Treść orzeczenia
Sygn. akt I C 533/24 upr
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 17 czerwca 2025 r.
Sąd Rejonowy w Dębicy, Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Beata Kozik
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Woźniak
po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. w Dębicy na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 2.279,00 zł
I. Oddala powództwo.
II. Zasądza od powoda (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą
w W. na rzecz pozwanego (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę 900,00 zł (słownie: dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Sygn. akt I C 533/24 upr.
Uzasadnienie wyroku Sądu Rejonowego w Dębicy z dnia 17 czerwca 2025 r.
Powód (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. wytoczył powództwo przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę kwoty 2.279,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 czerwca 2024 r. do dnia zapłaty.
Na uzasadnienie podał, że powód prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wynajmowaniu pojazdów zastępczych po kolizjach komunikacyjnych. Powód oferuje usługi osobom poszkodowanym bezgotówkowo, to jest w ramach umów cesji wierzytelności z tytułu najmu pojazdów zastępczych – z poszkodowanych na powoda. Powód wówczas jako cesjonariusz występuje bezpośrednio do ubezpieczycieli o zwrot wyżej wymienionych wierzytelności jako odszkodowanie z umów OC sprawców zdarzeń. W ramach prowadzonej działalności powód świadczył usługi na rzecz B. D. W dniu 21 marca 2024 r. samochód osobowy marki (...) będący własnością poszkodowanego uległ uszkodzeniu w wyniku kolizji drogowej. Ubezpieczycielem od odpowiedzialności cywilnej sprawcy kolizji drogowej była pozwana. Powód świadczył na rzecz poszkodowanego usługę najmu pojazdu zastępczego. Powód wystawił za usługę fakturę VAT na kwotę 5.600,00 zł, pozwana uznała za zasadną łączną kwotę 3.321,00 zł.
Z tytułu wyżej wymienionej wierzytelności pozwana pozostaje dłużna kwotę 2.279,00 zł.
W odpowiedzi na pozew pozwany (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości.
Na uzasadnienie podał, że zakres świadczeń powoda na rzecz pozwanego nie pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym. Co więcej powód w żadnym zakresie nie podjął nawet starań, aby (jako nabywca wierzytelności) uzgodnić koszty z ubezpieczycielem. W tej sytuacji arbitralnie ustalone stawki nie są dla pozwanego wiążące, a zakres usług, które teoretycznie powód świadczył na rzecz poszkodowanego również. Istotnym przy tym jest, że udostępnienie poszkodowanemu pojazdu zastępczego nastąpiło przed zgłoszeniem szkody, a podczas zgłoszenia szkody poinformowano pozwanego, że pojazd zastępczy nie będzie potrzebny. O korzystaniu z pojazdu zastępczego pozwany został poinformowany dopiero w dniu 7 maja 2024 r. Pomimo piętrzenia trudności, pozwany odpowiedział na zapytanie dotyczące warunków najmu. Powód oraz poszkodowany mieli obowiązek minimalizować szkodę. Tymczasem ją maksymalizował. Kompletnie nie zrozumiałe są żądania powoda zawarte w pozwie, aby pozwany udostępniał warunki współpracy z wypożyczalniami aut etc. Tak samo pozwany kwestionuje załączony do pozwu dowód mający dotyczyć nagrania z rozmowy z osobą trzecią. Udostępnienie pojazdu zastępczego jest niezwykle prostą kwestią, która powód komplikuje, aby uzyskać korzyść majątkową. Powód odrzucił propozycję pozwanego. Nie ma żadnego logicznego uzasadnienia, dlaczego nie skorzystano z oferty pozwanego, skoro pozwany oferował najem na korzystniejszych warunkach, co obniżało także wysokość szkody. Kolejna kluczowa kwestia to fakt, że poszkodowany nie odwołał się od decyzji pozwanego o wysokości przyznanego odszkodowania. Poszkodowany zbył wierzytelność. Skoro poszkodowany nie kwestionował kosztów najmu pojazdu zastępczego to również poszkodowany nie mógł przenieść na powoda wierzytelności na kwotę wyższą aniżeli przyznane odszkodowanie. Nie zachodzą przesłanki do żądania po stronie powoda zapłaty świadczenia z tytułu zawartej umowy ubezpieczenia, a w świetle dokumentów załączonych do pozwu powód nie jest wierzycielem pozwanego. Powód nie jest legitymowany do występowania w procesie, ponieważ:
1) Od dnia zdarzenia, tj. od dnia 21 marca 2024 r. do dnia 24 kwietnia 2024 r. poszkodowany nie korzystał z pojazdu zastępczego i co więcej nie zgłosił nawet szkody;
2) Przy zgłoszeniu szkody powód (jego podwykonawca) poinformował pozwanego, że auto zastępcze nie będzie potrzebne;
3) Udostępnienie pojazdu zastępczego miało miejsce przed zgłoszeniem szkody oraz wystąpieniem do pozwanego o jego organizację;
4) Powód nie wykazał jakie przyczyny spowodowały, że ewentualna oferta pozwanego byłaby nie do zaakceptowania przez poszkodowanego;
5) W trakcie postępowania likwidacyjnego, po zgłoszeniu szkody. Powód otrzymał informację, o możliwości zorganizowania pojazdu zastępczego;
6) Powód w swojej działalności stosuje praktykę, w której reprezentuje poszkodowanych, a jednocześnie jest zainteresowany dostarczaniem poszkodowanym usług, które rzekomo próbuje pozyskać od pozwanego;
7) Każdorazowo usługa oferowana przez powoda poszkodowanym jest znacząco droższa od tej, którą poszkodowanym oferuje pozwany.
Zgodnie z ugruntowanym w piśmiennictwie i orzecznictwie stanowiskiem, ubezpieczyciel nie odpowiada za zwrot kosztów najmu samochodu zastępczego w każdym wypadku. Odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy OC posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2011 r. wydana w sprawie o sygn. III CZP 05/11).
Powód nie wykazał zasadności korzystania z pojazdu zastępczego przez poszkodowanego we wskazanym okresie. Pozwany odpowiada za normalne następstwa szkody zgodnie z art. 361 k.c. Powszechnie wiadomo, że ubezpieczyciele współpracują z podmiotami oferującymi wynajem pojazdów zastępczych w ramach procesu likwidacji szkody również pozwana proponuje najem auta w firmie współpracującej z pozwanym, o ile poszkodowany zgłosi taką potrzebę. Poszkodowany takiej potrzeby nie zgłosił i z własnej woli zrezygnował ze współpracy z ubezpieczycielem. Powód nie wykazał, aby zachodziła konieczność najmu pojazdu zastępczego przez okres uznany przez pozwanego. Pozwany ma daleko idące wątpliwości, czy poszkodowany w ogóle kalkulował konieczność korzystania z usług powoda. Powód ograniczył się do przedstawienia oświadczeń poszkodowanego, które można traktować wyłącznie w kategorii oświadczeń wiedzy bez jakiejkolwiek doniosłości prawnej.
Sąd ustalił następujący stan fatyczny sprawy:
W dniu 21 marca 2024 r. samochód osobowy marki (...) będący własnością poszkodowanego B. D. uległ uszkodzeniu w wyniku kolizji drogowej. Ubezpieczycielem od odpowiedzialności cywilnej sprawcy kolizji drogowej była pozwana (...) S.A. z siedzibą w W. Zgłoszenie szkody nastąpiło dnia 26 kwietnia 2024 r., poszkodowany zgłosił wówczas, iż samochód zastępczy nie będzie mu potrzebny. Powód (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. świadczył na rzecz poszkodowanego B. D. w okresie od 27 kwietnia 2024 r. do 23 maja 2024 r. usługę najmu pojazdu zastępczego. Powód wystawił za usługę fakturę VAT z dnia 23 maja 2024 r., numer (...) na kwotę 5.600,00 zł. Pozwana (...) S.A. z siedzibą w W. uznała za zasadną łączną kwotę 3.321,00 zł na podstawie decyzji z dnia 11 czerwca 2024 r.
Dowód:
- faktura VAT z dnia 23 maja 2024 r., numer (...), k. 15
- kopia decyzji pozwanego z dnia 11 czerwca 2024 r., k. 17,
- podsumowanie zgłoszenia szkody komunikacyjnej z dnia 26 kwietnia 2024 r., k. 47-49,
- odpis umowy najmu auta zastępczego z dnia 27 kwietnia 2024 r., k. 12,
- odpis protokołu zdawczo-odbiorczego, k. 13-14.
W dniu 27 kwietnia 2024 r. pomiędzy powodem (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W., a poszkodowanym B. D. została zawarta umowa najmu auta zastępczego marki (...) o numerze rejestracyjnym (...) segment C za kwotę 200,00 zł brutto za dobę z kosztami podstawienia pojazdu w kwocie 100,00 zł brutto i kosztami odbioru pojazdu w kwocie 100,00 zł brutto.
W tym samym dniu jako załącznik do ww. umowy najmu został sporządzony protokół zdawczo-odbiorczy wynajętego pojazdu, gdzie wskazano datę wynajmu na dzień 27 kwietnia 2024 r., godz. 5:30, natomiast datę zwrotu pojazdu na dzień 23 maja 2024 r.
Dowód:
- odpis umowy najmu auta zastępczego z dnia 27 kwietnia 2024 r., k. 12,
- odpis protokołu zdawczo-odbiorczego, k. 13-14.
Poszkodowany B. D. w dniu 23 maja 2024 r. złożył oświadczenie, że wynajmował pojazd zastępczy od dnia 27 kwietnia 2024 r. do dnia 23 maja 2024 r., tj. w okresie prowadzenia postępowania likwidacyjnego w związku z zaistniałą szkodą całkowitą. Oświadczył również, że upoważnił firmę (...) Sp. z o.o. do pomocy w organizacji pojazdu zastępczego za pośrednictwem (...) S.A. w celu minimalizacji rozmiaru szkody. W przypadku, gdyby towarzystwo ubezpieczeniowe zorganizowało pojazd zastępczy na warunkach nie gorszych niż tych które zapewnia (...) Sp. z o.o., ale przy zachowaniu niższej stawki dobowej był gotowy zmienić pojazd, aby zminimalizować rozmiar szkody. (...) Sp. z o.o. oświadczyła, że wysłała prośbę do (...) S.A. o organizację pojazdu zastępczego dla poszkodowanego, ale żadnej odpowiedzi nie otrzymała. Poszkodowany korzystał z pojazdu zastępczego zorganizowanego za pośrednictwem (...) Sp. z o.o. przez cały okres likwidacji szkody.
Dowód:
- odpis oświadczenia z dnia 23 maja 2024 r., k. 15 str. 2.
W wiadomości e-mail z dnia 7 maja 2024 r. skierowanej do ubezpieczyciela, ubezpieczyciel został poinformowany o korzystaniu z pojazdu zastępczego zorganizowanego za pośrednictwem (...) Sp. z o.o. Wskazano warunki najmu oraz poinformowano, że gdy towarzystwo ubezpieczeniowe ma możliwość zorganizowania pojazdu zastępczego na warunkach korzystniejszych niż oferta z której obecnie korzysta poszkodowany zwraca się o kontakt telefoniczny w celu omówienia podmiany pojazdów.
Dowód:
- wiadomość e-mail z dnia 7 maja 2024 r., k. 16.
W dniu 23 maja 2024 r. pomiędzy poszkodowanym B. D. a powodem (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. została zawarta umowa cesji wierzytelności o odszkodowanie z tytułu najmu pojazdu zastępczego.
Dowód:
- odpis umowy cesji wierzytelności z dnia 23 maja 2024 r., k. 16 str. 2.
Jako załącznik do kalkulacji naprawy nr (...) z dnia 07.05.2024 r. w zawarto informację dla poszkodowanego o możliwości najmu pojazdu zastępczego przez ubezpieczyciela, o warunkach najmu pojazdu zastępczego i konieczności kontaktu z partnerem (...) S.A., infolinią lub opiekunem sprawy w celu uzgodnienia zasad wynajmu przed oddaniem pojazdu do napraw, jak również o stosowanych przez ubezpieczyciela stawkach najmu, odpowiednich dla klas pojazdów. Brak jest dowodów, by informacje te zostały udostępnione poszkodowanemu.
Stawka dobowa z tytułu najmu pojazdu zastępczego w firmach współpracujących z pozwanym w klasie pojazdu A i B wynosiła 80,00 zł za dobę, w klasie C - 100 zł, klasie D – 150 zł, klasie E – 250 zł, SUV – 170 zł. Powyższa cena obejmowała także dodatkowe usługi związane z wynajmem pojazdu, w tym podstawienie i odbiór pojazdu od klienta zgodnie z jego życzeniem.
Z dokumentu z dnia 26 kwietnia 2024 r. potwierdzającego zgłoszenie szkody, wynika, iż poszkodowany nie zgłosił zapotrzebowania na samochód zastępczy u ubezpieczyciela.
Poszkodowany jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą związaną z transportem oraz handlem samochodami pn. (...) (...) z siedzibą w W.. W dniu zdarzenia z dnia 21 marca 2024 r., w którym uszkodzeniu uległ samochód marki (...) będący własnością B. D. oraz w okresie najmu pojazdu od powoda poszkodowany posiadał kilka samochodów.
Dowód:
- akta szkody nr (...)– k. 32,
- Podsumowanie zgłoszenia szkody komunikacyjnej z dnia 26 kwietnia 2024 r., k. 47-49.
- zeznania świadka B. D. z dnia 17 czerwca 2025 r. – k. 102-103.
Dokonując powyższych ustaleń Sąd oparł się na zalegających w aktach sprawy dokumentach, w tym dokumentach znajdujących się w aktach szkody nr (...). Dokumenty zebrane w aktach sprawy nie były przez strony kwestionowane, ich prawdziwość i wiarygodność również nie budziła wątpliwości Sądu. Ponadto nie ulega wątpliwości, że zostały one sporządzone w okolicznościach w nich stwierdzonych. Dowody z dokumentów stanowiły dowód tego, że osoby, które je podpisały, złożyły oświadczenia zawarte w tych dokumentach (art. 245 k.p.c.).
Dał Sad wiarę zeznaniom świadka B. D., który podał, że dokonał wyboru firmy powoda oferującej najem pojazdów na podstawie wyszukiwarki w Internecie oraz ze jako przedsiębiorca ma dość dużo samochodów w firmie, także samochody przeznaczone do sprzedaży, gdyż zajmuje się także handlem samochodami używanymi.
Sąd postanowił pominąć dowód z opinii biegłego z uwagi na brak wpłaty zaliczki przez powoda, do której uiszczenia został wezwany pod rygorem pominięcia dowodu z opinii biegłego, na mocy zarządzenia Sędziego z dnia 03.12.2024 r. Pełnomocnik powoda złożył oświadczenie do protokołu rozprawy z dnia 8 kwietnia 2025 r., iż zaliczka na biegłego nie została wpłacona, gdyż w ocenie strony powodowej nie była sporna stawka za najem dochodzona pozwem.
Nadto na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 5 k.p.c. Sąd postanowił pominąć wnioski dowodowe zawarte w punkcie 4 i 5 pozwu. Oczywiste jest, że przeprowadzanie każdego dowodu przedłuża proces, jednakże za regułę uznać należy to, że dowody przeprowadzane są celem wyjaśniania kwestii spornych istotnych dla rozstrzygnięcia. W istocie pominięcie dowodów nieprzydatnych w postępowaniu, przeciwdziała uniemożliwieniu zakończenia postępowania w rozsądnym terminie.
Dowody dopuszcza się i przeprowadza w celu udowodnienia konkretnych faktów, a nie w celu sprawdzenia hipotezy strony czy ewentualnie nie okażą się przydatne w postępowaniu; nie przeprowadza się zatem postępowania dowodowego "na wszelki wypadek".
Sąd zważył, co następuje
Powództwo podlegało oddaleniu w całości.
Na potrzeby dalszych rozważań, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na okoliczności bezsporne i sporne na gruncie niniejszej sprawy. Przede wszystkim, bezsporne pomiędzy stronami było zaistnienie zdarzenia szkodowego z 21 marca 2024 roku oraz odpowiedzialność za jego skutki (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. oraz to, że strona pozwana w toku postępowania likwidacyjnego związanego z najem pojazdu zastępczego wypłaciła dotychczas odszkodowanie w wysokości 3.321,00 zł. Spornym pozostało natomiast zgłoszenie pozwanemu zapotrzebowania na samochód zastępczy przez poszkodowanego, uzasadniony okres najmu, a także czy poszkodowany korzystając z oferty najmu u strony powodowej, przyczynił się do zwiększenia rozmiaru szkody oraz czy w ogóle zachodziła konieczność korzystania przez poszkodowanego z najmu pojazdu zastępczego.
Ustalając stan faktyczny, Sąd oparł się na zasadzie wynikającej z art. 6 k.c., zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne (ciężar dowodu), a także, że zgodnie z art. 3 k.p.c., to na stronach spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie o których mowa w art. 227 k.p.c., spoczywa właśnie na tej stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne. Postępowanie dowodowe oparto na dowodach z dokumentów przedłożonych przez obie strony postępowania, a także na osobowym źródle dowodowym, bowiem w sprawie dopuszczono dowód z zeznań świadka - poszkodowanego B. D. którego zeznania w ocenie Sądu były wiarygodne. Sąd, mając na względzie art. 233 § 1 k.p.c., dokonał także swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego.
Przechodząc do materialnoprawnego rozstrzygnięcia w sprawie, wskazać należy na art. 822 § 1 k.c. zgodnie z którym, przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Natomiast, jak stanowi art. 34 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. 2025.367 t.j.), z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia. Z kolei wedle art. 14 ust. 1 tej ustawy, zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie trzydziestu dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. W myśl art. 36 ust. 1 zd. 1 tej ustawy, odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Po myśli art. 361 § 1 k.c., zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania z którego szkoda wynikła, a zgodnie z § 2, w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Źródłem odpowiedzialności sprawcy jest z kolei treść art. 436 § 2 k.c. , który stanowi, iż w razie zderzenia się mechanicznych środków komunikacji poruszanych za pomocą sił przyrody, wymienione w art. 435 k.c. osoby mogą wzajemnie żądać naprawienia poniesionych szkód tylko na zasadach ogólnych, czyli na statuowanej przez treść art. 415 k.c. zasadzie winy. W ramach obowiązkowego ubezpieczenia komunikacyjnego ubezpieczyciel zobowiązuje się do wypłaty odszkodowania, jakie sprawca szkody komunikacyjnej zobowiązany jest zapłacić poszkodowanemu. Poszkodowany może natomiast dochodzić roszczeń z tego tytułu bezpośrednio od ubezpieczyciela sprawcy szkody. Odpowiedzialność ubezpieczyciela wobec poszkodowanego jest więc rozpatrywana w kategoriach odpowiedzialności deliktowej, a jej zakres zależy od zakresu odpowiedzialności sprawcy szkody.
Za utrwalone w orzecznictwie Sądu Najwyższego należy uznać stanowisko, że dla ustalenia pojęcia szkody ubezpieczeniowej należy sięgać do odpowiednich regulacji zawartych w kodeksie cywilnym. Sąd Najwyższy podkreślił, m. in. w uchwale z 18 marca 1994 roku w sprawie III CZP 25/94, że nie ma różnicy w pojęciu szkody w rozumieniu przepisów prawa cywilnego a szkody w rozumieniu prawa ubezpieczeniowego, gdyż w obu tych wypadkach chodzi o utratę lub zmniejszenie aktywów, bądź powstanie lub zwiększenie pasywów osoby poszkodowanej. Podobne stanowisko jest wyrażone w doktrynie, gdzie również podkreśla się, że pojęciowa identyczność szkody w prawie ubezpieczeniowym i prawie cywilnym powoduje, że przy ustaleniu szkody przy ubezpieczeniu OC można kierować się ogólnymi zasadami prawa odszkodowawczego.
Podstawowe znaczenie dla ustalenia wysokości szkody, a tym samym zakresu odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego, ma przepis art. 361 § 2 k.c. ustanawiający zasadę pełnej kompensacji szkody oraz przepis art. 363 § 1 k.c., zgodnie z którym naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru dokonanego przez poszkodowanego, poprzez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej bądź przywrócenie stanu poprzedniego.
Odnosząc się do kwestii związanej z kosztami najmu pojazdu zastępczego, to wskazać należy, iż przywołany wyżej przepis art. 361 § 2 k.c. statuuje zasadę pełnego odszkodowania. Podstawową funkcją odszkodowania jest bowiem kompensacja, co oznacza, że odszkodowanie powinno przywrócić w majątku poszkodowanego stan rzeczy naruszony zdarzeniem wyrządzającym szkodę, nie może ono jednak przewyższać wysokości faktycznie poniesionej szkody. Jednocześnie naprawieniu podlega jedynie taka szkoda, która pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem wyrządzającym szkodę. Oceny, czy poniesienie określonych kosztów mieści się w ramach szkody i normalnego związku przyczynowego, należy dokonywać na podstawie indywidualnej sytuacji poszkodowanego i konkretnych okoliczności sprawy. Nie ulega wątpliwości, że szkoda majątkowa może wyrażać się w braku możliwości korzystania z określonej rzeczy, np. samochodu. Jeżeli więc poszkodowany ponosi w związku z tym koszty wynajmu pojazdu zastępczego, które były konieczne, to mieszczą się one w pojęciu szkody podlegającej wyrównaniu przez ubezpieczyciela.
Jak wynika z ugruntowanej linii orzeczniczej ale i oceny Sądu, wydatki na najem pojazdu zastępczego są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, tylko jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione. Odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej, obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2017 roku, w sprawie o sygn. akt III CZP 20/17, wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione. Jak wskazano w uzasadnieniu uchwały, jeżeli ubezpieczyciel proponuje poszkodowanemu, we współpracy z przedsiębiorcą trudniącym się wynajmem pojazdów, skorzystanie z pojazdu zastępczego równorzędnego pod istotnymi względami pojazdowi uszkodzonemu albo zniszczonemu (zwłaszcza co do klasy i stanu pojazdu), zapewniając pełne pokrycie kosztów jego udostępnienia, a mimo to poszkodowany decyduje się na poniesienie wyższych kosztów najmu innego pojazdu, koszty te - w zakresie nadwyżki - będą podlegały indemnizacji tylko wtedy, gdy wykaże szczególne racje, przemawiające za uznaniem ich za „celowe i ekonomicznie uzasadnione”. Sąd przychyla się do stanowiska wyrażonego w nowszym już orzecznictwie – w wyroku Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2023 roku w sprawie II CNPP 5/22, w którym zdefiniowano owe koszty celowe i ekonomicznie uzasadnione. Za wydatek celowy uznaje się wydatek poniesiony za korzystanie z innego pojazdu w takim zakresie, w jakim poszkodowany korzystałby ze swojego środka lokomocji, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Z kolei wydatki ekonomicznie uzasadnione to wydatki za najem pojazdu zasadniczo o podobnej klasie do pojazdu uszkodzonego lub zniszczonego, poniesione w oparciu o stawki czynszu najmu, które obowiązują na danym rynku lokalnym (ceny rynkowe za tego typu usługi) i w czasie naprawy pojazdu mechanicznego lub do czasu nabycia nowego pojazdu.
Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt badanej sprawy należy wskazać, że zdaniem tutejszego Sądu, powód nie wykazał, by najem pojazdu zastępczego w okresie od 27.04.2024 r. do 23.05.2024 r, pozostawał w normalnym związku przyczynowo skutkowym z zaistniałą szkodą. Wskazać należy, iż przedmiotowa szkoda nastąpiła wskutek zdarzenia z dnia 21.03.2024 r., a więc w okresie od dnia szkody do dnia 27.04.2024 r. poszkodowany nie korzystał z samochodu zastępczego. Nadto zgłoszenie przedmiotowej szkody do ubezpieczyciela nastąpiło dopiero dnia 26.04.2024 r. i nawet wówczas poszkodowany nie głosił zapotrzebowania na samochód zastępczy, co ewidentnie wynika z dokumentu zgłoszenia szkody, w którym wskazano, iż samochód zastępczy nie będzie potrzebny. Dopiero dnia następnego po dniu zgłoszenia szkody, tj. 27.04.2024 r. , a więc po upływie ponad miesiąca od zdarzenia, powziął decyzję o najmie samochodu zastępczego. Ponadto poszkodowany zeznał, iż zajmuje się m. in. handlem samochodami, w okresie najmu pojazdu zastępczego posiadał kilka samochodów w ofercie do sprzedaży oraz samochód marki (...), z którego korzystała jego żona. Uznaje się, że wydatki muszą być konieczne (niezbędne) do egzystencji poszkodowanego i na tym tle podaje się w sposób kazuistyczny przykłady jego racjonalnego bądź nieracjonalnego postępowania, przy uwzględnieniu obowiązku minimalizacji szkody (art. 354 k.c.) i dostosowania środków zaradczych w sposób proporcjonalny. Wynajęcie pojazdu zastępczego nie będzie racjonalne, gdy poszkodowany dysponuje innym sprawnym samochodem. Sąd kierował się zasadą minimalizacji szkody oraz stanowiskiem Sądu Najwyższego, iż w sytuacji, gdy poszkodowany dysponuje innym samochodem albo gdy nie korzystał z uszkodzonego samochodu lub powinien poradzić sobie w inny sposób, roszczenie o naprawienie szkody odpowiadającej kosztom najmu pojazdu zastępczego na czas naprawy uszkodzonego pojazdu albo na czas potrzebny do nabycia innego pojazdu nie przysługuje (uchwała SN z dnia 17.11.2011 r., III CZP 05/11).
Mając na uwadze powyższe Sąd nie uznał żądania powoda za zasadne i w punkcie I orzeczenia oddalił powództwo w całości.
O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie II wyroku, na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., który stanowi, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Powód przegrał proces w całości, zatem zobowiązany był zwrócić pozwanemu poniesione przez niego koszty procesu w kwocie 900,00 zł tytułem zastępstwa procesowego pozwanego. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego, będącego radcą prawnym ustalono na podstawie § 2 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U z. 2023 r., poz. 1964).
Art. 98 § 1 1 k.p.c. stanowi, iż od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. Zatem, orzekając o kosztach procesu, Sąd należną stronie pozwanej kwotę przyznaną tytułem zwrotu kosztów poniesionych w sprawie zasądził wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie. O obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu.