego wynikającego z umowy o kredyt denominowany. W ocenie Sądu należy uznać, iż kredyt denominowany jest sprzeczny z właściwością (naturą) stosunku prawnego i zasadami współżycia społecznego. W przedmiotowej umowie połączono stosunek prawny wynikający z art. 69 Prawa bankowego (regulacja umowy kredytu) z klauzulą waloryzacyjną określoną w art. 358 1 § 2 kodeksu cywilnego. Sprzeczne z właściwością - naturą stosunku zobowiązaniowego są zasady ustalania zobowiązania kredytobiorcy oraz zasady ustalania jego świadczenia. Wprowadzenie mechanizmu denominacji do umowy kredytowej doprowadziło do umieszczenia w umowie elementów niedoregulowanych, nieweryfikowanych. W przedmiotowej umowie kredytowej kwota kredytu dla pozwanego stanowi inną wartość i jest określona inną walutą niż kwota kredytu dla konsumenta.

Do zawartej umowy kredytowej, w zakresie w nim opisanym, znajdował zastosowanie regulamin kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej. Powód przed zawarciem przedmiotowej umowy nie był informowany o ryzyku kursowym związanym z zaciągnięciem kredytu waloryzowanego do waluty obcej. Powód także nie zarobkował w walucie obcej, do której waloryzowany był udzielony kredyt. Postanowienia umowne kształtujące stosowanie mechanizmu waloryzacyjnego do waluty obcej na krajową, nie były przedmiotem indywidualnego uzgodnienia z powodem. W szczególności wypłata kredytu określonego w CHF przy zastosowaniu arbitralnie ustalonego przez bank kursu kupna waluty, jak i spłata kredytu przy zastosowaniu arbitralnie ustalonego przez bank kursu sprzedaży waluty należy ocenić jako niezgodne w szczególności z art. 58 § 1 i 3, 353 ( 1) KC (sprzeczność z prawem, naturą stosunku zobowiązaniowego w tym zasadą określoności świadczeń, zasadami współżycia społecznego), 385 ( 1) kodeksu cywilnego (zastosowanie klauzul abuzywnych, naruszenie dobrych obyczajów, rażące naruszenie interesów konsumentów), 385 ( 3) pkt 8 kodeksu cywilnego, art. 69 Prawa bankowego (sprzeczność z zasadą uzgodnienia istotnych przedmiotowo elementów umowy kredytowej). Nadto, zasady waloryzacji kredytu nie były sformułowane w zawartej umowie w sposób jednoznaczny i zrozumiały dla powoda. Nadto pozwany zawarł w umowie, a precyzyjniej w załączniku do umowy nr (...), postanowienia dotyczące obciążenia kredytobiorcy obowiązkiem refinansowania ubezpieczenia niskiego wkładu własnego.

Pozwany, poprzez zastosowanie wskazywanych postanowień umownych, narzucił powodowi sposób ustalania wysokości kwoty podlegającej wypłacie oraz zwrotowi. Jednostronnie wpłynął w ten sposób na ukształtowanie głównego świadczenia stron. Ustalenie wysokości kwoty wypłaconego i zwracanego kredytu wiązało się bowiem z koniecznością odwołania się do kursów walut ustalanych arbitralnie przez pozwanego w stosownej tabeli kursów. Podkreślić przy tym należy, iż umowa nie określała zasad ustalania tych kursów. Zatem, pozwany całkowicie dowolnie, w zależności np. od swojego „upodobania”, mógł każdorazowo określać kurs walut obcych i przyjmować chociażby, że kurs 1 CHF danego dnia wynosić będzie 8 zł, a innego 2 zł. Zapisy te są niejednoznaczne, ponieważ w chwili zawarcia umowy powód nie był w stanie ocenić wysokości własnego zobowiązania, a zatem skutków ekonomicznych wynikających z zawartej umowy oraz ryzyka ekonomicznego, związanego z zawarciem umowy.

Kluczowe, kwestionowane przez powoda jako niedozwolone klauzule umowne, zapisy powyższej umowy zostały zawarte w § 2 ust.1 umowy kredytu, oraz ust. 2 pkt 2 i 3 załącznika nr 8 do umowy kredytu i załączniku nr 3 do umowy kredytu.

Ocena zasadności powództwa w niniejszej sprawie wymaga oceny powyższych zapisów umowy i regulaminu zawierających klauzule przeliczeniowe w kontekście normy z art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego.

Zgodnie z powyższym przepisem postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenie stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Zgodnie z zapisem § 2 powyższego przepisu jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

Powyższa regulacja prawna winna być przy tym interpretowana w sposób zgodny z prawem wspólnotowym, tj. przede wszystkim z Dyrektywą Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. U. UE L 1993/95/29). Z art. 3 i 5 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, a także z pkt 1 lit j i l oraz pkt 2 lit. b i d załącznika do tej dyrektywy wynika, że „do celów przestrzegania wymogu przejrzystości zasadnicze znaczenie ma kwestia, czy umowa wskazuje w sposób przejrzysty powody i specyfikę mechanizmu przeliczania waluty obcej, a także związek między tym mechanizmem a mechanizmem przewidzianym w innych warunkach dotyczących uruchomienia kredytu, tak aby konsument mógł przewidzieć, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z tego faktu konsekwencje ekonomiczne”. Zwrot „w innych warunkach” oznacza, że w momencie zawarcia umowy, konsument powinien móc przewidzieć to, co będzie w momencie spłaty poszczególnych rat miesięcznych. Ocena świadomości konsumenta przy zawieraniu umowy jest możliwa jedynie w ramach kontroli incydentalnej, a wszelkie wątpliwości co do spełnienia przez bank wymogu przejrzystości powinny być interpretowane na korzyść konsumenta.

W świetle powyższych regulacji, aby określone postanowienie umowy mogło zostać uznane za „niedozwolone postanowienie umowne" (abuzywne, czy też nieuczciwe w rozumieniu dyrektywy 93/13), spełnione muszą zostać następujące warunki: 1) zawarcie umowy z konsumentem, 2) brak indywidualnego uzgodnienia postanowienia umownego, 3) postanowienie kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, 4) postanowienie sformułowane w sposób jednoznaczny nie dotyczy „głównych świadczeń stron".

Dokonując analizy łączącej strony umowy kredytowej należy przyjąć, że z uwagi na to, iż w wykonaniu opisanej wyżej umowy nie doszło do transferu wartości dewizowych, umowy łączącej strony nie można określić, jako umowy o kredyt walutowy. Kredyt udzielony powodowi był kredytem denominowanym, przy czym cała kwota została wypłacona w walucie polskiej. Pozwany przekazał powodowi wskazaną kwotę, stanowiącą równowartość określonej ilości franków szwajcarskich. Wartość ta była ustalona w odniesieniu do ceny franka szwajcarskiego obowiązującej w banku w dniu wypłaty kredytu. Powód miał natomiast spłacać kredyt w złotych, według ceny sprzedaży franka szwajcarskiego, obowiązującej w banku w dniu wpłacenia konkretnej raty. Włączenie do postanowień umowy kredytu klauzul waloryzacyjnych skutkowało tym, że wysokość zobowiązania powoda (wyrażonego w walucie polskiej) została zmodyfikowana innym miernikiem wartości, przełamując zasady takie, jak nominalizm i określoność świadczenia. Uruchomienie kredytu nastąpiło w złotych polskich według kursu kupna, natomiast spłata kredytu ustalana była w oparciu o kurs sprzedaży. Zdaniem Sądu, takie zastrzeżenie zawarte w umowie stanowi nadto rodzaj ukrytej prowizji banku. Kredytobiorca zaciągając i spłacając kredyt, nawet tego samego dnia i przy niezmienionym kursie waluty, zobowiązany byłby bowiem do spłaty wyższej kwoty, aniżeli pożyczyłby. Przyjęte w umowie stron klauzule przeliczeniowe nie wskazywały przy tym obiektywnych czynników ustalania kursu walutowego.

Z okoliczności zawarcia umowy wynika, iż postanowienia umowy zawierające mechanizm przeliczeniowy nie zostały indywidualnie uzgodnione z kredytobiorcą. Umowę zawarto jako ramową, z wykorzystaniem wzorca banku. Sporne klauzule nie były przedmiotem negocjacji. Kształtują one prawa i obowiązki powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy, rozumiane, jako nieusprawiedliwiona dysproporcja praw i obowiązków. Zachowania stron stosunku prawnego, także w fazie poprzedzającej zawarcie umowy, powinny zaś uwzględniać takie wartości, jak: uczciwość, zaufanie, lojalność, rzetelność. Im powinny odpowiadać postanowienia umów, które kształtują prawa i obowiązki konsumenta. Cytowane wyżej klauzule nie pozwalają na realizację takich wartości .

Sąd podziela przy tym w pełni argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2019 roku, gdzie Sąd Najwyższy wskazał, iż: „przyjmuje się, że postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy, słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie spodziewać się, iż konsument ten przyjąłby takie postanowienie w drodze negocjacji indywidualnych”. Natomiast w celu ustalenia, czy klauzula rażąco narusza interesy konsumenta, należy wziąć przede wszystkim pod uwagę, czy pogarsza ona jego położenie prawne w stosunku do tego, które, w braku odmiennej umowy, wynikałoby z przepisów prawa, w tym dyspozytywnych. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję, na niekorzyść konsumenta praw i obowiązków wynikających z umowy, skutkujące niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelne traktowanie .

Sporna umowa kredytu została zawarta przed zmianą ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Prawo bankowe dokonaną ustawą z dnia 29 lipca 2011 roku , którą wprowadzono uregulowania, iż umowa o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, powinna zawierać szczegółowe zasady określenia sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasady przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu (art. 69 ust. 2 pkt 4a) oraz, że w przypadku takich umów kredytu, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo-odsetkowych bezpośrednio w tej walucie (art. 69 ust. 3). W kredycie denominowanym kwota kredytu jest wyrażona w walucie obcej, a zostaje wypłacona w walucie krajowej według klauzuli umownej opartej na kursie kupna waluty obcej obowiązującym w dniu uruchomienia kredytu, zaś w przypadku kredytu indeksowanego, kwota kredytu jest podana w walucie krajowej, ale zostaje przeliczona na walutę obcą według klauzuli umownej opartej również na kursie kupna tej waluty obowiązującym w dniu uruchomienia kredytu. W obu rodzajach kredytu kredytobiorca jest zobowiązany spłacać raty w walucie krajowej na podstawie klauzuli przeliczeniowej zgodnie z bieżącym kursem sprzedaży waluty obcej określonym przez bank-kredytodawcę.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego w odniesieniu do kredytów zawieranych przed tą nowelizacją prawa bankowego zostało już wyjaśnione, że dopuszczalne jest zaciągnięcie zobowiązania kredytowego w walucie obcej z równoczesnym zastrzeżeniem, że wypłata i spłata kredytu będzie dokonywana w walucie krajowej, z tym że tego rodzaju zastrzeżenie dotyczy wyłącznie sposobu wykonania zobowiązania, a zatem nie powoduje zmiany waluty wierzytelności. Jednak mechanizm ustalania przez bank kursów waluty, który pozostawia bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, a klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści i przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną przedsiębiorcy w kwestii bardzo istotnej dla konsumenta, dotyczącej kosztów kredytu, jest klauzulą niedozwoloną w rozumieniu art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego. Do celów przestrzegania przez przedsiębiorcę w stosunku do konsumenta wymagania przejrzystości zasadnicze znaczenie ma to, czy umowa wskazuje w sposób jednoznaczny powody i specyfikę mechanizmu przeliczania waluty, tak by konsument mógł przewidzieć, na podstawie transparentnych i zrozumiałych kryteriów, wynikające dla niego z tego faktu konsekwencje ekonomiczne. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy indeksacja prowadząca do zmiany wysokości świadczenia zobowiązanego stanowi w istocie wariant waloryzacji sądowej, mają zatem zastosowania do niej przesłanki określone w art. 358 1 § 3 kodeksu cywilnego nakazujące rozważenie interesów stron i zasad współżycia społecznego w określaniu zmiany wysokości umownego świadczenia .

W ocenie Sądu nie można uznać za zgodnego z wymogami dobrej wiary postanowienia umowy stanowiącego podstawę do obciążenia ryzykiem kursowym kredytobiorcę, jeżeli taki kredytobiorca poprzez treść projektu umowy nie został uświadomiony, że ze skorzystaniem z kredytu wiąże się nieograniczone i nieprzewidywalne ryzyko kursowe, które może doprowadzić do sytuacji, gdy spłata kredytu będzie przerastać możliwości ekonomiczne kredytobiorcy i który nie zapoznał się z symulacją obrazującą wzrost kosztów obsługi spłaty kredytu i samego zadłużenia kredytowego w sytuacji silnej deprecjacji złotówki i wzrostu oprocentowania, aby mógł sobie uświadomić – w oparciu o konkretne liczby i kwoty – jakie grozić mu będzie zadłużenie oraz koszty obsługi spłaty kredytu w przypadku „zmaterializowania się” ryzyka kursowego.

Treść łączącej strony umowy nie spełnia powyższych wymogów.

Wskazać należy, opierając się na orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE (wyrok z 3-10-2019, C-260/18 pkt 44) oraz dotychczasowym orzecznictwie krajowym (wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2019 r. (III CSK 159/17), z dnia 9 maja 2019 r. (I CSK 242/18) oraz z dnia 7 listopada 2019 r. (IV CSK 13/19)), że zakwestionowane zapisy określają przedmiot główny umowy kredytu, jednakże z uwagi na powyżej wskazane zastrzeżenia, nie sposób uznać ich za zapisy sformułowane w sposób jednoznaczny.

Powód zeznał, iż z przekazanych przez pracowników biura nieruchomości informacji wynikało, że kredyt denominowany kursem CHF był korzystny. Ponadto pośrednik finansowy nie przedstawił żadnych symulacji obrazujących co się może stać z kapitałem kredytu, jeżeli kurs franka szwajcarskiego wzrośnie lub spadnie.

Powód nie miał możliwości negocjowania warunków umowy, w szczególności w zakresie wyboru sposobu uruchomienia kredytu, jak również sposobu spłaty rat kapitałowo-odsetkowych czy ubezpieczenia. Mógł jedynie zaakceptować zapisy o treści zaproponowanej przez stronę pozwaną.

Podsumowując, pozwany na etapie przedkontraktowym nie wyjaśnił powodowi w sposób zrozumiały i klarowny mechanizmu denominacji oraz zmienności kursów walut. Nie został on ponadto poinformowany o ryzykach związanych z zastosowaniem przez pozwanego wyżej wymienionych instrumentów. Faktyczna wysokość zobowiązania pozostała nieznana, a kwota kredytu oraz wysokość rat spłaty kredytu uzależniona została od mierników wartości im nieznanych, w tym w postaci kursu kupna i kursu sprzedaży franka szwajcarskiego obowiązującego i ustalanego przez pozwanego w sposób arbitralny, niejednoznaczny i nie weryfikowalny.

Rażące naruszenie interesów konsumenta wynika przede wszystkim z nierównomiernego rozłożenia ryzyka kursowego, przejawiającego się w przerzuceniu praktycznie całego ryzyka na kredytobiorców, co było generowane przez klauzule wyliczające należności. Na skutek tych postanowień wymagalne należności powoda zostały uzależnione od bieżącego kursu franka szwajcarskiego. Kredytobiorcy zostali wystawieni na nieograniczone ryzyko kursowe, podczas, gdy ryzyko kursowe Banku, gdyby nawet nie zabezpieczył się przed nim, co najwyżej teoretycznie ograniczało się do spadku kursu franka szwajcarskiego względem złotego do poziomu zerowego.

W świetle przedstawionej powyżej argumentacji należy wskazać, iż o niedozwolonym charakterze klauzul przeliczeniowych świadczy nie tylko arbitralne prawo banku do ustalania przez siebie kursów walut obcych, ale przede wszystkim przerzucenie na powoda ryzyka kursowego, o którego potencjalnych negatywnych skutkach i ich skali oraz prawdopodobieństwie wystąpienia, powód nie został uświadomiony przez bank.

Niedozwolony charakter zapisów umowy dotyczących ubezpieczenia związanego z przekroczeniem standardowego wskaźnika LTV również nie budził wątpliwości Sądu, zarówno w świetle dotychczasowego i utrwalonego już orzecznictwa, jak i okoliczności przedmiotowej sprawy. W tym zakresie Sąd w pełni podzielił twierdzenia strony powodowej, zawarte w pozwie, które tym samym nie wymagają powtórzenia.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż kwestionowane zapisy umowy są niedozwolonymi postanowieniami umownymi w rozumieniu art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego i na podstawie art. 410 § 1 kodeksu cywilnego w związku z art. 405 kodeksu cywilnego w związku z art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego i art. 58 kodeksu cywilnego zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 88.529,99 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 12 marca 2024 roku do dnia zapłaty. W zakresie ustalenia wysokości roszczenia Sąd kierował się zasadą dwóch kondykcji i oparł się niekwestionowanym zaświadczeniu – historii spłat kredytu, zasądzając kwotę faktycznie uiszczoną przez powoda w ramach spłaty przedmiotowego kredytu. Nie było więc konieczności zasięgania żadnej opinii biegłego w tym aspekcie.

W pozostałym zakresie tj. co do kwoty 676,54 CHF powództwo podlegało oddaleniu. Sąd uznał bowiem, że kwoty w wysokości 569,08 CHF stanowiącej prowizję z tytułu udzielonego kredytu i 107,46 CHF stanowiącej koszty zabezpieczenia spłaty kredytu z tytułu przekroczenia standardowego wskaźnika LTV zostały uwzględnione w kwocie wypłacanego kredytu. Powód nigdy nie dokonał ze swojego majątku świadczenia z tytułu prowizji i ubezpieczenia, zostały one bowiem pokryte ze środków banku poprzez zatrzymanie części kredytu. Tym samym, powód spłacając kredytu spłacił również w/w kwoty, a więc roszczenie w tym zakresie zaspokojone jest w zasądzonej w punkcie 1 wyroku kwocie.

O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 3. wyroku, obciążając w całości pozwanego obowiązkiem zwrotu wszystkich kosztów procesu stronie powodowej, stosownie do art. 100 k.p.c., ponieważ strona powodowa uległa jedynie co do nieznacznej części swego żądania. Tym samym Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 6.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie począwszy od dnia uprawomocnienia się wyroku, na którą składa się opłata od pozwu w kwocie 1000 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 5400 zł (§ 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku powoda o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej stawce, albowiem sprawa nie wymagała szczególnego nakładu pracy pełnomocnika i w świetle dotychczasowego orzecznictwa nie jest sprawą o charakterze skomplikowanym.

Sędzia Joanna Schreiber

(...)

(...)

ZARZĄDZENIE

1) (...)

2) (...)

3) (...)

(...)