Treść orzeczenia
Sygn. akt I C 1966/24
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 30 września 2025 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: sędzia Tomasz Choczaj
Protokolant: Joanna Lewandowska
po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 roku w B. na rozprawie sprawy z powództwa (...) (...) (...) w P., działającemu w Polsce za pośrednictwem oddziału - (...) (...) (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w P. przeciwko M. T. o zapłatę
1. oddala powództwo;
2. zasądza od powoda (...) (...) (...) w P., działającego w Polsce za pośrednictwem oddziału - (...) (...) (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą
w P. na rzecz pozwanego M. T. kwotę 10 817,00 (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrot kosztów zastępstwa prawnego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie
od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.
Uzasadnienie
(...) (...) (...) AG w P., prowadzący w Polsce działalność za pośrednictwem oddziału (...) (...) (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w P. wniósł o zasądzenie
od M. T. kwoty 257 924,81 euro i kwoty 14 924,87 zł tytułem kapitału wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 23 lipca 2023 r. do dnia zapłaty. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powoda kosztów procesu.
Pismem procesowym z 29 maja 2025 r. powód cofnął pozew o zapłatę kwoty 250 743,71 euro. Wniósł o zasądzenie kwoty 21 425,67 euro tytułem skapitalizowanych odsetek wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia odpisu tego pisma do dnia zapłaty, ewentualnie kwoty 93 021,75 zł tytułem skapitalizowanych odsetek wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia odpisu tego pisma do dnia zapłaty. Ponadto wniósł
o zasądzenie kosztów procesu.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje
W dniu 21 września 2007 r. powód zawarł z (...) (...) (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w P. umowę pożyczki osobistej nr (...). Dotyczyła ona kwoty 436 852,00 CHF. Integralną częścią umowy był Regulamin M. Osobistej w (...) (...) (...) Spółka Akcyjna i Tabela Opłat
i Prowizji M. Osobistej dla H. (...), (dowód: umowa
- k. 19- 23).
Zgodnie z treścią § 2 tej umowy, okres kredytowania trwał od 21 września 2007 r. do 30 września 2037 r. Oprocentowanie pożyczki było zmienne i ustalane jako suma stopy referencyjnej LIBOR 1M oraz marży umownej w wysokości 2,40 %, na dzień zawarcia umowy wynosiło 4,95 %. Zgodnie z treścią § 2 ust. 7 umowy, rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 5,48 %. Pożyczka miała być spłacana w malejących ratach kapitałowo-odsetkowych. Prowizja wyniosła
3 057,96 CHF, a składka ubezpieczenia spłaty pożyczki 3 669,56 CHF. Opłaty
i prowizje wyrażane w innej walucie niż waluta polska płatne były w walucie pożyczki lub złotych. Dla pożyczki udzielonej w CHF/EUR/USD kwota prowizji ustalana była według średniego kursu tej waluty stosowanego przez NBP w dniu płatności prowizji. Dla pożyczki udzielonej w CHF/EUR/USD kwota składki ubezpieczenia ustalana była według średniego kursu tej waluty stosowanego przez NBP w dniu płatności składki. Przedmiotem zabezpieczenia spłaty pożyczki był lokal mieszkalny stanowiący odrębną własność położony w J. przy ul. (...), dla którego Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieście w J. prowadził księgę (...). Zabezpieczeniem spłaty pożyczki była hipoteka zwykła w kwocie 436 852,00 CHF; hipoteka kaucyjna do kwoty 131 056,00 CHF; cesja praw z umowy ubezpieczenia od ognia i zdarzeń losowych nieruchomości wymienionej w § 4 umowy; cesja praw z umowy ubezpieczenia od ognia i zdarzeń losowych nieruchomości będącej przedmiotem zabezpieczenia spłaty pożyczki z sumą ubezpieczenia nie mniejszą niż suma określona w § 2 ust. 10 umowy, ustanowiona na rzecz banku w terminie 7 dni od daty wygaśnięcia ubezpieczenia pożyczki oraz ubezpieczenie spłaty pożyczki obowiązujące do czasu uprawomocnienia się wpisu hipotek i dostarczenia do banku odpisu z księgi wieczystej. Pożyczka była oprocentowana według zmiennej stopy procentowej. Oprocentowanie ustalane było na podstawie 1 lub 3 miesięcznej stawki referencyjnej WIBOR albo LIBOR albo EURIBOR, odpowiedniej dla waluty pożyczki ustalonej w przypadku uruchomienia pożyczki/transzy pożyczki w dniu uruchomienia, dla kolejnych okresów odsetkowych na dwa dni robocze przed rozpoczęciem kolejnego okresu odsetkowego i powiększanej o marżę banku wyrażoną w procentach w skali roku. Oprocentowanie pożyczki w trakcie okresu odsetkowego było stałe i ulegało zmianie od pierwszego dnia roboczego okresu odsetkowego według stawki ustalonej na dwa dni robocze przed upływem poprzedniego okresu odsetkowego zgodnie ze zmianą stawki WIBOR albo LIBOR albo EURIBOR. Marża banku była stała przez cały okres pożyczki chyba,
że w umowie postanowiono inaczej. Ustęp 2 stanowił, iż zmiana oprocentowania pożyczki, w związku ze zmianą stawki WIBOR albo LIBOR albo EURIBOR nie stanowiła zmiany umowy pożyczki. W przypadku pożyczki udzielonej
w CHF/EUR/USD, a spłaconej w PLN, kapitał, odsetki oraz inne zobowiązania
z tytułu pożyczki, poza prowizją przygotowawczą, składkami z tytułu ubezpieczenia spłaty pożyczki i na życie pożyczkobiorcy, wyrażone w walucie obcej, spłacane miały być w złotych - jako równowartość kwoty przeliczonej według kursu sprzedaży odpowiedniej waluty obcej, obowiązującym w banku
w dniu spłaty. Pożyczka spłacana miała być metodą rat malejących, gdzie kwota pożyczki rozkładana była na równe raty kapitałowe, a odsetki naliczane były
od faktycznego zadłużenia. Ostatnia rata kapitałowa mogła być ratą wyrównującą, której kwota mogła być różna od kwoty raty równej. Pożyczkobiorca miał prawo dokonać przedterminowej spłaty pożyczki w całości lub w części, pod warunkiem poinformowania banku o zamiarze dokonania takiej spłaty na piśmie na co najmniej 3 dni robocze przed terminem zaplanowanej przedterminowej spłaty oraz w przypadku pożyczek przekraczających kwotę 80 000,00 złotych lub równowartość tej kwoty w CHF/EUR/USD w walucie obcej obliczonej według średniego kursu ogłaszanego NBP dla danej waluty obowiązującego w dniu poprzedzającym dzień zawarcia Umowy Pożyczki Banku po zapłacie opłaty za przedterminową spłatę pożyczki zgodnie z obowiązującą Tabelą Opłat i Prowizji M. (...) dla klientów (...)
w (...) (...) (...) Spółka Akcyjna lub umową. W § 15 ust. 8 umowy zostało zawarte oświadczenie pożyczkobiorcy, iż znane jest mu ryzyko wynikające
ze zmiany kursu waluty obcej w stosunku do złotych polskich w przypadku gdy umowa pożyczki dotyczy pożyczki udzielonej w walucie obcej, w której wyrażona jest kwota pożyczki. O istnieniu tego ryzyka pożyczkobiorca został poinformowany w trakcie procedury udzielania pożyczki przez pracownika lub przedstawiciela banku. W przypadku wzrostu kursu waluty pożyczki w stosunku do złotych polskich, nastąpi odpowiedni wzrost jego zadłużenia w złotych wobec banku z tytułu zaciągniętej pożyczki oraz wzrost wysokości raty pożyczki wyrażonej w złotych, co może spowodować, że ustanowione prawne zabezpieczenie stanie się niewystarczające, a zdolność pożyczkobiorcy do obsługi zadłużenia ulegnie pogorszeniu, (dowód: umowa - k. 19- 23).
W dniu 30 listopada 2007 r. bank wypłacił powodowi kwotę 257 924,81 EUR, tj. 435 635,00 CHF. W dniu 3 grudnia 2007 r. pokryta została opłata przygotowawcza w wysokości 6 872,76 zł, tj. 3.057,96 CHF oraz składka
z tytułu ubezpieczenia spłaty w wysokości 8 052,11 zł, tj. 3 669,56 CHF, (dowód: zaświadczenie - k. 24).
W 2021 r. pozwany wniósł przeciwko powodowi pozew, w którym zażądał ustalenia, iż umowa pożyczki osobistej (...) zawarta 21 września 2007 r. przez M. T. i (...) (...) (...) Spółką Akcyjną, którego następcą prawnym jest (...) (...) (...), jest nieważna; zasądzenie kwoty: 301 128,20 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia wraz
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 21 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty; 197 467,11 CHF tytułem zwrotu nienależnego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 21 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty, 1 547,29 CHF tytułem zwrotu nienależnego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi
za opóźnienie od 12 maja 2021 r. do dnia zapłaty, 3 102,36 CHF tytułem zwrotu nienależnego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty, 580,00 zł tytułem zwrotu nienależnego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie
od 12 maja 2021 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu. Wyrokiem z dnia 9 maja 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I C 241/21 Sąd Okręgowy w Sieradzu m.in. ustalił, że wyżej wymieniona umowa jest nieważna; zasądził
od powoda na rzecz pozwanego kwotę: 301 128,20 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 21 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty, 191 237,91 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 21 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty, 1 547,29 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 12 maja 2021 r. do dnia zapłaty, 3 102,36 CHF wraz z ustawowymi odsetkami
za opóźnienie od 5 sierpnia 2021 r. do dnia zapłaty, 21 728,38 CHF wraz
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 9 maja 2023 r. do dnia zapłaty
i 16 269,68 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami
za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Apelacja banku od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego
w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2025 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I ACa (...)23, w którym na rzecz pozwanego zasądzono koszty procesu w wysokości 13 600,00 zł. Kwoty te zostały zapłacone przez powoda pozwanemu 24 kwietnia 2025 r., (dowód: częściowo bezsporne; pozew - k. 26 - 26 verte; wyrok - k. 31 - 31 verte; wyrok - k. 68 - 68 verte).
W piśmie z 28 czerwca 2024 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty
do 21 lipca 2024 r. kwoty 737 843,02 zł. W odpowiedzi z 19 lipca 2024 r. pozwany nie uznał tej kwoty za należną, (dowód: pismo z pełnomocnictwem - k. 29 - 30; pismo - k. 46 - 46 verte).
W piśmie z 29 czerwca 2023 r. pozwany wezwał powoda do zapłaty
w terminie 3 dni kwoty 13 912,46 CHF. W odpowiedzi na to pismo bank odmówił zapłaty tej kwoty. W piśmie z 25 kwietnia 2025 r. pozwany złożył powodowi oświadczenie o skorzystaniu z potrącenia wyżej wymienionej kwoty wraz
z odsetkami w wysokości 2 833,47 CHF z kwotą 257 924,81 euro. Pozwany przelał na rzecz powoda kwotę 1 025 207,19 zł. Pismem z 16 maja 2025 r. powód zażądał od pozwanego zapłaty w terminie 7 dni kwoty 31 177,49 zł, (dowód: pismo - k. 101 - 103; pismo - k. 103; dowody wpłaty - k. 86 - 100; pismo
z dowodem odbioru - k. 84 - 84 verte; potwierdzenie przelewu - k. 83; pismo
- k. 137 - 137 verte).
Ustalony w sprawie stan faktyczny był w zasadzie bezsporny, bowiem oparto go na dokumentach, które nie były negowane przez strony.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Jak stanowi art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Zgodnie zaś z art. 410 § 2 k.c., świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna zobowiązująca
do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Powód powołuje się na nieistnienie zobowiązania będące skutkiem nieważności umowy stanowiącej źródło zobowiązania (condictio sine causa). Wynika to z wyżej przytoczonego wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu i wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi. Nieważność umowy jest stanem istniejącym od chwili jej zawarcia, a wszelkie świadczenia spełnione w wykonaniu nieważnej umowy mają charakter świadczeń nienależnych. W przypadku świadczeń pieniężnych zwrotowi podlega ich wartość nominalna (patrz uchwała Sądu Najwyższego
z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, niepublikowana).
W związku z tym, że doszło do ustalenia nieważności umowy, można byłoby uznać żądanie powoda o zasądzenie kapitału za zasadne, gdyby nie
to, że powód nie może żądać od pozwanego zwrotu kwoty kredytu w przypadku unieważnienia umowy, jeśli pozwany dokonał już częściowych spłat. Jest
to zgodne z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia
19 czerwca 2025 r. wydanym w sprawie C-(...)/24. Pozwany do chwili złożenia pozwu zapłacili powodowi kwotę przekraczającą kwotę żądanego kapitału. Z tych też względów Sąd powództwo oddalił, o czym orzekł, jak w pkt 1 wyroku, gdyż
w momencie złożenia pozwu bank nie mógł skutecznie dochodzić zwrotu kwoty kapitału, gdyż dysponował znacznie większą kwotą wpłaconą przez pozwanego
i nie ma żadnego znaczenia to, co działo się w toku tego procesu (zapłata przez powoda kwot zasądzonych w wyroku; zapłata przez pozwanego reszty kapitału
po potrąceniu wierzytelności), gdyż powód winien potrącić swoją wierzytelność
z wierzytelnością pozwanego, czego nie uczynił. Nie może być tak, że powództwo w momencie jego wniesienia jest niezasadne z powyższych względów, a staje się zasadne lub częściowo zasadne tylko dlatego, że w toku procesu strony dokonują przelewów na swoją rzecz z różnych tytułów.
Ponadto należy przyjąć za pozwanym jego wariant II rozliczenia wierzytelności obu stron, który został przedstawiony w piśmie procesowym
z 10 lipca 2025 r., z którego wynika, że wezwanie do zapłaty z 28 czerwca 2024 r. nie było skuteczne, gdyż pozwany nie otrzymał kapitału w złotych, zatem nie był bezpodstawnie wzbogacony kwotą w złotych. Zatem termin wymagalności roszczenia sprecyzowanego w pozwie biegnie od 7 stycznia 2025 r., a więc
od dnia w którym upłynął czternastodniowy termin w rozumieniu orzecznictwa Sądu Najwyższego, o którym mowa w art. 455 k.c. Kwota należna powodowi
na ten dzień wynosiła 1 096 567,33 zł (257 924,81 euro według kursów 1 euro - 4,2515 zł, 1 CHF - 4,5097 zł). Natomiast kwota należna pozwanemu wynosiła
na ten dzień 1 098 637,82 zł, co daje różnice w wysokości 2 070,49 zł, czyli 487,00 zł na korzyść pozwanego. Zatem na dzień 7 stycznia 2025 r. pozwany nie był winny powodowi żadnej kwoty. Ponadto należy zgodzić się z pozwanym, że powództwo o zapłatę kwoty 14 924,87 zł jest niezasadne również dlatego, że tą kwotą pozwany nie był wzbogacony.
O kosztach procesu Sąd orzekł, jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 98 k.p.c., gdyż powód przegrał sprawę w całości.
Pozwany poniósł koszty procesu w wysokości 10 817,00 zł, w tym kwotę 10 800,00 zł ustaloną na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn., Dz.U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.), powiększoną o koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł.