Treść orzeczenia
Sygn. akt I C 1676/25
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
28 kwietnia 2026 r.
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie w I Wydziale Cywilnym w składzie:
Przewodniczący: sędzia Mateusz Janicki
po rozpoznaniu na rozprawie 28 kwietnia 2026 r. w C. przy udziale protokolanta I. O. sprawy z powództwa F. S. przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w C. o zapłatę
1. zasądza od pozwanej na rzecz powódki 11 621,78 CHF (jedenaście tysięcy sześćset dwadzieścia jeden franków szwajcarskich 78/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:
a. od 14 913,01 CHF (czternastu tysięcy dziewięciuset trzynastu franków szwajcarskich 1/100) od 27 marca 2025 r. do 18 marca 2026 r.;
b. od 11 621,78 CHF (jedenastu tysięcy sześciuset dwudziestu jeden franków szwajcarskich 78/100) od 19 marca 2026 r. do dnia zapłaty;
2. zasądza od pozwanej na rzecz powódki 6 417 zł (sześć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu.
Uzasadnienie
F. S. wniosła o zasądzenie od (...) S.A. 14 913,01 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 27 marca 2025 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Wskazała, że dochodzi zwrotu rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu „frankowego” w okresie od 28.02.2022 r. do 2.05.2023 r. (pozew k. 1-4).
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Jej stanowisko w zasadniczej części stanowiło polemikę z twierdzeniem powódki o nieważności umowy. Ponadto pozwana zakwestionowała datę naliczania odsetek, wskazując, że wyrok ustalający nieważność umowy ma charakter konstytutywny, ponadto odsetki można naliczać dopiero od „świadomej zgody konsumenta na unieważnienie umowy”, ponadto odsetki zdaniem pozwanej nie są należne od roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia wyrażonego w walucie obcej (sprzeciw od nakazu zapłaty k. 58-67).
Pismem z 1.04.2026 r. powódka częściowo cofnęła pozew z uwagi na wpłatę od pozwanego w kwocie 3 291,23 CHF dokonaną po wytoczeniu powództwa (pismo z potwierdzeniem przelewu k. 94-95). Postanowieniem z 28.04.2026 r. sąd umorzył w tym zakresie postępowanie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z 28.04.2023 r., II (...)20 ustalono, że umowa kredytu na cele mieszkaniowe (...) zawarta 27.06.2008 r. przez powódkę z (...) S.A. (poprzednikiem prawnym pozwanej) jest nieważna.
/bezsporne, nadto k. 15, 87, 91/
Wyrokiem tym zasądzono również od pozwanej na rzecz powódki zwrot uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych na poczet tej umowy w okresie od 7 lipca 2008 r. do 1 lutego 2022 r. (92 130,97 zł oraz 138 731,08 CHF) z odsetkami.
/wyrok z uzasadnieniem k. 15, 18v, 24v/
W okresie od 28.02.2022 r. do 2.05.2023 r. powódka uiściła na rzecz pozwanej na poczet ww. umowy 14 913,01 CHF.
/historia rachunku k. 34-35; zsumowanie bez raty raty z 28.02.2022 r. (965,24 CHF) k. 37/
Pismem z 13.03.2025 r., doręczonym pozwanej 19.03.2025 r., powódka wezwała pozwaną do zwrotu uiszczonych rat w terminie 7 dni od doręczenia wezwania.
/wezwanie k. 39-42, potwierdzenie doręczenia k. 45/
Sąd zważył, co następuje
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.
Podstawą prawną był art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Zgodnie z tym przepisem świadczenie jest nienależne i podlega zwrotowi, jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Skoro zatem powódka spełniła w wykonaniu nieważnej umowy w okresie objętym powództwem dochodzoną pozwem kwotę, kwota ta podlega zwrotowi powódce. Sąd, związany żądaniem pozwu, stosownie do art. 321 § 1 k.p.c. zasądził kwotę mniejszą, uwzględniając ograniczenie powództwa.
O odsetkach sąd orzekł zgodnie z art. 455 k.c. w zw. z art. 481 § 1 i 2 k.c., zasądzając je od upływu terminu zakreślonego w wezwaniu do zapłaty tj. od 27.03.2025 r.
Stanowisko pozwanej nie zasługiwało na uwzględnienie. Zasadnicza jego część stanowiła polemikę z nieważnością umowy, która z uwagi na jej ustalenie prawomocnym wyrokiem sądu, nie podlegała ponownemu rozważaniu w niniejszym postępowaniu, stosownie do art. 365 § 1 k.p.c.
W zakresie postulującym zastosowanie tzw. „teorii salda” stanowisko to nie zasługiwało na uwzględnienie z kilku względów. Po pierwsze, teoria ta jest niezasadna, nie uwzględnia bowiem tego, że wobec nieważności umowy brak jest związku między wzajemnymi świadczeniami stron. Po drugie, w ugruntowanym już orzecznictwie jest odrzucana. Wskazuje się, poza ww. argumentem, że każda ze stron ma możliwość doprowadzić własną czynnością do efektu tożsamego z „teorią salda”, mianowicie skorzystać z potrącenia (w tym z „ewentualnego” zarzutu potrącenia), z czego pozwana nie skorzystała. Po trzecie, przywołany przez pozwaną wyrok TSUE w sprawie C-396/24 nie może być argumentem za tą teorią, dotyczy on bowiem wyłącznie ochrony konsumentów i wynika z niego, że niezgodne z prawem Unii Europejskiej jest orzecznictwo pozwalające przedsiębiorcy stosującemu abuzywne klauzule skutkujące nieważnością umowy dochodzić od konsumenta zwrotu kapitału bez pomniejszenia o należny konsumentowi zwrot jego rat. Przypomnieć należy, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie ma kognicji do wykładni krajowego prawa prywatnego, co zresztą sam wielokrotnie akcentuje, a jedynie do oceny jego zgodności oraz zgodności praktyki jego stosowania z prawem Unii Europejskiej, w tym przypadku z prawem konsumenckim. Oczywiste przy tym jest, że stosowanie teorii dwóch kondykcji w niniejszej sprawie, skoro korzystne dla powódki, nie narusza przepisów unijnych o ochronie konsumentów. Po czwarte, i kluczowe, w prawomocnym wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 28.04.2023 r., II C (...)/20 dokonano rozliczenia uiszczonych przez powódkę rat kapitałowo-odsetkowych za wcześniejszy okres w oparciu o „teorię dwóch kondykcji”, stąd zupełnie niezasadne i niezrozumiałe byłoby rozliczanie rat za dalszy okres na innych zasadach. Choć bowiem w tym zakresie nie ma związania sądu prawomocnym orzeczeniem sądu okręgowego, to jednak jednolitość orzecznictwa w sporach między tymi samymi stronami z tego samego stosunku prawnego jest wartością istotną.
Nie zasługiwało na uwzględnienie stanowisko pozwanej również w kwestii odsetek. Z istoty swojej wyrok ustalający istnienie lub nieistnienie stosunku prawnego („nieważność umowy”) jest wyrokiem deklaratoryjnym. Brak też podstaw do zakładania bez solidnych ku temu podstaw, że powódka reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika nie była przez niego poinformowana o skutkach wytaczanego w jej imieniu powództwa. Co więcej, wyrok w pierwszej instancji, ustalający nieważność umowy ( notabene również zasądzający odsetki od wezwania do zapłaty), zapadł około 2 lata przed terminem naliczania odsetek w niniejszej sprawie. Stanowisko o nienależności odsetek za opóźnienie od świadczeń w walutach obcych jest stanowiskiem zupełnie odosobnionym i niemającym żadnego oparcia w przepisach prawa. Z kolei argument o niewspółmierności stopy odsetek ustawowych za opóźnienie do oprocentowania depozytów lokat walutowych, również można by odnieść do oprocentowania lokat złotowych.
Poza tym należy wskazać, że kwestionowanie wysokości roszczenia było nieskuteczne również i z tego względu, że zgodnie z art. 458 15 § 4 k.p.c. pozwana miała obowiązek powołać wszystkie twierdzenia i dowody w sprzeciwie od nakazu zapłaty, a w nim do wysokości roszczenia w ogóle się nie odniosła, stąd późniejsze twierdzenia i dowody podlegały pominięciu, skoro pozwana nie uprawdopodobniła, że potrzeba lub możliwość powstała później. Niezależnie od tego pozwana miałaby możliwość zgłaszać dowody co najwyżej do zamknięcia rozprawy (art. 205 12 § 2 k.p.c.), tymczasem na wyznaczoną z wyprzedzeniem rozprawę pełnomocnik pozwanej nie przygotował żadnych sprecyzowanych twierdzeń (próżno ich szukać również w piśmie z 8.04.2026 r. ogólnie postulującym zastosowanie teorii salda), nie mówiąc o dowodach, zamiast tego wniósł o „zobowiązanie banku”. Nie podniosła strona pozwana nawet twierdzenia co do własnego roszczenia o zwrot kapitału, a nawet jeśliby stosować tzw. teorię salda, to z uwzględnieniem ciężaru przytoczeń ( onus proferendi), w świetle którego to do powinności strony pozwanej należałoby przytoczenie twierdzenia o własnym niezaspokojonym roszczeniu.
Na marginesie wskazać należy, że pozwana złożyła pismo z 27.04.2026 r., które wysłała na dzień przed rozprawą, które zostało doręczone do sądu już po rozprawie 28.04.2026 r. (godz. 12.51), o którym zawodowy pełnomocnik w ogóle nie wspomniał na rozprawie. Jednakże, również analiza treści tego pisma wskazuje na oczywistą niezasadność stanowiska pozwanej i jej nielojalność, skoro pełnomocnik pozwanej na rozprawie wskazuje, że „powódka nie wykazała, że przelew w związku z którym ograniczyła powództwo stanowi zaspokojenie kwot dochodzonych niniejszym powództwem a nie wykonanie wyroku” (k. 106), podczas gdy w piśmie z 27.04.2026 r. wprost wskazano, że tenże przelew dotyczy wpłat nieobjętych wyrokiem (czyli objętych niniejszym powództwem).
O kosztach sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.p.c. obciążając pozwaną obowiązkiem zwrotu powódce kosztów celowego dochodzenia praw, na które złożyła się opłata od pozwu (1 000 zł), opłata skarbowa od złożonego dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (5 400 zł zgodnie z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie).