descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C 3629/23

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

29 października 2024 roku

Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w W. w I Wydziale Cywilnym w składzie:

Przewodniczący: asesor sądowy M. J.

Uzasadnienie

K. G. i Ł. K. wnieśli o zasądzenie od (...) S.A. w W.:

a) po 4 000 zł zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych,

b) po 600 euro tytułem zryczałtowanego odszkodowania za odmowę wpuszczenia na pokład samolotu w ramach lotu z A. do W. z 6 lutego 2023 r.,

c) solidarnie 1 492,35 (...), 3 574 (...) i 605,85 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów w związku z niewpuszczeniem na pokład

- wszystko z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 19 maja 2023 roku do dnia zapłaty.

Ł. K. wniósł ponadto o nakazanie pozwanej przyznania mu 8 240 mil lotniczych w programie (...) za lot na trasie z A. do T. w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku.

Powodowie wnieśli nadto o zasądzenie od pozwanej zwrotu kosztów procesu, przedkładając ich spis, w którym wyszczególnili poza opłatami od pozwu i opłatami skarbowymi również koszty wysłania korespondencji i wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej (pozew k. 1-7, pismo uzupełniające braki pozwu k. 72-73, spis kosztów k. 122).

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych (odpowiedź na pozew k. 87-91). Następnie na rozprawie uznała powództwo w części tj. w zakresie żądania zasądzenia solidarnie na rzecz powodów 1 492,35 (...), 3 574 (...) i 138,44 zł (oświadczenie pełnomocnika k. 117).

S ąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powodowie mieli potwierdzoną i opłaconą rezerwację na obsługiwany przez pozwaną lot 23/24 grudnia 2022 r. na trasie W.-P.-S.-A. oraz 6/7 lutego 2023 r. na trasie A.-S.-P.-W. (bezsporne).

Powodowie stawili się o czasie do wylotu z W., jednakże pierwszy odcinek lotu W.-A. był opóźniony z przyczyn leżących po stronie pozwanej, tak że powodowie stracili możliwość przesiadki na kolejne segmenty tego lotu, a także przebywali stłoczeni w zimnym autobusie lotniskowym ponad godzinę. W związku z tym pozwana zaoferowała powodom lot alternatywny, którym dotarli do A. z ponad 16-godzinnym opóźnieniem, ponadto rozdzieleni od reszty rodziny, której zaproponowano inny lot (bezsporne).

Pozwana z tytułu nieregularności ww. lotu wypłaciła powodom zryczałtowane odszkodowania po 600 euro (bezsporne).

Powodowie stawili się też o czasie do wylotu z A., jednakże okazało się, że przy zmianie (objętego tą samą rezerwacją) lotu W.-A. na lot alternatywny, popełniono błąd i zablokowano rezerwację powodów. Potwierdził to pracownik infolinii pozwanej. Z uwagi na tę blokadę powodowie nie zostali wpuszczeni na pokład (nagranie rozmowy k. 63 co do przyczyn niewpuszczenia na pokład; co do samego niewpuszczenia na pokład okoliczność bezsporna).

Pozwana w związku z ww. sytuacją zorganizowała powodom lot alternatywny, którym dotarli oni do W. z ponad 30-godzinnym opóźnieniem (bezsporne).

Powodowie w związku z koniecznością zapewnienia sobie wiz, transportu, noclegu, wyżywienia, ubezpieczenia za granicą w związku z ww. nieregularnością ponieśli koszty 1 492,35 (...), 3 574 (...) i 138,44 zł (bezsporne, uznane przez pozwaną k. 117, zestawienie i dowody k. 33-58).

Dodatkowo powodowie, po wylądowaniu w W., ponieśli koszty transportu do swojego miejsca zamieszkania, za co zapłacili 467,41 zł (bezsporne, zestawienie k. 33).

Odległość między W. a A. mierzona po ortodromie wynosi ponad 3 500 km (notoria).

Powodowie dochodzone roszczenia zgłosili pozwanej w reklamacji doręczonej 18 kwietnia 2023 r. Pozwana udzieliła na nią odmownej odpowiedzi 30 maja 2023 r. (bezsporne).

Wnioskowane przez powodów dowody z zeznań świadków i z przesłuchania stron zostały pominięte jako zgłoszone albo na okoliczności nieistotne dla rozstrzygnięcia (mając przede wszystkim na uwadze, że indemnizacji podlega nie każdy uszczerbek niemajątkowy a jedynie krzywda wynikająca z naruszenia dóbr osobistych, ponadto tylko na skutek czynu niedozwolonego), albo bezsporne, albo wykazane już innymi dowodami zgodnie z twierdzeniami powodów.

S ąd zważył, co następuje

Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie.

Jak chodzi o zasądzone w pkt. 1. wyroku zryczałtowane odszkodowanie w związku z niewpuszczeniem powodów na pokład samolotu z A., podstawę prawną stanowi art. 4 ust. 3 w zw. z art. 7 ust. 1 lit. c rozp. (...). Wbrew stanowisku pozwanej rozporządzenie nie ogranicza zakresu zastosowania ww. przepisu do niewpuszczenie na pokład z uwagi na tzw. overbooking ( lege non distinguente). Przeciwnie, zgodnie z art. 2 lit. j rozp. (...) „odmową przyjęcia na pokład” jest każda odmowa przewozu pasażerów mających potwierdzoną rezerwację, którzy stawili się o czasie do odprawy, „chyba że odmowa przyjęcia na pokład jest racjonalnie uzasadniona” (następnie następuje przykładowe wyliczenie uzasadnionych przyczyn odmowy przewozu).

Wynika z tego niedwuznacznie, że to na przewoźniku spoczywa ciężar wykazania (art. 6 k.c.), że istniała uzasadniona racjonalnie przyczyna odmowy przewozu pasażera – pod rygorem zapłaty zryczałtowanego odszkodowania. Pozwana tymczasem nawet nie podjęła trudu sprostania temu ciężarowi, czy to w zakresie stosownych przytoczeń ( onus proferendi), czy ich udowodnienia ( onus probandi). Nie odniosła się w ogóle do nagrania, w którym jej pracownik przyznał błąd po stronie pozwanej. Tym bardziej nie zdołała podważyć twierdzenia powodów o posiadaniu przez nich potwierdzonej rezerwacji na ww. lot (przeciwnie, nawet twierdzenie to przyznała – vide k. 88).

Jak chodzi o to, że błędne jest stanowisko pozwanej co do zawężania zakresu pojęcia „niewpuszczenie na pokład”, to świadczy o tym poza ww. definicją legalną z art. 2 lit. j rozp. (...) również wiążący wszystkie sądy krajowe wyrok (...) w sprawie C-584/18, gdzie w pkt. 97 (...) jako przykład takiej nieuzasadnionej odmowy wskazał odmowę wskutek błędu przy kontroli dokumentów na etapie wpuszczania na pokład wynikającą z braku należytej wiedzy o wymogach w miejscu przylotu. Na tych samych zasadach pozwana odpowiada za błędy w zapisach w systemie rezerwacyjnym (i to niezależnie, z czyjej winy powstałe – w każdym bowiem przypadku niewpuszczenie pasażera, który ma rezerwację, z powodu jej rzekomego braku, jest nieuzasadnione).

Mając powyższe na uwadze, roszczenie powodów z tytułu zryczałtowanych odszkodowań zasługiwało na uwzględnienie.

Jak chodzi o zasądzone w pkt. 2. wyroku odszkodowanie z tytułu poniesionych przez powodów wskutek niewpuszczenia ich na pokład kosztów – sąd zasądził je zgodnie z art. 213 § 2 k.p.c, związany uznaniem powództwa w tym zakresie, zważywszy, że nie było ono sprzeczne z prawem ani z zasadami współżycia społecznego, ani nie zmierzało do obejścia prawa.

Z uwagi na uznanie powództwa, zasądzonemu w tym zakresie w pkt. 2. wyroku roszczeniu sąd w postanowieniu zawartym w pkt. 5. wyroku nadał zgodnie z art. 333 § 1 pkt 2 k.p.c. rygor natychmiastowej wykonalności.

W pozostałym zakresie roszczenie powodów o zwrot poniesionych kosztów nie zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na brak związku przyczynowego z nienależytym wykonaniem przez pozwaną umowy (art. 361 § 1 k.c.). Dość bowiem wskazać, że powodowie musieliby ponieść koszty transportu z W. do swoich miejsc zamieszkania również wówczas, gdyby lot powrotny odbył się regularnie.

Zarzut pozwanej oparty o art. 12 ust. 1 rozp. (...) nie zasługiwał na uwzględnienie. Po pierwsze dlatego, że pozwana na dalszym etapie postępowania uznała zasądzone roszczenie z tytułu odszkodowania za poniesione koszty w związku z nienależytym wykonaniem umowy, a po drugie dlatego, że roszczenie to znajduje swoje uzasadnienie w uprawnieniach statuowanych w art. 9 ust. 1 rozp. (...), a uprawnienia wynikające z ww. przepisu w świetle art. 4 ust. 3 rozp. (...) przysługują niezależnie (obok) zryczałtowanego odszkodowania, o którym mowa w art. 7 rozp. (...) – jako że roszczenia te realizują inne cele. Nie jest to zatem „dalsze odszkodowanie”, o którym mowa w art. 12 ust. 1 rozp. (...) przywołanym przez pozwaną, nade wszystko jednak to ewentualnie z tego „dalszego odszkodowania” mogłoby być potrącone w świetle ww. przepisu zryczałtowane odszkodowanie (a nie odwrotnie), podczas gdy pozwana uznała (w zasądzonej części) te roszczenia, tym samym nie skorzystała (z nieprzysługującego jej w ocenie sądu) uprawnienia do potrącenia z art. 12 ust. 1 rozp. (...).

Jak chodzi o zasądzone w pkt. 3. wyroku świadczenie niepieniężne polegające na obowiązku przyznania powodowi mil lotniczych, sąd miał na uwadze uznanie przez pozwaną ww. roszczenia w trybie art. 205c ust. 6 prawa lotniczego. Zgodnie z ww. przepisem taki jest skutek nieudzielenia odpowiedzi na reklamację w ustawowym 30-dniowym terminie. Mając na uwadze, że powód w reklamacji doręczonej pozwanej 18 kwietnia 2023 r. zgłosił takie żądanie (k. 18), a pozwana odpowiedziała dopiero 30 maja 2023 r. (k. 30), zresztą do tego roszczenia w ogóle się nie odnosząc – uważa się, że uznała ww. roszczenie. Nie wyklucza to wykazywania, że ono nie istnieje, jednakże z ciężarem dowodu po stronie pozwanej (por. uchwała SN z 13.06.2018 r., III CZP 113/17, dotycząca analogicznego przepisu). Tymczasem pozwana, nie mówiąc o sprostaniu ciężarowi dowodu, że dochodzone (uznane w ww. trybie) roszczenie powoda nie istnieje, w ogóle roszczeniu temu co do zasady nie zaprzeczyła. W odpowiedzi na pozew ograniczyła się bowiem do lakonicznego stwierdzenia, że kwestionuje „sposób wyliczenia utraty mil” (k. 91), a w dalszym toku sprawy nie zajęła w kwestii tego roszczenia żadnego stanowiska. Nie odniosła się też do twierdzenia powoda, że za ten sam lot i tę samą dokładnie sytuację powódce K. G. przyznała tę właśnie liczbę (8 240) mil, której również dochodzi powód (k. 5v). Na koniec wskazać należy, że z urzędu sądowi wiadomo, że pozwana jest w sojuszu S. (...) z L., która administruje programem M. & M., a linie te dokonują szeregu rozliczeń w związku z tą współpracą, ponadto pozwana w programie tym uczestniczy i przyznaje mile za sprzedawane w swoim systemie rezerwacyjnym loty – właśnie w ramach ww. programu.

Żądanie zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 § 1 k.c. zadośćuczynienia można żądać w razie naruszenia dobra osobistego stanowiącego delikt. Choć w świetle art. 443 k.c. nie jest wykluczone uznanie nienależytego wykonania umowy za czyn niedozwolony, to jednakże zbieg ten zachodzi wyjątkowo. Ma on miejsce w takiej mianowicie sytuacji, gdy dłużnik, nienależycie wykonując umowę, narusza zarazem obowiązek powszechny tj. spoczywający na nim niezależnie od łączącej go z wierzycielem umowy. Nie stanowi natomiast czynu niedozwolonego naruszenie takiego obowiązku, który wynika li tylko z łączącego strony stosunku prawnego. Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy, należało zważyć, że bezprawie po stronie pozwanej ograniczone było do naruszenia obowiązków umownych tj. nieprzewiezienia pasażera na warunkach wynikających z zawartej z nim umowy tj. w terminie tam ustalonym.

Na marginesie dość też wskazać, że nie sposób doszukać się naruszenia wskazanych przez powodów dóbr osobistych. Niedopełnienie umowy przewozu nie skutkowało naruszeniem godności ludzkiej czy osobistej powodów, powodowie nie wykazali, żeby doznali wskutek działań pozwanej uszczerbku na zdrowiu, nie naruszono ich nietykalności, natomiast jak chodzi o pozbawienie wolności polegające na niewypuszczeniu ich z autobusu na płytę lotniska, zachowanie to nie było ze strony pozwanej bezprawne tylko uzasadnione względami bezpieczeństwa.

O odsetkach sąd orzekł zgodnie z art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 205c ust. 2 pr. lotniczego, uznając, że pozwana popadła w opóźnienie po upływie 30 dni od zgłoszenia reklamacji.

O kosztach sąd orzekł na podstawie odpowiedzialności za wynik procesu stosownie do art. 98 § 1 i 3 k.c. oraz art. 100 k.p.c., stosunkowo je rozdzielając. Powód wygrał sprawę w 79,7%, ponosząc 4 367 zł kosztów procesu (jego część opłaty od pozwu 750 zł, opłata skarbowa 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 3 600 zł zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie). Powódka wygrała sprawę w 78,7%, ponosząc 4 367 zł kosztów procesu (jej część opłaty od pozwu 750 zł, opłata skarbowa 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 3 600 zł zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie). Z kolei pozwana poniosła 3 617 zł kosztów procesu (opłata skarbowa 17 zł, wynagrodzenie pełnomocnika 3 600 zł zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie). Po stosunkowym rozliczeniu pozwana powinna zapłacić powodowi 3 113,37 zł, a powódce 3 051,62 zł, i takie kwoty sąd zasądził od niej na rzecz powodów. O odsetkach od zasądzonych kosztów procesu sąd orzekł zgodnie z art. 98 § 11 k.p.c.

Sąd nie uwzględnił wniosku powodów o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości dwukrotnej stawki minimalnej, mając na uwadze, że pozew został złożony z brakami formalnymi, a nawet po ich uzupełnieniu, przed zamknięciem rozprawy, zostało ujawnione, że złożone przez pełnomocnika pełnomocnictwa nie są prawidłowe. Ponadto pełnomocnik, wbrew zobowiązaniu Przewodniczącego, nie zastosował się do wymogu ujęcia w treści pozwu dochodzonych kosztów, pozostając przy swoim stanowisku, że może powołać się na stanowiący załącznik do korespondencji przedsądowej wykaz, podobnie jak do żądania precyzyjnego wyliczenia dóbr osobistych, których naruszenia zarzuca, poprzestając na wyliczeniu przykładowym. Tym samym nie można stwierdzić, żeby w istotny sposób przyczynił się do wyjaśnienia tej sprawy.

Istotne było również, że każdemu z powodów przysługuje niezależne roszczenie o zwrot kosztu pełnomocnika w wysokości stawki minimalnej (por. uchwały SN z 10 lipca 2015 r., III CZP 29/15 i z 8 października 2015 r., III CZP 58/15), o tyle w przypadku pozwanej, jako jednej strony – należne było jedno wynagrodzenie pełnomocnika (postanowienie SN z 5 października 2010 r., I PZ 24/10). Celem zachowania zwięzłości uzasadnienia co do bogatszej argumentacji sąd powołuje się na prawomocny wyrok tut. sądu z 14 września 2021 r. z uzasadnieniem opublikowany:https://orzeczenia.ms.gov.pl/content/$ (...)_I_C_ (...)_2021_Uz_2021-10-04_001.

Z. ądzenia:

- odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanej adw. E. C.-G. przez umieszczenie w portalu informacyjnym.

W., 19 listopada 2024 roku asesor sądowy M. J.