Treść orzeczenia
Sygn. akt I C 656/24
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 14 listopada 2024 r.
Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Joanna Jank
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Gdyni sprawy z powództwa P. B. przeciwko (...) Bankowi (...) S.A. z siedzibą w K. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności
I. Pozbawia wykonalności bankowy tytuł egzekucyjny nr (...) wystawiony 26 czerwca 2009 r. przez (...) Bank (...) SA przeciwko P. B., zaopatrzony w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie z 30 sierpnia 2009 r. wydanym w sprawie VI Co 1429/09 w części, tj. ponad wyegzekwowana kwotę 1039, 40 zł (tysiąc trzydzieści dziewięć złotych i czterdzieści groszy),
II. Zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
(wyroku z dnia 14 listopada 2024 roku – k. 62)
Powód P. B. wniósł pozew przeciwko (...) Bankowi (...) z siedzibą w K. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego nr (...), wystawionego w dniu 26 czerwca 2009 roku przez pozwanego przeciwko powodowi, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2009 roku w sprawie o sygn. akt VI Co 1429/09/S – w części ponad wyegzekwowaną od powoda na rzecz pozwanego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego kwotę 1.039,40 zł, a także zasądzenia na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.
Z uzasadnienia wynikało, że dnia 6 sierpnia 2007 roku strony zawarły umowę o korzystanie z karty kredytowej. Pozwany wypowiedział tę umowę, a dnia 26 czerwca 2009 roku wystawił przeciwko powodowi bankowy tytuł egzekucyjny. W treści tytułu wskazano, że wynika z ww. umowy, a zadłużenie wynosi łącznie 17.311,38 zł. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2009 roku nadano mu klauzulę wykonalności. Na jego podstawie wyegzekwowano od powoda kwotę 1.039,40 zł.
Powództwo oparte zostało o art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., gdzie jako zdarzenie, o którym mowa w tym przepisie wskazano przedawnienie roszczenia.
W odniesieniu do powyższego tytułu zastosowanie ma 3-letni termin przedawnienia wynikający z art. 118 k.c. Bankowy tytuł egzekucyjny nie korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Termin przedawnienia roszczenia stwierdzonego (...) rozpoczął swój bieg od daty nadania klauzuli wykonalności bankowego tytułu egzekucyjnego, a następnie został przerwany wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod sygn. Km 1363/09. Ponownie termin ten nie został przerwany. Wierzytelność stwierdzona tym tytułem uległa przedawnieniu najpóźniej w 2015 roku.
(pozew – k. 2-6)
Pozwany w odpowiedzi na pozew oświadczył, że uznaje powództwo przy pierwszej czynności procesowej i wskazał, że strona pozwana nie dała powodu do jego wytoczenia. Wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych, a z ostrożności procesowej wniósł o nieobciążanie go kosztami procesu.
Wierzytelność z umowy zawartej między stronami została zbyta w 2013 roku na rzecz (...) (reprezentowany wówczas przez (...) SA). Pozwany od 2012 roku nie prowadzi żadnych działań upominawczych (windykacyjnych) ani egzekucyjnych przeciwko powodowi. Wytoczenie powództwa jest próbą sprzecznego z prawem obciążenia pozwanego kosztami sprawy, w tym kosztami zastępstwa procesowego.
(odpowiedź na pozew – k. 31-33)
Stan faktyczny
Dnia 26 czerwca 2009 roku pozwany (...) Bank (...) S.A. w K. wystawił bankowy tytuł egzekucyjny nr (...) przeciwko powodowi P. B. z tytułu umowy o korzystanie z karty kredytowej (...) Banku (...) S.A. numer (...) z dnia 6 sierpnia 2007 roku. Wskazano, że płatne i wymagalne zadłużenie wynosi 17.311,38 zł oraz dalsze odsetki ustawowe liczone od kwoty 14.643,65 zł od dnia 26 czerwca 2009 roku aż do dnia całkowitego zaspokojenia wierzytelności banku.
Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2009 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie w sprawie o sygn. akt VI Co 1429/09/S nadał klauzulę wykonalności ww. tytułowi egzekucyjnemu.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Podgórza E. C. w sprawie Km 1636/09 wyegzekwowano kwotę 1.039,40 zł, w tym 193,18 zł z tytułu zwrotu zaliczki. Wzmianka o egzekucji na tytule wykonawczym datowana jest na dzień 26 kwietnia 2012 roku.
(dowód: tytuł wykonawczy – k. 7-8)
Dnia 19 lipca 2013 roku pozwany zbył wierzytelność objętą ww. tytułem wykonawczym na rzecz (...) Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą w W..
(dowód: umowa przelewu i przeniesienia wierzytelności wraz z załącznikami – k. 37-51v.)
Sąd zważył, co następuje
Powyższy stan faktyczny ustalony został na podstawie dowodów z dokumentów. Strony nie kwestionowały autentyczności żadnych z nich, a zatem stanowiły pełnowartościowy dowód do rekonstrukcji ograniczonego – ze względu na uznanie powództwa – stanu faktycznego. Mimo że sąd związany był uznaniem powództwa, to konieczne było poczynienie ustaleń mających znaczenia dla rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
Należało mieć na uwadze, że zgodnie z art. 213 § 2 k.p.c. sąd jest związany uznaniem powództwa i jednocześnie zakreśla granice rozporządzalności nakładając na sąd obowiązek kontroli, czy uznanie nie jest sprzeczne z prawem, z zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. Zachowało aktualność dotychczasowe orzecznictwo stwierdzające, że uznanie będące aktem dyspozytywnym o ograniczonym zakresie obejmuje zarówno okoliczności faktyczne, jak i podstawę prawną danej sprawy, tzn. zespół obowiązujących przepisów, na podstawie których sąd ma wydać rozstrzygnięcie (por. wyrok SN z dnia 28 października 1976 r., III CRN 232/76, OSNCP 1977, nr 5-6, poz. 101, z glosami: S. D., OSPiKA 1978, z. 3, poz. 50, A. S., OSPiKA 1978, z. 7-8, poz. 143 i J. M., PiP 1978, z. 10, s. 178 i n.).
Artykuł 213 § 2 k.p.c. nie stanowi podstawy do badania i ustalania, czy będące przedmiotem uznania roszczenie rzeczywiście przysługuje stronie powodowej. Wyjaśnienie przyczyn skłaniających pozwanego do dokonania uznania z reguły pozwala na ocenę przesłanek skuteczności wyrażonego uznania, określonych w omawianym przepisie (zob. także A. J., Kontradyktoryjność a poznanie prawy w procesie cywilnym w świetle zmian Kodeksu postępowania cywilnego, PS 1998, nr 10, s. 63). Uznanie powództwa powinno być – jak każda czynność procesowa – wyraźne oraz jednoznacznie określone i nienasuwające wątpliwości co do swej treści oraz zakresu, w jakim pozwany uznał żądanie pozwu. Następstwem skutecznego uznania powództwa jest wydanie wyroku uwzględniającego żądania pozwu bez przeprowadzenia postępowania dowodowego.
Sąd nie znalazł podstaw, które mogłyby przesadzać o tym, że oświadczenie o uznaniu powództwa pozwanego w całości było sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub miało na celu obejście prawa.
Roszczenie powoda oparte było bowiem na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., który stanowi, że dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia.
Podstawą zastosowania art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. mogą być więc wszelkie zdarzenia, ale muszą one spełniać dwa warunki – nastąpić po powstaniu tytułu i skutkować wygaśnięciem zobowiązania lub niemożnością jego egzekwowania. Jednym z takich zdarzeń jest przedawnienie roszczenia. Niewątpliwie roszczenie objęte tytułem wykonawczym, jako podpadające pod 3-letni termin przedawnienia z art. 118 k.c., uległo przedawnieniu.
Mając zatem na uwadze wszystkie podniesione powyżej okoliczności – na mocy art. 213 § 2 k.p.c. w zw. art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd w punkcie I. wyroku uwzględnił powództwo.
Sporną kwestią w przedmiotowej sprawie było zagadnienie kosztów procesu. Pozwany domagał się zasądzenia od powoda na swoją rzecz kosztów procesu, powołując się na regulację art. 101 k.p.c., który stanowi, iż zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu. Z kolei powód argumentował, że wytoczenie powództwa było jedyną możliwością zabezpieczenia jego interesu.
Przepis art. 101 k.p.c. stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu, kreowanej w art. 98 k.p.c. Do jego zastosowania konieczne jest jednoczesne spełnienie dwóch przesłanek, tj. brak powodu do wytoczenia sprawy i uznanie żądania pozwu przy pierwszej czynności procesowej. Uznanie żądania pozwu przez pozwanego musi być jednoznaczne i nie może nasuwać żadnych wątpliwości. Za pierwszą czynność procesową dokonaną przez pozwanego należy uznać czynność procesową podjętą po prawidłowym doręczeniu pozwu, tzn. z chwilą zawiśnięcia sporu. Czynność ta może zostać dokonana przed rozprawą w postaci odpowiedzi na pozew, lub – dopiero na pierwszej rozprawie poprzez złożenie do protokołu stosownego oświadczenia przez pozwanego. W rozumieniu art. 101 k.p.c. pozwany nie daje powodu do wytoczenia sprawy, jeżeli jego postępowanie i postawa wobec roszczenia strony powodowej oceniona zgodnie z doświadczeniem życiowym usprawiedliwiają wniosek, iż strona powodowa uzyskałaby zaspokojenie roszczenia bez wytoczenia powództwa.
Stosownie do art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c., pozew powinien zawierać informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. Strona powodowa przyznała w pozwie, iż strony nie podjęły próby pozasądowego rozwiązania sporu z uwagi na brak możliwości polubownego zaspokojenia jego roszczenia. W ocenie Sądu takie założenie uznać trzeba za zbyt arbitralne.
W okolicznościach niniejszej sprawy powód winien był przed wytoczeniem powództwa poinformować pozwanego o tym, iż w jego ocenie roszczenie w niewyegzekwowanej części uległo przedawnieniu oraz wezwać pozwanego do zwrotu tytułu wykonawczego. W sytuacji gdyby – wbrew art. 804 § 2 k.p.c. – była już prowadzona egzekucja winien – poza skargą na czynności komornika – domagać się cofnięcia wniosku. Nie ulegało wątpliwości, iż powód tego nie uczynił – przyznał bowiem w pozwie, że nie podjął próby mediacji, albo innego pozasądowego rozwiązania sporu. Gdyby jednak to uczynił to dowiedziałby się, że wierzytelność, o której mowa w tytule wykonawczym została zbyta na rzecz innego podmiotu. Choć można przypuszczać, że o tym fakcie powód miał wiedzę, skoro pełnomocnictwo udzielone kwalifikowanemu pełnomocnikowi obejmowało w szczególności reprezentowanie przed nabywcą wierzytelności – (...) S.A. w W. (vide: k. 9).
Zdaniem Sądu, jeżeli postawa wierzyciela wskazuje, że ten nie zamierza egzekwować swojego roszczenia, niezależnie od okoliczności, powództwo przeciwegzekucyjne bez próby koncyliacyjnego sposobu usunięcia stanu niepewności dłużnika jest przedwczesne. Dopóty istnieje możliwość uniknięcia procesu sądowego, należy dokonywać czynności, o których mowa w art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c. Ich zaniechanie wynikać powinno jedynie z obawy zagrożenia interesu powoda, co w niniejszej sprawie nie zaistniało.
W aktualnym stanie prawnym nie istniało nawet zagrożenie, aby przedmiotowy tytuł wykonawczy stanowił podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko powodowi.
Norma wynikająca z art. 804 § 2 k.p.c. w zw. 797 § 1 1 k.p.c. stanowi, że jeżeli z treści tytułu wykonawczego wynika, że termin przedawnienia dochodzonego roszczenia upłynął, a wierzyciel nie przedłożył dokumentu, z którego wynika, że doszło do przerwania biegu przedawnienia, organ egzekucyjny odmawia wszczęcia egzekucji bez wzywania wierzyciela do uzupełnienia braków wniosku.
Obecne brzmienie art. 804 § 2 k.p.c. ma na celu przeciwdziałanie sytuacjom, w których dochodzone należności są w sposób oczywisty przedawnione, co w dalszej kolejności może niepotrzebnie generować postępowania z art. 840 k.p.c. (K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 12, Warszawa 2024).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należały uznać, że powód wytoczył zbędne powództwo, gdyż wystarczającą ochronę prawną zapewniał mu już ustawodawca w sposób wyżej wskazany.
Ewidentnie wytoczenie powództwa stanowiło nadużycie prawa i nie miało na celu objęcie powoda ochroną prawną – taką już powód posiadał – ale miało służyć uzyskaniu kosztów procesu w postaci wynagrodzenia kwalifikowanego pełnomocnika w osobie radcy prawnego.
O kosztach procesu orzeczono więc w punkcie II. wyroku na podstawie art. 101 k.p.c. i obciążono nimi wygrywającego powoda w całości. Na poniesione przez pozwanego koszty składały się: opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17,00 zł) oraz wynagrodzenie kwalifikowanego pełnomocnika w osobie adwokata w stawce minimalnej (3.600,00 zł) zgodnie z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800 ze zm.).