Obwieszczenie Ministra Infrastrukturyz dnia 12 kwietnia 2024 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie
pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i
bezpieczeństwem ruchu kolejowego oraz prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych 1)Minister Infrastruktury kieruje działem administracji rządowej - transport, na podstawie
§ 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w
sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury (Dz. U. poz. 2725).
Spis treści
- Treść obwieszczenia
- Załącznik - Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 11 stycznia 2021 r. w sprawie pracowników
zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem
ruchu kolejowego oraz prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych
- Rozdział 1 - Przepisy ogólne
- Rozdział 2 - Warunki, jakie są obowiązani spełniać pracownicy zatrudnieni na stanowiskach kolejowych
- Rozdział 3 - Warunki i sposób oceny zdolności fizycznych i psychicznych osób zatrudnionych na stanowiskach kolejowych
- Rozdział 4 - Jednostki uprawnione do oceny zdolności fizycznej i psychicznej osób przyjmowanych do pracy na stanowiskach kolejowych oraz pracowników oraz tryb orzekania o tej zdolności
- Rozdział 5 - Sposób powoływania i tryb pracy komisji egzaminacyjnych stwierdzających kwalifikacje pracowników, autoryzacje oraz wzory dokumentów potwierdzających te kwalifikacje
- Rozdział 6 - Wysokość wynagrodzenia członków komisji egzaminacyjnych oraz wysokość opłat związanych ze stwierdzeniem kwalifikacji pracowników oraz sposób uiszczania tych opłat
- Rozdział 7 - Przepisy przejściowe i przepis końcowy
- Załącznik nr 1 - Szczegółowe warunki, jakie są obowiązani spełniać pracownicy oraz osoby przyjmowane do pracy na stanowiskach kolejowych, w tym wymagane wykształcenie, program i zakres przygotowania zawodowego i wymagany czas jego trwania oraz zakres zagadnień egzaminacyjnych dla poszczególnych stanowisk kolejowych
- Załącznik nr 2 - Wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne, jakie są obowiązani spełniać pracownicy oraz osoby przyjmowane do pracy na stanowiskach kolejowych
- Załącznik nr 3 - Charakterystyka stanowisk kolejowych oraz terminy badań okresowych
- Załącznik nr 4 - Orzeczenie lekarskie (wzór)
- Załącznik nr 5 - Orzeczenie lekarskie (wydane w trybie odwoławczym) (wzór)
- Załącznik nr 6 - Świadectwo zdania egzaminu kwalifikacyjnego / weryfikacyjnego (wzór)
- Załącznik nr 7 - Prawo kierowania pojazdem kolejowym (wzór)
- Załącznik nr 8 - Upoważnienie (wzór)
Treść obwieszczenia
1.
Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych
innych aktów prawnych ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 11 stycznia 2021 r. w sprawie pracowników
zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem
ruchu kolejowego oraz prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych , z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 29 listopada 2022 r. zmieniającym rozporządzenie
w sprawie pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem
i bezpieczeństwem ruchu kolejowego oraz prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów
kolejowych .
2.
Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie
obejmuje § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 listopada 2022 r. zmieniającego
rozporządzenie w sprawie pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych
z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego oraz prowadzeniem określonych rodzajów
pojazdów kolejowych , które stanowią:
„
§ 2.
1.
Do spraw dotyczących profilaktycznych badań lekarskich, badań psychologicznych, ponownych
badań oraz wniesionych odwołań, rozpoczętych i niezakończonych przed dniem wejścia
w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe.
2.
Orzeczenia stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na określonym stanowisku
pracy albo istnienie takich przeciwwskazań wydane przed dniem wejścia w życie niniejszego
rozporządzenia zachowują ważność do końca okresu, na który zostały wydane.
3.
Orzeczenia stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na określonym stanowisku
pracy albo istnienie takich przeciwwskazań wydane w trybie odwoławczym przed dniem
wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zachowują ważność do końca okresu, na który
zostały wydane.
§ 3.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.
”
.
1)
Minister Infrastruktury kieruje działem administracji rządowej - transport, na podstawie
§ 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2023 r. w
sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury (Dz. U. poz. 2725).
Załącznik - Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 11 stycznia 2021 r. w sprawie pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego oraz prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych
Na podstawie art. 22d ust. 3 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa:
1)
warunki, jakie są obowiązani spełniać pracownicy zatrudnieni na stanowiskach, o których
mowa w art. 22d ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, zwanych dalej „stanowiskami kolejowymi”;
2)
warunki i sposób oceny zdolności fizycznych i psychicznych pracowników zatrudnionych
na stanowiskach kolejowych, jednostki uprawnione do oceny zdolności fizycznej i psychicznej
tych pracowników oraz tryb orzekania o tej zdolności;
3)
sposób powoływania i tryb pracy komisji egzaminacyjnych stwierdzających kwalifikacje
pracowników zatrudnionych na stanowiskach kolejowych, zwanych dalej „komisjami egzaminacyjnymi”;
4)
wzory dokumentów potwierdzających kwalifikacje i upoważniających do wykonywania czynności
na stanowiskach kolejowych;
5)
wysokość wynagrodzenia członków komisji egzaminacyjnych;
6)
wysokość opłat związanych ze stwierdzeniem kwalifikacji pracowników oraz sposób uiszczania
tych opłat.
§ 2.
Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
1)
ruchu kolejowym - rozumie się przez to również ruch na bocznicach kolejowych;
2)
pracodawcy - rozumie się przez to zarządcę infrastruktury, przewoźnika kolejowego,
użytkownika bocznicy kolejowej, przedsiębiorcę wykonującego przewozy w obrębie bocznicy
kolejowej, dysponenta, podmiot odpowiedzialny za utrzymanie pojazdu kolejowego (ECM)
oraz przedsiębiorcę prowadzącego działalność polegającą na budowie, modernizacji,
odnowieniu lub remoncie infrastruktury kolejowej;
3)
uprawnionym lekarzu - rozumie się przez to lekarza, o którym mowa w § 7 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r.
w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki
zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych
w Kodeksie pracy , zatrudnionego w jednostce uprawnionej do oceny zdolności fizycznej i psychicznej
pracowników;
4)
pracownikach - rozumie się przez to pracowników zatrudnionych na stanowiskach kolejowych;
5)
przygotowaniu zawodowym - rozumie się przez to okres zatrudnienia, w trakcie którego
pracownik nabywa w sposób zorganizowany wiadomości teoretyczne i umiejętności praktyczne
potrzebne do samodzielnego wykonywania obowiązków na stanowiskach kolejowych;
6)
egzaminie kwalifikacyjnym - rozumie się przez to egzamin mający na celu stwierdzenie
posiadania przez pracownika kwalifikacji do pracy na stanowiskach kolejowych;
7)
autoryzacji - rozumie się przez to praktyczne sprawdzenie w miejscu pracy wiadomości
i umiejętności pracownika, który zdał egzamin kwalifikacyjny na dane stanowisko kolejowe;
8)
egzaminie okresowym - rozumie się przez to okresowe sprawdzenie wiadomości i umiejętności
pracownika;
9)
egzaminie weryfikacyjnym - rozumie się przez to praktyczne i teoretyczne sprawdzenie
wiadomości i umiejętności pracownika, który zdał egzamin kwalifikacyjny i ubiega się
o ponowne dopuszczenie do pracy na stanowisku kolejowym;
10)
doskonaleniu zawodowym - rozumie się przez to podnoszenie kwalifikacji i umiejętności
zawodowych pracowników;
11)
wyspecjalizowanej jednostce szkoleniowej - rozumie się przez to przedsiębiorcę prowadzącego
działalność polegającą na organizowaniu przygotowania zawodowego lub doskonalenia
zawodowego lub przeprowadzaniu egzaminów dla pracowników.
Rozdział 2
Warunki, jakie są obowiązani spełniać pracownicy zatrudnieni na stanowiskach kolejowych
§ 3.
1.
Na stanowisku kolejowym może być zatrudniona osoba pełnoletnia, która:
1)
posiada wymagane wykształcenie;
2)
spełnia wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne, potwierdzone orzeczeniem lekarskim
wydanym przez uprawnionego lekarza;
3)
posiada wymagane przygotowanie zawodowe;
4)
zdała egzamin kwalifikacyjny przed komisją egzaminacyjną, potwierdzony świadectwem
zdania egzaminu kwalifikacyjnego;
5)
zdała inny egzamin kwalifikacyjny, wymagany przy dodatkowych czynnościach na danym
stanowisku kolejowym, potwierdzony odpowiednim świadectwem zdania egzaminu kwalifikacyjnego;
6)
uzyskała autoryzację do pracy na danym stanowisku kolejowym;
7)
posiada wydany przez pracodawcę dokument upoważniający do wykonywania czynności na
danym stanowisku kolejowym;
8)
posiada staż pracy na innym stanowisku kolejowym lub przy wykonywaniu określonych
czynności, jeżeli dla danego stanowiska kolejowego jest on wymagany;
9)
posiada dodatkowe uprawnienia, jeżeli do wykonywania określonych czynności na danym
stanowisku kolejowym są one wymagane na podstawie odrębnych przepisów.
2.
Pracownik jest obowiązany odbywać doskonalenie zawodowe, zdawać egzamin okresowy oraz,
jeżeli jest wymagany, egzamin weryfikacyjny.
3.
Szczegółowe warunki, jakie są obowiązani spełniać pracownicy oraz osoby przyjmowane
do pracy na stanowiskach kolejowych, w tym wymagane wykształcenie, program i zakres
przygotowania zawodowego i wymagany czas jego trwania oraz zakres zagadnień egzaminacyjnych
dla poszczególnych stanowisk kolejowych, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
4.
Wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne, jakie są obowiązani spełniać pracownicy
oraz osoby przyjmowane do pracy na stanowiskach kolejowych, określa załącznik nr 2
do rozporządzenia.
§ 4.
Do odbycia przygotowania zawodowego dopuszcza się osobę, która posiada:
1)
dyplom lub świadectwo potwierdzające wymagane wykształcenie;
2)
dokumenty potwierdzające staż pracy na innym stanowisku kolejowym lub przy wykonywaniu
określonych czynności, jeżeli dla danego stanowiska kolejowego są wymagane;
3)
orzeczenie lekarskie potwierdzające zdolność fizyczną i psychiczną do wykonywania
pracy na określonym stanowisku kolejowym, wydane przez uprawnionego lekarza.
§ 5.
1.
Przygotowanie zawodowe w celu uzyskania kwalifikacji wymaganych na poszczególnych
stanowiskach kolejowych organizuje pracodawca.
2.
Pracodawca może zawrzeć z innym pracodawcą lub wyspecjalizowaną jednostką szkoleniową
umowę w celu zorganizowania przygotowania zawodowego.
3.
Pracodawca przekazuje pracownikowi odbywającemu przygotowanie zawodowe opracowany
na dane stanowisko kolejowe program przygotowania zawodowego oraz dzienniczek przygotowania
zawodowego, zwany dalej „dzienniczkiem”, a także sprawuje nadzór nad przygotowaniem
zawodowym, wyznaczając osobę kierującą tym przygotowaniem.
4.
Osoba kierująca przygotowaniem zawodowym powinna posiadać kwalifikacje zawodowe właściwe
dla tego przygotowania zawodowego.
§ 6.
Przygotowanie zawodowe obejmuje:
1)
szkolenie teoretyczne - polegające na zorganizowanym grupowym lub indywidualnym -
w toku samokształcenia - zdobywaniu wiadomości w zakresie niezbędnym do wykonywania
czynności na danym stanowisku kolejowym, określonym programem przygotowania zawodowego,
zakończone uzyskaniem dokumentu potwierdzającego ukończenie szkolenia teoretycznego
w przypadku, gdy szkolenie to było wymagane w programie przygotowania zawodowego;
2)
staż stanowiskowy - polegający na zapoznaniu z pracą na danym stanowisku kolejowym,
której znajomość jest niezbędna do samodzielnego wykonywania czynności objętych przygotowaniem
zawodowym;
3)
szkolenie praktyczne - polegające na zorganizowanym zdobywaniu umiejętności praktycznych
i poznaniu zakresu obowiązków przez wykonywanie czynności w określonej komórce organizacyjnej
pracodawcy, na określonym stanowisku kolejowym, pod nadzorem wykwalifikowanego pracownika,
zwanego dalej „opiekunem”;
4)
zajęcia próbne - polegające na samodzielnym wykonywaniu czynności lub ich części na
stanowisku kolejowym pod nadzorem opiekuna.
§ 7.
1.
Pracownik odbywający przygotowanie zawodowe dokumentuje jego przebieg w dzienniczku,
w którym wymienia:
1)
dla stanowisk kolejowych dyżurny ruchu, nastawniczy, zwrotniczy, kierownik pociągu,
ustawiacz, manewrowy, rewident taboru, automatyk, toromistrz oraz dróżnik przejazdowy
- jednostki organizacyjne i obiekty eksploatacyjne, w których odbywało się przygotowanie
zawodowe, oraz zakres wykonywanych czynności;
2)
dla stanowiska kolejowego prowadzący pojazdy kolejowe - jednostki organizacyjne, w
których odbywało się przygotowanie zawodowe, i typy pojazdów kolejowych z napędem,
na których odbywało się przygotowanie zawodowe, oraz podaje liczbę przejechanych kilometrów
na tych pojazdach, z wyjątkiem pojazdów kolejowych specjalnych, które nie są przeznaczone
do samodzielnej jazdy po czynnych torach kolejowych, dla których należy podać liczbę
godzin pracy na danym typie pojazdu kolejowego na torze zamkniętym.
2.
Odbycie przygotowania zawodowego potwierdza w dzienniczku kierownik jednostki, w której
się ono odbywało.
§ 8.
Pracodawca może skrócić czas trwania przygotowania zawodowego, wliczając okresy zatrudnienia
na podobnych stanowiskach kolejowych lub przygotowanie, które pracownik odbył zgodnie
z programem nauczania w ukończonej szkole, pod warunkiem że zakres przygotowania jest
zgodny z zakresem przygotowania zawodowego wymaganym na danym stanowisku kolejowym.
Rozdział 3
Warunki i sposób oceny zdolności fizycznych i psychicznych osób zatrudnionych na stanowiskach kolejowych
§ 9.
Oceny zdolności fizycznych i psychicznych do pracy na stanowiskach kolejowych dokonuje
się po przeprowadzeniu profilaktycznych badań lekarskich i badań psychologicznych,
obejmujących:
1)
badanie ogólne stanu zdrowia, przeprowadzone przez uprawnionego lekarza;
2)
specjalistyczne badania konsultacyjne oraz badania dodatkowe, zlecone przez uprawnionego
lekarza;
3)
badanie psychologiczne.
§ 10.
1.
Profilaktyczne badania lekarskie dzielą się na badania:
1)
wstępne;
2)
okresowe;
3)
kontrolne.
2.
Badania wstępne przeprowadza się przed zatrudnieniem na stanowisku kolejowym, a także
przed przeniesieniem do pracy na takie stanowisko.
3.
Pracownicy podlegają badaniom okresowym w terminach określonych w załączniku nr 3
do rozporządzenia.
4.
Uprawniony lekarz może poszerzyć zakres badań, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub 2,
o inne specjalistyczne badania konsultacyjne oraz badania dodatkowe, a także wyznaczyć
wcześniejszy termin badania, niż wynikałoby to z terminów określonych w załączniku
nr 3 do rozporządzenia, jeżeli stwierdzi, że jest to niezbędne do prawidłowej oceny
stanu zdrowia osoby przyjmowanej do pracy na stanowisku kolejowym albo pracownika.
5.
Badania kontrolne przeprowadza się:
1)
w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej chorobą trwającą dłużej niż 30 dni;
2)
w przypadku uczestniczenia pracownika w poważnym wypadku kolejowym;
3)
przed rozpoczęciem przygotowania zawodowego, po ukończeniu którego pracownik będzie
wykonywał czynności na stanowisku kolejowym o wyższych wymaganiach zdrowotnych lub
w warunkach innego rodzaju narażenia zawodowego;
4)
w przypadku podejrzenia utraty przez pracownika zdolności fizycznych i psychicznych
do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku kolejowym;
5)
w przypadku powrotu pracownika do pracy na stanowisku kolejowym po przerwie trwającej
dłużej niż 6 miesięcy;
6)
przed rozwiązaniem stosunku pracy z pracownikiem, który pracował w warunkach szkodliwych
dla zdrowia lub warunkach uciążliwych, albo przed przeniesieniem go z tego stanowiska
kolejowego na stanowisko kolejowe, na którym warunki szkodliwe dla zdrowia lub uciążliwe
nie występują.
6.
Badania kontrolne przeprowadza się poza terminami wynikającymi z częstotliwości wykonywania
badań okresowych.
§ 11.
1.
Badania psychologiczne wykonuje się:
1)
przy każdym badaniu wstępnym;
2)
co 4 lata - w ramach badań okresowych;
3)
co 2 lata - w ramach badań okresowych u pracowników powyżej 50 roku życia zatrudnionych
na stanowisku kolejowym: prowadzący pojazdy kolejowe;
4)
w przypadku uczestniczenia pracownika w poważnym wypadku kolejowym.
2.
Badania psychologiczne wykonuje się w ramach badania kontrolnego, jeżeli lekarz wykonujący
badanie uzna to za niezbędne do wydania orzeczenia.
3.
Po przeprowadzonym badaniu psychologicznym psycholog dokonuje oceny psychologicznej
przydatności zawodowej do pracy na określonym stanowisku kolejowym.
§ 12.
Badanie psychologiczne przeprowadza psycholog, uwzględniając czynniki ryzyka zawodowego
i szczególne wymogi sprawności psychicznych w transporcie kolejowym oraz metodykę
badań psychologicznych.
§ 13.
1.
Profilaktyczne badania lekarskie wykonuje się na podstawie skierowania wydanego przez
pracodawcę.
2.
Skierowanie zawiera:
1)
określenie rodzaju profilaktycznego badania lekarskiego;
2)
w przypadku badania wstępnego - określenie stanowiska kolejowego, na którym osoba
przyjmowana do pracy ma być zatrudniona, oraz czynności wykonywanych przez osobę przyjmowaną
do pracy;
3)
w przypadku badania okresowego - określenie stanowiska kolejowego, na którym pracownik
jest zatrudniony, oraz czynności wykonywanych przez pracownika;
4)
informacje o czynnikach szkodliwych dla zdrowia lub warunkach szkodliwych dla zdrowia
lub uciążliwych, występujących na danym stanowisku kolejowym.
§ 14.
1.
Profilaktyczne badania lekarskie przeprowadza uprawniony lekarz samodzielnie, uwzględniając
wyniki specjalistycznych badań konsultacyjnych i badań dodatkowych oraz ocenę psychologicznej
przydatności zawodowej do pracy na określonym stanowisku kolejowym dokonaną przez
psychologa.
2.
Profilaktyczne badania lekarskie przeprowadza się z uwzględnieniem:
1)
skierowania, o którym mowa w § 13 ust. 1;
2)
wymagań zdrowotnych, fizycznych i psychicznych, określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia;
3)
charakterystyki stanowisk kolejowych, określonej w załączniku nr 3 do rozporządzenia;
4)
§ 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie
przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej
nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie
pracy.
3.
Zakres badań wstępnych i okresowych obejmuje:
1)
ogólne badanie lekarskie ze szczególnym uwzględnieniem oceny stanu układu krążenia
i układu oddechowego, stanu psychicznego i sprawności narządu ruchu;
2)
badanie narządu wzroku wykonywane przez lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie
okulistyki;
3)
badanie narządu słuchu i równowagi oraz aparatu głosowego, z uwzględnieniem audiogramu,
wykonywane przez lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie otorynolaryngologii;
4)
badanie krwi, w tym: morfologię z rozmazem, glikemię na czczo, aminotransferazy i
gamma-glutamylo-transpeptydaza oraz badanie ogólne moczu;
5)
badanie w kierunku objawów wskazujących na uzależnienie lub nadużywanie alkoholu lub
środków działających podobnie do alkoholu - dotyczy badań wstępnych, a w przypadku
badań okresowych - jeżeli istnieją wskazania;
6)
badanie elektrokardiograficzne w spoczynku;
7)
inne specjalistyczne badania konsultacyjne oraz badania dodatkowe, jeżeli są potrzebne
do oceny zdolności fizycznej i psychicznej badanego.
4.
Zakres badań kontrolnych obejmuje:
1)
badanie, o którym mowa w ust. 3 pkt 1;
2)
inne specjalistyczne badania konsultacyjne oraz badania dodatkowe, jeżeli są potrzebne
do właściwej oceny spełniania wymagań, ze szczególnym uwzględnieniem tych narządów
i układów, których funkcjonowanie było zaburzone lub stało się powodem skierowania
na badania.
5.
Rodzaj i zakres specjalistycznych badań konsultacyjnych oraz badań dodatkowych przy
badaniu kontrolnym określa uprawniony lekarz, który ocenia także, czy do wydania orzeczenia
niezbędne jest przeprowadzenie badania psychologicznego.
6.
Uprawniony lekarz rozszerza zakres badań wstępnych albo okresowych w przypadku, gdy
wynika to z narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki szkodliwe dla
zdrowia lub uciążliwe, występujące na danym stanowisku kolejowym.
7.
Wyniki badań laboratoryjnych, z wyjątkiem badania poziomu glikemii na czczo, uznaje
się za miarodajne, jeżeli od ich wykonania minęło nie więcej niż 6 miesięcy.
§ 15.
Przed rozpoczęciem badania uprawniony lekarz, lekarz wykonujący specjalistyczne badania
konsultacyjne lub badania dodatkowe oraz psycholog:
1)
potwierdzają tożsamość osoby skierowanej na badanie;
2)
upewniają się, czy pracownik nie zgłosił się na badanie bezpośrednio po nocnej zmianie
lub w stanie uniemożliwiającym ustalenie zdolności fizycznej i psychicznej do pracy
- w takim przypadku należy odmówić przeprowadzenia badania i ustalić nowy termin,
powiadamiając o tym pisemnie właściwego pracodawcę.
§ 16.
1.
Przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do pracy pracownika zatrudnionego na
stanowisku kolejowym dłużej niż 5 lat uprawniony lekarz uwzględnia stopień przystosowania
zawodowego.
2.
Przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do pracy pracownika, który wykonuje
dodatkowe czynności, wykraczające poza zakres czynności określonych dla jego stanowiska
pracy, uwzględnia się wymagania zdrowotne przewidziane dla tych czynności.
§ 17.
Osoby przyjmowane do pracy na stanowiskach kolejowych albo pracowników uznaje się
za zdolnych do pracy na tych stanowiskach, jeżeli:
1)
w wyniku badania ogólnego stanu zdrowia, z uwzględnieniem wyników specjalistycznych
badań konsultacyjnych oraz badań dodatkowych, nie stwierdzono istotnych zmian chorobowych
ani nieprawidłowości lub stwierdzone zmiany w nieznacznym stopniu ograniczają sprawność
ustroju, lecz nie powodują niezdolności do wykonywania czynności na danym stanowisku
pracy;
2)
spełniają wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne określone w załączniku nr 2 do
rozporządzenia;
3)
uzyskali pozytywną ocenę psychologicznej przydatności zawodowej do pracy na określonym
stanowisku kolejowym wydaną przez psychologa.
Rozdział 4
Jednostki uprawnione do oceny zdolności fizycznej i psychicznej osób przyjmowanych do pracy na stanowiskach kolejowych oraz pracowników oraz tryb orzekania o tej zdolności
§ 18.
1.
Jednostkami uprawnionymi do oceny zdolności fizycznej i psychicznej osób przyjmowanych
do pracy na stanowiskach kolejowych oraz pracowników są:
1)
komórki organizacyjne Kolejowego Zakładu Medycyny Pracy;
2)
Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej.
2.
Lekarze posiadający specjalizację w dziedzinie okulistyki oraz lekarze posiadający
specjalizację w dziedzinie otorynolaryngologii, przeprowadzający specjalistyczne badania
profilaktyczne osób przyjmowanych do pracy na stanowiskach kolejowych oraz pracowników
powinni posiadać kwalifikacje określone w przepisach o służbie medycyny pracy.
3.
Psycholodzy dokonujący oceny psychologicznej przydatności zawodowej do pracy na stanowiskach
kolejowych powinni posiadać kwalifikacje określone w przepisach o służbie medycyny
pracy.
4.
W przypadku gdy pracownik uczestniczył w poważnym wypadku kolejowym, badania psychologiczne
przeprowadza się w Centrum Naukowym Medycyny Kolejowej.
§ 19.
W siedzibach Kolejowych Ośrodków Medycyny Pracy Kolejowego Zakładu Medycyny Pracy
oraz w Centrum Naukowym Medycyny Kolejowej powołuje się komisje lekarskie.
§ 20.
1.
Komisje lekarskie w siedzibach Kolejowych Ośrodków Medycyny Pracy Kolejowego Zakładu
Medycyny Pracy są powołane do:
1)
orzekania o zdolności do pracy w przypadku wniesienia odwołania od orzeczenia wydanego
przez uprawnionego lekarza;
2)
orzekania o zdolności do pracy w przypadku, gdy pracownik uczestniczył w poważnym
wypadku kolejowym.
2.
Komisje lekarskie w Centrum Naukowym Medycyny Kolejowej są powołane do orzekania o
zdolności do pracy w przypadku wniesienia odwołania od orzeczenia wydanego przez komisję
lekarską w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2.
3.
W skład komisji lekarskiej orzekającej w przypadku wniesienia odwołania nie może wchodzić
uprawniony lekarz, który wydał orzeczenie, od którego rozpatrywane jest odwołanie.
4.
Komisja lekarska orzekająca w przypadku wniesienia odwołania może wystąpić do pracodawcy
badanego pracownika o informacje niezbędne do pracy komisji, a także zaprosić przedstawiciela
pracodawcy do udziału w pracach komisji.
5.
Przedstawiciel pracodawcy badanego pracownika nie bierze udziału w badaniu lekarskim
i nie może być przy nim obecny. Powinien on scharakteryzować badanego, warunki środowiska
pracy, sposób wykonywania pracy i szczególne wymagania sprawnościowe.
§ 21.
1.
Po przeprowadzeniu profilaktycznego badania lekarskiego i badania psychologicznego
uprawniony lekarz wydaje orzeczenie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych
do pracy na określonym stanowisku pracy albo istnienie takich przeciwwskazań.
2.
Orzeczenie, o którym mowa w ust. 1, uprawniony lekarz wpisuje do orzeczenia lekarskiego,
którego wzór określa załącznik nr 4 do rozporządzenia, oraz do indywidualnej dokumentacji
medycznej osoby przyjmowanej do pracy na stanowisku kolejowym albo dokumentacji pracownika.
3.
Uprawniony lekarz wyznacza datę kolejnego badania okresowego i wpisuje ją do orzeczenia
lekarskiego.
4.
Wyniki badań, rozpoznanie oraz ewentualną konieczność pracy w szkłach korekcyjnych
lub soczewkach kontaktowych należy wpisać do indywidualnej dokumentacji medycznej
osoby przyjmowanej do pracy na stanowisku kolejowym albo dokumentacji pracownika.
5.
Konieczność pracy w szkłach korekcyjnych lub soczewkach kontaktowych należy dodatkowo
wpisać do orzeczenia lekarskiego.
6.
Orzeczenie lekarskie wystawia się w 2 egzemplarzach, z których jeden otrzymuje odpowiednio
osoba przyjmowana do pracy na stanowisku kolejowym albo pracownik, a drugi pracodawca.
Kopię orzeczenia lekarskiego umieszcza się w indywidualnej dokumentacji medycznej
osoby przyjmowanej do pracy na stanowisku kolejowym albo dokumentacji pracownika.
7.
Rejestr wydanych orzeczeń prowadzi się oddzielnie dla każdego pracodawcy.
§ 22.
1.
Jeżeli osoba przyjmowana do pracy na stanowisku kolejowym albo pracownik lub pracodawca
nie zgadza się z treścią orzeczenia wydanego przez uprawnionego lekarza może złożyć
w terminie 7 dni od dnia wydania tego orzeczenia pisemne odwołanie.
2.
Odwołanie składa się do uprawnionego lekarza, który wydał orzeczenie. Odwołanie wraz
z uwierzytelnioną kopią dokumentacji medycznej badania lekarz przekazuje w terminie
7 dni od dnia jego otrzymania do właściwej terenowo komisji lekarskiej w siedzibie
Kolejowego Ośrodka Medycyny Pracy Kolejowego Zakładu Medycyny Pracy.
3.
W terminie 14 dni od dnia złożenia odwołania przeprowadza się ponowne badanie.
4.
Przepisy § 14 ust. 2 pkt 2-4, ust. 3, 4 i 7, § 16 ust. 2, § 17 i 21 ust. 4-6 stosuje
się przy przeprowadzaniu ponownych badań. Przepisy § 14 ust. 5 i 6, § 15, 16 ust.
1 i § 21 ust. 1 i 3 stosuje się odpowiednio.
§ 23.
1.
Jeżeli pracownik lub pracodawca nie zgadza się z treścią orzeczenia wydanego przez
komisję lekarską w siedzibie Kolejowego Ośrodka Medycyny Pracy Kolejowego Zakładu
Medycyny Pracy w przypadku, o którym mowa w § 20 ust. 1 pkt 2, może złożyć w terminie
7 dni od dnia wydania tego orzeczenia pisemne odwołanie.
2.
Odwołanie składa się do komisji lekarskiej, która wydała orzeczenie. Odwołanie wraz
z uwierzytelnioną kopią dokumentacji medycznej badania komisja lekarska przekazuje
w ciągu 7 dni od dnia jego otrzymania do komisji lekarskiej w Centrum Naukowym Medycyny
Kolejowej.
3.
W terminie 14 dni od dnia złożenia odwołania przeprowadza się ponowne badanie.
4.
Przepisy § 14 ust. 2 pkt 2-4, ust. 3, 4 i 7, § 16 ust. 2, § 17 i 21 ust. 4-6 stosuje
się przy przeprowadzaniu ponownych badań. Przepisy § 14 ust. 5 i 6, § 15, § 16 ust.
1 i § 21 ust. 1 i 3 stosuje się odpowiednio.
§ 24.
1.
Orzeczenie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na określonym stanowisku
pracy albo istnienie takich przeciwwskazań wydane w trybie odwoławczym, komisja lekarska
wpisuje do orzeczenia lekarskiego wydanego w trybie odwoławczym, którego wzór określa
załącznik nr 5 do rozporządzenia, oraz do indywidualnej dokumentacji medycznej osoby
przyjmowanej do pracy na stanowisku kolejowym albo dokumentacji pracownika.
2.
Orzeczenie wydane w trybie odwoławczym jest ostateczne.
Rozdział 5
Sposób powoływania i tryb pracy komisji egzaminacyjnych stwierdzających kwalifikacje pracowników, autoryzacje oraz wzory dokumentów potwierdzających te kwalifikacje
§ 25.
1.
Komisję egzaminacyjną powołuje i odwołuje, na wniosek pracodawcy lub wyspecjalizowanej
jednostki szkoleniowej, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego. Prezes Urzędu Transportu
Kolejowego odmawia powołania komisji w przypadku gdy kandydat na przewodniczącego,
kandydat na członka komisji lub kandydat na sekretarza komisji był w składzie komisji
egzaminacyjnej odwołanej na podstawie ust. 3.
2.
Prezes Urzędu Transportu Kolejowego może upoważnić do powoływania i odwoływania komisji
egzaminacyjnej właściwego miejscowo dyrektora oddziału Terenowego Urzędu Transportu
Kolejowego, a w przypadku braku dyrektora oddziału terenowego Urzędu Transportu Kolejowego
inne osoby spośród pracowników oddziału terenowego Urzędu Transportu Kolejowego lub
Urzędu Transportu Kolejowego.
3.
Prezes Urzędu Transportu Kolejowego odwołuje komisję w przypadku stwierdzenia rażącego
naruszenia przez komisję przepisów rozporządzenia lub skazania przewodniczącego, członka
lub sekretarza komisji prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo: karne skarbowe,
przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, bezpieczeństwu powszechnemu, mieniu, obrotowi
gospodarczemu i interesom majątkowym w obrocie cywilnoprawnym, obrotowi pieniędzmi
i papierami wartościowymi, prawom osób wykonujących pracę zarobkową oraz wiarygodności
dokumentów.
4.
Wniosek o powołanie komisji egzaminacyjnej zawiera informacje dotyczące wykształcenia
i kwalifikacji posiadanych przez kandydatów na przewodniczącego i członków komisji
oraz oświadczenia kandydatów na przewodniczącego, członków komisji oraz sekretarza
komisji o niekaralności prawomocnym wyrokiem za przestępstwa, o których mowa w ust.
3.
5.
Do składu komisji egzaminacyjnej powołuje się:
1)
przewodniczącego, posiadającego wykształcenie wyższe, kwalifikacje zawodowe odpowiadające
zakresowi tematyki pracy osób egzaminowanych i co najmniej 4-letni staż pracy w obrębie
danej dziedziny pracy na stanowisku podlegającym egzaminowaniu i który nie został
skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwa, o których mowa w ust. 3;
2)
co najmniej dwóch członków, posiadających wykształcenie co najmniej średnie, kwalifikacje
zawodowe odpowiadające zakresowi tematyki pracy osób egzaminowanych i co najmniej
4-letni staż pracy w obrębie danej dziedziny pracy na stanowisku podlegającym egzaminowaniu,
którzy nie zostali skazani prawomocnym wyrokiem za przestępstwa, o których mowa w
ust. 3;
3)
sekretarza komisji - osobę, która nie została skazana prawomocnym wyrokiem za przestępstwa,
o których mowa w ust. 3, wyznaczoną przez pracodawcę lub wyspecjalizowaną jednostkę
szkoleniową.
6.
Kopie dokumentów zawierających informacje, o których mowa w ust. 4, potwierdzone za
zgodność z oryginałem przez osobę przyjmującą dokumenty, przechowuje wnioskodawca.
7.
Obsługę administracyjną komisji egzaminacyjnej zapewnia pracodawca lub wyspecjalizowana
jednostka szkoleniowa.
§ 26.
1.
Komisja egzaminacyjna przeprowadza egzamin kwalifikacyjny na wniosek pracodawcy o
przeprowadzenie egzaminu kwalifikacyjnego.
2.
Wniosek, o którym mowa w ust. 1, pracodawca składa w jednostce organizacyjnej pracodawcy,
przy którym została powołana komisja egzaminacyjna, albo w wyspecjalizowanej jednostce
szkoleniowej.
3.
Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, należy dołączyć następujące dokumenty osób egzaminowanych:
1)
kopię dyplomu lub świadectwa potwierdzającego wymagane wykształcenie;
2)
dzienniczek;
3)
dowód uiszczenia opłaty za egzamin kwalifikacyjny, o ile jest ona wymagana;
4)
kopię programu przygotowania zawodowego, o którym mowa w § 5 ust. 3;
5)
dokument potwierdzający ukończenie szkolenia teoretycznego, o ile było wymagane w
programie przygotowania zawodowego;
6)
kopię orzeczenia lekarskiego.
§ 27.
Przewodniczący komisji egzaminacyjnej:
1)
dopuszcza osoby do egzaminu kwalifikacyjnego, a w przypadku stwierdzenia braków we
wniosku, o którym mowa w § 26 ust. 1, wzywa do usunięcia stwierdzonych braków w terminie
14 dni od dnia otrzymania wezwania;
2)
wyznacza termin i miejsce przeprowadzenia egzaminu kwalifikacyjnego;
3)
wyznacza spośród członków komisji egzaminacyjnej osoby do przeprowadzenia egzaminu
praktycznego oraz części pisemnej egzaminu teoretycznego, zwane dalej „zespołem egzaminacyjnym”;
4)
wyznacza, w porozumieniu z pracodawcą, terminy egzaminów poprawkowych;
5)
przydziela dla poszczególnych członków komisji egzaminacyjnej zakres zagadnień egzaminacyjnych
w celu opracowania zadań egzaminu praktycznego, zestawów pytań lub testów części pisemnej
oraz zestawów pytań części ustnej egzaminu teoretycznego;
6)
zatwierdza, na wniosek członków komisji egzaminacyjnej, zadania egzaminu praktycznego,
zestawy pytań lub testów części pisemnej oraz zestawy pytań części ustnej egzaminu
teoretycznego, opracowane na podstawie zagadnień egzaminacyjnych określonych dla danego
stanowiska kolejowego w części III załącznika nr 1 do rozporządzenia;
7)
powiadamia pisemnie właściwego miejscowo dyrektora oddziału terenowego Urzędu Transportu
Kolejowego o terminie i miejscu przeprowadzenia egzaminu.
§ 28.
1.
Członkowie komisji egzaminacyjnej, w zakresie przydzielonego im zakresu zagadnień
egzaminacyjnych, opracowują zadania egzaminu praktycznego, zestawy pytań lub testów
części pisemnej oraz zestawy pytań części ustnej egzaminu teoretycznego.
2.
Do czasu rozpoczęcia egzaminu i ogłoszenia tematów ich treść nie może być ujawniona.
§ 29.
1.
Komisja egzaminacyjna przeprowadza egzamin kwalifikacyjny w terminie 30 dni od dnia
złożenia kompletnego wniosku o jego przeprowadzenie.
2.
Osoba dopuszczona do egzaminu kwalifikacyjnego co najmniej na 7 dni przed terminem
egzaminu zostaje pisemnie, za potwierdzeniem odbioru, zawiadomiona o jego terminie
i miejscu.
§ 30.
1.
Egzamin kwalifikacyjny składa się z egzaminu teoretycznego oraz z egzaminu praktycznego.
2.
Zakres zagadnień egzaminacyjnych dla poszczególnych stanowisk kolejowych określa część
III załącznika nr 1 do rozporządzenia.
3.
Zakres zagadnień egzaminacyjnych dla danego stanowiska kolejowego określony w części
III załącznika nr 1 do rozporządzenia jest podstawą do opracowania zadań egzaminu
praktycznego, zestawów pytań lub testów części pisemnej oraz zestawów pytań części
ustnej egzaminu teoretycznego.
§ 31.
1.
Egzamin teoretyczny obejmuje sprawdzenie wiadomości i umiejętności określonych wymaganiami
dla danego stanowiska kolejowego.
2.
Egzamin teoretyczny składa się z części pisemnej i ustnej.
3.
Część pisemna egzaminu teoretycznego może mieć formę pracy pisemnej lub testu jednokrotnego
wyboru.
4.
Osoba egzaminowana losowo wybiera, z przygotowanych przez członków komisji egzaminacyjnej,
po jednym zestawie pytań lub teście do rozwiązania na części pisemnej oraz po jednym
zestawie do części ustnej egzaminu teoretycznego w określonym zakresie tematycznym.
5.
Czas na napisanie pracy pisemnej nie powinien przekraczać 3 godzin.
§ 32.
1.
W przypadku gdy część pisemna egzaminu teoretycznego jest przeprowadzana w formie
testu dla każdej egzaminowanej grupy osób poddawanych jednocześnie egzaminowi, należy
przygotować różne zestawy testów w liczbie nie mniejszej niż liczba zdających plus
jeden.
2.
Liczbę pytań testowych, nie mniejszą niż 30 pytań w zestawie, określa przewodniczący
komisji egzaminacyjnej.
3.
Czas trwania części pisemnej egzaminu teoretycznego w formie testu nie może być dłuższy
niż wynikający z pomnożenia liczby pytań testowych przez 3 minuty, przy 3 wariantach
odpowiedzi.
4.
Część pisemną egzaminu teoretycznego w formie testu uważa się za zdaną, jeżeli liczba
uzyskanych punktów wynosi co najmniej 2/3 możliwych do uzyskania w zestawie testowym.
§ 33.
1.
Warunkiem dopuszczenia do części ustnej egzaminu teoretycznego jest uzyskanie pozytywnego
wyniku z części pisemnej egzaminu teoretycznego.
2.
Komisja egzaminacyjna przeprowadza część ustną egzaminu teoretycznego w pełnym składzie,
z tym że poszczególni członkowie komisji zadają pytania w zakresie tematycznym zgodnie
z posiadanymi kwalifikacjami.
§ 34.
W przypadku uzyskania negatywnego wyniku egzaminu teoretycznego przewodniczący komisji
egzaminacyjnej wyznacza termin egzaminu teoretycznego poprawkowego, który jest przeprowadzany
zgodnie z § 31-33, nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia wyniku egzaminu.
§ 35.
Pozytywny wynik egzaminu teoretycznego stanowi warunek dopuszczenia osoby egzaminowanej
do egzaminu praktycznego.
§ 36.
1.
Egzamin praktyczny polega na sprawdzeniu umiejętności samodzielnego wykonania przez
osobę egzaminowaną określonych czynności zgodnie z losowo wybranymi zadaniami do realizacji
na danym stanowisku kolejowym.
2.
Zakres egzaminu praktycznego dla danego stanowiska kolejowego określony w części III
załącznika nr 1 do rozporządzenia może obejmować także sporządzenie przez osobę egzaminowaną
dokumentacji związanej z pracą na tym stanowisku kolejowym.
3.
Egzamin praktyczny przeprowadza się na stanowisku w miejscu pracy lub w warunkach
analogicznych do stanowiska i miejsca pracy.
4.
Warunkiem dopuszczenia do egzaminu praktycznego jest ukończenie szkolenia teoretycznego,
o ile jest ono wymagane w programie przygotowania zawodowego.
5.
Egzamin praktyczny przeprowadza co najmniej dwuosobowy zespół egzaminacyjny wyznaczony
przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej stosownie do posiadanych kwalifikacji
w zakresie specjalności osób egzaminowanych.
6.
Z przebiegu egzaminu praktycznego sekretarz komisji sporządza protokół, w którym stwierdza
wynik egzaminu, a zespół egzaminacyjny i członkowie komisji go podpisują.
7.
Do protokołu z egzaminu praktycznego należy dołączyć sporządzoną przez kandydata dokumentację
z egzaminu praktycznego (rozkazy pisemne, wykresy), o ile jej sporządzenie było wymagane.
8.
W przypadku uzyskania na egzaminie praktycznym wyniku negatywnego, przewodniczący
komisji egzaminacyjnej wyznacza termin egzaminu praktycznego poprawkowego, który jest
przeprowadzany zgodnie z ust. 1-7, nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia egzaminu
praktycznego.
§ 37.
1.
Z przebiegu egzaminu kwalifikacyjnego sekretarz komisji sporządza protokół, który
określa wyniki egzaminów uzyskane przez poszczególne osoby egzaminowane. Protokół
podpisują członkowie komisji egzaminacyjnej.
2.
Protokół, o którym mowa w ust. 1, przewodniczący komisji egzaminacyjnej przekazuje
pracodawcy, a jego kopię dyrektorowi właściwego miejscowo oddziału terenowego Urzędu
Transportu Kolejowego.
§ 38.
Komisja egzaminacyjna, na podstawie uzyskanego przez osobę egzaminowaną pozytywnego
wyniku egzaminu, wydaje świadectwo zdania egzaminu kwalifikacyjnego, którego wzór
określa załącznik nr 6 do rozporządzenia.
§ 39.
W świadectwie zdania egzaminu kwalifikacyjnego dla prowadzącego pojazdy kolejowe określa
się rodzaj trakcji.
§ 40.
Pracodawca oraz wyspecjalizowana jednostka szkoleniowa prowadzą rejestr przeprowadzonych
egzaminów oraz zapewniają przechowywanie dokumentacji z przeprowadzonych egzaminów.
§ 41.
1.
Pracodawca na podstawie świadectwa zdania egzaminu kwalifikacyjnego, zaliczonej jazdy
próbnej oraz po uzyskaniu autoryzacji, wydaje dla prowadzącego pojazdy kolejowe prawo
kierowania pojazdem kolejowym, którego wzór określa załącznik nr 7 do rozporządzenia.
2.
Pracownikowi uprawnionemu do wykonywania czynności na stanowisku maszynisty na podstawie
licencji maszynisty oraz świadectwa maszynisty oraz pracownikowi, który posiada odpis
świadectwa maszynisty wydany przez przewoźnika kolejowego lub zarządcę infrastruktury,
stwierdzający, że wykonywał on uprzednio czynności na stanowisku maszynisty pracodawca
wydaje prawo kierowania pojazdem kolejowym uprawniające do wykonywania czynności na
stanowisku prowadzącego pojazdy kolejowe w specjalności:
1)
prowadzący pojazdy kolejowe specjalne, które nie są przeznaczone do samodzielnej jazdy
po czynnych torach kolejowych,
2)
prowadzący pojazdy kolejowe wyłącznie w obrębie bocznicy kolejowej,
3)
prowadzący pojazdy kolejowe po liniach kolejowych, o których mowa w art. 18 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
- bez konieczności ukończenia szkolenia teoretycznego oraz praktycznego i zdania egzaminu
kwalifikacyjnego.
32)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 listopada 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie pracowników zatrudnionych na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego oraz prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych (Dz. U. poz. 2572), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2023 r..
Dla stanowiska prowadzący pojazdy kolejowe pracodawca może zwolnić osoby posiadające
ważną licencję maszynisty z obowiązku przechodzenia szkolenia teoretycznego i części
teoretycznej egzaminu kwalifikacyjnego, a osoby posiadające zaświadczenie o ukończeniu
szkolenia na licencję maszynisty - z obowiązku przechodzenia szkolenia teoretycznego.
4.
Pracodawca prowadzi rejestr wydanych praw kierowania pojazdem kolejowym.
§ 42.
1.
Warunkiem dopuszczenia pracowników do wykonywania czynności na danym stanowisku kolejowym
jest uzyskanie przez nich autoryzacji przeprowadzanej przez pracodawcę.
2.
Autoryzację przeprowadza się:
1)
przed dopuszczeniem do wykonywania samodzielnie czynności na danym stanowisku kolejowym;
2)
w przypadku zmiany miejsca pracy, typu pojazdu kolejowego lub gdy przerwa w pracy
na danym stanowisku kolejowym trwała dłużej niż 6 miesięcy;
3)
w przypadku wprowadzenia zmian organizacyjnych lub technicznych mających wpływ na
sposób wykonywania czynności na danym stanowisku kolejowym.
3.
Uzyskanie autoryzacji poprzedza się przeszkoleniem praktycznym na stanowisku w miejscu
pracy. Pracodawca przeprowadza autoryzację, uwzględniając doświadczenie zawodowe pracownika
oraz warunki w miejscu pracy.
4.
Do zakresu autoryzacji dla stanowisk kolejowych kierownik pociągu oraz prowadzący
pojazdy kolejowe należy dodatkowo sprawdzenie:
1)
wykonania obowiązkowych jazd w czynnej kabinie pojazdu kolejowego z napędem, z czego,
o ile to możliwe, dwie należy wykonać między zmrokiem a świtem;
2)
znajomości odpowiednio infrastruktury kolejowej lub bocznic kolejowych według programu
ustalonego przez pracodawcę.
5.
Pracodawca przeprowadza okresową kontrolę znajomości odpowiednio infrastruktury kolejowej
lub bocznic kolejowych przez pracowników zatrudnionych na stanowiskach kolejowych,
o których mowa w ust. 4.
6.
Przepisów ust. 4 nie stosuje się do stanowiska kolejowego prowadzącego pojazdy kolejowe
w specjalności prowadzący pojazdy kolejowe specjalne, które nie są przeznaczone do
samodzielnej jazdy po czynnych torach kolejowych.
§ 43.
1.
Pracodawca wydaje pracownikom dokument upoważniający do wykonywania czynności na stanowisku
kolejowym, którego wzór określa załącznik nr 8 do rozporządzenia.
2.
Pracodawca prowadzi rejestr wydanych dokumentów, o których mowa w ust. 1.
§ 44.
1.
Pracownicy podlegają doskonaleniu zawodowemu i egzaminom okresowym.
2.
Egzamin okresowy przeprowadza się w formie testu jednokrotnego wyboru nie rzadziej
niż raz na 4 lata, licząc od daty przeprowadzenia odpowiednio egzaminu kwalifikacyjnego,
egzaminu weryfikacyjnego albo ostatniego egzaminu okresowego.
3.
Liczbę pytań testowych, nie mniejszą niż 30 w zestawie, określa przewodniczący komisji
egzaminacyjnej powoływanej przez pracodawcę lub wyspecjalizowaną jednostkę szkoleniową
w składzie, o którym mowa w § 25 ust. 5.
4.
Czas trwania egzaminu okresowego nie może być dłuższy niż wynikający z pomnożenia
liczby pytań testowych przez 3 minuty, przy 3 wariantach odpowiedzi.
5.
Egzamin okresowy uważa się za zdany, jeżeli liczba uzyskanych punktów wynosi co najmniej
2/3 możliwych do uzyskania w zestawie testowym.
6.
Z egzaminu okresowego nie wystawia się oceny. Komisja egzaminacyjna określa wynik
egzaminu jako pozytywny albo negatywny.
7.
W przypadku uzyskania na egzaminie okresowym wyniku negatywnego, pracodawca określa
termin egzaminu poprawkowego. Do poprawkowego egzaminu okresowego ust. 2-6 stosuje
się. Poprawkowy egzamin okresowy można zdawać dwa razy.
§ 45.
Pracodawca kieruje pracownika do innego pracodawcy lub wyspecjalizowanej jednostki
szkoleniowej w przypadku, gdy nie ma możliwości samodzielnego zorganizowania doskonalenia
zawodowego lub przeprowadzenia egzaminu okresowego lub weryfikacyjnego.
§ 46.
1.
Egzamin weryfikacyjny przeprowadza się w przypadku, gdy:
1)
pracownik został odsunięty od pracy na skutek stwierdzonych uchybień w pracy mogących
spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego;
2)
ciągła przerwa w pracy na danym stanowisku kolejowym trwała dłużej niż 12 miesięcy
lub pracownik nie uzyskał wyniku pozytywnego na egzaminie okresowym;
3)
wniosek o przeprowadzenie egzaminu weryfikacyjnego złożyła Państwowa Komisja Badania
Wypadków Kolejowych lub komisja kolejowa w związku z udziałem pracownika w zdarzeniu
kolejowym;
4)
pracodawca stwierdzi konieczność przeprowadzenia egzaminu w celu zminimalizowania
zagrożeń zidentyfikowanych w ramach dokonanej oceny ryzyka.
2.
Przed złożeniem wniosku o skierowanie pracownika na egzamin weryfikacyjny pracodawca
kieruje pracownika do odbycia zajęć próbnych na stanowisku kolejowym, którego dotyczy
egzamin weryfikacyjny, określając opiekuna oraz czas, termin i miejsce przeprowadzenia
tych zajęć.
3.
Komisja egzaminacyjna przeprowadza egzamin weryfikacyjny na wniosek pracodawcy o przeprowadzenie
egzaminu weryfikacyjnego.
4.
Wniosek, o którym mowa w ust. 3, pracodawca składa w jednostce organizacyjnej pracodawcy,
przy którym została powołana komisja egzaminacyjna, albo w wyspecjalizowanej jednostce
szkoleniowej.
5.
Do wniosku, o którym mowa w ust. 3, dołącza się:
1)
dowód uiszczenia opłaty za egzamin, o ile jest wymagana;
2)
kopię orzeczenia lekarskiego;
3)
kopię świadectwa zdania egzaminu kwalifikacyjnego;
4)
potwierdzenie odbycia zajęć próbnych.
6.
Do przeprowadzania egzaminu weryfikacyjnego stosuje się przepisy § 25, 27, § 30 ust.
2 i 3, § 31-36. Przepisy § 30 ust. 1, § 37 i § 38 stosuje się odpowiednio.
§ 47.
Wyniki egzaminów kwalifikacyjnego, weryfikacyjnego, okresowego oraz uzyskanie autoryzacji
odnotowuje się w rejestrze egzaminów pracownika prowadzonym przez pracodawcę.
Rozdział 6
Wysokość wynagrodzenia członków komisji egzaminacyjnych oraz wysokość opłat związanych ze stwierdzeniem kwalifikacji pracowników oraz sposób uiszczania tych opłat
§ 48.
1.
Za przeprowadzenie egzaminu kwalifikacyjnego, egzaminu weryfikacyjnego oraz egzaminu
kwalifikacyjnego poprawkowego kierujący wniosek uiszcza opłatę egzaminacyjną w wysokości
100 PLN za każdą osobę zgłoszoną do egzaminu.
2.
Nie uiszcza opłaty egzaminacyjnej pracodawca, przy którym została powołana komisja
egzaminacyjna.
3.
Opłatę egzaminacyjną uiszcza się na rachunek bankowy podmiotu, przy którym działa
komisja egzaminacyjna.
§ 49.
1.
Za udział w pracach komisji egzaminacyjnych przewodniczącemu oraz członkom komisji
przysługuje wynagrodzenie.
2.
Łączna wysokość wynagrodzenia komisji egzaminacyjnej powinna wynosić nie więcej niż
70 % kwoty wyliczonej jako iloczyn liczby osób egzaminowanych oraz stawki opłaty egzaminacyjnej,
o której mowa w § 48 ust. 1.
3.
Wynagrodzenie przewodniczącego komisji egzaminacyjnej jest o 50 % wyższe niż członka
komisji.
Rozdział 7
Przepisy przejściowe i przepis końcowy
§ 50.
Komisje egzaminacyjne stwierdzające kwalifikacje pracowników zatrudnionych na stanowiskach,
o których mowa w art. 22d ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, powołane na podstawie przepisów dotychczasowych, zachowują uprawnienia do stwierdzania
kwalifikacji tych pracowników.
§ 51.
1.
Do spraw dotyczących profilaktycznych badań lekarskich, badań psychologicznych, ponownych
badań oraz wniesionych odwołań, rozpoczętych i niezakończonych przed dniem wejścia
w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy dotychczasowe.
2.
Komisje lekarskie powołane w kolejowych poradniach medycyny pracy na podstawie przepisów
dotychczasowych stają się komisjami lekarskimi w Kolejowych Ośrodkach Medycyny Pracy
Kolejowego Zakładu Medycyny Pracy.
§ 52.
Do szkoleń i egzaminów pracowników zatrudnionych na stanowiskach, o których mowa w
art. 22d ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, rozpoczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia,
stosuje się przepisy dotychczasowe.
§ 53.
2)
W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia
29 listopada 2022 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie pracowników zatrudnionych
na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego
oraz prowadzeniem określonych rodzajów pojazdów kolejowych (Dz. U. poz. 2572), które
weszło w życie z dniem 1 stycznia 2023 r.
3)
Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury
i Rozwoju z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie pracowników zatrudnionych na stanowiskach
bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego oraz z prowadzeniem
określonych rodzajów pojazdów kolejowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 46), które na podstawie
art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 9 stycznia 2020 r. o zmianie ustawy o transporcie kolejowym
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 462) utraciło moc z dniem wejścia w życie
niniejszego rozporządzenia.
Załącznik nr 1 - Szczegółowe warunki, jakie są obowiązani spełniać pracownicy oraz osoby przyjmowane do pracy na stanowiskach kolejowych, w tym wymagane wykształcenie, program i zakres przygotowania zawodowego i wymagany czas jego trwania oraz zakres zagadnień egzaminacyjnych dla poszczególnych stanowisk kolejowych
1.
Dyżurny ruchu
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu:
Wariant A
1.
Wykształcenie - co najmniej średnie lub średnie branżowe po ukończeniu kształcenia
w zawodach lub na kierunkach studiów, w których podstawy programowe kształcenia w
zawodach lub programy nauczania lub programy studiów zawierają zagadnienia z zakresu
ruchu kolejowego i sygnalizacji kolejowej, oraz uzyskanie odpowiednio tytułu zawodowego
technika, świadectwa potwierdzającego kwalifikację w zawodzie lub certyfikatu kwalifikacji
zawodowej w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie nauczanym na poziomie technika,
dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe na poziomie technika lub dyplomu ukończenia
studiów.
2.
Staż pracy - odbycie przygotowania zawodowego.
Wariant B
1.
Wykształcenie - co najmniej średnie lub średnie branżowe.
2.
Staż pracy - 2 lata pracy na innym stanowisku kolejowym oraz odbycie przygotowania
zawodowego.
Wariant C
1.
Wykształcenie - co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe.
2.
Staż pracy - 5 lat pracy na stanowisku nastawniczego oraz odbycie przygotowania zawodowego.
II.
Program przygotowania zawodowego:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
III.
Zakres zagadnień egzaminacyjnych:
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematów lub rozwiązanie testu z zakresu:
a)
techniki i organizacji ruchu kolejowego,
b)
sterowania ruchem kolejowym;
2)
część ustna - znajomość zagadnień z zakresu:
a)
techniki i organizacji ruchu kolejowego,
b)
sygnalizacji kolejowej,
c)
systemu zarządzania bezpieczeństwem,
d)
obsługi urządzeń sterowania ruchem kolejowym i łączności oraz ogólna znajomość:
-
-budowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym i łączności,
-
-organizacji i wykonywania wojskowych przewozów transportem kolejowym oraz przewozu koleją towarów niebezpiecznych,
-
-budowy urządzeń zabezpieczenia ruchu na przejazdach kolejowych,
-
-budowy toru kolejowego i rozjazdów kolejowych.
2.
Egzamin praktyczny:
1)
dokonanie zapisów w dokumentacji techniczno-ruchowej (egzemplarz szkoleniowy) podczas
występowania usterek w działaniu urządzeń sterowania ruchem kolejowym;
2)
wypisanie rozkazów pisemnych (egzemplarz szkoleniowy) w zadanych przypadkach;
3)
dokonanie zapisów w dzienniku ruchu (egzemplarz szkoleniowy) podczas zamknięć torowych;
4)
opracowanie treści podanych telegramów adresowych (egzemplarz szkoleniowy);
5)
omówienie czynności związanych z przygotowaniem drogi przebiegu dla wjazdu, wyjazdu
i przejazdu pociągu na wskazanych urządzeniach sterowania ruchem kolejowym;
6)
omówienie zakresu czynności wykonywanych przez nastawniczego i zwrotniczego;
7)
obsługa urządzeń rogatkowych z posterunku nastawczego;
8)
użycie środków technicznych służących do miejscowego zabezpieczania iglic zwrotnicowych
w krańcowym położeniu, przejście na lokalne nastawianie zwrotnic;
9)
sposoby zabezpieczania drogi przebiegu dla jazd na sygnał zastępczy lub rozkaz pisemny.
IV.
Szkolenie i egzamin z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego programu
opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r.
- Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465), zwanej dalej „ustawą - Kodeks pracy”.
V.
1.
Zdanie egzaminu kwalifikacyjnego na stanowisko dyżurnego ruchu uprawnia do wykonywania
czynności nastawniczego i zwrotniczego oraz dodatkowo do obsługi przejazdu kolejowego
sterowanego z posterunku nastawczego.
2.
Staż pracy na innym stanowisku kolejowym, o którym mowa w wariancie B, nie jest wymagany
w przypadku kandydatów do egzaminu ubiegających się o uzyskanie uprawnień na stanowisko
dyżurny ruchu u zarządcy infrastruktury zarządzającego infrastrukturą kolejową obejmującą
wyłącznie linie kolejowe o zasięgu miejskim, podmiejskim lub regionalnym lub u użytkownika
bocznicy kolejowej.
2.
Nastawniczy
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu:
1.
Wykształcenie - co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe.
2.
Staż pracy - odbycie przygotowania zawodowego.
II.
Program przygotowania zawodowego:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
III.
Zakres zagadnień egzaminacyjnych:
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematów lub rozwiązanie testu z zakresu:
a)
techniki ruchu kolejowego,
b)
sterowania ruchem kolejowym;
2)
część ustna - znajomość zagadnień z zakresu:
a)
techniki ruchu kolejowego,
b)
sygnalizacji kolejowej,
c)
obsługi urządzeń sterowania ruchem kolejowym i łączności,
d)
ogólna znajomość budowy urządzeń:
-
-sterowania ruchem kolejowym i łączności,
-
-zabezpieczenia ruchu na przejazdach kolejowych,
-
-toru kolejowego i rozjazdów kolejowych.
2.
Egzamin praktyczny:
1)
dokonanie zapisów w dokumentacji techniczno-ruchowej (egzemplarz szkoleniowy) podczas
występowania usterek w działaniu urządzeń sterowania ruchem kolejowym;
2)
użycie środków technicznych służących do miejscowego zabezpieczania iglic zwrotnicowych
w krańcowym położeniu;
3)
omówienie przygotowania drogi przebiegu dla wjazdu, wyjazdu i przejazdu pociągu na
danych urządzeniach sterowania ruchem kolejowym;
4)
zabezpieczenie taboru przed zbiegnięciem;
5)
osłonięcie sygnałami zamkniętego toru szlakowego i stacyjnego;
6)
odłączenie napędu zwrotnicowego o scentralizowanym sposobie nastawiania i przejścia
na ręczne przestawianie zwrotnicy;
7)
obsługa urządzeń rogatkowych z posterunku nastawczego;
8)
sposoby zabezpieczania drogi przebiegu dla jazd na sygnał zastępczy lub rozkaz pisemny.
IV.
Szkolenie i egzamin z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego programu
opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks pracy.
V.
Zdanie egzaminu kwalifikacyjnego na stanowisko nastawniczego uprawnia do wykonywania
czynności na stanowisku zwrotniczego oraz dodatkowo do obsługi przejazdu kolejowego
sterowanego z posterunku nastawczego.
3.
Zwrotniczy
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu:
1.
Wykształcenie: co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe.
2.
Staż pracy: odbycie przygotowania zawodowego.
II.
Program przygotowania zawodowego:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
III.
Zakres zagadnień egzaminacyjnych:
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematu lub rozwiązanie testu z zakresu techniki ruchu
kolejowego;
2)
część ustna - znajomość zagadnień z zakresu:
a)
techniki ruchu kolejowego,
b)
sygnalizacji kolejowej,
c)
obsługi urządzeń sterowania ruchem kolejowym i łączności,
d)
ogólna znajomość budowy:
-
-urządzeń zabezpieczenia ruchu na przejazdach kolejowych,
-
-toru kolejowego i rozjazdów kolejowych.
2.
Egzamin praktyczny:
1)
dokonanie zapisów w dokumentacji techniczno-ruchowej (egzemplarz szkoleniowy) podczas
występowania usterek w działaniu urządzeń sterowania ruchem kolejowym;
2)
założenie zamka trzpieniowego i spony iglicowej;
3)
przygotowanie drogi przebiegu dla wjazdu, wyjazdu i przejazdu pociągu na danych urządzeniach
sterowania ruchem kolejowym;
4)
zabezpieczenie taboru przed zbiegnięciem;
5)
osłonięcie sygnałami zamkniętego toru szlakowego i stacyjnego;
6)
obsługa urządzeń rogatkowych z posterunku nastawczego;
7)
zabezpieczenie przejazdu w przypadku uszkodzenia urządzeń rogatkowych.
IV.
Szkolenie i egzamin z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego programu
opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks pracy.
V.
Zdanie egzaminu kwalifikacyjnego na stanowisko zwrotniczego uprawnia dodatkowo do
obsługi przejazdu kolejowego sterowanego z posterunku nastawczego.
4.
Kierownik pociągu:
Kierownik pociągu pasażerskiego i towarowego
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu:
Wariant A
1.
Wykształcenie - co najmniej średnie lub średnie branżowe po ukończeniu kształcenia
w zawodach lub na kierunkach studiów, w których podstawy programowe kształcenia w
zawodach lub programy nauczania lub programy studiów zawierają zagadnienia z zakresu
organizacji przewozów kolejowych lub ruchu kolejowego i sygnalizacji kolejowej, oraz
uzyskanie odpowiednio tytułu zawodowego technika, świadectwa potwierdzającego kwalifikację
w zawodzie lub certyfikatu kwalifikacji zawodowej w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej
w zawodzie nauczanym na poziomie technika, dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe
na poziomie technika lub dyplomu ukończenia studiów.
2.
Staż pracy - odbycie przygotowania zawodowego.
Wariant B
1.
Wykształcenie - co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe.
2.
Staż pracy - rok pracy na stanowisku konduktora lub manewrowego oraz odbycie przygotowania
zawodowego.
II.
Program przygotowania zawodowego:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
III.
Zakres zagadnień egzaminacyjnych dla kierownika pociągu pasażerskiego i towarowego:
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematów lub rozwiązanie testu z zakresu:
a)
zasad postępowania w przypadku szczególnych wydarzeń i zagrożenia bezpieczeństwa ruchu
kolejowego,
b)
zasad zestawiania pociągów,
c)
zasad prowadzenia ruchu pociągów i pracy manewrowej,
d)
obowiązków jedno- i wieloosobowej drużyny konduktorskiej,
e)
osłony pociągu zatrzymanego na torze szlakowym;
2)
część ustna - znajomość:
a)
obsady i przygotowania pociągów do jazdy,
b)
sygnalizacji kolejowej,
c)
prowadzenia ruchu pociągów na szlaku bez blokady liniowej, z półsamoczynną i samoczynną
blokadą liniową, szczególne sposoby prowadzenia ruchu pociągów,
d)
zezwolenia na wjazd, wyjazd lub przejazd pociągu,
e)
warunków przejazdu pociągu obok semafora, na którym brak sygnału zezwalającego,
f)
powiadamiania drużyn pociągowych - rozkazy pisemne, ostrzeżenia,
g)
zasad wykonywania manewrów,
h)
określania i podziału pociągów, rozkładów jazdy do użytku wewnętrznego i publicznego,
i)
obsługi urządzeń radiołączności kolejowej,
j)
sposobu postępowania w razie szczególnych wydarzeń, zagrożenia bezpieczeństwa ruchu
i wypadków kolejowych,
k)
prowadzenia przewozów nadzwyczajnych, w tym towarów niebezpiecznych,
l)
obsługi urządzeń wagonów pasażerskich i towarowych,
m)
zasad prowadzenia ruchu pociągów po torze zamkniętym,
n)
sposobu postępowania w razie potrzeby osłonięcia sygnałami toru zamkniętego i przeszkody
na torze szlakowym,
o)
sposobu oznaczenia miejsca robót i zapewnienia bezpieczeństwa pracownikom zatrudnionym
na torze zamkniętym przez kierującego robotami.
2.
Egzamin praktyczny:
1)
wykonanie pod nadzorem sprzęgania i rozprzęgania wagonów (jednostek) w składzie pociągu;
2)
wykonanie próby hamulca zespolonego;
3)
ustalenie długości, masy ogólnej pociągu, rzeczywistej i wymaganej masy hamującej,
obliczenie największej dozwolonej prędkości jazdy pociągu (gdy rzeczywista masa hamująca
jest mniejsza od wymaganej masy hamującej);
4)
posługiwanie się wewnętrznym rozkładem jazdy, znajomość sieci kolejowej;
5)
zabezpieczenie taboru przed zbiegnięciem;
6)
wizualne sprawdzenie stanu technicznego rozjazdów, fazy przekładania zwrotnicy nastawianej
ręcznie, sprawdzanie zamknięć nastawczych;
7)
wypełnianie prowadzonej przez kierownika pociągu dokumentacji związanej z pracą ruchową
i obsadą drużyny pociągowej i konduktorskiej;
8)
prezentacja obsługi wytypowanych urządzeń i wyposażenia wagonów;
9)
wykonanie oględzin technicznych pociągu.
IV.
Szkolenie i egzamin w zakresie zagadnień bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego
programu opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks pracy.
V.
1.
Kandydat na kierownika pociągu pasażerskiego i towarowego powinien odbywać przygotowanie
zawodowe i zdawać egzamin zgodnie z rodzajem i specyfiką przewozów wykonywanych przez
pracodawcę.
2.
Staż pracy na stanowisku konduktora lub manewrowego, o którym mowa w wariancie B,
nie jest wymagany w przypadku kandydatów do egzaminu ubiegających się o uzyskanie
uprawnień na stanowisko kierownik pociągu u przewoźnika kolejowego wykonującego przewozy
o zasięgu miejskim, podmiejskim lub regionalnym.
Kierownik pociągu gospodarczego i roboczego
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu:
Wariant A
1.
Wykształcenie - co najmniej średnie lub średnie branżowe po ukończeniu kształcenia
w zawodach lub na kierunkach studiów, w których podstawy programowe kształcenia w
zawodach lub programy nauczania lub programy studiów zawierają zagadnienia z zakresu
organizacji przewozów kolejowych lub ruchu kolejowego i sygnalizacji kolejowej, oraz
uzyskanie odpowiednio tytułu zawodowego technika, świadectwa potwierdzającego kwalifikację
w zawodzie lub certyfikatu kwalifikacji zawodowej w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej
w zawodzie nauczanym na poziomie technika, dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe
na poziomie technika lub dyplomu ukończenia studiów.
2.
Staż pracy - odbycie przygotowania zawodowego.
Wariant B
1.
Wykształcenie - co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe.
2.
Staż pracy - odbycie przygotowania zawodowego
II.
Program przygotowania zawodowego dla kierownika pociągu gospodarczego i roboczego:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
III.
Zakres zagadnień egzaminacyjnych dla kierownika pociągu gospodarczego i roboczego:
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematów lub rozwiązanie testu z zakresu pracy i obowiązków
kierownika pociągu gospodarczego i roboczego;
2)
część ustna - znajomość zagadnień:
a)
techniki ruchu kolejowego,
b)
sygnalizacji kolejowej,
c)
prowadzenia dokumentów pociągowych,
d)
łączności bezprzewodowej,
e)
zestawiania pociągów gospodarczych i roboczych,
f)
obsługi urządzeń samowyładowczych wagonów,
g)
osłony miejsca robót i zasad zapewnienia bezpieczeństwa pracowników przez kierującego
robotami,
h)
ogólna znajomość przewozu:
-
-wagonów z towarami niebezpiecznymi,
-
-przesyłek nadzwyczajnych.
2.
Egzamin praktyczny:
1)
wykonanie pod nadzorem sprzęgania i rozprzęgania wagonów towarowych lub innych pojazdów
kolejowych przeznaczonych do kolejowych robót torowych lub utrzymania i naprawy infrastruktury
i sieci trakcyjnej;
2)
wykonanie próby hamulca zespolonego;
3)
ustalenie długości, masy ogólnej pociągu, rzeczywistej i wymaganej masy hamującej;
4)
posługiwanie się wewnętrznym rozkładem jazdy pociągów, znajomość sieci kolejowej;
5)
zabezpieczenie taboru przed zbiegnięciem;
6)
wzrokowe sprawdzenie stanu technicznego rozjazdów, przełożenie zwrotnic przy użyciu
przeciwwagi;
7)
wypełnienie prowadzonej przez kierownika pociągu gospodarczego i roboczego dokumentacji
pociągowej;
8)
określenie czynności związanych z wykryciem pękniętej szyny;
9)
przygotowanie drogi przebiegu po rozjazdach wyznaczonych do obsługi przez drużynę
pociągową.
IV.
Szkolenie i egzamin w zakresie zagadnień bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego
programu opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks pracy.
5.
Ustawiacz
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu:
Wariant A
1.
Wykształcenie - co najmniej średnie lub średnie branżowe po ukończeniu kształcenia
w zawodach lub na kierunkach studiów, w których podstawy programowe kształcenia w
zawodach lub programy nauczania lub programy studiów zawierają zagadnienia z zakresu
budowy pojazdów szynowych lub ruchu kolejowego i sygnalizacji kolejowej, oraz uzyskanie
odpowiednio tytułu zawodowego technika, świadectwa potwierdzającego kwalifikację w
zawodzie lub certyfikatu kwalifikacji zawodowej w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej
w zawodzie nauczanym na poziomie technika, dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe
lub dyplomu zawodowego w zawodzie nauczanym na poziomie technika lub dyplomu ukończenia
studiów.
2.
Staż pracy - 6 miesięcy pracy na stanowisku manewrowego oraz odbycie przygotowania
zawodowego.
Wariant B
1.
Wykształcenie - co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe.
2.
Staż pracy - rok pracy na stanowisku manewrowego oraz odbycie przygotowania zawodowego.
II.
Program przygotowania zawodowego:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
III.
Zakres zagadnień egzaminacyjnych:
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematów lub rozwiązanie testu z zakresu:
a)
organizacji i techniki ruchu kolejowego,
b)
zagadnień handlowo-przewozowych,
c)
przewozu towarów niebezpiecznych;
2)
część ustna - znajomość:
a)
organizacji i techniki ruchu kolejowego,
b)
sygnalizacji kolejowej,
c)
zagadnień handlowo-przewozowych.
2.
Egzamin praktyczny:
1)
wykonanie pod nadzorem określonej czynności manewrowej;
2)
wykonanie oględzin technicznych składu pociągu;
3)
wykonanie próby hamulca zespolonego;
4)
przyjęcie i zdanie wagonu w punkcie zdawczo-odbiorczym.
IV.
Szkolenie i egzamin z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego programu
opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks pracy.
V.
1.
Kandydat na ustawiacza powinien odbywać przygotowanie zawodowe i zdawać egzamin zgodnie
z rodzajem i specyfiką przewozów wykonywanych przez pracodawcę.
2.
Zdanie egzaminu kwalifikacyjnego na stanowisko ustawiacza uprawnia do wykonywania
czynności na stanowisku manewrowego.
6.
Manewrowy
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu:
Wariant A
1.
Wykształcenie - co najmniej średnie lub średnie branżowe, po ukończeniu kształcenia
w zawodach lub na kierunkach studiów, w których podstawy programowe kształcenia w
zawodach lub programy nauczania lub programy studiów zawierają zagadnienia z zakresu
budowy pojazdów szynowych lub ruchu kolejowego i sygnalizacji kolejowej, oraz uzyskanie
odpowiednio tytułu zawodowego technika, świadectwa potwierdzającego kwalifikację w
zawodzie lub certyfikatu kwalifikacji zawodowej w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej
w zawodzie nauczanym na poziomie technika, dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe
na poziomie technika lub dyplomu ukończenia studiów.
2.
Staż pracy - odbycie przygotowania zawodowego.
Wariant B
1.
Wykształcenie - co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe.
2.
Staż pracy - odbycie przygotowania zawodowego.
II.
Program przygotowania zawodowego:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
III.
Zakres zagadnień egzaminacyjnych:
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematów lub rozwiązanie testu z zakresu techniki ruchu
kolejowego;
2)
część ustna - znajomość zagadnień z zakresu:
a)
techniki ruchu kolejowego,
b)
sygnalizacji kolejowej,
c)
obsługi urządzeń sterowania ruchem kolejowym w zakresie prowadzenia manewrów.
2.
Egzamin praktyczny:
1)
wykonanie pod nadzorem określonej czynności manewrowej;
2)
użycie środków technicznych służących do miejscowego zabezpieczania iglic zwrotnicowych
w krańcowym położeniu;
3)
przygotowanie drogi przebiegu dla jazdy manewrowej, przy urządzeniach sterowania ruchem
kolejowym przystosowanych do ręcznego przestawiania zwrotnic;
4)
zabezpieczenie taboru przed zbiegnięciem;
5)
wykonanie uproszczonej próby hamulca zespolonego;
6)
przygotowanie drogi przebiegu po rozjazdach wyznaczonych do obsługi przez drużynę
pociągową.
IV.
Szkolenie i egzamin z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego programu
opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks pracy.
V.
Kandydat na manewrowego powinien odbywać przygotowanie zawodowe i zdawać egzamin zgodnie
z rodzajem i specyfiką przewozów wykonywanych przez pracodawcę.
7.
Rewident taboru
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu:
Wariant A
1.
Wykształcenie - co najmniej średnie lub średnie branżowe po ukończeniu kształcenia
w zawodach lub na kierunkach studiów, w których programy nauczania lub programy studiów
zawierają zagadnienia z zakresu budowy pojazdów szynowych, mechaniki, elektryki lub
mechatroniki, oraz uzyskanie odpowiednio tytułu zawodowego technika, świadectwa potwierdzającego
kwalifikację w zawodzie lub certyfikatu kwalifikacji zawodowej w zakresie kwalifikacji
wyodrębnionej w zawodzie nauczanym na poziomie technika, dyplomu potwierdzającego
kwalifikacje zawodowe lub dyplomu zawodowego w zawodzie nauczanym na poziomie technika
lub dyplomu ukończenia studiów.
2.
Staż pracy - odbycie przygotowania zawodowego.
Wariant B
1.
Wykształcenie - co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe.
2.
Staż pracy - rok pracy przy naprawie i utrzymaniu taboru kolejowego oraz odbycie przygotowania
zawodowego.
II.
Program przygotowania zawodowego:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
III.
Zakres zagadnień egzaminacyjnych:
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematów lub rozwiązanie testu z zakresu konstrukcji urządzeń
hamulcowych taboru kolejowego, wykonywanie oględzin technicznych ze wskazaniem usterek
i uszkodzeń w podwoziu i częściach biegowych;
2)
część ustna - znajomość:
a)
konstrukcji eksploatowanego taboru kolejowego,
b)
podstaw elektrotechniki, maszyn i urządzeń elektrycznych,
c)
stosowanych systemów ogrzewania, oświetlenia oraz klimatyzacji,
d)
warunków technicznych dopuszczenia taboru kolejowego do ruchu krajowego i międzynarodowego,
e)
zasad utrzymania maźnic osiowych oraz zapobiegania grzaniu się czopów osiowych i zawieszenia
silników trakcyjnych,
f)
konstrukcyjnych rozwiązań układów hamulcowych, działania oraz utrzymania urządzeń
pneumatycznych w taborze kolejowym,
g)
organizacji napraw i przeglądów w taborze kolejowym,
h)
sposobu postępowania w przypadku stwierdzenia usterek lub uszkodzeń w taborze kolejowym
zagrażających bezpieczeństwu ruchu,
i)
wymogów dotyczących mycia, czyszczenia, odkażania, dezynsekcji taboru,
j)
rodzajów, typów, serii i numeracji taboru kolejowego,
k)
wymiarów skrajni budowli, taboru oraz skrajni ładunkowej krajowej i międzynarodowej,
l)
zasad przewozu towarów niebezpiecznych, sposobu postępowania w przypadku wykrycia
ulatniania lub wycieku substancji trujących i toksycznych,
m)
sygnałów i wskaźników kolejowych,
n)
warunków włączania wagonów osobowych i towarowych do pociągów,
o)
zasad zestawiania pociągów pasażerskich i towarowych,
p)
sposobu zabezpieczania taboru przed zbiegnięciem,
q)
zasad postępowania w razie szczególnych wydarzeń, zagrożenia bezpieczeństwa ruchu
i zdarzeń kolejowych,
r)
dokumentacji związanej z przygotowaniem i przyjmowaniem pociągu oraz jej prowadzenia,
s)
zagadnień związanych z gospodarką taborem kolejowym w komunikacji krajowej i międzynarodowej,
t)
zasad ochrony przeciwpożarowej.
2.
Egzamin praktyczny:
1)
wykonanie oględzin technicznych składu pociągu oraz wymaganej próby hamulca;
2)
wybranie z przygotowanej grupy wagonów - wagonów spełniających warunki kursowania
w komunikacji międzynarodowej.
IV.
Szkolenie i egzamin z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego programu
opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks pracy.
V.
Kandydat na rewidenta taboru powinien odbywać przygotowanie zawodowe i zdawać egzamin
zgodnie z rodzajem i specyfiką taboru kolejowego eksploatowanego przez pracodawcę.
8.
Automatyk
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu:
Wariant A
1.
Wykształcenie - co najmniej średnie lub średnie branżowe po ukończeniu kształcenia
w zawodach lub na kierunkach studiów, w których podstawy programowe kształcenia w
zawodach lub programy nauczania lub programy studiów zawierają zagadnienia z zakresu
sterowania ruchem kolejowym, automatyki, mechaniki, elektryki, elektrotechniki, elektroniki,
telekomunikacji, teletechniki, mechatroniki lub informatyki, oraz uzyskanie odpowiednio
tytułu zawodowego technika, świadectwa potwierdzającego kwalifikację w zawodzie lub
certyfikatu kwalifikacji zawodowej w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie
nauczanym na poziomie technika, dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe lub
dyplomu zawodowego w zawodzie nauczanym na poziomie technika lub dyplomu ukończenia
studiów.
2.
Staż pracy - rok na stanowiskach związanych z naprawą, utrzymaniem lub instalacją
urządzeń sterowania ruchem kolejowym oraz odbycie przygotowania zawodowego.
Wariant B
1.
Wykształcenie:
1)
zasadnicze zawodowe oraz tytuł robotnika wykwalifikowanego lub zasadnicze branżowe
w zawodach i specjalnościach związanych ze sterowaniem ruchem kolejowym lub w specjalnościach
z dziedziny: mechanicznej, elektrycznej, elektrotechnicznej, elektronicznej, teletechnicznej,
mechatronicznej lub informatycznej albo
2)
dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe lub dyplom zawodowy w zawodzie, nauczanym
na poziomie branżowej szkoły I stopnia lub zasadniczej szkoły zawodowej, związanym
ze sterowaniem ruchem kolejowym lub w zawodzie, dla którego podstawa programowa kształcenia
w zawodzie określa umiejętności z dziedziny: mechaniki, elektryki, elektrotechniki,
elektroniki, teletechniki, mechatroniki lub informatyki.
2.
Staż pracy - 18 miesięcy na stanowiskach związanych z naprawą, utrzymaniem lub instalacją
urządzeń sterowania ruchem kolejowym oraz odbycie przygotowania zawodowego.
II.
Program przygotowania zawodowego.
1.
Staż stanowiskowy i szkolenie praktyczne - według programu pracodawcy.
2.
Szkolenie teoretyczne - według programu pracodawcy, z tym że kandydaci, którzy ukończyli
kształcenie w zawodach lub na kierunkach, w których programy nauczania zawierają zagadnienia
z zakresu sterowania ruchem kolejowym, nie podlegają szkoleniu teoretycznemu.
III.
Zakres zagadnień egzaminacyjnych:
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematów lub rozwiązanie testu z zakresu prac i obowiązków
automatyka sterowania ruchem kolejowym;
2)
część ustna:
a)
znajomość budowy, działania, utrzymania i obsługi urządzeń sterowania ruchem kolejowym,
b)
znajomość technologii montażu poszczególnych zespołów i podzespołów urządzeń sterowania
ruchem kolejowym, czytania schematów blokowych i szczegółowych,
c)
ogólna znajomość:
-
-zasad sporządzania dokumentacji eksploatacyjnej urządzeń sterowania ruchem kolejowym na posterunku ruchu,
-
-sygnalizacji kolejowej,
-
-działania i obsługi przewodowej i radiowej łączności kolejowej,
-
-podstawowych zasadach techniki i organizacji ruchu pociągów i manewrów,
-
-regulaminów technicznych posterunku technicznego, odcinka zdalnego prowadzenia ruchu,
-
-systemów obsługiwanych przez dyżurnego ruchu,
-
-dokumentacji znajdującej się na posterunku ruchu dotyczącej regulaminowych działań personelu obsługi i pracowników utrzymania infrastruktury kolejowej.
2.
Egzamin praktyczny - umiejętność wykonywania prac przy urządzeniach zewnętrznych i
wewnętrznych sterowania ruchem kolejowym:
1)
zmontowanie wyznaczonego urządzenia lub jego zespołu;
2)
zdemontowanie wyznaczonego urządzenia lub jego zespołu;
3)
regulacja wyznaczonego urządzenia lub jego części składowej;
4)
wykonanie wyznaczonych zabiegów obsługi technicznej;
5)
wykonanie wyznaczonych pomiarów przy użyciu mierników i sprawdzianów;
6)
ustalenie i usunięcie symulowanych niesprawności w urządzeniach sterowania ruchem
kolejowym;
7)
wykonanie czynności poprzedzających przystąpienie do prac w czynnych urządzeniach
sterowania ruchem kolejowym, polegających na dokonaniu zapisu w książce kontroli urządzeń
sterowania ruchem kolejowym, z uwzględnieniem zakresu robót, konieczności wprowadzenia
obostrzonych zasad prowadzenia ruchu oraz sposobu ostrzegania pracujących pracowników
obsługi technicznej.
IV.
Szkolenie i egzamin z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego programu
opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks pracy.
9.
Toromistrz
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu.
Wariant A
1.
Wykształcenie - co najmniej średnie lub średnie branżowe po ukończeniu kształcenia
w zawodach lub na kierunkach studiów, w których podstawy programowe kształcenia w
zawodach lub programy nauczania lub programy studiów zawierają zagadnienia z zakresu
budowy nawierzchni kolejowej lub budownictwa, oraz uzyskanie odpowiednio tytułu zawodowego
technika, świadectwa potwierdzającego kwalifikację w zawodzie lub certyfikatu kwalifikacji
zawodowej w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie nauczanym na poziomie technika,
dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe lub dyplomu zawodowego w zawodzie nauczanym
na poziomie technika lub dyplomu ukończenia studiów.
2.
Staż pracy - rok przy budowie, naprawie lub utrzymaniu nawierzchni kolejowej oraz
odbycie przygotowania zawodowego.
Wariant B
1.
Wykształcenie - zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe oraz uzyskanie dyplomu
potwierdzającego kwalifikacje zawodowe lub dyplomu zawodowego po ukończeniu kształcenia
w zawodach, w których podstawy programowe kształcenia w zawodach lub programy nauczania
zawierają zagadnienia z zakresu budowy nawierzchni kolejowej lub budownictwa.
2.
Staż pracy - 2 lata przy budowie, naprawie lub utrzymaniu nawierzchni kolejowej oraz
odbycie przygotowania zawodowego.
Wariant C
1.
Wykształcenie - co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe.
2.
Staż pracy - 3 lata przy budowie, naprawie lub utrzymaniu nawierzchni kolejowej oraz
odbycie przygotowania zawodowego.
II.
Program przygotowania zawodowego.
1.
Staż stanowiskowy i szkolenie praktyczne - według programu pracodawcy.
2.
Szkolenie teoretyczne - według programu pracodawcy, z tym że kandydaci, którzy posiadają
wykształcenie co najmniej średnie po ukończeniu kształcenia w zawodach lub na kierunkach,
w których programy nauczania zawierają zagadnienia z zakresu budowy nawierzchni kolejowej
lub budownictwa - nie podlegają szkoleniu teoretycznemu.
3.
Zajęcia próbne - wykonywanie czynności toromistrza pod nadzorem - 24 dni.
III.
Zakres zagadnień egzaminacyjnych.
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematów lub rozwiązanie testu z zakresu:
a)
pracy i obowiązków toromistrza,
b)
zasad tyczenia osi torów i rozjazdów,
c)
zasad niwelacji toru i terenu,
d)
zasad budowy toru kolejowego,
e)
organizacji robót torowych,
f)
analizy zmian stanu naprężeń w tokach szynowych,
g)
regulacji naprężeń w torze bezstykowym,
h)
naprawy pękniętej szyny w torze bezstykowym,
i)
oględzin rozjazdów,
j)
obsługi toromierza,
k)
budowy i regulacji zamknięć nastawczych,
l)
zasad podbijania torów i rozjazdów,
m)
dokonywania bieżących napraw i czynności utrzymaniowych nawierzchni kolejowej;
2)
część ustna - znajomość:
a)
zasad tyczenia osi torów i rozjazdów,
b)
zasad niwelowania torów i terenu, dokonywania stosownych pomiarów i obliczania strzałek
łuków,
c)
zasad dokonywania kontroli stanu torów, rozjazdów i budowli kolejowych oraz związanych
z tym pomiarów,
d)
zasad osłaniania sygnałami i prowadzenia robót związanych z budową i utrzymaniem podtorza
i nawierzchni budowli i urządzeń kolejowych,
e)
budowy i działania sprzętu i maszyn oraz ręcznych narzędzi do robót torowych,
f)
budowy, zasad działania i napraw rozjazdów kolejowych,
g)
zasad budowy i utrzymania torów bezstykowych,
h)
zagadnień spawalnictwa szyn i rozjazdów,
i)
zasad dokonywania odbioru robót nawierzchniowych,
j)
zasad dokonywania badań defektoskopowych,
k)
zasad i kryteriów określania stopnia zużycia i przydatności elementów nawierzchni
kolejowej,
l)
zasad i zakresu przygotowania kolei do pracy w warunkach zimowych,
m)
budowy i utrzymania urządzeń ogrzewania rozjazdów kolejowych,
n)
sygnalizacji kolejowej i techniki ruchu,
o)
budowy, zasad działania i obsługi urządzeń sterowania ruchem i łączności kolejowej,
p)
zasad ochrony przeciwpożarowej oraz posługiwania się sprzętem przeciwpożarowym,
q)
zasad postępowania w razie wypadku kolejowego oraz uszkodzenia toru, podtorza, budowli
i urządzeń kolejowych, zagrażającego bezpieczeństwu ruchu,
r)
sposobów udzielania pierwszej pomocy w razie wypadków z ludźmi lub nagłych zachorowań,
s)
zasad składowania elementów nawierzchni kolejowej,
t)
wykorzystania komputerowych systemów wspomagających decyzje przy ocenie stanu technicznego
nawierzchni.
2.
Egzamin praktyczny - umiejętność wykonania prac:
1)
wykonanie badań bezpośrednich toru;
2)
dokonanie pomiaru strzałek łuku;
3)
wykonanie technicznych badań rozjazdu;
4)
dokonanie odczytu z planu schematycznego stacji oraz odczytu na rysunku technicznym;
5)
osłonięcie sygnałami przeszkody na torze oraz miejsca ograniczenia prędkości ruchu
pociągów na torze;
6)
opracowanie harmonogramu robót przy wymianie rozjazdu, regulacji toru w planie i profilu;
regulacja naprężeń w torze bezstykowym metodą swobodnej regulacji naprężeń;
7)
dokonanie oględzin rozjazdów;
8)
wymiana pojedynczych podkładów lub podrozjazdnic;
9)
usunięcie wychlapu w torze;
10)
o sygnalizowanie przejazdu kolejowego od strony toru i drogi;
11)
dokonanie regulacji zamknięcia nastawczego suwakowego.
IV.
Szkolenie i egzamin z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego programu
opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks pracy.
10.
Dróżnik przejazdowy
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu:
1.
Wykształcenie - co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe.
2.
Staż pracy - odbycie przygotowania zawodowego.
II.
Program przygotowania zawodowego:
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
III.
Zakres zagadnień egzaminacyjnych:
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematów lub rozwiązanie testu z zakresu zadań i obowiązków
dróżnika przejazdowego;
2)
część ustna - znajomość:
a)
obowiązków dróżnika przejazdowego,
b)
techniki ruchu kolejowego,
c)
sygnalizacji kolejowej,
d)
budowy i obsługi urządzeń zabezpieczenia ruchu kolejowego na przejazdach strzeżonych,
e)
zasad przygotowania kolei do pracy w warunkach zimowych,
f)
budowy toru kolejowego i nawierzchni kolejowej oraz podstawowych prac związanych z
utrzymaniem torów i nawierzchni przejazdu,
g)
zagadnień związanych z przewozem wagonów z towarami niebezpiecznymi oraz przewozem
przesyłek nadzwyczajnych.
2.
Egzamin praktyczny - umiejętność wykonywania prac:
1)
obsługa urządzeń rogatkowych;
2)
zabezpieczenie przejazdu w przypadku uszkodzenia urządzeń rogatkowych;
3)
przyjęcie i potwierdzenie informacji o odjeździe pociągu na szlaku jedno- i wielotorowym;
4)
osłonięcie sygnałami przeszkody na torach kolejowych;
5)
osłonięcie sygnałami miejsca ograniczenia prędkości pociągów;
6)
wypełnianie dokumentacji techniczno-ruchowej (egzemplarz szkoleniowy) prowadzonej
na przejeździe (egzemplarz szkoleniowy).
IV.
Szkolenie i egzamin w zakresie zagadnień bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego
programu opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks pracy.
V.
Pracownicy zatrudnieni na stanowisku dróżnika przejazdowego powinni posiadać ważne
zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie kierowania ruchem na skrzyżowaniu
w obrębie przejazdu kolejowego wydane przez wojewódzki ośrodek ruchu drogowego, zgodnie
z ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r. poz.
1047, z późn. zm.4)).
11.
Prowadzący pojazdy kolejowe
Prowadzący pojazdy kolejowe specjalne, które nie są przeznaczone do samodzielnej jazdy
po czynnych torach kolejowych
Egzamin może być przeprowadzony dla jednego lub kilku typów pojazdów kolejowych specjalnych.
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu:
Wariant A
1.
Wykształcenie - co najmniej średnie lub średnie branżowe, po ukończeniu kształcenia
w zawodach lub na kierunkach studiów, w których podstawy programowe kształcenia w
zawodach lub programy nauczania lub programy studiów zawierają zagadnienia z zakresu
budowy pojazdów szynowych, mechaniki, elektroniki lub elektryki, oraz uzyskanie odpowiednio
tytułu zawodowego technika, świadectwa potwierdzającego kwalifikację w zawodzie lub
certyfikatu kwalifikacji zawodowej w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie
nauczanym na poziomie technika, dyplomu zawodowego w zawodzie nauczanym na poziomie
technika lub dyplomu ukończenia studiów.
2.
Staż pracy - 6 miesięcy na stanowiskach związanych z utrzymaniem, naprawą lub eksploatacją
taboru kolejowego oraz odbycie przygotowania zawodowego.
Wariant B
1.
Wykształcenie - co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe.
2.
Staż pracy - rok na stanowiskach związanych z utrzymaniem, naprawą lub eksploatacją
taboru kolejowego oraz odbycie przygotowania zawodowego.
II.
Program przygotowania zawodowego:
1.
Staż stanowiskowy i szkolenie praktyczne - według programu pracodawcy.
2.
Szkolenie teoretyczne - według programu pracodawcy.
3.
Zajęcia próbne - prowadzenie pojazdu kolejowego specjalnego pod nadzorem - 20 dni.
III.
Zakres egzaminu kwalifikacyjnego:
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematów lub rozwiązanie testu z zakresu:
a)
budowy, działania, obsługi i utrzymania pojazdu kolejowego specjalnego,
b)
organizacji, techniki i metod wykonywania prac określonym pojazdem kolejowym specjalnym;
2)
część ustna - znajomość:
a)
przeznaczenia, budowy, działania i zasad obsługi określonego pojazdu kolejowego specjalnego,
b)
systemów remontów planowo-zapobiegawczych określonego pojazdu kolejowego specjalnego,
c)
zasad i zakresu obsługi oraz konserwacji urządzeń elektrycznych określonego pojazdu
kolejowego specjalnego,
d)
techniki ruchu kolejowego w zakresie dotyczącym jazdy po torze zamkniętym oraz zasad
organizacji manewrów kolejowych,
e)
sygnalizacji kolejowej,
f)
udzielania pierwszej pomocy w razie wypadków z ludźmi i nagłych zachorowań,
g)
zasad ewidencji czasu pracy i obiegu dokumentacji,
h)
dokumentacji eksploatacyjnej oraz warunków dopuszczania pojazdów kolejowych specjalnych
do eksploatacji.
2.
Egzamin praktyczny:
1)
przygotowanie do pracy określonego pojazdu kolejowego specjalnego;
2)
odbycie próbnej jazdy w charakterze prowadzącego pojazd kolejowy specjalny;
3)
wykrycie i usunięcie symulowanej usterki stwierdzonej w czasie pracy pojazdu kolejowego
specjalnego;
4)
osłonięcie sygnałami pojazdu kolejowego specjalnego w czasie nieprzewidzianego postoju;
5)
wykonanie czynności obsługowych po zakończeniu pracy pojazdu kolejowego specjalnego.
IV.
Szkolenie i egzamin z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego programu
opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.
V.
1.
Prowadzący pojazdy kolejowe specjalne pozostające pod nadzorem dozoru technicznego
powinni uzyskać uprawnienia do obsługi tych maszyn.
2.
Prowadzący pojazdy kolejowe specjalne przystosowane do poruszania się po torach kolejowych
i drogach publicznych (pojazdy szynowo-drogowe) powinni ukończyć kurs dla kierowcy
(operatora) pojazdu drogowego (maszyny budowlanej) i posiadać prawo jazdy (uprawnienia
do obsługi) odpowiedniej kategorii.
3.
Osoby uprawnione do wykonywania czynności na stanowisku prowadzącego pojazdy kolejowe
w specjalności prowadzący pojazdy kolejowe specjalne, które nie są przeznaczone do
samodzielnej jazdy po czynnych torach kolejowych, mogą prowadzić te pojazdy po torach
czynnych jedynie w zakresie niezbędnym do wykonywania manewrów oraz przemieszczania
pojazdu kolejowego do miejsca wykonywania pracy.
Prowadzący pojazdy kolejowe wyłącznie w obrębie bocznicy kolejowej
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu:
Wariant A
1.
Wykształcenie - co najmniej średnie lub średnie branżowe po ukończeniu kształcenia
w zawodach lub na kierunkach studiów, w których podstawy programowe kształcenia w
zawodach lub programy nauczania lub programy studiów zawierają zagadnienia z zakresu
budowy pojazdów szynowych, mechaniki, elektroniki lub elektryki, oraz uzyskanie odpowiednio
tytułu zawodowego technika, świadectwa potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie na
poziomie technika, świadectwa potwierdzającego kwalifikację w zawodzie lub certyfikatu
kwalifikacji zawodowej w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie nauczanym
na poziomie technika dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe lub dyplomu zawodowego
w zawodzie nauczanym na poziomie technika lub dyplomu ukończenia studiów.
2.
Staż pracy - 3 miesiące na stanowiskach związanych z utrzymaniem, naprawą lub eksploatacją
taboru kolejowego oraz odbycie przygotowania zawodowego.
Wariant B
1.
Wykształcenie - co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe.
2.
Staż pracy - 6 miesięcy na stanowiskach związanych z utrzymaniem, naprawą lub eksploatacją
taboru kolejowego oraz odbycie przygotowania zawodowego.
II.
Program przygotowania zawodowego:
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
III.
Zakres egzaminu kwalifikacyjnego:
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematów lub rozwiązanie testu z zakresu:
a)
budowy, eksploatacji i utrzymania pojazdów trakcyjnych,
b)
techniki ruchu kolejowego i manewrów,
c)
budowy i obsługi hamulców kolejowych;
2)
część ustna - znajomość:
a)
budowy, eksploatacji i utrzymania pojazdów trakcyjnych,
b)
techniki ruchu kolejowego i manewrów,
c)
budowy i obsługi hamulców kolejowych.
2.
Egzamin praktyczny:
1)
wykonanie czynności przygotowania pojazdu kolejowego do pracy i zdania po pracy;
2)
wykonanie jazdy próbnej oraz obsługa urządzeń i hamulców pojazdu kolejowego;
3)
obsługa hamulców podczas wykonywania próby hamulca pociągu.
IV.
Szkolenie i egzamin z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego programu
opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami ustawy - Kodeks pracy.
V.
Osoby uprawnione do wykonywania czynności na stanowisku prowadzącego pojazdy kolejowe
w specjalności prowadzący pojazdy kolejowe wyłącznie w obrębie bocznicy kolejowej
mogą prowadzić te pojazdy po infrastrukturze kolejowej jedynie w zakresie niezbędnym
do wykonywania manewrów oraz przemieszczania pojazdu kolejowego do miejsca wykonywania
pracy.
Prowadzący pojazdy kolejowe po liniach kolejowych, o których mowa w art. 18 ust. 2
pkt 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
I.
Kwalifikacje wymagane od kandydatów do egzaminu:
Wariant A
1.
Wykształcenie - co najmniej średnie lub średnie branżowe, po ukończeniu kształcenia
w zawodach lub na kierunkach studiów, w których podstawy programowe kształcenia w
zawodach lub programy nauczania lub programy studiów zawierają zagadnienia z zakresu
budowy pojazdów szynowych, mechaniki, elektroniki lub elektryki, oraz uzyskanie odpowiednio
tytułu zawodowego technika, świadectwa potwierdzającego kwalifikację w zawodzie lub
certyfikatu kwalifikacji zawodowej w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie
nauczanym na poziomie technika, dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe lub
dyplomu zawodowego w zawodzie nauczanym na poziomie technika lub dyplomu ukończenia
studiów.
2.
Staż pracy - 6 miesięcy na stanowiskach związanych z utrzymaniem, naprawą lub eksploatacją
pojazdów kolejowych.
Wariant B
1.
Wykształcenie - co najmniej zasadnicze zawodowe lub zasadnicze branżowe.
2.
Staż pracy - rok na stanowiskach związanych z utrzymaniem, naprawą lub eksploatacją
pojazdów kolejowych.
II.
Program przygotowania zawodowego.
1.
Staż stanowiskowy i szkolenie praktyczne - według programu pracodawcy, przy czym wymagane
jest odbycie modułu szkolenia obejmującego pracę przy czynnościach prowadzącego pojazdy
kolejowe bez prawa do prowadzenia pojazdu kolejowego w wymiarze co najmniej 60 dni.
2.
Szkolenie teoretyczne - według programu pracodawcy.
3.
Zajęcia próbne - prowadzenie pojazdu kolejowego pod nadzorem - 20 dni.
III.
Zakres egzaminu kwalifikacyjnego:
1.
Egzamin teoretyczny:
1)
część pisemna - opracowanie tematów lub rozwiązanie testu z zakresu konstrukcji i
obsługi pojazdów kolejowych;
2)
część ustna - znajomość:
a)
konstrukcji pojazdu kolejowego,
b)
przygotowania do pracy i zdania po pracy pojazdu kolejowego,
c)
działania i obsługi hamulców stosowanych w pojeździe kolejowym,
d)
obwodów i urządzeń,
e)
sposobu lokalizowania i usuwania przyczyn wadliwej pracy,
f)
obsługi aktywnych systemów zabezpieczeń i urządzeń radiołączności,
g)
wymaganych instrukcji oraz regulaminów wewnętrznych,
h)
sygnalizacji i organizacji ruchu.
2.
Egzamin praktyczny - umiejętność:
1)
wykonywania czynności przygotowania do pracy i zdania po pracy pojazdu kolejowego;
2)
prowadzenia pojazdu kolejowego po linii kolejowej;
3)
wstępnych oględzin technicznych pociągu i obsługi hamulca;
4)
lokalizowania i wykrywania usterek w poszczególnych obwodach i urządzeniach;
5)
obsługi aktywnych systemów zabezpieczeń i urządzeń radiołączności;
6)
prowadzenia dokumentacji eksploatacyjnej i naprawczej.
IV.
Szkolenie i egzamin z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy - według odrębnego programu
opracowanego przez pracodawcę zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.
4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2023 r.
poz. 919, 1053, 1088, 1123, 1193, 1234, 1394, 1720, 1723 i 2029.
Załącznik nr 2 - Wymagania zdrowotne, fizyczne i psychiczne, jakie są obowiązani spełniać pracownicy oraz osoby przyjmowane do pracy na stanowiskach kolejowych
5)
1.
Wymagania ogólne
Pracownik oraz osoba przyjmowana do pracy na stanowiskach, o których mowa w art. 22d
ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2024 r. poz.
697 i 731), nie może cierpieć na żadne dolegliwości lub nie może przyjmować leków
lub innych substancji, które mogą powodować:
1)
nagłą utratę świadomości;
2)
osłabienie uwagi lub zmniejszenie zdolności koncentracji;
3)
nagłą utratę sprawności;
4)
utratę równowagi lub koordynacji, zachowania patologiczne;
5)
znaczące ograniczenie możliwości poruszania się.
2.
Wymagania dotyczące narządu wzroku
2.1.
Konieczne jest spełnienie następujących wymagań dotyczących narządu wzroku:
1)
ostrość wzroku z korekcją lub bez wynosi 1,0, nie mniej niż 0,5 dla oka gorzej widzącego;
2)
dopuszczalna maksymalna korekcja za pomocą soczewek kontaktowych lub szkieł wynosi
przy nadwzroczności +5, a przy krótkowzroczności -8;
3)
widzenie na odległości bliskie i pośrednie jest wystarczające z korekcją lub bez korekcji;
4)
w przypadku używania soczewek kontaktowych albo szkieł należy okresowo sprawdzać wzrok
przez specjalistę okulistyki;
5)
widzenie barw jest prawidłowe, stwierdzone na podstawie badania takiego jak test Ishihary
lub innego uznanego badania;
6)
rozpoznawanie sygnałów barwnych jest prawidłowe, stwierdzone na podstawie testu opierającego
się na rozpoznawaniu pojedynczych barw, a nie na różnicach względnych;
7)
pole widzenia jest prawidłowe;
8)
widzenie obuoczne jest zachowane;
9)
poczucie kontrastu jest prawidłowe - dotyczy stanowisk: manewrowy, ustawiacz i prowadzący
pojazdy kolejowe;
10)
brak postępujących chorób oczu upośledzających widzenie;
11)
kontrolowanie wzroku co roku lub w odstępach ustalonych przez lekarza medycyny pracy
w przypadku posiadania implantów soczewek lub przeprowadzonych zabiegów keratotomii
i keratektomii;
12)
odporność na olśnienie jest prawidłowa - dotyczy stanowisk: manewrowy, ustawiacz i
prowadzący pojazdy kolejowe.
2.2.
Kolorowe soczewki kontaktowe i soczewki fotochromatyczne nie są dozwolone.
2.3.
Szkła z filtrem UV są dozwolone.
3.
Wymagania dotyczące słuchu, mowy i układu przedsionkowego
Konieczne jest spełnienie następujących wymagań:
1)
słuch jest wystarczający do prowadzenia rozmowy telefonicznej i do usłyszenia sygnałów
ostrzegawczych i komunikatów radiowych;
2)
osoba badana słyszy szept każdym uchem oddzielnie z odległości 2 m;
3)
niedosłuch ucha gorzej słyszącego jest na poziomie nie wyższym niż 40 dB przy częstotliwościach
500 i 1000 Hz;
4)
niedosłuch ucha gorzej słyszącego jest na poziomie nie wyższym niż 45 dB przy częstotliwości
2000 Hz;
5)
brak zaburzeń równowagi i układu przedsionkowego;
6)
brak przewlekłych zaburzeń mowy przy uwzględnieniu konieczności przekazywania wiadomości
w sposób głośny i wyraźny.
4.
Wymagania dotyczące narządu ruchu
Narząd ruchu w zakresie kończyn górnych, kończyn dolnych i kręgosłupa jest wystarczająco
sprawny.
5.
Wymagania dotyczące psychologicznej przydatności zawodowej:
1)
zdolności poznawcze - pamięć, uwaga i koncentracja, percepcja i rozumowanie,
2)
sprawność psychomotoryczna - czas reakcji i koordynacja rąk,
3)
komunikowanie się i osobowość
- umożliwiają bezpieczne wykonywanie obowiązków służbowych.
5) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 2.
Załącznik nr 3 - Charakterystyka stanowisk kolejowych oraz terminy badań okresowych
|
6) Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 3 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 2.